(TIỂU LUẬN) phân tích luận điểm của ăng ghen chủ nghĩa xã hội muốn trở thành khoa học phải đặt nó trên mảnh đất của hiện thực” ý nghĩa của luận điểm đó đối với việt nam hiện nay

Chủ nghĩa xã hội khoa học Theo nghĩa rộng, chủ nghĩa xã hội khoa học hay chủ nghĩa cộng sản khoa học là chủ nghĩa Mác - Lênin nói chung với tính cách là sự luận chứng toàn diện triết học

BÀI TIỂU LUẬN

CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC

Đề tài: Phân tích luận điểm của Ăng-ghen: “Chủ nghĩa xã hội muốn trở thành khoa học phải đặt nó trên mảnh đất của hiện thực” Ý nghĩa của luận điểm đó đối với Việt Nam hiện nay.

Giảng viên hướng dẫn:

Sinh viên thực hiện:

Mã sinh viên:

Lớp:

TS Nguyễn Hồng Sơn Đinh Thúy Hằng 11191663

Chủ nghĩa xã hội khoa học (220)_14

HÀ NỘI – 2021

II Nội dung 3

1 Luận điểm của Ăng-ghen 3

1.1 Chủ nghĩa xã hội 3

1.2 Chủ nghĩa xã hội khoa học 3

1.3 Mảnh đất hiện thực 4

2 Phân tích luận điểm của Ăng-ghen 4

2.1 Chủ nghĩa xã hội trước Mác và hạn chế của chúng 4

2.1.1 Những luận điểm về chủ nghĩa xã hội trước Mác 4

2.1.2 Những hạn chế của chủ nghĩa xã hội không tưởng 5

2.1.3 Nguyên nhân của những hạn chế 6

2.2 Chủ nghĩa xã hội khoa học của Mác 7

2.2.1 Chủ nghĩa xã hội dựa trên học thuyết Mác ra đời xuất phát từ “mảnh đất hiện thực” khách quan 7

2.2.2 Chủ nghĩa xã hội khoa học đã và đang là hiện thực của lịch sử 8

3 Ý nghĩa của luận điểm của Ăng-ghen đối với Việt Nam hiện nay 10

III Kết luận 12

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 13

I Mở đầu

Trong lịch sử, đã xuất hiện những nhà tư tưởng có những quan điểm, tư tưởng về giải phóng xã hội, giải phóng con người; xây dựng một xã hội mới tốt đẹp không có

áp bức, bóc lột, đảm bảo cho mọi người thực sự có cuộc sống bình đẳng, hạnh phúc Tuy nhiên, những quan điểm đó được coi là không tưởng khi họ lại đưa ra con đường, biện pháp sai lầm, đó là bằng giáo dục, thuyết phục và tuyên truyền hòa bình… cho lý tưởng của họ

C Mác là người sáng lập ra chủ nghĩa xã hội khoa học, chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử và kinh tế chính trị khoa học Khi nghiên cứu tư bản chủ nghĩa trên quan điểm chủ nghĩa duy vật biện chứng với phương pháp luận khoa học, C Mác đã nêu ra hai phát kiến vĩ đại đó là: chủ nghĩa duy vật lịch sử và học thuyết giá trị thặng dư Nhờ hai phát kiến ấy, chủ nghĩa xã hội đã trở thành khoa học Chủ nghĩa xã hội khoa học ra đời không phải do tưởng tượng, ước mơ mà là kết quả tất yếu trong sự phát triển của chủ nghĩa tư bản, của tư duy lý luận có cơ sở khoa học Vậy vì sao phải đến thời của những nhà tư tưởng Mác, Ăng-ghen thì chủ nghĩa

xã hội mới trở thành khoa học?

Câu trả lời nằm trong luận điểm được đưa ra bởi Ăng-ghen:

“Chủ nghĩa xã hội muốn trở thành khoa học phải đặt nó trên mảnh đất của hiện thực”.

