b Tinh hoa văn hóa phương Đông và phương Tây Sống trong môi trường có văn hóa giáo dục ở quê hương, Hồ Chí Minh không những nắm được những quan điểm cơ bản của Phật giáo là đại từ, đại b
Trang 1UNG THỊ MỸ NHIÊN – 1954030037 – 010100510214
TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
ĐỀ TÀI: “TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VĂN HÓA VÀ
Ý NGHĨA CỦA NÓ ĐỐI VỚI SINH VIÊN”
Giảng viên HD: Ths Phan Thị Thanh Lý
Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2021
Trang 21.1.1 Cơ sở lý luận 4
1.1.2 Cơ sở thực tiễn 5
1.2 Khái niệm văn hóa theo tư tưởng Hồ Chí Minh 7
1.3 Những quan điểm chung của Hồ Chí Minh về văn hóa 8
1.4 Xây dựng nền văn hóa mới theo tư tưởng Hồ Chí Minh 10
CHƯƠNG 2: Ý NGHĨA CỦA VĂN HÓA ĐỐI VỚI SINH VIÊN 11
2.1 Thực trạng văn hóa của sinh viên hiện nay 11
2.2 Ý nghĩa của văn hóa đối với sinh viên hiện nay 14
2.3 Xây dựng nền văn hóa mới cho sinh viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh 15
KẾT LUẬN 16
TÀI LIỆU THAM KHẢO 17
Trang 3LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Trong bối cảnh thế giới hiện nay có sự chuyến biến nhanh và mạnh mẽ, những nhận thức mới về giá trị cho sự phát triển bền vững ngày càng được định hình rõ nét Một trong những giá trị được đề cao, được đánh giá là nền tảng vững bền cho sự phát triển của tất cả các quốc gia chính là giá trị văn hóa - một nguồn lực to lớn, là một phần quan trọng trong tổng thể sức mạnh nội sinh của mỗi dân tộc, quốc gia Trong tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa phát triển, người đã từng dạy rằng: “ Trong công cuộc kiến thiết nước nhà có bốn vấn
đề cùng phải chú ý đến, cùng phải coi trọng ngang nhau: chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội”1 Và trong bất cứ giai đoạn phát triển nào, thanh niên, sinh viên cũng là lực lượng xã hội quan trọng, một trong những nhân tố quyết định tương lai, vận mệnh của đất nước Sinh viên là một bộ phận tinh túy, quan trọng trong thanh niên Việt Nam, là lực lượng kế tục, phát huy nguồn trí tuệ nước nhà, là nguồn lực chủ yếu trong thời đại kinh tế tri thức, khoa học công nghệ, đóng vai trò then chốt trong phát triển đất nước, là lực lượng to lớn trong việc giữ gìn, xây dựng và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Vì vậy, yêu cầu được đặt ra cho các trường, đặc biệt là các trường đại học, cao đẳng là phải đào tạo nguồn nhân lực trẻ có kiến thức chuyên môn cao, có tư tưởng chính trị vững vàng, có năng lực độc lập để giải quyết những vấn đề khoa học kỹ thuật, sản xuất, văn hóa, giáo dục,… Cho nên, việc quán triệt, thẩm thấu tư tưởng Hồ Chí Minh trong giáo dục về văn hóa cho sinh viên đã trở thành một nhiệm vụ cấp bách Vì tất cả các lý do nêu trên nên em chọn đề tài “Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa và ý nghĩa của nó đối với sinh viên” để làm bài tiểu luận kết thúc học phần
