PHÂN TÍCH QUAN điểm của hồ CHÍ MINH về NHỮNG CHUẨN mực, NGUYÊN tắc đạo đức CÁCH MẠNG LIÊN hệ tới sự NGHIỆP đổi mới HIỆN NAY ở VIỆT NAM

Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minhrất sâu sắc, phong phú, cả về lý luận và thực tiễn, đã trở thành một bộ phận vô giá của vănhóa dân tộc và nhân loại, một sức mạnh to lớn làm nên mọi thắng lợi

BÀI THẢO LUẬN

HỌC PHẦN: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

ĐỀ TÀI: PHÂN TÍCH QUAN ĐIỂM CỦA HỒ CHÍ MINH VỀ NHỮNG CHUẨN MỰC, NGUYÊN TẮC ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG LIÊN HỆ TỚI SỰ

NGHIỆP ĐỔI MỚI HIỆN NAY Ở VIỆT NAM

Lớp học phần: 2289HCMI0111

Nhóm thực hiện: nhóm 3

Giảng viên hướng dẫn: Vũ Thị Thu Hà

Hà Nội, 2022

TẮC ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG 3

1 Quan điểm của Hồ Chí Minh về những chuẩn mực đạo đức cách mạng 3

1.1 Trung với nước, hiếu với dân 3

1.2 Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư 3

1.3 Thương yêu con người, sống có tình nghĩa 5

1.4 Tinh thần quốc tế trong sáng 6

2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về những nguyên tắc xây dựng đạo đức cách mạng 7

2.1 Nói đi đôi với làm, nêu gương về đạo đức 8

2.2 Xây đi đôi với chống 10

2.3 Tu dưỡng đạo đức suốt đời 13

PHẦN II: LIÊN HỆ TỚI VẤN ĐỀ ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG CỦA ĐỘI NGŨ CÁN BỘ, ĐẢNG VIÊN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 15

1 Thực trạng đạo đức cách mạng của đội ngũ cán bộ, đảng viên Việt Nam hiện nay 15 1.1 Tích cực 15

1.2 Tiêu cực 16

2 Nguyên nhân dẫn đến tình trạng suy thoái đạo đức cách mạng của đội ngũ cán bộ, đảng viên Việt Nam hiện nay 18

3 Giải pháp góp phần nêu cao đạo đức cách mạng, tăng cường ý thức trách nhiệm trong đội ngũ cán bộ, đảng viên Việt Nam 21

LỜI KẾT 25

ĐỀ TÀI PHỤ 26

LỜI CẢM ƠN 27

TÀI LIỆU THAM KHẢO 28

LỜI MỞ ĐẦU

Hồ Chí Minh là một trong những nhà tư tưởng, lãnh tụ cách mạng vĩ đại của dântộc cũng như của thế giới Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, đạo đức là mộttrong những vấn đề quan tâm hàng đầu của Hồ Chí Minh Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minhrất sâu sắc, phong phú, cả về lý luận và thực tiễn, đã trở thành một bộ phận vô giá của vănhóa dân tộc và nhân loại, một sức mạnh to lớn làm nên mọi thắng lợi của cách mạng ViệtNam

Tư tưởng, tấm gương đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh là di sản tinh thần, giá trịnhân văn to lớn của Đảng và dân tộc ta Đặc biệt là đối với đội ngũ cán bộ, đảng viên, lớpngười sẽ kế tục sự nghiệp cách mạng vẻ vang của ông cha ta trong thời kỳ mới

Sinh thời Người nói: ‘Làm cách mạng trước hết phải cách mạng tấm lòng Cải tạo

xã hội, trước hết phải cải tạo bản thân mình Kiểm tra đầy đủ lòng mình, bản thân mình

Tự phê bình cho thành nề nếp Trước hết sửa mình tu dưỡng bản thân Sau mới có thểkhuyên bảo cấp dưới Sau mới có thể làm cho quần chúng noi theo’

Chính vì vây, việc bổ sung và tổ chức thực hiện chuẩn mực đạo đức, nguyên tắccách mạng theo tư tưởng, tấm gương đạo đức, phong cách của Chủ tịch Hồ Chí Minhtrong giai đoạn hiện nay mà Đảng chỉ đạo tổ chức thực hiện có ý nghĩa quan trọng nhằmđem lại lợi ích hiệu quả trong sự nghiệp đổi mới hiện nay ở Việt Nam

