Phân tích mối quan hệ giữa lý luận và thực tiễn rút ra ý nghĩa phương pháp và vận dụng đối với công việc đang làm

Khái quát chung về lý luận Lý luận là một hệ thống các quan điểm phản ánh thực tiễn, được thể hiện dưới dạng hệ thống những tri thức đã được khái quát, tạo ra những quan niệm tương đối h

A ĐỀ BÀI 1

B TRẢ LỜI 1

1.1 Khái quát chung về lý luận 1

1.2 Khái quát chung về thực tiễn 2

1.3 Mối quan hệ giữa lý luận và thực tiễn 2

1.4 Vai trò của lý luận đối với thực tiễn 3

1.4.1 Lý luận là “kim chỉ nam” soi đường, dẫn dắt, chỉ đạo hoạt động thực tiễn 3

1.4.2 Lý luận góp phần phát huy tối đa sức mạnh của cộng đồng trong hoạt động thực tiễn 4

1.4.3 Lý luận chỉ ra phương pháp tiến hành hoạt động thực tiễn 5

1.5 Rút ra ý nghĩa phương pháp và vận dụng đối với công việc đang làm 5 1.5.1 Những sai lầm khi không nhận thức đúng vai trò của lý luận 5

1.5.2 Vận dụng đối với công việc đang làm 7

2.1 Khái niệm về sự phát triển 8

2.2 Tính chất của sự phát triển 9

2.3 Ý nghĩa phương pháp luận 10 2.4 Vận dụng để lập luận quan điểm sau và rút ra ý nghĩa cho bản thân: 10

A ĐỀ BÀI

1 Phân tích mối quan hệ giữa lý luận và thực tiễn Rút ra ý nghĩa phương pháp

và vận dụng đối với công việc anh (chị) đang làm (5đ)?

2 Phân tích quan điểm phát triển Vận dụng để lập luận quan điểm sau và rút ra

ý nghĩa cho bản thân (5đ):

“Nếu bạn hỏi một người giỏi trượt băng làm sao để thành công, anh ta sẽ nói với bạn: ngã, đứng dậy là thành công”.

ISAAC NEWTON

B TRẢ LỜI Câu 1: Phân tích mối quan hệ giữa lý luận và thực tiễn Rút ra ý nghĩa phương

pháp và vận dụng đối với công việc đang làm

Bài làm 1.1 Khái quát chung về lý luận

Lý luận là một hệ thống các quan điểm phản ánh thực tiễn, được thể hiện dưới dạng hệ thống những tri thức đã được khái quát, tạo ra những quan niệm tương đối hoàn chỉnh về các mối liên hệ cơ bản và các quy luật của hiện thực khách quan Hay nói cách khách, lý luận là hệ thống những tri thức được khái quát từ kinh nghiệm thực tiễn có tác dụng chỉ đạo hoạt động thực tiễn Lý luận đặc thù của một nhóm ngành như lý luận khoa học xã hội Lý luận phân theo phạm vi phản ánh và vai trò phương pháp luận gồm có lý luận ngành, lý luận cơ bản,…

Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin, mọi lý luận chân chính đều bắt nguồn từ thực tiễn, phản ánh thực tiễn và phục vụ thực tiễn Như vậy, lý luận đóng vai trò rất quan trọng trong tiến trình vận động, hình thành nên các sản phẩm của lý luận trên thực tiễn, do đó lý luận gồm những đặc trưng cơ bản sau: Một là, lý luận có tính hệ thống, tính khái quát cao, tính logic chặt chẽ; Hai

là, cơ sở của lý luận là những tri thức kinh nghiệm thực tiễn, không có tri thức

kinh nghiệm thực tiễn thì không có cơ sở để khái quát thành lý luận; Ba là, lý luận xét về bản chất có thể phản ánh được bản chất, hiện tượng

