(TIỂU LUẬN) lý LUẬN của các mác về tư bản THƯƠNG NGHIỆP và vận DỤNG vào sự PHÁT TRIỂN THƯƠNG mại điện tử ở VIỆT NAM

BÀI TẬP LỚN MÔN HỌC KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC LÊNINĐỀ TÀI LÝ LUẬN CỦA CÁC MÁC VỀ TƯ BẢN THƯƠNG NGHIỆP VÀ VẬN DỤNG VÀO SỰ PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ Ở VIỆT NAM NHÓM: N04, LỚP: DTQ1, HK203

BÀI TẬP LỚN MÔN HỌC KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC LÊNIN

ĐỀ TÀI

LÝ LUẬN CỦA CÁC MÁC VỀ TƯ BẢN THƯƠNG NGHIỆP VÀ VẬN DỤNG

VÀO SỰ PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ Ở VIỆT NAM

NHÓM: N04, LỚP: DTQ1, HK203 GVHD: THS NGUYỄN TRUNG HIẾU

SINH VIÊN THỰC HIỆN

1 1852801 Lê Nguyễn Minh Trang

2 1951004 Huỳnh Đình Chiêu Dương

3 1952112 Huỳnh Nhật Quang

5 2010556 Nguyễn Minh Quân

PHẦN MỞ ĐẦU 4

2.2 Thực trạng của thương mại điện tử ở Việt Nam hiện nay 10

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Thương mại điện tử đã trở thành xu hướng tất yếu, ngày càng phát triển mạnh mẽ

và mang lại nhiều lợi ích cho các doanh nghiệp và người tiêu dùng Song song đó, đạidịch COVID-19 đang hoành hành và gây ra những thiệt hại vô cùng nặng nề trên tất cảcác lĩnh vực Cho nên, biết sử dụng thương mại điện tử như một công cụ đổi mới đắclực là biết tận dụng vũ khí mạnh mẽ của thời đại Có thể nói chuyển đổi số nói chung

và thương mại điện tử nói riêng chính là giải pháp sống còn hiện nay

2 Đối tượng và Phạm vi nghiên cứu

2.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài sẽ tập trung những kiến thức cơ bản, lý luận củaCác Mác về tư bản thương nghiệp và việc vận dụng tư bản thương nghiệp để nghiêncứu thực trạng của thương mại điện tử ở Việt Nam

Bên cạnh đó đề tài sẽ nghiên cứu về những vấn đề lý luận và thực tiễn liên quanđến phát triển thương mại điện tử trong các doanh nghiệp dịch vụ vùng kinh tế trọng điểm và các vùng nông thôn

2.2 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi về không gian: nghiên cứu sự phát triển của hoạt động thương mại điện

tử trong các công ty tập đoàn trên khắp lãnh thổ Việt Nam, đặc biệt là các vùng kinh tếtrọng điểm như: Hà Nội, Thừa Thiên - Huế, Thành phố Hồ Chí Minh…

Phạm vi về thời gian: Nghiên cứu về tình hình phát triển thương mại điện tử ởViệt Nam từ năm 2018 trở đi và đặc biệt khi đại dịch COVID-19 bắt đầu ảnh hưởngđến nước ta

3 Mục tiêu nghiên cứu

- Dựa trên giáo trình nhằm đưa ra cơ sở lý luận, vai trò của chủ nghĩa tư bảnthương nghiệp

- Chứng minh mối liên hệ giữa thương nghiệp cũng như tư bản với giá trị và giátrị thặng dư.

- Hình thành phương pháp luận trong việc xác định, phân tích, đánh giá, tổng hợpbản chất, nguồn gốc của thương nghiệp với hình thức có liên quan như thươngmại điện tử trong quy luật giá trị thặng dư

- Đưa ra thực trạng phát triển của thương mại điện tử ở Việt Nam

- Đánh giá điểm mạnh, điểm yếu của thương mại điện tử ở thời điểm hiện tại

- Phân tích những thuận lợi và thách thức cho ngành thương mại điện tử vànhững ngành có liên quan

- Đề xuất giải pháp để mở rộng thị trường phát triển thương mại điện tử

4 Phương pháp nghiên cứu

- Chúng ta cần phải vận dụng thành thạo phép biện chứng duy vật để thấy đượcthực trạng của ngành thương mại điện tử hiện nay, xem xét ngành thương mạiđiện tử trong các mối liên hệ tác động biện chứng với nhau