PHẦN I: QUAN ĐIỂM CỦA HỒ CHÍ MINH VỀ NHỮNG CHUẨN MỰC,

NGUYÊN TẮC ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG

1 Quan điểm của Hồ Chí Minh về những chuẩn mực đạo đức cách mạng

1.1 Trung với nước, hiếu với dân

Đây là phẩm chất đạo đức quan trọng nhất bao trùm và chi phối các phẩm chất khác.Xưa kia “trung với vua, hiếu với cha mẹ”, là bậc trung quân, trung thành với vua;Trung thành với vua cũng có nghĩa là trung thành với nước, vì vua và nước là một, vua lànước, nước là nước của vua Và “hiếu” chỉ giới hạn trong phạm vi gia đình, làm con phảihiếu thảo với cha mẹ

Tư tưởng “Trung với nước, hiếu với dân” của Hồ Chí Minh không chỉ kế thừa nhữnggiá trị truyền thống yêu nước của dân tộc, mà còn khắc phục những hạn chế của truyềnthống đó Trung thành với Tổ quốc là trung thành với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổquốc Nước ở đây là nước của dân, dân làm chủ đất nước

Trung thành với Tổ quốc nghĩa là yêu nước, gắn bó với chủ nghĩa xã hội, tuyệt đốitrung thành với sự nghiệp cách mạng, với con đường đi lên của đất nước, suốt đời phấnđấu theo Đảng và cách mạng

Hiếu với dân là phải yêu dân, tin dân, gần dân, học hỏi dân, lấy cái khôn của dân, kínhtrọng dân, lấy dân làm gốc, “Phải hết lòng hết sức phục vụ nhân dân Phải yêu thươngnhân dân Phải thực sự tôn trọng quyền làm chủ của nhân dân

1.2 Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư

Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư là nội dung cốt lõi của đạo đức cách mạng, làphẩm chất đạo đức gắn liền với hàng ngày của mỗi người, các hoạt động, Đề cương đạođức Hồ Chí Minh

“Cần có nghĩa là cần cù, chịu khó, kiên cường”; lao động có kế hoạch, sáng tạo, năngsuất cao; làm việc với tinh thần tự lực, tự cường, không lười biếng

“Kiệm” là tiết kiệm, không sang trọng, không hoang phí, không bừa bãi" Tiết kiệmsức lao động, tiết kiệm thời gian, tiết kiệm tiền của của dân, của nước, của mình " Cầnkiệm, phải đi đôi với nhau, như hai chân của con người".

“Liêm" là trong sáng, không tham lam”; là liêm khiết, “luôn tôn trọng và giữ gìn tàisản của công, của dân”, “Liêm chính là không tham lam chức vụ Không tham lam tiềnbạc Không tham lam hạnh phúc Đừng tự tâng bốc mình ham người

“Chính” nghĩa là không tà, nghĩa là ngay thẳng, chính trực Chính được thể hiện rõ nét

ở 3 mối quan hệ: Đối với mình: chớ tự kiêu, tự đại, luôn chịu khó học tập cầu tiến bộ,luôn tự kiểm điểm để phát triển điều hay, sửa đổi điều dở của bản thân Đối với người:không xu nịnh người trên, chớ coi thường người dưới, luôn giữ thái độ chân thành, khiêmtốn, đoàn kết thật thà, không dối trá, lừa lọc Đối với việc: để công việc lên trên, lên trướcviệc tư, việc nhà

Theo Hồ Chí Minh, đức tính cần, kiệm, liêm, chính có quan hệ mật thiết với nhau màcán bộ, đảng viên trước hết phải rèn luyện để làm gương cho nhân dân Nếu không giữđúng cần, kiệm, liêm, chính thì dễ trở thành hủ bại, trở thành con sâu của dân

Chí công, vô tư, hoàn toàn vì lợi ích chung, không vụ lợi; hết sức công bằng, khôngthiên vị, chính nghĩa, luôn đặt lợi ích của Đảng, của nhân dân, của dân tộc lên trênhết Chí công vô tư là đề cao chủ nghĩa tập thể và chống chủ nghĩa cá nhân Người nói:

“Đem lòng chí công vô tư mà đối với người, với việc” "Khi làm bất cứ việc gì cũng đừngnghĩ đến mình trước, khi hưởng thụ thì mình nên đi sau."

