ĐỀ TÀI Quy luật cạnh tranh và liên hệ đến cạnh tranh của một ngànhlinh vực sản xuất cụ thể ở nước ta (chế biến, may mặc, điện tử viễn thông, phần mềm…)

Những mặt tích cực trong cạnh tranh của ngành/lĩnh vực sản xuất chế biến lương thực thực phẩm ở nước ta và nguyên nhân...9 2.2.1.1.. Tuy nhiên, ngành chế biến lương thực, thực phẩm cũng

BÀI TẬP LỚN MÔN HỌC KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC LÊNIN

ĐỀ TÀI Quy luật cạnh tranh và liên hệ đến cạnh tranh của một ngành/linh vực sản xuất cụ thể ở nước ta (chế biến, may mặc, điện tử-viễn thông, phần mềm…)

LỚP: L05 NHÓM: 8

HK221

GVHD: THS NGUYỄN TRUNG HIẾU

SINH VIÊN THỰC HIỆN

BTL

ĐIỂM BTL CHÚ GHI

STT Mã số SV Họ và tên được phân

công Điểm BTL

Điểm BTL Ký tên

1 2112766 Lê Hữu Anh

2 2110259 Nguyễn Quốc Khánh

3 2013759 Lê Hoàng Minh

4 2013759 Dương Gia Minh

5 2112599 Bùi Võ Thiên Tú

Họ và tên nhóm trưởng: Lê Hữu Anh

Số ĐT: 0382763800 .Email: anh.lehastar@hcmut.edu.vn

Nhận xét của GV:

GIẢNG VIÊN

(Ký và ghi rõ họ, tên)

Nguyễn Trung Hiếu

NHÓM TRƯỞNG

(Ký và ghi rõ họ, tên)

Mục lục

Chương 1 5

Quy luật cạnh tranh 5

1.1 Các khái niệm cơ bản 5

1.2 Nội dung của quy luật cạnh tranh 5

1.2.1 Khái niệm: 5

1.2.2 Các loại hình cạnh tranh 6

1.3 Ý nghĩa của quy luật cạnh tranh 6

Chương 2 7

Liên hệ quy luật cạnh tranh đến cạnh tranh của ngành chế biến lương thực, thực phẩm ở nước ta hiện nay 7

2.1 Khái quát về ngành chế biến lương thực, thực phẩm 7

2.2 Thực trạng cạnh tranh của ngành/lĩnh vực sản xuất chế biến lương thực thực phẩm ở nước ta 9

2.2.1 Những mặt tích cực trong cạnh tranh của ngành/lĩnh vực sản xuất chế biến lương thực thực phẩm ở nước ta và nguyên nhân 9

2.2.1.1 Những mặt tích cực 9

2.2.1.2 Nguyên nhân 9

2.2.2 Những mặt tiêu cực trong cạnh tranh của ngành/lĩnh vực sản xuất chế biến lương thực thực phẩm ở nước ta 10

và nguyên nhân 10

2.2.2.1 Những mặt tiêu cực 10

2.2.2.2 Nguyên nhân 10

2.3 Phương hướng và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả cạnh tranh của ngành/lĩnh vực sản xuất chế biến lương thực thực phẩm ở nước ta trong thời gian tới 11

2.3.1 Phương hướng nhằm nâng cao hiệu quả cạnh tranh của ngành/lĩnh vực sản xuất chế biến lương thực thực phẩm ở nước ta trong thời gian tới: 11

2.3.2 Những giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả cạnh tranh của ngành/lĩnh vực sản xuất chế biến lương thực thực phẩm ở nước ta trong thời gian tới: 11

KẾT LUẬN 12

TÀI LIỆU THAM KHẢO 12

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề bài

Ngành công nghiệp chế biến lương thực, thực phẩm là ngành nghề giữ gìn và bảo vệ, chế biến nông sản và thực phẩm Trước khi đưa những loại nông sản, thực phẩm ra thị trường, những tiến trình kiểm tra, nhìn nhận chất lượng mẫu sản phẩm kỹ càng

Công nghệ chế biến lương thực, thực phẩm đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển và công nghiệp hóa ở lĩnh vực kinh tế Hiện nay, ngành công nghệ tiên tiến chế biến lương thực, thực phẩm ở nước ra là ngành trọng điểm vì đây là ngành đem lại thế mạnh lâu dài hơn và mang lại hiệu suất cao kinh tế tài chính cao, cùng với sự ảnh hưởng tác động can đảm và mạnh mẽ đến sự tăng trưởng của những ngành kinh tế tài chính khác