tư tưởng Hồ Chí Minh
1 Hồ Chí Minh: Về văn hóa Bảo tàng Hồ Chí Minh, Hà Nội, 1997, tr.11
Trang 4CHƯƠNG 1
TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VĂN HÓA
1.1 Cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hoá.
1.1.1 Cơ sở lý luận
a) Tinh hoa văn hóa dân tộc
Hồ Chí Minh được sinh ra và lớn lên trong một gia đình nhà nho yêu nước, đã hấp thụ vốn văn hóa của gia đình, quê hương, dân tộc Tuy mỗi vùng miền đều có vốn sắc thái văn hóa khác nhau, nhưng tất cả đều có chung truyền thống yêu nước, truyền thống nhân ái, nhân văn Việt Nam; tinh thần đoàn kết, độc lập, tự cường, lạc quan, yêu đời Cùng với sự tiếp nhận vốn văn hóa dân tộc sẵn có, Người đã tiếp thu, nâng cao và dân tộc hóa những tinh hoa văn hóa từ bên ngoài để không bị hòa tan bởi bất cứ một nền văn hóa nào khác
b) Tinh hoa văn hóa phương Đông và phương Tây Sống trong môi trường có văn hóa giáo dục ở quê hương, Hồ Chí Minh không những nắm được những quan điểm cơ bản của Phật giáo là đại từ, đại bi, cứu khổ, cứu nạn và của Khổng giáo là tư tưởng coi trọng đạo đức, luân lý, người hiền tài; mà Người còn am hiểu Lão giáo với những văn hóa sống giản dị, thanh bạch, chan hòa với thiên nhiên
Bên cạnh văn hóa phương Đông, trên hành trình đi tìm đường cứu nước, Hồ Chí Minh đã từng đến trung tâm văn minh của nhân loại thời đó - Pháp, Mỹ, Anh Với nhận thức và tầm hiểu biết của mình, Người đã sớm ghi nhận những gì mà cách mạng Pháp đã làm được như xóa bỏ chế độ phong kiến, lập hiến pháp,… và khẩu hiệu: “Tự do – Bình đẳng – Bác ái”, hay “quyền tự do và bình đẳng về quyền lợi” trong Tuyên ngôn độc lập của nước Mỹ Nhưng với sự nhạy cảm về chính trị, nhãn quan văn hóa khi chứng kiến cuộc sống đau khổ của nhân loại thì Người đã thấu hiểu sự thật đằng sau những khẩu hiệu ấy là
sự áp bức, bóc lột, đàn áp nhân dân lao động, phản bội lý tưởng cách mạng, tức là phản văn hóa Ở phương Tây, tư tưởng của Người còn được ảnh hưởng bởi những tư tưởng dân chủ qua các tác phẩm của các nhà khai sáng như Vonte, Rútxô, Môngtétckiơ,… Dù là đối với văn hóa phương Đông hay phương Tây, Hồ Chí Minh đều chắc lọc lỹ lưỡng với thái dộ khách quan, khoa học, trân trọng với một tầm nhìn văn hóa rộng mở, hòa nhập chứ không hòa tan
c) Lý luận của Mác – Lênin về văn hóa
Trang 5Khi bắt gặp Sơ khảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và thuộc địa của Lênin và tìm ra con đường cứu nước nhờ hoạt động văn hóa và biết phát huy sức mạnh của văn hóa trong việc tìm ra chân lý và phương pháp cách mạng, việc tổ chức đấu tranh với
kẻ thù Đặc biệt, Người đã nghiên cứu kỹ tư tưởng của Lênin về văn hóa, cụ thể, trong tác phẩm “Bàn về chế độ hợp tác”, Lênin đã viết: “Sau khi người ta đã hoàn thành cuộc cách mạng chính trị lớn nhất chưa từng thấy trên thế giới, thì những nhiệm vụ khác lại đặt ra cho chúng ta, những nhiệm vụ về văn hoá”2 và “nâng cao trình độ văn hoá là một trong những nhiệm vụ bức thiết nhất”3 Đó là nền văn hoá xã hội chủ nghĩa thay thế nền văn hoá tư bản chủ nghĩa Cách mạng văn hoá theo Lênin, bao gồm: Việc xây dựng và pháp triển nền giáo dục phổ thông; hình thành đội ngũ tri thức mới xã hội chủ nghĩa, những chuyên gia trong lĩnh vực khoa học, kỹ thuật, phát triển văn hoá nghệ thuật; hình thành con người mới , đạo đức mới và hệ tư tưởng mới