Đối lập với “chí công vô tư” là “dĩ công vi tư”, tức là ở một vị trí, dù lớn hay nhỏ, cóquyền lực nhưng thiếu lương tâm, có cơ hội đục khoét, có khi ăn hối lộ Đó là điều màđạo đức mới đòi hỏi phải chống lại

Theo Hồ Chí Minh, đối với một đất nước, cần, kiệm, liêm, chính là thước đo sự giàu

có của cải vật chất, vững mạnh về tinh thần; thể hiện sự văn minh và tiến bộ Để trở thànhngười có tư cách đạo đức tốt, người ta phải hội tụ đủ các yếu tố cần, kiệm, liêm, chính

Người ta coi cần, kiệm, liêm, chính là bốn đức tính cơ bản của con người, giống như bốnmùa của trời, bốn phương của đất.

1.3 Thương yêu con người, sống có tình nghĩa

Kế thừa truyền thống nhân nghĩa của dân tộc, kết hợp truyền thống nhân nghĩa với chủnghĩa nhân đạo cộng sản, tiếp thu tinh thần nhân văn của nhân loại qua nhiều thế kỷ, quahoạt động thực tiễn, Hồ Chí Minh đã xác định tình yêu thương con người là phẩm chấtđạo đức cao đẹp nhất

Theo Hồ Chí Minh, người cách mạng là người giàu tình cảm, có tình cảm cách mạngmới đi làm cách mạng Vì yêu thương nhân dân, yêu thương con người mà Hồ Chí MinhSẵn sàng chấp nhận mọi gian khổ, hy sinh để đem lại độc lập cho dân tộc, tự do hạnhphúc cho con người

Tình yêu thương con người là tình cảm nhân ái sâu sắc, rộng lớn, trước hết dành chonhững người nghèo khổ, những người bị mất quyền, những người bị áp bức, bị bóc lộtkhông phân biệt màu da, dân tộc Người cho rằng, nếu không có tình yêu thương như vậythì không thể nói đến cách mạng, càng không thể nói đến chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩacộng sản

Tình thương người, yêu đồng loại, yêu đồng bào, yêu đất nước mình là tư tưởng lớn,

là mục tiêu phấn đấu của Hồ Chí Minh, đã được thể hiện ở sự ham muốn tột bậc củaNgười là “làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồngbào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành” Đây là yếu tố cốt lõi đầu tiên tạonên nền tảng tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh Đó cũng là lý tưởng chính trị, lý tưởng đạođức và là lý tưởng nhân văn của Người

Tình thương yêu con người theo Hồ Chí Minh phải được xây dựng trên lập trường củagiai cấp công nhân, thể hiện trong các mối quan hệ hằng ngày với bạn bè, đồng chí, anh

em, phải được thể hiện ở hành động cụ thể thiết thực Nó đòi hỏi mỗi người phải chặt chẽ

và nghiêm khắc với mình; rộng rãi, độ lượng và giàu lòng vị tha đối với người khác; phải

có thái độ tôn trọng những quyền của con người, tạo điều kiện cho con người phát huy tài

năng; nâng con người lên, kể cả những người nhất thời lầm lạc, chứ không phải là thái độ

“dĩ hòa vi quý”, không phải hạ thấp, càng không phải vùi dập con người Bằng hành động

và ứng xử của mình, Hồ Chí Minh truyền lại cho chúng ta một đạo lý làm người là phảibiết yêu thương và sống với nhau có tình có nghĩa Theo Hồ Chí Minh, “hiểu chủ nghĩaMác - Lênin là phải sống với nhau có tình có nghĩa Nếu thuộc bao nhiêu sách mà sốngkhông có tình có nghĩa thì sao gọi là hiểu chủ nghĩa Mác - Lênin được” Trong Di chúc,Người viết: “Đầu tiên là công việc đối với con người… Phải có tình đồng chí thương yêulẫn nhau”

1.4 Tinh thần quốc tế trong sáng

Chủ nghĩa quốc tế là một trong những phẩm chất đạo đức quan trọng nhất của đạo đứccộng sản chủ nghĩa Điều này bắt nguồn từ bản chất của giai cấp công nhân, nhằm vàomối quan hệ rộng lớn vượt ra khỏi hạn quốc gia - dân tộc