Bên cạnh đó, nhu cầu của người dân tăng cao nên ngành chế biến lương thực, thực phẩm cũng phải đầu tư liên tục để đảm bảo nhu cầu người tiêu dùng không chỉ trong

mà ngoài nước Tuy nhiên, ngành chế biến lương thực, thực phẩm cũng phải đối mặt với những cạnh tranh gay gắt như: : Chi phí đầu vào, nguồn nguyên liệu sạch, hợp vệ sinh an toàn thực phẩm, đảm bảo an toàn về dịch tễ, các loại vius, thị phần nội địa, nâng cấp máy móc liên tục, thuế quan quốc tế…

Do tính cấp thiết của vấn đề, nhóm em quyết định nghiên cứu đề tài “Quy luật cạnh tranh và liên hệ cạnh tranh của ngành chế biến lương thực, thực phẩm ở nước ta”

để có cái nhìn bao quát và cụ thể hơn

2 Đối tượng nghiên cứu

Doanh nghiệp ngành chế biến lương thực, thực phẩm

3 Phạm vi nghiên cứu

Không gian: Việt Nam Thời gian: 2019-2022

4 Mục tiêu

 Phân tích khái niệm của cạnh tranh

 Khái quát về ngành lương thực, thực phẩm nước ta.

 Phân tích thực trạng cạnh tranh của ngành chế biến lương thựuc, thựuc phẩm ở nước ta

 Phân tích những thách thức và cơ hội cạnh tranh trong ngành nghề chế biến lương thựuc, thực phẩm Trên cơ sở đó đưa ra những phương hướng

và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả cạnh tranh của ngành chế biến lương thựuc thực, thựuc phẩm ở nước ta trong thời gian tới

5 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng phương pháp phân tích tổng hợp, thống kê mô tả

6 Kết cấu của đề tài

Ngoài mục lục, phần mở đầu, phần kết luận và tài liệu tham khảo, đề tài bao gồm 2 chương:

Chương 1: Quy luật cạnh tranh Chương 2 Liên hệ quy luật cạnh tranh đến cạnh tranh ngành chế biến lương thực, thực phẩm ở nước ta hiện nay

Chương 1

Quy luật cạnh tranh

1.1 Các khái niệm cơ bản

*Khái niệm cạnh tranh: cạnh tranh là sự ganh đua về kinh tế giữa những chủ thể kinh tế với nhau nhằm có được những ưu thế trong sản xuất cũng như tiêu thụ hàng hóa để từ đó thu được lợi ích tối đa cho mình Kinh tế thị trường càng phát triển thì cạnh tranh trên thị trường càng trở nên thường xuyên, quyết liệt hơn

*Mục đích của cạnh tranh trong kinh tế:

+Tối đa hoá lợi nhuận

+Sự tăng trưởng trong kinh doanh của chủ thể

*Điều kiện tiên quyết để có cạnh tranh:

+Phải có ít nhất hai chủ thể tham gia cạnh tranh

+Sự giành được lợi thế cạnh tranh của người này dẫn đến bất lợi tương ứng đối với người kia và ngược lại

*Phương tiện cạnh tranh:

+Giá cả

+Chất lượng

+Dịch vụ

+Quảng cáo

1.2 Nội dung của quy luật cạnh tranh 1.2.1 Khái niệm:

Quy luật cạnh tranh là quy luật kinh tế điều tiết một cách khách quan mối quan hệ ganh đua kinh tế giữa các chủ thể trong sản xuất và trao đổi hàng hoá Quy luật cạnh tranh yêu cầu, khi đã tham gia thị trường, các chủ thể sản xuất kinh doanh, bên cạnh sự hợp tác, luôn phải chấp nhận cạnh tranh

1.2.2 Các loại hình cạnh tranh

Trong nền kinh tế thị trường, cạnh tranh có thể diễn ra giữa các chủ thể trong nội bộ ngành, cũng có thể diễn ra giữa các chủ thể thuộc các ngành khác nhau

*Cạnh tranh trong nội bộ ngành: là cạnh tranh giữa các chủ thể kinh trong cùng một ngành, cùng sản xuất một loại hàng hoá hoặc dịch vụ

+ Biện pháp cạnh tranh: các doanh nghiệp ra sức cải tiến kỹ thuật, đổi mới công nghệ, hợp lý hóa sản xuất, tăng năng suất lao động để hạ thấp giá trị cá biệt của hàng hóa, làm cho giá trị hàng hóa của doanh nghiệp sản xuất ra thấp hơn giá trị xã hội của hàng hóa đó