1.1.2 Cơ sở thực tiễn
a Thực tiễn về văn hóa trên thế giới Trong quá trình hoạt động cách mạng, Người đã đặt chân lên hầu hết các châu lục, sống chung với nhiều dân tộc trên thế giới, từ đó hiểu ra nhiều điều về bản chất của chủ nghĩa thực dân, đế quốc và cái gọi là “Khai hóa văn minh” của bọn tư sản phương Tây Trong các hoạt động đấu tranh của mình, Người cũng không quên lên án, tố cáo sự đán áp, bóc lột người dân thuộc đại của chủ nghĩa thực dân và đế quốc
Không chỉ vậy, Người còn hòa mình vào thế giới văn hóa vô cùng phong phú và đa dạng của các dân tộc, nhờ đó Người có nhiều hiểu biết về sự kiện văn hóa và phương pháp đấu tranh bằng văn hóa Người viết sách, báo, tham gia nhiều hoạt động văn hóa, tổ chức nhiều hội liên hiệp đều nhằm giác ngộ cách mạng cho nhân dân bị áp bức Người muốn đem ánh sáng văn hóa đến cho mọi người cùng khổ để cho họ tự đứng lên đấu tranh, giải phóng khỏi áp bức, bóc lột Ngoài ra, Hồ Chí Minh cũng tập trung nghiên cứu thực tiễn xây dựng phát triển văn hoá của các nước xã hội chủ nghĩa như cách mạng văn hoá ở Liên Xô, Trung Quốc
b Thực tiễn văn hóa ở Việt Nam
2 Lênin, toàn tập, tập 44, Nxb Tiến bộ Matxcơva 1978, tr 211 - 212 (Tiếng việt)
3 Lênin, toàn tập, tập 44, Nxb Tiến bộ Matxcơva 1978, tr 211 - 212 (Tiếng việt)
Trang 6Đây là cơ sở quan trọng dẫn tới sự hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa Trước khi thực dân Pháp xâm lược, Việt Nam là một quốc gia phong kiến độc lập, kinh tế chậm phát triển, văn hoá lạc hậu Khi thực dân Pháp xâm lược với thủ đoạn tinh vi, thâm độc nhân danh "khai hoá văn minh”, chúng đã thực hiện những chính sách cực kỳ phi văn hoá như: Chính sách ngu dân, chia để trị, đầu độc nhân dân ta bằng rượu và thuốc phiện,… làm cho đời sống vật chất của dân ta vốn đã đói nghèo càng đói nghèo, đời sống tinh thần vốn lạc hậu ngày càng tăm tối, dốt nát Năm 1920 tại Đại hội XVIII Đảng xã hội Pháp, Người đã nói: "Chúng tôi không những bị áp bức và bóc lột một cách nhục nhã, … thê thảm Nhà tù nhiều hơn trường học Chúng tôi phải sống trong cảnh ngu dốt và tăm tối,
và chúng tôi không có quyền tự do học tập”4 Như vậy, khi đất nước bị nô lệ thì văn hoá cũng cùng chung số phận nô lệ
Thực tiễn đó là cơ sở để Hồ Chí Minh vạch ra một đường lối mới, Việt Nam phải tiến hành cách mạng giải phóng dân tộc, giành lấy chính quyền, để giải phóng chính trị, xã hội, từ đó giải phóng cho văn hoá mở đường cho văn hoá phát triển
Nhờ nắm vững quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về phát triển văn hoá, Hồ Chí Minh
đã có được cách xem xét đúng đắn và kế thừa những giá trị truyền thống tốt đẹp của văn hoá dân tộc, tinh hoá văn hoá nhân loại và từ thực tiễn để hình thành nên tư tưởng văn hoá của mình
1.2 Khái niệm văn hóa theo tư tưởng Hồ Chí Minh
Theo quan điểm Hồ Chí Minh, văn hóa được định nghĩa như sau: “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hằng ngày về mặc, ăn, ở và các phương thức sử dụng Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa Văn hóa là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn”5 Với định nghĩa này, Người đã khắc phục được những quan niệm phiến diện về văn hóa trong lịch sử và hiện tại, hoặc là chỉ đề cập đến lĩnh vực tinh thần trong văn học nghệ thuật, hoặc chỉ nói đến giáo dục, phản ánh trình độ học vấn,…