Quan niệm đạo đức về tinh đoàn kết quốc tế trong sáng của Hồ Chí Minh thể hiệntrong các điểm sau:

Đoàn kết với nhân dân lao động các nước Đó chính là tinh thần đoàn kết với các dântộc bị áp bức, với nhân dân lao động các nước trong cuộc đấu tranh giải phóng con ngườikhỏi ách áp bức, bóc lột mà Hồ Chí Minh đã dày công vun đắp bằng hoạt động cách mạngthực tiễn của bản thân mình và bằng sự nghiệp cách mạng của cả dân tộc

Đoàn kết quốc tế giữa những người vô sản toàn thế giới vì một mục tiêu chung, “bốnphương vô sản đều là anh em" Ngay từ năm 1921, Người khẳng định thực dân đế quốc là

kẻ thủ của nhân dân thuộc địa và cũng là kẻ thủ của nhân dân lao động chính quốc Bởivậy, để chống lại kẻ thù chung, đạt tới mục tiêu giải phóng thân phận nô lệ và bị bóc lột,đòi hỏi sự đoàn kết liên minh chặt chẽ nhân dân lao động ở thuộc địa và chính quốc Điểmmới và sâu sắc trong tư tưởng Hồ Chí Minh là Người đã chứng minh được bọn đế quốckhông chỉ áp bức bóc lột nhân dân các nước thuộc địa, mà còn thống trị nhân dân laođộng và giai cấp vô sản chính quốc Người đã ví chủ nghĩa đế quốc giống như "con đỉahai vòi" Một vòi bám vào giai cấp vô sản ở chính quốc, một vòi bám vào giai cấp vô sản

ở thuộc địa Muốn giết con vật ấy, phải đồng thời cắt cả hai vòi, nếu chỉ cắt một vòi thìvòi còn lại tiếp tục hút máu và vòi bị cắt tiếp tục mọc ra Vì thế, nhiệm vụ chống chủnghĩa tư bản, đánh đổ chúng là nhiệm vụ của cả nhân dân lao động chính quốc và thuộcđịa Nhiệm vụ đó đòi hỏi phải đoàn kết cả hai lực lượng nổi trên

Đoàn kết với nhân loại tiến bộ vì hòa bình, công lý và tiến bộ xã hội Hồ Chí Minhluôn nhắc nhở nhân dân Việt Nam về những nhiệm vụ đối với cuộc đấu tranh giành độclập dân tộc của nhân dân các nước khác Hồ Chí Minh tha thiết với độc lập tự do của dântộc mình, cho nên cũng rất trân trọng độc lập tự do của các dân tộc khác Bởi thế, Ngườihết sức căm giận trước bất cứ một hành động xâm lược nào và cho rằng: giúp đỡ một dântộc khác bảo vệ độc lập tự do của họ cũng chính là bảo vệ lợi ích của đất nước mình,

"giúp bạn là tự giúp mình" Đây chính là một bước phát triển mới trong tư tưởng Hồ ChíMinh về đoàn kết quốc tế Vì lẽ đó, Người luôn động viên nhân dân Việt Nam vừa tiếnhành sự nghiệp bảo vệ độc lập tự do của dân tộc mình, vừa thực hiện sự giúp đỡ vô tư chítình, chỉ nghĩa đối với các dân tộc anh em

Sự đoàn kết ấy là nhằm những mục tiêu lớn của thời đại là hòa bình, độc lập dân tộc,dân chủ và tiến bộ xã hội, là hợp tác hữu nghị với tất cả các nước, các dân tộc Sự đoànkết ấy dựa trên cơ sở bình đẳng và kết hợp giữa lợi ích quốc gia với lợi ích quốc tế

Đoàn kết quốc tế gắn liền với chủ nghĩa yêu nước Chủ nghĩa yêu nước chân chính sẽdẫn đến chủ nghĩa quốc tế trong sáng, chống lại mọi biểu hiện của chủ nghĩa sô vanh, vị

kỷ, hẹp hòi, kỳ thị dân tộc Có thể nói tinh thần quốc tế trong sáng trong đạo đức Hồ ChíMinh bắt nguồn từ tình thương yêu đối với con người, vì mục tiêu giải phóng các dân tộc

bị áp bức, giải phóng giai cấp, giải phóng con người, mang lại tự do và bình đẳng thực sựcho con người