Để hiểu rõ hơn, bài tiểu luận này sẽ phân tích luận điểm trên và ý nghĩa của luận điểm đối với Việt Nam hiện nay

II Nội dung

1 Luận điểm của Ăng-ghen

“Chủ nghĩa xã hội muốn trở thành khoa học phải đặt nó trên mảnh đất của hiện thực”

1.1 Chủ nghĩa xã hội

Chủ nghĩa xã hội là một trong ba ý thức hệ chính trị lớn hình thành trong thế kỷ

19 bên cạnh chủ nghĩa tự do và chủ nghĩa bảo thủ Không có định nghĩa rõ ràng về chủ nghĩa xã hội mà nó bao gồm một loạt các khuynh hướng chính trị từ các phong trào đấu tranh chính trị và các đảng công nhân có tinh thần cách mạng, những người muốn lật đổ chủ nghĩa tư bản nhanh chóng và bằng bạo lực cho tới các dòng cải cách chấp nhận Thể chế Đại nghị và dân chủ như chủ nghĩa xã hội dân chủ, thậm chí phát xít Đức cũng tự nhận mình là những người theo chủ nghĩa xã hội

Theo đó, có sự phân biệt giữa những khuynh hướng chủ nghĩa cộng sản, dân chủ xã hội và vô chính phủ Những người theo chủ nghĩa xã hội thường nhấn mạnh giá trị cơ bản như bình đẳng, công bằng và đoàn kết và đề cao mối quan hệ chặt chẽ giữa những phong trào xã hội và lý thuyết phê phán xã hội Họ theo đuổi mục tiêu tạo

ra một trật tự xã hội hòa hợp và hướng đến công bằng xã hội

1.2 Chủ nghĩa xã hội khoa học

Theo nghĩa rộng, chủ nghĩa xã hội khoa học (hay chủ nghĩa cộng sản khoa học)

là chủ nghĩa Mác - Lênin nói chung với tính cách là sự luận chứng toàn diện (triết học, kinh tế chính trị và xã hội - chính trị) về sự diệt vong tất yếu của chủ nghĩa tư bản và thắng lợi tất yếu của chủ nghĩa cộng sản, là sự biểu hiện khoa học những lợi ích cơ bản và những nhiệm vụ đấu tranh của giai cấp công nhân Điều ấy nói lên sự thống nhất, tính hoàn chỉnh về mặt cấu trúc của chủ nghĩa Mác - Lênin

Theo nghĩa hẹp, chủ nghĩa xã hội khoa học là một trong ba bộ phận hợp thành của chủ nghĩa Mác - Lênin Chủ nghĩa xã hội khoa học là bộ phận thể hiện tập trung nhất tính chính trị - thực tiễn sinh động của chủ nghĩa Mác - Lênin

Chủ nghĩa xã hội khoa học là khoa học về các quy luật xã hội - chính trị, là học thuyết về những điều kiện, con đường giải phóng giai cấp công nhân và nhân dân lao động, về cuộc đấu tranh giai cấp của giai cấp công nhân, về cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa, về các quy luật, biện pháp đấu tranh của giai cấp công nhân và nhân dân lao động dưới sự lãnh đạo của chính đảng mác-xít nhằm thực hiện thắng lợi sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

1.3 Mảnh đất hiện thực

Ăngghen nhắc tới mảnh đất hiện thực trong quan điểm của mình là phạm trù chỉ cái có thật, những cái đang tồn tại trên thực tế

Hiện thực bao gồm cả những sự vật, hiện tượng vật chất đang tồn tại một cách khách quan trong thực tế và cả những gì đang tồn tại một cách chủ quan trong ý thức của con người, được đặt trong sự vận động, phát triển của sự vật

2 Phân tích luận điểm của Ăng-ghen 2.1 Chủ nghĩa xã hội trước Mác và hạn chế của chúng

2.1.1 Những luận điểm về chủ nghĩa xã hội trước Mác

Chủ nghĩa xã hội không phải đến thời Mác, Ăngghen mới xuất hiện mà trước

đó đã có sự hình thành của chủ nghĩa xã hội không tưởng, tiêu biểu là Xanh Xi-mông, S.Phu-ri-ê, R.Ô-oen Chủ nghĩa xã hội không tưởng ra đời từ khi con người có ý thức

Nó thể hiện qua câu truyện cổ tích, sử thi Nó thể hiện khát vọng công bằng, tự do, khát vọng chinh phục tự nhiên Nó còn đóng góp việc hình thành tôn giáo

Chủ nghĩa xã hội không tưởng có một quá trình phát triển lâu dài, từ chỗ là những ước mơ, khát vọng thể hiện trong các câu chuyện dân gian, các truyền thuyết

tôn giáo đến những học thuyết xã hội - chính trị Cống hiến lớn lao của chủ nghĩa xã hội không tưởng:

- Thể hiện tinh thần lên án, phê phán kịch liệt và ngày càng gay gắt, các xã hội dựa trên chế độ tư hữu, chế độ quân chủ chuyên chế và chế độ tư bản chủ nghĩa; góp phần nói lên tiếng nói của những người lao động trước tình trạng bị áp bức, bị bóc lột ngày càng nặng nề

- Phản ánh được những ước mơ, khát vọng của những giai cấp lao động về một

xã hội công bằng, bình đẳng, bác ái Nó chứa đựng giá trị nhân đạo, nhân văn sâu sắc thể hiện lòng yêu thương con người, thông cảm, bênh vực những người lao khổ, mong muốn giúp đỡ họ, giải phóng họ khỏi nỗi bất hạnh

- Phác họa ra mô hình xã hội tương lai tốt đẹp, đưa ra những chủ trương và nguyên tắc của xã hội mới mà sau này các nhà sáng lập chủ nghĩa xã hội khoa học đã

kế thừa một cách có chọn lọc và chứng minh chúng trên cơ sở khoa học

2.1.2 Những hạn chế của chủ nghĩa xã hội không tưởng

Một là, chủ nghĩa xã hội không tưởng không giải thích được bản chất của các chế độ nô lệ làm thuê Đặc biệt là nó không thấy được bản chất của chế độ tư bản chủ nghĩa, chưa khám phá ra được quy luật ra đời, phát triển và diệt vong của các chế độ

đó, đặc biệt là chủ nghĩa tư bản nên cũng không chỉ ra được con đường, biện pháp đúng đắn để cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới

Hai là, chủ nghĩa xã hội không tưởng đã không phát hiện ra lực lượng xã hội tiên phong có thể thực hiện cuộc chuyển biến cách mạng từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản-lực lượng xã hội đã được sinh ra, lớn lên và phát triển cùng với nền đại công nghiệp tư bản chủ nghĩa, đó là giai cấp công nhân

Ba là, chủ nghĩa xã hội không tưởng muốn cải tạo xã hội bằng con đường cải lương chứ không phải bằng con đường cách mạng

2.1.3 Nguyên nhân của những hạn chế

Nguyên nhân cơ bản của những hạn chế trên của chủ nghĩa xã hội không tưởng một phần là do bản thân các nhà chủ nghĩa xã hội không tưởng, nhưng cơ bản là do điều kiện kinh tế - xã hội lúc bấy giờ quy định Đó là, phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa chưa phát triển đến độ chín muồi, công nghiệp lớn chỉ mới xuất hiện ở nước Anh, nên chưa bộc lộ mâu thuẫn kinh tế cơ bản trong phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa; giai cấp công nhân hiện đại chưa trưởng thành, cuộc đấu tranh giai cấp của giai cấp công nhân còn ở trình độ thấp, nên mâu thuẫn xã hội còn ẩn dấu chưa bộc

lộ hẳn, quan hệ giai cấp và sự đối lập giữa giai cấp công nhân và giai cấp tư sản còn ít phát triển Chính vì vậy, Ph Ăngghen đã chỉ rõ: “Hoàn cảnh lịch sử ấy cũng đã quyết định quan điểm của những người sáng lập ra chủ nghĩa xã hội Tương ứng với một trình độ chưa trưởng thành của nền sản xuất tư bản chủ nghĩa, với những quan hệ giai cấp chưa chín muồi, là một lý luận chưa chín muồi”

Ngày nay, người ta không thể đòi hỏi gì hơn ở những nhà xã hội chủ nghĩa không tưởng khi mà những hạn chế của họ hoàn toàn do những điều kiện lịch sử khách quan quy định

Mặc dù chủ nghĩa xã hội không tưởng có nhiều giá trị, song nó mắc phải những hạn chế nên nó chỉ có vai trò tích cực trong một giai đoạn lịch sử nhất định Khi cuộc đấu tranh giai cấp của giai cấp công nhân chống giai cấp tư sản phát triển tới quy mô rộng lớn, đòi hỏi phải có một lý luận khoa học và cách mạng soi đường, khi chủ nghĩa

xã hội khoa học ra đời thì các trào lưu của chủ nghĩa xã hội không tưởng trở nên lỗi

12 thời, bảo thủ, thậm chí còn mang tính chất phản động, cản trở phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân và nhân dân lao động chống giai cấp tư sản