4 Hồ Chí Minh, toàn tập, tập 1, Nxb CTQG, H202, tr 22, 23
5 Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, t.3, tr.458
Trang 7Như vậy, ở đây văn hóa được hiểu theo nghĩa rộng đó là toàn bộ những giá trị thuộc
về văn hóa vật chất và tinh thần mà loài người sáng tạo ra Muốn xây dựng văn hóa dân tộc thì phải xây dựng tất cả các mặt: Kinh tế, chính trị, xã hội, đạo đức, tâm lý con người
Cùng với việc đưa ra định nghĩa về văn hóa, Hồ Chí Minh còn đưa ra năm điểm lớn định hướng cho việc xây dựng nền văn hóa dân tộc:
1 Xây dựng tâm lý: tinh thần độc lập tự cường
2 Xây dựng luân lý: biết hy sinh mình, làm lợi cho quần chúng
3 Xây dựng xã hội: mọi sự nghiệp liên quan đến phúc lợi của nhân dân trong xã hội
4 Xây dựng chính trị: dân quyền
5 Xây dựng kinh tế Sau Cách mạng tháng Tám, Hồ Chí Minh cũng đã đề cập đến nghĩa hẹp của văn hóa
là đời sống tinh thần của xã hội, thuộc kiến thức thượng tầng của xã hội Văn hóa được đặt ngang hàng với chính trị, kinh tế, xã hội tạo thành bốn vấn đề chủ yếu của đời sống xã hội
Vì vậy, ngay sau khi giành được độc lập, Hồ Chí Minh đã bắt tay vào việc xây dựng, kiến tạo một nền văn hóa mới, Người chỉ rõ: Trình độ văn hóa của nhân dân nâng cao sẽ giúp chúng ta đẩy mạnh công cuộc khôi phục kinh tế, phát triển dân chủ…, là một việc cần thiết
để xây dựng nước ta thành một nước hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh
1.3 Những quan điểm chung của Hồ Chí Minh về văn hóa
a Quan điểm của Hồ Chí Minh về tính chất của văn hóa Tính dân tộc: Hồ Chí Minh biểu đạt bằng nhiều khái niệm như đặc tính dân tộc, cốt cách dân tộc để nhấn mạnh đến chiều sâu bản chất đặc trưng của văn hóa dân tộc, giúp phân biệt, không nhầm lẫn với văn hóa khác Không những thế, tính dân tộc còn được thể hiện ở chỗ biết phát triển những truyền thống tốt đẹp ấy sao cho phù hợp với điều kiện mới của đất nước Làm cho nền văn hóa dân tộc chiếm được địa vị ngang với các nền văn hóa trên thế giới
Tính khoa học: thể hiện ở tính hiện đại, tiên tiến, thuận với trào lưu tiến hóa của thời đại Cùng với đó là chống lại những gì trái với khoa học, phản tiến bộ; truyền bá tư tưởng triết học macxít, đấu tranh chống lại chủ nghĩa duy tâm, mê tín dị đoan; kế thừa truyền thống dân tộc và tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại
Trang 8Tính đại chúng: Văn hóa do nhân dân xây dựng nên, đáp ứng nguyện vọng của nhân dân và phải phục vụ cho nhân dân Điều đó đòi hỏi các nhà hoạt động văn hóa phải tăng cường liên hệ thực tế, khai thác sâu vào cuộc sống của nhân dân, vừa để phản ánh tâm tư, nguyện vọng và cuộc sống của người dân, vừa đem ánh sáng văn hóa đến với mọi người, mọi nhà