2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về những nguyên tắc xây dựng đạo đức cách mạng

Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng khônglãnh đạo được nhân dân Người khẳng định: Có tài mà không có đức là người vô dụng, cóđức mà không có tài làm việc gì cũng khó Xuất phát từ thực tiễn cách mạng Việt nam,

với tư duy độc lập sáng tạo, Hồ Chí Minh đã kế thừa có chọn lọc tư tưởng đạo đức truyềnthống và vận dụng sáng tạo tư tưởng nhân văn của Chủ nghĩa Mác – Lê nin Người đềxuất tư tưởng đạo đức mới, tư tưởng đạo đức cách mạng Để xây dựng một nền đạo đứcmới, Hồ Chí minh đã nêu ra những nguyên tắc cơ bản để định hướng cho sự lãnh đạo củaĐảng, cũng như việc rèn luyện của mỗi người:

2.1 Nói đi đôi với làm, nêu gương về đạo đức

Điều này đã được Hồ Chí Minh nói ngay trong “Đường cách mệnh”, khi đề cập tưcách của một người cách mệnh Trong cuộc đời mình, Người đã giáo dục mọi người vàchính bản thân Người đã thực hiện điều đó một cách nghiêm túc và đầy đủ nhất Hơn nữa,chúng ta còn thấy Người nói ít nhưng làm nhiều, có những vấn đề đạo đức người làm màkhông nói Phải đi sâu vào hành vi đạo đức của Người, chúng ta mới khám phá ra đượcbản chất sâu xa của tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

Đối với mỗi người, lời nói phải đi đôi với việc làm thì mới đem lại hiệu quả thiết thựccho chính bản thân mình và có tác dụng đối với người khác Đừng nói nhiều làm ít, nói

mà không làm, hơn nữa nói một đằng làm một nẻo thì chỉ đem lại những hậu quả phản tácdụng “Hãy làm theo tôi nói, đừng làm theo tôi làm”, thứ đạo đức giả là đặc trưng đạo đứccủa giai cấp bóc lột đã từng tồn tại trong lịch sử của xã hội loài người trong mỗi quốc giadân tộc; nó hoàn toàn xa lạ với đạo đức cách mạng, với nền đạo đức mới mà chúng ta cầnxây dựng Chúng ta phải phấn đấu để làm sao trong xã hội không còn những kẻ đạo đứcgiả, càng không cho phép những kẻ đạo đức giả vẫn đi dạy dỗ người khác về đạo đức.Lòng tin của nhân dân đối với Đảng, với CNXH là một phần quan trọng phụ thuộc vàovấn đề này

Từ đó chúng ta thấy rằng không ở lĩnh vực nào mà vấn đề nêu gương lại được đặt ranhiều trong vấn đề đạo đức Trong gia đình thì đó là tấm gương của bố mẹ đối với concái, của anh chị đối với những người em; trong nhà trường thì đó là tấm gương của thầy

cô giáo đối với học sinh; trong tổ chức, tập thể, Đảng, Nhà nước là tấm gương của nhữngngười phụ trách, lãnh đạo, của cấp trên đối với cấp dưới; trong xã hội thì đó là tấm gương

của người này đối với người khác, những gương “người tốt, việc tốt” mà Hồ Chí Minh đãphát hiện để mọi người học tập noi theo “Mét trăm bài diễn văn hay không bằng một tấmgương sống”- điều mà Hồ Chí Minh nói về Lênin, đã đặt ra cho việc xây dựng đạo đứcmới một nguyên tắc rất cơ bản là sự nêu gương về đạo đức Đó cũng là điều chúng ta thấy