2.2 Chủ nghĩa xã hội khoa học của Mác

2.2.1 Chủ nghĩa xã hội dựa trên học thuyết Mác ra đời xuất phát từ “mảnh đất hiện thực” khách quan

Học thuyết Mác ra đời dựa trên những điều kiện kinh tế, xã hội cụ thể của châu

Âu từ khi chủ nghĩa tư bản ra đời và những tiền đề văn hóa, tư tưởng của nhân loại đạt được trong suốt chiều dài lịch sử

Với sự uyên bác về trí tuệ, sự gắn bó mật thiết với phong trào công nhân ở khắp các nước châu Âu, với thiên tài trong kết hợp giữa lý luận và thực tiễn, C.Mác và Ph.Ăng-ghen đã tìm ra được quy luật vận động của xã hội loài người, đặc biệt là quy luật vận động của chủ nghĩa tư bản thông qua ba phát hiện vĩ đại: Học thuyết về hình thái kinh tế - xã hội, học thuyết về giá trị thặng dư và sau này (như Lênin đã bổ sung)

là học thuyết về sứ mệnh lịch sử thế giới của giai cấp công nhân Đến thời đại của mình, V.I.Lênin đã bảo vệ, bổ sung, phát triển học thuyết Mác về chủ nghĩa xã hội dựa trên việc nghiên cứu “mảnh đất hiện thực” của chủ nghĩa tư bản đã chuyển sang thời kỳ đế quốc, bộc lộ tất cả các mặt “thối nát” của chúng và thực tiễn phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân, nhân dân lao động chống chủ nghĩa thực dân ở các nước thuộc địa trên khắp các châu lục, đặc biệt là thực tiễn của nước Nga lúc đó Các nhà tư tưởng xây dựng lý luận chủ nghĩa xã hội – với tư cách là giai đoạn đầu của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa không phải từ ý muốn chủ quan của mình mà từ chính bản thân quá trình phát triển khách quan của lịch sử nhân loại Nếu như, các nhà tư tưởng trước Mác thường lý giải sự phát triển lịch sử ở những nguyên nhân tinh thần, coi lịch sử là biểu hiện của quá trình: “lý tính cai quản thế giới” hoặc “sự tinh khôn của lý tính lịch sử”, thì C.Mác và Ph.Ăng-ghen là những người đầu tiên đã phát hiện ra một sự thật lịch sử: “Không phải ý thức của con người quyết định tồn tại của họ; trái lại, tồn tại xã hội của họ quyết định ý thức của họ” Đây

chính là xuất phát điểm có tính nguyên tắc để nhận thức, giải thích toàn bộ lịch sử nhân loại trên lập trường duy vật biện chứng

Với điểm xuất phát đó, các ông đã từng bước tìm ra cấu trúc và quy luật vận động, phát triển của xã hội loài người mà căn cứ vào đó có thể giải thích sự vận động, phát triển; cao hơn có thể rút ra những kết luận có tính tất yếu về sự ra đời, diệt vong, thay thế của những hình thái kinh tế - xã hội nhất định

Từ việc tìm ra quy luật phát triển chung của nhân loại, các ông đi sâu nghiên cứu xã hội tư bản chủ nghĩa Theo các ông, trong chủ nghĩa tư bản, các nhân tố của lực lượng sản xuất đã phát triển to lớn, đồ sộ vượt quá mức dung nạp của quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa, mâu thuẫn này tất yếu dẫn đến cuộc cách mạng xã hội thay thế phương thức tư bản bằng một phương thức cao hơn

Như vậy, với học thuyết về hình thái kinh tế - xã hội của chủ nghĩa Mác cho chúng ta thấy, chủ nghĩa xã hội (giai đoạn đầu của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa) ra đời là một tất yếu khách quan Tất yếu này đã được Đảng Bôn-sê-vích Nga do Lênin đứng đầu lãnh đạo tổ chức Cách mạng tháng Mười thành công, lập nên nhà nước xã hội chủ nghĩa đầu tiên trên thực tế

2.2.2 Chủ nghĩa xã hội khoa học đã và đang là hiện thực của lịch sử

Sau “Tuyên ngôn của Đảng Cộng Sản”, C Mác và Ph Ăngghen tiếp tục bổ sung, phát triển thêm nội dung cơ bản của chủ nghĩa xã hội khoa học Thông qua thực tiễn đấu tranh cách mạng của giai cấp công nhân và phong trào cộng sản, hai ông đã nêu lên những luận điểm hết sức quan trọng, làm phong phú thêm chủ nghĩa xã hội khoa học Đó là những luận điểm sau:

- Giai cấp công nhân chỉ có thể chiến thắng giai cấp tư sản trên cơ sở đập tan bộ máy nhà nước tư sản và kịp thời trấn áp những hành động phục hồi của chúng

- Cuộc đấu tranh giai cấp tất yếu dẫn đến chuyên chính vô sản và bản thân nền chuyên chính đó cũng chỉ là bước quá độ để tiến lên xây dựng một xã hội không có giai cấp

- Giai cấp công nhân chỉ có thể giành được thắng lợi khi có được sự lãnh đạo của một chính đảng được vũ trang bằng lý luận khoa học

- Liên minh công – nông là điều kiện cần phải có để đưa cách mạng đến thắng lợi

- Trình bày về tư tưởng cách mạng không ngừng: về chiến lược, sách lược đấu tranh giai cấp của giai cấp công nhân; về sự lựa chọn các phương pháp và hình thức đấu tranh trong từng thời kỳ phát triển cách mạng; về các vấn đề xã hội – chính trị

mà cách mạng xã hội chủ nghĩa phải giải quyết;…

V.I.Lênin đã phát triển toàn diện và làm giàu thêm lý luận chủ nghĩa Mác trong điều kiện lịch sử mới, chủ nghĩa tư bản chuyển sang giai đoạn đế quốc chủ nghĩa Ông

là người mác-xít đầu tiên vận dụng một cách sáng tạo những nguyên lý của chủ nghĩa

xã hội khoa học vào thực tiễn đấu tranh xây dựng chính quyền cách mạng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, cải tạo xã hội cũ và bắt đầu xây dựng một xã hội mới – xã hội xã hội chủ nghĩa hiện thực

Sự phát triển và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa xã hội khoa học của V I Lênin được chia thành hai thời kỳ cơ bản:

- Trước Cách mạng Tháng Mười Nga: Trên cơ sở những di sản lý luận của C.Mác và Ph.Ăng-ghen, V.I.Lênin đã xây dựng một hệ thống lý luận mang tính nguyên tắc cho các đảng mác-xít kiểu mới của giai cấp công nhân Đó là những lý luận về chuyên chính vô sản; về chính đảng kiểu mới; về liên minh công – nông; về

sự chuyển biến cách mạng dân chủ tư sản kiểu mới lên cách mạng xã hội chủ nghĩa

- Sau Cách mạng Tháng Mười Nga: Với yêu cầu của công cuộc xây dựng chế

độ mới, V I Lênin phân tích và làm rõ nội dung, bản chất của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, về mối quan hệ giữa phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc với phong trào đấu tranh giai cấp của giai cấp công nhân; về những vấn đề mang tính quy luật của sự nghiệp cải tạo xã hội chủ nghĩa và xây dựng chủ nghĩa xã hội; về vai trò của quần chúng,…

3 Ý nghĩa của luận điểm của Ăng-ghen đối với Việt Nam hiện nay

Từ luận điểm trên, ta có thể thấy được tầm quan trọng của việc gắn chủ nghĩa

xã hội với hiện thực Trong điều kiện mới, với những yêu cầu thực tiễn mới tại Việt Nam đòi hỏi phải vận dụng sáng tạo các tư tưởng của C.Mác và Ph.Ăng-ghen để tiếp tục công cuộc xây dựng xã hội chủ nghĩa, thực hiện lý tưởng giải phóng giai cấp, giải phóng xã hội, xóa bỏ áp bức bất công, mang lại cuộc sống hạnh phúc, sự phát triển toàn diện cho con người

Vận dụng tư tưởng về chủ nghĩa xã hội mác-xít, Đảng Cộng sản Việt Nam kiên trì bảo vệ, bổ sung học thuyết Mác - Lênin nhằm xây dựng đất nước từng bước phát triển, đặc biệt trong việc:

- Xử lý hài hòa mối quan hệ giữa chính trị với kinh tế

- Bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, lợi ích quốc gia, dân tộc

- Giữ vững an ninh quốc gia, ổn định chính trị - xã hội, trật tự an toàn xã hội và môi trường hòa bình

- Xây dựng toàn diện nền quốc phòng toàn dân và an ninh nhân dân

- Hệ thống pháp luật về bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự

an toàn xã hội ngày càng được hoàn thiện