b Quan điểm của Hồ Chí Minh về vai trò của văn hóa Văn hóa là mục tiêu, là động lực của sự nghiệp cách mạng: Mục tiêu của cách mạng Việt Nam là giành được và gắn liền độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội và việc xây dựng văn hóa luôn nằm trong mục tiêu chung của toàn bộ tiến trình cách mạng cùng với chính trị, kinh tế, xã hội Văn hóa là mục tiêu hướng con người tới các giá trị chân, thiện, mỹ và xây dựng một xã hội mà đời sống vật chất, tinh thần được nâng cao, con người có điều kiện phát triển toàn diện Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, động lực có thể nhận thức ở các phương diện chủ yếu trong các lĩnh vực văn hóa cụ thể sau: văn hóa chính trị là một động lực có ý nghĩa soi đường cho quốc dân đi, lãnh đạo quốc dân để thực hiện độc lập, tự cường, tự chủ Văn hóa văn nghệ góp phần nâng cao lòng yêu nước, bồi đắp tình cảm, cổ vũ ý chí, quyết tâm, niềm tin vào thắng lợi cuối cùng của cách mạng Văn hóa giáo dục giúp diệt giặc dốt, xóa
mù chữ, giúp hiểu biết về quy luật phát triển của xã hội Văn hóa đạo đức, lối sống giúp nâng cao phẩm giá, phong cách lành mạnh và hướng con người tới chân, thiện, mỹ
Văn hóa là một mặt trận: Mặt trận văn hóa cũng có tầm quan trọng như mặt trận quân
sự, kinh tế, chính trị; coi như một cuộc chiến khổng lồ giữa chính và tà, cách mạng và phản cách mạng Trong cuộc chiến đó chiến sĩ là nghệ sĩ, tác phẩm văn nghệ là vũ khí đấu tranh, tất cả có nhiệm vụ là thức tỉnh, tập hợp quần chúng, cổ vũ sĩ khí để giành thắng lợi và tham gia xây dựng chế độ mới, con người mới sau khi có chính quyền Để hoàn thành nhiệm vụ thì người chiến sĩ phải có lập trường vững càng, tư tưởng đúng và các vũ khí tác phẩm phải sắc bén, bám sát thực tiễn, phê phán thói xấu và ca tụng việc tốt Đó chính là chất thép của văn nghệ theo tinh thần kháng chiến hóa văn hóa, văn hóa hóa kháng chiến
Văn hóa phục vụ quần chúng nhân dân: Mọi hoạt động văn hóa phải trở về với cuộc sống thực tại của quần chúng, phản ánh được tư tưởng và khát vọng của nhân dân Tác phẩm xứng đáng với thời đại phải là tác phẩm vừa hay vừa chân thật, là tác phẩm diễn đạt vừa đủ điều muốn nói, ai đọc cũng hiểu, đọc xong phải suy ngẫm, phải kế thừa tinh hoa văn hóa dân tộc, mang hơi thở thời đại, phán ánh cái xấu, nêu gương việc tốt Chiến sĩ văn hóa
Trang 9phải hiểu, đánh giá quần chúng nhân dân vì họ cũng là người sáng tác, là người cung cấp tư liệu quý giá và chính họ cũng là người sẽ thẩm định các tác phẩm văn nghệ
c Quan điểm của Hồ Chí Minh về chức năng của văn hóa Bồi dưỡng tư tưởng đúng đắn và những tình cảm cao đẹp: Trong diễn văn khai mạc Hội nghị Văn hóa toàn quốc (24-11-1946), Hồ Chí Minh đã nêu rõ: Văn hóa phải làm thế nào cho ai cũng có lý tưởng tự chủ, độc lập, tự do Đồng thời văn hóa phải làm thế nào cho quốc dân có tinh thần vì nước quên mình, vì lợi ích chung mà quên lợi ích riêng
Mở rộng hiểu biết, nâng cao dân chí: Đó là trình độ hiểu biết, kiến thức của mọi người, từ chỗ biết chữ đến hiểu biết các lĩnh vực cần thiết cho hoạt động của mỗi người nhằm phục vụ mục tiêu độc lập dân tộc, chủ nghĩa xã hội; dân giàu, nước mạnh, công bằng, dân chủ, văn minh
Bồi dưỡng những phẩm chất, phong cách và lối sống tốt đẹp, lành mạnh; hướng con người đến chân, thiện, mỹ để hoàn thiện bản thân: Mỗi người không những cần phải có tư tưởng, tình cảm lớn mà phải biến nó thành những phẩm chất tốt, những phong cách lành mạnh thì mới sử dụng được kiến thức để tham gia tạo ra và hưởng thụ những giá trị văn hóa
đó