ở Hồ Chí Minh- tấmgương đạo đức trong sáng tuyệt vời của một cuộc sống trọn vẹn.Trong xã hội, tấm gương của các thế hệ đi trước đối với các thế hệ sau là đặc biệt quantrọng Mỗi thế hệ đều có trách nhiệm của mình, những thế hệđi trước bao giờ cũng cónhững trách nhiệm hết sức nặng nề đối với thế hệ sau trong việc giáo dưỡng, nhất là trongviệc bồi dưỡng đạo đức Đương nhiên trong cuộc sống không phải bao giờ cũng chỉ diễn

ra một chiều ảnh hưởng, tác động như vậy, do đó Hồ Chí Minh còn đã nói đến việc ngườigià có thể học tập người trẻ để không ngừng hoàn thiện đạo đức của mình Đối với cán bộ,đảng viên, Hồ Chí Minh đã nêu ra luận điểm quan trọng: “Trước mặt quần chúng, khôngphải ta cứ viết lên đầu chữ “cộng sản” mà ta được họ yêu mến”

Nói đi đôi với làm là sự nêu gương của thế hệ đi trước với thế hệ đi sau, lãnh đạo vớinhân viên… Đảng viên phải nêu gương trước quần chúng Người nói: “Trước mặt quầnchúng, không phải ta cứ viết lên trán chữ ‘cộng sản’ mà ta được họ yêu mến Quần chúngchỉ quý mến những người có tư cách, đạo đức Muốn hướng dẫn nhân dân, mình phải làmmực thước cho người ta bắt chước.” Luận điểm ấy đã khẳng định rất rõ vấn đề nêu gương

có tầm quan trọng đặc biệt trong đời sống đạo đức, nhất là đối với trách nhiệm của cán bộ,đảng viên

Tấm gương đạo đức của Bác Hồ là tấm gương chung cho cả dân tộc, cho cả thế hệngười Việt Nam mãi mãi về sau Nhưng còn nhiều tấm gương của các anh hùng, chiến sỹthi đua, những tấm gương của những người tiêu biểu trong từng ngành, từng tập thể,những tấm gương “người tốt, việc tốt” rất gần gũi trong đời thường, có ở mọi nơi mọi lúc

mà chúng ta không thể coi thường Về vấn đề này, Hồ Chí Minh đã nói: “Từng giọt nướcnhỏ thẩm vào lòng đất, chảy về một hướng mới thành suối, thành sông Biết bao nhiêugiọt nước nhỏ hợp lại mới thành biển cả Mét pho tượng hay mét lâu đài cũng phải có cái

nền rất vững chắc mới đúng vững được Nhưng người ta dễ nhìn thấy pho tượng và lâuđài mà không thấy cái nền Như thể chỉ thấy cái ngọn mà quên mất cái gốc.

“Người tốt, việc tốt nhiều lắm Ở đâu cũng có Ngành, giới nào địa phương nào, lứatuổi nào cũng có”

Như vậy, những tấm gương đạo đức đã được hiểu theo nghĩa rộng Có những tấmgương chung và riêng, lớn và nhỏ, xa và gần Một nền đạo đức mới chỉ được xây dựngtrên một cái nền rộng lớn, vững chắc, khi những phẩm chất đạo đức, những chuẩn mựcđạo đức trở thành hành vi đạo đức ngày càng phổ biến trong toàn xã hội, mà những tấmgương đạo đức của những người tiêu biểu, những người tốt, việc tốt có ý nghĩa thúc đẩyquá trình đó

2.2 Xây đi đôi với chống

Muốn xây dựng đạo đức mới, muốn bồi dưỡng những phẩm chất đạo đức cách mạngcho hàng trăm, hàng triệu con người, cán bộ, đảng viên, các công dân trong các giai tầngkhác nhau, thì cùng với việc xây dựng, bồi dưỡng những phẩm chất tốt đẹp, thì nhất thiếtphải chống lại những biểu hiện sai trái xấu xa, trái với những lời yêu cầu của đạo đứcmới, những hiện tượng vẫn thường được gọi là tệ nạn, tiêu cực, thoái hoá biến chất Trongđời sống hàng ngày, những hiện tượng tốt - xấu, đúng - sai, cái đạo đức và cái vô đạo đứcvẫn thường đan xen nhau, đối chọi nhau, thông qua hành vi của những con người khácnhau, Hơn nữa những đan xen và đối chọi ấy còn xảy ra ngay trong bản thân của mỗi conngười Chính vì vậy việc xây dựng và chống trong lĩnh vực đạo đức hoàn toàn không đơngiản Xây phải đi đôi với chống, chống nhằm mục đích xây dựng