- Ngành thương mại điện tử là một phạm trù thuộc về kinh tế, vì vậy chúng takhông thể nghiên cứu nó mà không vận dụng phương pháp nghiên cứu chuyênngành và khái quát thành các khái niệm, phạm trù khoa học kinh tế chính trị,cùng với việc vận dụng phép biện chứng duy vật

- Ngoài ra, việc nghiên cứu nó còn yêu cầu sự thành thạo nhiều phương phápnghiên cứu thích hợp như: trừu tượng hóa khoa học, logic kết hợp với lịch sử,thống kê, so sánh, phân tích tổng hợp, quy nạp diễn dịch, hệ thống hóa, mô hìnhhóa, khảo sát, tổng kết thực tiễn… ở một mức độ nhất định

- Và hơn hết, để vận dụng được những kiến thức, kỹ năng trên, chúng ta còn phảithu thập số liệu bằng việc khảo sát các doanh nghiệp, lấy thông tin từ người tiêudùng

CHƯƠNG 1

LÝ LUẬN CỦA C.MÁC VỀ TƯ BẢN THƯƠNG NGHIỆP

1.1 Khái niệm Tư bản thương nghiệp

1.1.1 Nguồn gốc

Trong quá trình tuần hoàn và chu chuyển tư bản công nghiệp, có 1 bộ phận tưbản dưới hình thái tư bản hàng hóa (H’) chờ để được chuyển hóa thành tư bản tiền tệ(T’) Do sự phát triển của phân công lao động xã hội, đến 1 trình độ nhất định, giaiđoạn này được tách biệt ra trở thành chức năng chuyên môn của 1 loại hình kinh doanhđặc biệt, đó là tư bản thương nghiệp (tư bản kinh doanh hàng hóa)

1.1.2 Khái niệm

Tư bản thương nghiệp theo kinh tế chính trị Marx-Lenin là một bộ phận tư bảncông nghiệp tách ra chuyên đảm nhận khâu lưu thông hàng hóa Hoạt động của tư bảnthương nghiệp chỉ là những hoạt động phục vụ cho quá trình thực hiện giá trị hàng hóacủa tư bản công nghiệp Công thức vận động của nó là: T - H - T'

1.2 Đặc điểm của Tư bản thương nghiệp

Tư bản thương nghiệp xuất hiện rất sớm trong lịch sử Nó tồn tại trên cơ sở lưuthông hàng hóa và lưu thông tiền tệ Trước chủ nghĩa tư bản, lợi nhuận của tư bảnthương nghiệp chủ yếu là do mua rẻ, bán đắt

- Sự thống nhất, phụ thuộc của tư bản thương nghiệp vào tư bản công nghiệp thểhiện ở chỗ:

+ Tư bản thương nghiệp là một bộ phận của tư bản công nghiệp tách ra, làmnhiệm vụ lưu thông hàng hóa, cho nên tốc độ và quy mô của lưu thông là do tốc độ vàquy mô sản xuất của tư bản công nghiệp quyết định, sở dĩ như vậy là vì sản xuất baogiờ cũng là cơ sở của trao đổi, của lưu thông, không có sản xuất, không có hàng hóathì không có cái gì để trao đổi, để lưu thông

+ Tư bản thương nghiệp đảm nhiệm chức năng tư bản hàng hóa của tư bản côngnghiệp (thực hiện giá trị và giá trị thặng dư) Do đó, những giai đoạn vận động của tưbản kinh doanh hàng hóa là do sự vận động của tư bản hàng hóa quyết định.

- Tính độc lập của tư bản thương nghiệp so với tư bản công nghiệp: do hoạtđộng trong lĩnh vực lưu thông hàng hóa, nhà tư bản thương nghiệp phải ứng trước tưbản nhằm mục đích thu về lượng tiền lớn hơn trước thông qua việc mua bán Với mụcđích đó, tư bản của họ không bao giờ mang hình thái tư bản sản xuất, mà chỉ hoạt độngtrong phạm vi lĩnh vực lưu thông

1.3 Vai trò của Tư bản thương nghiệp

Khi tư bản thương nghiệp xuất hiện, nó có vai trò và lợi ích to lớn đối với xãhội vì nhờ có thương nhân chuyên trách việc mua - bán hàng hoá, nên:

- Chi phí lưu thông giảm: do lưu thông đã được chuyên môn hóa

- Nâng cao hiệu quả kinh tế: Người sản xuất có thể tập trung hơn cho sản xuất

- Đẩy nhanh tốc độ chu chuyển tư bản: Do ngày càng được chuyên môn hóa, lưuthông hàng hóa ngày càng phát triển, thị trường được mở rộng, hàng hóa được lưuthông nhanh chóng

Ví dụ: Các siêu thị, chợ, đại lý, cửa hàng trở thành trung tâm trung chuyển, phân phốihàng hóa từ nhà sản xuất đến tay người tiêu dùng

1.4 Sự hình thành lợi nhuận thương nghiệp

Khái niệm: Lợi nhuận thương nghiệp là một phần giá trị thặng dư, là một phầnlợi nhuận được tạo ra trong lĩnh vực sản xuất mà nhà đầu tư trong sản xuất phảinhượng cho nhà đầu tư trong thương mại theo nguyên tắc lợi nhuận bình quân

Nguồn gốc của lợi nhuận thương nghiệp chính là một phần của giá trị thặng dư

mà nhà tư bản sản xuất trả cho nhà tư bản thương nghiệp Bằng việc bán hàng hóa chonhà tư bản thương nghiệp với giá cả thấp hơn chi phí sản xuất để đến lượt nhà tư bảnthương nghiệp bán hàng hóa đúng giá trị của hàng hóa, phần chênh lệch giữa giá mua

và giá bán này là lợi nhuận thương nghiệp Với vẻ bề ngoài này, chúng ta thường lầm

tưởng việc mua bán đã tạo ra lợi nhuận cho nhà tư bản thương nghiệp, trái lại, lợinhuận thương nghiệp thực chất là một phần của giá trị thặng dư.

Lợi nhuận thương nghiệp do công nhân thương nghiệp tạo ra, một bộ phận laođộng không được trả công của công nhân

Lợi nhuận thương nghiệp phản ánh mối quan hệ bóc lột trực tiếp của tư bảnthương nhân đối với lao động làm thuê trong lĩnh vực lưu thông

CHƯƠNG 2 VẬN DỤNG VÀO SỰ PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ Ở

VIỆT NAM HIỆN NAY.

2.1 Khái quát về thương mại điện tử

Theo nghị định số: 52/2013/NĐ-CP về Thương mại điện tử của Chính Phủ ViệtNam thì “Hoạt động thương mại điện tử là việc tiến hành một phần hoặc toàn bộ quytrình của hoạt động thương mại bằng phương tiện điện tử có kết nối với mạng Internet,mạng viễn thông di động hoặc các mạng mở khác”1

Hiện nay, nhiều người nhầm lẫn hai khái niệm thương mại điện tử Commerce) và kinh doanh điện tử (E-Business) với nhau

(E-Kinh doanh điện tử là công việc thiết lập thông tin, ứng dụng công nghệ liên lạctrong việc nhằm hỗ trợ và tăng hiệu quả kinh doanh Quy trình trong kinh doanh điện

tử là một mô hình bao quát từ khâu quản lý dây chuyền cung cấp nguyên vật liệu, chia

sẻ dữ liệu giữa các bộ phận chức năng trong doanh nghiệp, giao dịch với đối tác quacác công cụ điện tử cho đến khâu xử lý đơn hàng, mua hàng qua mạng và phục vụkhách hàng

Trong khi đó, thương mại điện tử chỉ là một bộ phận trong kinh doanh thươngmại điện tử Thương mại điện tử là quá trình mua bán, trao đổi sản phẩm, dịch vụ,

1 Nghị định số: 52/2013/NĐ-CP về Thương mại điện tử của Chính Phủ Việt Nam

thông tin thông qua mạng, các phương tiện điện tử và Internet Quy trình trong thươngmại điện tử đơn giản hơn khi chỉ tìm kiếm khách hàng, đánh giá sản phẩm, giao hàng;thanh toán và xác nhận; nâng cao uy tín và giải quyết tranh chấp.