+ Kết quả: hình thành giá trị xã hội của hàng hóa (hay giá trị thị trường của hàng hóa) làm cho điều kiện sản xuất trung bình của một ngành thay đổi,giá trị xã hội của hàng hóa giảm xuống, chất lượng hàng hóa được nâng cao, chủng loại hàng hóa phong phú

*Cạnh tranh giữa các ngành: là cạnh tranh giữa các chủ thể sản xuất kinh doanh giữa các ngành kinh tế khác nhau nhằm tìm kiếm nơi đầu tư có lợi nhất

+ Biện pháp cạnh tranh: các doanh nghiệp tự do di chuyển nguồn lực từ ngành này sang ngành khác, vào các ngành sản xuất kinh doanh khác nhau

+ Kết quả: hình thành tỷ suất lợi nhuận bình quân (trong quá trình cạnh tranh này, các chủ doanh nghiệp luôn say mê với những ngành đầu tư có lợi nhuận nên đã chuyển vốn từ ngành ít lợi nhuận sang ngành nhiều lợi nhuận.Sự điều tiết tự nhiên theo tiếng gọi lợi nhuận này sau một thời gian nhất định sẽ hình thành nên một sự phân phối hợp

lý giữa các ngành sản xuất, kết quả là các chủ doanh nghiệp đầu tư ở các ngành khác nhau với số vốn như nhau thì cũng chỉ thu được như nhau)

1.3 Ý nghĩa của quy luật cạnh tranh

- Thứ nhất, cạnh tranh thúc đẩy năng lực đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng

Trong môi trường cạnh tranh, người tiêu dùng có vị trí trung tâm, họ được cung phụng bởi các bên tham gia cạnh tranh Nhu cầu của họ được đáp ứng một cách tốt nhất mà thị trường có thể cung ứng, bởi họ là người có quyền bỏ phiếu bằng đồng tiền để quyết định ai được tồn tại và ai phải ra khỏi cuộc chơi Nói khác đi, cạnh tranh đảm bảo cho người tiêu dùng có được cái mà họ muốn Một nguyên lý của thị trường là ở đâu có nhu cầu, có thể kiếm được lợi nhuận thì ở đó có mặt các nhà kinh doanh, người tiêu dùng không còn phải sống trong tình trạng xếp hàng chờ mua nhu yếu phẩm như thời

kỳ bao cấp, mà ngược lại, nhà kinh doanh luôn tìm đến để đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng một cách tốt nhất

- Thứ hai, cạnh tranh có vai trò điều phối các hoạt động kinh doanh

Cạnh tranh đảm bảo phân phối thu nhập và các nguồn lực kinh tế tập trung vào tay những doanh nghiệp giỏi, có khả năng và bản lĩnh trong kinh doanh Sự tồn tại của cạnh tranh sẽ loại bỏ những khả năng lạm dụng quyền lực thị trường để bóc lột đối thủ cạnh tranh và bóc lột khách hàng

- Thứ ba, cạnh tranh đảm bảo việc các nguồn lực kinh tế được sử dụng một cách hiệu quả nhất

Những nỗ lực giảm chi phí để từ đó giảm giá thành của hàng hoá, dịch vụ đã buộc các doanh nghiệp phải tự đặt mình vào những điều kiện kinh doanh tiết kiệm bằng cách sử dụng một cách hiệu quả nhất các nguồn lực mà họ có được Mọi sự lãng phí hoặc tính toán sai lầm trong sử dụng nguyên vật liệu đều có thể dẫn đến những thất bại trong kinh doanh Nhìn ở tổng thể của nền kinh tế, cạnh tranh là động lực cơ bản giảm sự lãng phí trong kinh doanh, giúp cho mọi nguồn nguyên, nhiên, vật liệu được sử dụng tối ưu

- Thứ tư, cạnh tranh giúp thúc đẩy việc ứng dụng các thành tựu khoa học kĩ thuật trong kinh doanh

Nhu cầu tìm kiếm lợi nhuận đã thúc đẩy các doanh nghiệp không ngừng áp dụng các tiến bộ khoa học, kỹ thuật tiên tiến nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm chi phí sản xuất để đáp ứng ngày càng tốt hơn đòi hỏi của thị trường, mong giành phần thắng

về mình

Chương 2

Liên hệ quy luật cạnh tranh đến cạnh tranh của ngành chế biến

lương thực, thực phẩm ở nước ta hiện nay

2.1 Khái quát về ngành chế biến lương thực, thực phẩm ở nước ta

Ngành công nghiệp chế biến lương thực, thực phẩm là ngành nghề bảo quản, chế biến nông sản và thực phẩm Trước khi đưa các loại nông sản, thực phẩm ra thị trường, các quy trình kiểm tra, đánh giá chất lượng sản phẩm kỹ càng