Việc xây dựng đạo đức mới trước hết phải được tiến hành bằng việc giáo dục nhữngphẩm chất, những chuẩn mực đạo đức mới từ trong gia đình đến nhà trường và ngoài xãhội, nhất là trong những tập thể - nơi mà phần lớn thời gian cuộc đời mỗi người gắn bóbằng hoạt động thực tiễn của mình Những phẩm chất chung nhất, cơ bản nhất lại phảiđược cụ thể hoá cho sát hợp với từng giai cấp, tầng lớp đối tượng khác nhau Đó là điều

mà Hồ Chí Minh đã làm trong việc giáo dục đạo đức cho cán bộ, đảng viên, cho công

nhân, nông dân, phụ nữ, trí thức, văn nghệ sỹ, cho thiếu niên nhi đồng, cho bộ đội, công

về niềm vui của việc trau dồi đạo đức phải trở thành phổ biến trong xã hội

Trước khi xây dựng, bồi dưỡng những đạo đức phẩm chất mới, phải đồng thời chốnglại cái xấu, cái sai, cái vô đạo đức vẫn thường diễn ra Điều quan trọng là phải phát hiệnsớm, hướng mọi người vào cuộc đấu tranh cho sự trong sạch lành mạnh về đạo đức Hơnnữa còn có thể thấy trước những gì có thể xảy ra để đề phòng ngăn chặn

Ngay trong thời kỳ 1925-1927, khi bồi dưỡng những lớp cán bộ cách mạng đầu tiêntheo đường lối cách mạng mới, HCM đã nhắc nhở mọi người không được hiếu danh, kiêungạo, phải ít lòng ham muốn về vật chất Chỉ 2 tháng sau cách mạng năm 1945, trong thưgửi UBND các kỳ, tỉnh, huyện và làng, Người đã phạt rất nhiều loại lỗi lầm rất nặng nềcủa nhiều cán bộ, đảng viên: trái phép, cậy thế, hủ ho, tư túng, chia rẽ, kiêu ngạo Đếntháng 3/1947, trong thư gửi các đồng chí Bắc bộ, Người chỉ ra hàng chục thứ khuyết điểmcần phải tẩy sạch, đó là: địa phương chủ nghĩa, bè phái, quân phiệt, quan liêu, hách dịch,hoạnh họe với dân, coi thường cấp trên, lấn át cấp dưới, hẹp hòi, ham chuộng hình thức,làm việc lối bàn giấy, vô kỷ luật, ích kỷ Phải kiên quyết chống lại những tệ nạn đó, vừabằng giáo dục, vừa bằng xử phạt với mức độ nặng nhẹ khác nhau

Xây dựng đạo đức mới trước hết phải xây đẩy mạnh việc giáo dục, từ trong gia đìnhđến nhà trường, tập thể và toàn xã hội Những phẩm chất chung nhất phải được cụ thể hóasát hợp với từng tầng lớp đối tượng Trong các bài viết của mình, Hồ Chí Minh đã nêu rất

cụ thể các phẩm chất đạo đức cơ bản đối với từng giai cấp, tầng lớp, lứa tuổi và nhóm xãhội

Xây là giáo dục những phẩm chất đạo đức mới, đạo đức cách mạng cho con ngườiViệt Nam trong thời đại mới theo tư tưởng Hồ Chí Minh Tất nhiên, giáo dục đạo đứcphải phù hợp với lứa tuổi, ngành nghề, giai cấp, tầng lớp và trong từng môi trường khácnhau Đồng thời, phải chú ý tới hoàn cảnh, nhiệm vụ từng giai đoạn cách mạng Xa rờithực tiễn và khu khu giữ lấy những nội dung cũ khi thực tiễn đã vượt qua đều không phùhợp với quan điểm xây dựng đạo đức của Hồ Chí Minh

Xây dựng đạo đức có nhiều cách làm Trước hết mỗi người và tổ chức phải có ý thức

tự giác trau dồi đạo đức cách mạng Bản thân sự tự giác cũng là phẩm chất đạo đức quýđối với từng người và tổ chức Điều này càng cần thiết và có ý nghĩa to lớn đối với Đảng

và mỗi cán bộ, đảng viên Bởi vì: "Một Đảng mà giấu giếm khuyết điểm của mình là mộtĐảng hỏng Một Đảng có gan thừa nhận khuyết điểm của mình, vạch rõ những cái đó, vìđâu mà có khuyết điểm đó, xét rõ hoàn cảnh sinh ra khuyết điểm đó, rồi tìm mọi cách đềsửa chữa khuyết điểm đó Như thế là một Đảng tiến bộ, mạnh dạn, chắc chắn, chânchính”