1.2 Khái quát chung về thực tiễn

Theo triết học Mác - Lênin, thực tiễn là toàn bộ hoạt động vật chất có mục đích mang tính lịch sử - xã hội của con người nhằm cải tạo tự nhiên, xã hội

và bản thân con người

Phạm trù thực tiễn là một trong những phạm trù nền tảng cơ bản, không chỉ của lý luận nhận thức Mác-xít mà còn của toàn bộ triết học Mác – Lênin nói chung Hoạt động thực tiễn là quá trình con người sử dụng công cụ phương tiện vật chất, sức mạnh vật chất tác động vào tự nhiên xã hội để cải tạo làm biến đổi cho phù hợp với nhu cầu của mình Hoạt động thực tiễn là quá trình tương tác giữa chủ thể và khách thể trong đó chủ thể hướng vào việc cải tạo khách thể trên cơ sở đó nhận thức khách thể, vì vậy có thể thực tiễn bao gồm những đặc điểm cơ bản sau đây:

Thứ nhất, thực tiễn là hoạt động có mục đích của con người: thực tiễn

hay chính là hoạt động bản chất của con người, có con người mới có thực tiễn, bởi con người hoạt động có mục đích rõ ràng nhằm cải tạo thế giới để thoả mãn nhu cầu của mình, thích nghi một cách chủ động với thế giới xung quanh Đối với hoạt động thực tiễn, con người biết sản xuất lao động, tạo ra những vật phẩm vốn không có sẵn trong tự nhiên

Thứ hai, thực tiễn là hoạt động mang tính lịch sử - xã hội: thực tiễn tồn

tại dưới dạng hoạt động cơ bản và phổ biến của xã hội loài người mặc dù trình

độ và các hình thức hoạt động thực tiễn có những thay đổi qua các giai đoạn lịch sử

1.3 Mối quan hệ giữa lý luận và thực tiễn

Giữa lý luận và thực tiễn có mối quan hệ trao đổi, tác động lẫn nhau để hình thành nên hoạt động sản xuất vật chất, phản ánh mặt tinh thần và thực tiễn

xã hội Có thể nhận thấy, thực tiễn là cơ sở, động lực của lý luận Hay nói cách khác, thực tiễn là cung cấp cho lý luận những mục tiêu, chuẩn hoá lý luận

Song, thực tiễn cung cấp chất liệu để hoàn thành lý luận, thông qua thực tiễn, lý luận được hoàn thiện, sinh động hoá – hiện thực hoá hơn

Về vai trò của thực tiễn đối với lý luận:

(1) Thực tiễn là cơ sở của lý luận: thông qua hoạt động thực tiễn những thuộc tính, quan hệ, tính chất, cấu trúc của sự vật được phản ánh, hình thành tri thức kinh nghiệm Từ tri thức kinh nghiệm tích luỹ được con người hệ thống hoá, khái quát hoá hình thành nên lý luận

(2) Thực tiễn còn là mục đích của lý luận: Lý luận không chỉ đáp ứng nhu cầu nhận thức mà còn góp phần nâng cao năng lực và hiệu quả hoạt động thực tiễn của con người, lý luận chỉ có ý nghĩa thực sự khi chúng được vận dụng vào thực tiễn và cải tạo thực tiễn Vì vậy, thực tiễn là mục tiêu hướng tới của hoạt động lý luận

(3) Thực tiễn còn là động lực chủ yếu và trực tiếp của lý luận: Nhu cầu thực tiễn thúc đẩy sự ra đời và phát triển của lý luận, thông qua thực tiễn những

bế tắc của lý luận sẽ phát triển; thực tiễn làm cho xã hội ngày càng phát triển, năng lực trí tuệ ngày càng cao hơn, khả năng nhận thức và khái quát lý luận ngày càng tốt hơn, qua đó mỗi hệ thống lý luận ngày càng hoàn thiện và phát triển

(4) Thực tiễn là tiêu chuẩn để kiểm tra sự phù hợp hay không phù hợp của lý luận: Thông qua thực tiễn để đánh giá tính mục đích và tính hiệu quả của lý luận có thực hiện được hay không Vì vậy, thực tiễn là tiêu chuẩn để kiểm tra tính đúng đắn của lý luận