Thông qua việc nghiên cứu và phát triển ra nhiều sản phẩm mới Đồng thời, trong nhiều lĩnh vực khác, nguyên liệu trong lĩnh vực nông sản được tạo ra từ những nguyên liệu mới giúp ích trong nhiều lĩnh vực khác Do đó, khi nhắc đến công nghệ chế biến lương thực, thực phẩm rất đa dạng do nó liên quan đến đồ ăn, thức uống và an toàn thực thẩm

Công nghệ chế biến lương thực, thực phẩm đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển và công nghiệp hóa ở lĩnh vực kinh tế Có thể nói, công nghệ chế biến là một phần trong nền công nghiệp Nếu trong ngành công nghiệp này có năng suất lao động cao thì chắc hẳn đây là chìa khóa để mở ra những cánh cửa mới giúp gia tăng thu nhập bình quân của đầu người và mở rộng Kích cầu thị trường tiêu dùng

*Nước ta có nhiều thế mạnh để hỗ trợ, phát triển công nghiệp chế biến

– Nguồn nguyên liệu tại chỗ đa dạng, phong phú + Nguồn nguyên liệu từ ngành chăn nuôi như bò, lợn, trâu, gia cầm cung cấp trừng, thịt, sữa cho lĩnh vực công nghiệp chế biến đồ hộp, thực phẩm

+ Nguyên liệu từ lĩnh vực trồng trọt như cây công nghiệp lâu năm (tiêu, điều, chè, cà phê, cao su…), cây lương thực (lúa), cây công nghiệp lâu năm (mía, lạc, thuốc lá, đậu tương), rau và cây ăn quả Đây là nguồn nguyên liệu chủ đạo và quan trọng cho nền công nghiệp chế biến thực phẩm và lương thực ở nước ta

+ Nguyên liệu được chế biến từ ngành thủy sản: địa hình ở nước ta thuận lợi nhờ vùng biển rộng lớn có nguồn hải sản phong phú nên phát triển ngành thủy sản cung cấp cho thị trường trong nước và nước ngoài

– Cơ sở vật chất kỹ thuật tiên tiến + Một số ngành công nghiệp chế biến được ra đời sớm và có cơ sở sản xuất nhất định,

cùng với việc áp dụng công nghệ kỹ thuật của nền công nghiệp Nhật Bản.

+ Thuận lợi trong việc phát triển, mở rộng thị trường từ các nhà máy, xí nghiệp lớn

thuộc khối ngành công nghiệp thực phẩm và lương thực tập trung ở các thành phố lớn

– Thị trường tiêu thụ rộng, có sự phân khúc

+ Tại nước ta, nhu cầu về lượng thực phẩm của ngành công nghiệp chế biến lương thực, thực phẩm ngày càng tăng

+ Các loại sản phẩm như gạo, chè, cà phê, điều, hồ tiêu, tôm, cá đông lạnh, hoa quả…

được sản xuất ở nước ta đã thâm nhập vào thị trường khu vực và trên thế giới

*Lĩnh vực công nghiệp chế biến lương thực và thực phẩm đem lại hiệu quả về kinh tế –

xã hội cao

– Về xã hội: thúc đẩy ngành công nghiệp hóa nông thôn, góp phần giải quyết việc làm

và liên kết nông dân và công nhân để đạt hiệu quả tích cực

– Về kinh tế:

+ Cung cấp nhiều mặt hàng về xuất khẩu chủ lực như thủy hải sản, gạo, cà phê, cao su… nhằm mang lại nguồn thu về ngoại tệ lớn

+ Nguồn vốn không đòi hỏi quá lớn và thời gian quay vòng vốn nhanh chóng

+ Trong cơ cấu về giá trị sản lượng công nghiệp lương thực, thực phẩm chiếm tỉ trọng tương đối cao

*Sự tác động mạnh mẽ đến các ngành kinh tế khác

– Luôn đẩy mạnh sự phát triển về các ngành công nghiệp sản xuất các mặt hàng tiêu dùng, cùng với các ngành nghề khác

– Thúc đẩy sự hình thành của các vùng chăn nuôi gia súc, chuyên canh cây công nghiệp và nuôi trồng thủy sản Đây là những ngành cung cấp nguồn đầu vào cho ngành công nghệ chế biến lương thực, thực phẩm