Xây đi đôi với chống trên cơ sở tự giáo dục, đồng thời phải tạo thành phong trào quầnchúng rộng rồi Điều này thuộc quy luật của cách mạng xã hội chủ nghĩa Bởi vì chủnghĩa xã hội là công trình tập thể của quần chúng nhân dân tự xây dựng đuổi sự lãnh đạocủa Đảng Trong Di chúc, Hồ Chí Minh cũng viết rõ điều này Để chống lại những gì đỏ

cũ kỹ, hư hỏng và tạo ra những cái mới mẻ tốt tuoi, cần phải động viên toàn dân, tổ chức

và giáo dục toàn dân, dựa vào lực lượng vĩ đại của toàn dân

Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Hồ Chí Minh đã luôn phát động phong trào quầnchúng rộng rãi và đem lại những hiệu quả thiết thực Đó là phong trào thi đua tăng gia sản

xuất thực hành tiết kiệm, chống tham ô, lãng phí, quan liêu; cuộc vận động "3 xây, 3chống": nâng cao ý thức trách nhiệm, tăng cường quản lý kinh tế - tài chính, cải tiến kỹthuật, chống tham ô, lãng phí, quan liêu.

2.3 Tu dưỡng đạo đức suốt đời

Hồ Chí Minh đã nhiều lần chỉ rõ: mỗi người phải thường xuyên chăm lo tu dưỡng đạođức như việc rửa mặt hàng ngày, đây cũng là công việc phải làm kiên trì bền bỉ suốt đời,không người nào có thể chủ quan tự mãn Người thường nhắc lại luận điểm “chính tâm, tuthân " của Khổng Tử, từ đó rút ra ý nghĩa tích cực đề vận dụng vào việc rèn luyện tudưỡng đạo đức cách mạng của mỗi người Người cũng thường nêu lại tấm gương củangười xưa, mỗi tối tự kiểm điểm để bỏ đỗ đen, đỗ trắng vào hai cái lọ, đề cử nhìn vào đó

để thấy mình tốt xấu ra sao Người đưa ra lời khuyên rất dể hiểu: “Đạo đức cách mạngkhông phải trên trời sa xuống Là do đấu tranh, rèn luyện bền hàng ngày mà phát triển và

có được Cũng như ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong” Do không chú

ý điều này nên Có những người trong lúc trang đấu thì hăng hái, trung thành, không sợnguy hiểm, không sợ cực khổ, không sợ quân địch, nghĩa là có công với cách mạng Songđến khi có quyền hạn trong tay thì đâm ra kiêu ngạo, xa xỉ, phạm vào tham ô, lãng phó,quan liêu, không tự giác mà biến thành người có tội với cách mạng Từ đó, Người đi đếnmột kết luận khái quát: "Một đảng, và mỗi con người, ngày hôm qua là vĩ đại có sức hấpdẫn lớn, không nhất định hôm nay và ngày mai vẫn được mọi người yêu mến và ca ngợi,nếu lòng dạ không trong sáng nữa, nếu sa vào chủ nghĩa cá nhân Cho nên trong khi takiên trì và đẩy mạnh cuộc chiến đấu chống Mỹ, cứu nước, làm cho văn minh chiến thắngbạo tàn thì đồng thời phải loại trừ những cái xấu xa do chế độ cũ để lại trong xã hội vàtrong mỗi con người

Đó là điều chúng ta vẫn thấy diễn ra trong cuộc sống hàng ngày Có những người đãphấn đấu gần hết cuộc đời, có nhiều công lao, nhưng cuối đời lại không giữ được tấmlòng trong sáng, nên sự nghiệp đã đổ vỡ Kết luận của Hồ Chí Minh còn đúng với sự đổ

vỡ của Đảng ở cuối thế kỷ XX Điều này cũng đúng như Lênin trước kia đã nhận định: cáichết về đạo đức nhất định sẽ dẫn tới cái chết về chính trị