d Quan điểm của Hồ Chí Minh về một số lĩnh vực chính của văn hóa Văn hóa giáo dục: Hồ Chí Minh phê phán nền giáo dục phong kiến và giáo dục thực dân Người chú trọng vào xây dựng nền giáo dục mới của nước Việt Nam độc lập với những luận điểm sau: Mục tiêu của giáo dục là thực hiện được cả 3 chức năng của văn hóa, nhằm tạo lớp người có đức, có tài để kế tụng sự nghiệp cách mạng, làm cho đất nước ta sánh vai được với các cường quốc năm châu Nội dung của giáo dục phải toàn diện, cách học phải sáng tạo Phương pháp là học phải đi đôi với hành, học mọi lúc, mọi nơi, học với nhiều hình thức Học trên trường chỉ là một phần, chủ yếu là học trong lao động, trong công tác, hoạt động thực tiễn,… Phải quan tâm xây dựng đội ngũ giáo viên, phải giáo dục được mọi người
từ chỗ biết chữ, đến không ngừng nâng cao trình độ văn hóa và nâng cao tính Đảng trong giáo dục
Văn hóa văn nghệ: Là một mặt trận trong chiến đấu, nghệ sĩ là chiến sĩ, tác phẩm văn nghệ là vũ khí sắc bén trong cuộc cách mạng và trong công cuộc xây dựng xã hội mới, con người mới Văn nghệ phải gắn liền với thực tiễn đời sống nhân dân, phải phản ánh được sự nghiệp cách mạng của người dân
Trang 10Văn hóa đời sống: Xây dựng đời sống mới bao gồm đạo đức mới, lối sống mới và nếp sống mới Những phẩm chất cơ bản của đạo đức mới là “trung với nước, hiếu với dân”,
“yêu thương, quý trọng con người”, “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư”, “quan hệ quốc
tế trong sáng”,… Lối sống mới là lối sống có lý tưởng, có đạo đức, văn minh, tiên tiến, kết hợp hài hòa giữa truyền thống dân tộc với tinh hoa văn hóa nhân loại, xây dựng phong cách sống giản dị, vệ sinh, yêu lao động, giàu tình yêu thương, trận trọng mọi người, đối với mình thì chặt chẽ, với mọi người thì khoan dung, độ lượng Nếp sống mới là biết kế thừa và phát triển thuần phong mỹ tục, đồng thời cải tạo những phong tục tập quán cũ, lạc hậu, bổ sung những cái tiến bộ Hồ Chí Minh cũng cho thấy: xây dựng đời sống mới phải bắt đầu từ từng người, từng gia đình – đến các tập thể, các đơn vị, ở làng xã, phố phường cho đến cả nước
1.4 Xây dựng nền văn hóa mới theo tư tưởng Hồ Chí Minh
Trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945: tháng 8 – 1943, Hồ Chí Minh đã đưa ra khái niệm của văn hoá và đồng thời cũng quan tâm đến việc xây dựng nền văn hóa dân tộc với năm nội dung: Xây dựng tâm lý: tinh thần độc lập, tự cường Xây dựng luân lý: biết hy sinh mình, làm lợi cho quần chúng Xây dựng xã hội: mọi sự nghiệp liên quan đến phúc lợi của nhân dân Xây dựng chính trị: dân quyền Xây dựng kinh tế
Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp: Hồ Chí Minh khẳng định lại quan điểm của Đảng ta từ năm 1943 trong Đề cương văn hóa Việt Nam về phương châm xây dựng nền văn hóa mới Đó là nền văn hóa có tính dân tộc, khoa học và đại chúng
Trong thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội: Trong thời kỳ nhân dân miền Bắc quá độ lên chủ nghĩa xã hội, Hồ Chí Minh đã chủ trương xây dựng nền văn hóa có nội dung xã hội chủ nghĩa và tính chất dân tộc
Quan điểm của Hồ Chí Minh về xây dựng nền văn hóa mới Việt Nam là một nền văn hóa toàn diện, giữ gìn được cốt cách văn hóa dân tộc, đảm bảo tính khoa học, tiến bộ và nhân văn