Năm 2020 được xem là thời kì chuyển mình của thương mại điện tử, khi đại dịchCOVID-19 đã ảnh hưởng không nhỏ đến nhu cầu sử dụng mạng Internet và mua sắmonline Với sự thúc đẩy mạnh mẽ các doanh nghiệp và người dùng chuyển đổi sangnền tảng trực tuyến, giới thương mại điện tử dự báo sẽ có 3 xu hướng tiếp tục diễn ratrong thời kỳ bình thường mới:

- Thanh toán kỹ thuật sốTrong “thời đại mới”, phải sống chung với dịch bệnh, phương thức thanh toánbằng thẻ tín dụng, thẻ ghi nợ, và các hình thức thanh toán kỹ thuật số khác đang được

ưa chuộng nhằm hạn chế tiếp xúc giữa người giao và nhận hàng “Theo ghi nhận củaShopee, tổng số đơn đặt hàng được thanh toán qua ví điện tử Airpay trên toàn khu vực

đã tăng trưởng gấp 4 lần.”2

- Chuỗi cung ứng LogisticDịch vụ hậu cần ngày một trở nên quan trọng hơn khi người tiêu dùng mong đợinhiều về chất lượng giao hàng Nhu cầu về các sản phẩm thiết yếu hàng ngày và cácthiết bị gia dụng có sự gia tăng đáng kể là một minh chứng Tại Việt Nam, các mặthàng liên quan đến thực phẩm, sức khỏe và gia đình được vận chuyển từ kho hàng củaShopee đã tăng 2 lần

Do vậy, các doanh nghiệp và nhà bán hàng cần sử dụng hiệu quả công nghệ đểđảm bảo hàng hóa được giao nhanh chóng với chi phí tiết kiệm Để hỗ trợ các nhà bánhàng và làm hài lòng hơn người tiêu dùng, các sàn lớn đã và đang tập trung đầu tưmạnh cho logistics

- Bán lẻ hàng hóa

2

Viễn Thông 24/02/201 3 xu hướng của thương mại điện tử năm nay Truy cập từ huong-cua-thuong-mai-dien-tu-nam-nay-4239133.html

https://vnexpress.net/3-xu-Khi bán hàng trực tuyến trở thành một kênh có doanh thu lớn hơn cho các thươnghiệu và nhà bán hàng, các nền tảng thương mại điện tử cần phải thích ứng và phối hợpvới họ để hiện thực hóa các chiến lược bán lẻ sáng tạo nhằm thu hút khách hàng

Ví dụ, một thương hiệu mỹ phẩm đã tích hợp giải pháp công nghệ làm đẹp được

hỗ trợ bởi AI, có tên Skin Advisor Live vào trải nghiệm mua sắm trực tuyến trênShopee Nó cho phép khách hàng trải nghiệm quá trình phân tích chăm sóc da được cánhân hóa trực tuyến miễn phí và đưa ra quyết định mua sắm tốt hơn

2.2 Thực trạng của thương mại điện tử ở Việt Nam hiện nay

và bùng nổ Dự đoán tốc độ tăng trưởng trung bình giai đoạn 2020-2025 của thươngmại điện tử Việt Nam là 29% và tới năm 2025 quy mô ước tính đạt 52 tỷ USD.3

- Góp phần tăng doanh số bán lẻ hàng hoá tiêu dùng cả nướcTheo báo cáo của Cục thương mại điện tử và Kinh tế số thuộc Bộ Công Thương,thị trường thương mại điện tử ở Việt Nam đạt 11,8 tỷ USD, chiếm 5,5% tổng mức bán

lẻ hàng hoá tiêu dùng trên cả nước

- Tiết kiệm chi phí kinh doanhThông thường, các cơ sở kinh doanh phải chi trả các khoản phí khá lớn cho mặt bằng, nhân viên khi kinh doanh theo lối truyền thống Giờ đây, các chủ cơ sở chỉ cần đăng ký mua bán trên các sàn thương mại điện tử như Shopee, Lazada, Tiki, và chịu

3 Bảo Nhi (21/4/2021) Thương mại điện tử ở Việt Nam đạt doanh thu 52 tỷ USD năm 2025 Truy cập từ

333312.html

https://tapchitaichinh.vn/tai-chinh-kinh-doanh/thuong-mai-dien-tu-viet-nam-dat-quy-mo-52-ty-usd-nam-2025-một khoản phí bán hàng khoảng 2,2% trên tổng giá trị mỗi đơn hàng thì hàng hóa của

họ đã có thể được thị trường tiêu thụ Điều này giúp các đơn vị kinh doanh tiết kiệm rất nhiều Và cho dù cơ sở kinh doanh của họ ở trong các hẻm, những nơi ít người qua lại thì vẫn có thể bán hàng một cách thuận lợi Đây là một điểm khác biệt vô cùng lớn giữa thương mại điện tử và truyền thống