2.2 Thực trạng cạnh tranh của ngành chế biến lương thực thực phẩm ở nước ta

Trong những năm qua, ngành sản xuất chế biến lương thực thực phẩm Việt Nam đang ngày càng phát triển và đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng đóng góp vào tăng trưởng của ngành công nghiệp cũng như tăng trưởng kinh tế của cả nước Vì

sự phát triển đó đã có rất nhiều doanh nghiệp về sản xuất chế biến lương thực thực phẩm được thành lập, cho nên thị trường về lương thực thực phẩm ở Việt Nam ngày càng cạnh tranh gay gắt Chính sự cạnh tranh đó cũng đem đến cho chúng ta rất nhiều mặt tích cực song cũng dẫn tới những mặt tiêu cực trong ngành sản xuất chế biến lương thực thực phẩm ở Việt Nam

2.2.1 Những mặt tích cực trong cạnh tranh của ngành chế biến lương thực thực phẩm ở nước ta và nguyên nhân

2.2.1.1 Những mặt tích cực của ngành chế biến lương thực, thực phẩm

Nhờ có sự cạnh tranh nên nền kinh tế trong lĩnh vực sản xuất chế biến ngày càng phát triển, thiết bị máy móc cũng dần được cải tiến và công nghệ chế biến hiện

đại hơn làm ra tăng năng suất lao động Đồng thời cũng sử dụng tối đa nguồn nhân lực của quốc gia và khai tác tối ưu lượng tài nguyên để sản xuất

Chính vì sự kích thích lực lượng sản xuất và khoa học kĩ thuật trong cạnh tranh sản xuất chế biến lương thực thực phẩm nên sản phẩm tạo ra ngày càng phong phú, đa dạng với chất lượng cùng với giá thành đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng

Sự cạnh tranh cũng làm cho các doanh nghiệp chế biến thực phẩm ở Việt Nam quan tâm hơn về các tiêu chuẩn trong ngành, nổ lực đạt các tiêu VietGAP, GlobalGAP, HACCP trong sản xuất

Cạnh tranh giữa những người mua hàng với nhau cũng góp phần gia tăng doanh thu cho các doanh nghiệp dẫn tới việc các chủ doanh nghiệp và người công nhân lao động có thể gia tăng thêm thu nhập bản thân

Chẳng hạn như trong sản xuất lúa gạo ở nước ta, để đem lại lợi nhuận cao thì bắt buộc người nông phải trồng trọt được những giống lúa thơm ngon thì mới có sức cạnh tranh trong buôn bán, các nhà nghiên cứu cũng phải không ngừng nghiên cứu để tạo ra các giống lúa mới chất lượng tốt sạch bệnh bông to và cho năng suất cao để có thể cạnh tranh trong thị trường và đáp ứng được nhu cầu của người tiêu dùng Chính vì thế mà năng suất, sản lượng lúa gạo ngày càng tăng do có nhiều giống lúa mới cho năng xuất cao là thích ứng rộng và chống chịu sâu bệnh và đã góp phần ổn định đời sống của người nông dân

2.2.1.2 Nguyên nhân

Để có thể tồn tại trong thị trường thì các doanh nghiệp chế biến lương thực thực phẩm phải không ngừng cải tiến công nghệ, máy móc và chất lượng sản phẩm để đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng Và cũng để người tiêu dùng có thể tin tưởng và sử dụng sản phẩm của các doanh nghiệp thì các doanh nghiệp cũng phải nổ lực để sản phẩm đạt các tiêu chuẩn theo yêu cầu

Do sự thiết yếu của các sản phẩm, cầu nhiều hơn cung nên người mua sẽ cần phải cạnh tranh với nhau để có thể mua được sản phẩm

2.2.2 Những mặt tiêu cực trong cạnh tranh của ngành/lĩnh vực sản xuất chế biến lương thực thực phẩm ở nước ta

và nguyên nhân 2.2.2.1 Những mặt tiêu cực

Nhiều doanh nghiệp sản xuất chế biến vì muốn đạt được lợi nhuận cao đã không từ những thủ đoạn xấu xa để có được như thực hiện những hành vi lừa đảo, trốn thuế, buôn bán hàng giả, ăn cắp bản quyền công thức chế biến sản phẩm, tung tin đồn thất thiệt để hạ uy tín đối thủ Những hành vi vi phạm đạo đức này gây tổn hại môi trường kinh doanh, xói mòn đạo đức giá trị xã hội dẫn đến vi phạm pháp luật Hay là

để đem lại lợi nhuận tối đa, các doanh nghiệp bất chấp sức khỏe người tiêu dùng, làm