- Tăng doanh thu cho doanh nghiệp

Thương mại điện tử là một nước cờ vô cùng mạo hiểm, đầy rủi ro nhưng rủi rocàng cao thì lợi nhuận sẽ càng lớn Thương mại điện tử giúp doanh nghiệp mở rộng thịtrường, giảm chi phí, tăng lợi nhuận và thanh toán nhanh hơn

Năm 2018, trong số các doanh nghiệp được khảo sát: có đến 36% doanh nghiệpcho biết có bán hàng trên mạng xã hội, tăng 4% so với năm 2017 Có 12% doanhnghiệp sở hữu kinh doanh qua sàn thương mại điện tử - tăng 1% so với năm 2017trong đó có 17% doanh nghiệp có kinh doanh trên nền tảng di động.4

Như vậy, các doanh nghiệp của Việt Nam đã quan tâm hơn đến chiến lược kinh doanh online

- Bùng nổ phương thức thanh toán trực tuyếnCác hình thức thanh toán trực tuyến thông qua thẻ ngân hàng, tài khoản thanh toántrực tuyến dạng như Paypal, Payoneer… sẽ phổ biến rộng rãi hơn, bên cạnh đó là cáchình thức thanh toán trung gian thường gặp như Ngân Lượng, Bảo Kim, Momo,ZaloPay… giúp cho người dùng thuận tiện hơn trong việc mua và bán, đồng thời tăngsức mua hàng và đơn hàng cho các shop bán hàng Xu hướng thanh toán trực tuyếntăng trưởng mạnh mẽ khi có đến 21% các giao dịch mua bán hàng hóa, dịch vụ đượcthực hiện online Bên cạnh đó, tình hình dịch bệnh Covid-19 diễn biến phức tạp và khólường cũng tạo cơ hội cho việc thanh toán trực tuyến bùng nổ khi việc thanh toán bằngtiền mặt có nhiều rủi ro lây lan virus

- Sự thay đổi đáng kể trong thói quen mua hàng

4

Đỗ Thị Nhâm, Đỗ Thị Huệ & Nguyễn Thị Lan (21/06/2020) Phát triển thương mại điện tử ở Việt Nam: Thực trạng và kiến nghị Truy cập từ: https://tapchicongthuong.vn/bai-viet/phat-trien-thuong-mai-dien-tu-o-viet-nam-

thuc-trang-va-kien-nghi-72700.htm

Thói quen mua hàng của người tiêu dùng Việt Nam cũng có những thay đổi lớn.

Từ việc chỉ quen với giao dịch kinh doanh truyền thống thì nay họ đã dần tiếp cận vàyêu thích hình thức mua sắm trực tuyến

Theo “Sách trắng Thương mại điện tử Việt Nam 2019”, có đến 70% người dùngInternet tham gia mua sắm trực tuyến ít nhất một lần trong năm, 61% người dùng sửdụng Internet cho mục đích tìm kiếm thông tin mua hàng, với tỉ lệ người dùng có thờilượng truy cập Internet từ 3-5 tiếng một ngày lên đến 30% Các kết quả này cho thấy,ngày càng có nhiều người tiêu dùng sẵn sàng tham gia và yêu thích mua sắm trựctuyến Đây cũng là dấu hiệu đáng mừng cho sự phát triển thương mại điện tử của ViệtNam

- Dễ dàng tiếp cận với người tiêu dùng hơn Với cách bán hàng thông thường, đối tượng mà các cơ sở kinh doanh tiếp cận đượcchỉ là các khách hàng ở xung quanh địa điểm khu vực buôn bán

Trái ngược hoàn toàn, kinh doanh trên các sàn thương mại điện tử cho phép cácđơn vị kinh doanh tiếp cận được khách hàng khắp cả nước vì giờ đây không còn giớihạn về khoảng cách địa lý, giúp tăng hiệu quả kinh doanh gấp nhiều lần Hơn thế nữa,hình thức kinh doanh này góp phần làm thương hiệu của người bán trở nên phổ biếnhơn với người tiêu dùng

- Môi trường cạnh tranh