1.4 Vai trò của lý luận đối với thực tiễn 1.4.1 Lý luận là “kim chỉ nam” soi đường, dẫn dắt, chỉ đạo hoạt động thực tiễn

Bởi vì lý luận nắm bắt được quy luật vận động và phát triển của hiện thực Do đó, lý luận giúp cho việc xác định được mục tiêu, phương hướng, làm cho hoạt động trở nên chủ động, tự giác, hạn chế tình trạng mò mẫm, tự phát và

điều chỉnh hoạt động theo đúng mục tiêu đã xác định và vạch ra phương hướng mới cho sự phát triển của thực tiễn

Lý luận được hình thành và phát triển trên nền tảng thực tiễn nhưng lý luận có tính độc lập tương đối so với thực tiễn Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: “Lý luận là sự tổng kết những kinh nghiệm của loài người, là tổng hợp những tri thức về tự nhiên và xã hội tích trữ lại trong quá trình lịch sử” Lý luận hình thành là kết quả của quá trình nhận thức lâu dài và khó khăn của con người trên cơ sở hoạt động thực tiễn Hoạt động thực tiễn tuy đa dạng nhưng không có tính quy luật Thông qua kết quả hoạt động thực tiễn, kể cả thành công cũng như thất bại, con người phân tích cấu trúc, tính chất và các mối quan hệ của các yếu tố, điều kiện trong các hình thức thực tiễn từ đó tính quy luật của thực tiễn được khái quát dưới hình thức lý luận

1.4.2 Lý luận góp phần phát huy tối đa sức mạnh của cộng đồng trong hoạt động thực tiễn

Lý luận được vận dụng làm phương pháp cho hoạt động thực tiễn, mang lại lợi ích cho con người càng kích thích con người tích cực bám sát thực tiễn để khái quát lý luận Lý luận làm rõ vị trí, vai trò, lợi ích của chủ thể Quá trình đó diễn ra không ngừng trong sự tồn tại của con người, làm cho lý luận ngày càng đầy đủ và phong phú và sâu sắc hơn Từ đó, lý luận không chỉ là sự giải thích thế giới ngày một rõ hơn mà còn giúp con người hiểu thêm về ý nghĩa của thế giới đem lại mà không ngừng cải tạo thế giới Lý luận không chỉ mở rộng khả năng nhìn thấy trước, dự báo tương lai, mà lý luận khoa học còn bao hàm cả ý nghĩa tự giác hình thành cái tương lai đó Khi lý luận thâm nhập vào quần chúng, thông qua phong trào của quần chúng trở thành sức mạnh vật chất

Lý luận có vai trò giác ngộ mục tiêu, lý tưởng, xác định phương pháp, biện pháp thực hiện, liên kết, tập hợp lực lượng tạo thành sức mạnh to lớn cải tạo tự nhiên, xã hội vì sự phát triển của các cá nhân và xã hội Lý luận cách mạng có vai trò to lớn trong việc giáo dục, thuyết phục, động viên, tổ chức, tập

hợp quần chúng khi đã thâm nhập vào quần chúng trở thành lực lượng vật chất

to lớn, cải tạo tự nhiên, xã hội vì sự phát triển của con người và xã hội

Vai trò này của lý luận được thể hiện rõ nét ở nước ta điển hình như những đòi hỏi của đất nước cần phải thay đổi định hướng phát triển kinh tế - xã hội, Đảng và Nhà nước ta đã tổng kết lại kinh nghiệm và tiếp tục nghiên cứu đưa ra để thực hiện một số vấn đề có tính lý luận về nền kinh tế thị trường như sau: Phải tiếp tục thực hiện một cách nhất quán chính sách phát triển kinh tế nhiều thành phần; Giữ vững và tăng cường vai trò quản lý của Nhà nước và sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản; Giải quyết các vấn đề xã hội, hướng vào phát triển

và lành mạnh hóa xã hội, thực tiễn công bằng xã hội Những lý luận này được xem như giải pháp để nền kinh tế thị trường của nước ta được hoàn thiện hơn và cũng là những vấn đề đòi hỏi thực tiễn cần phải đặt ra và phải được thực hiện

1.4.3 Lý luận chỉ ra phương pháp tiến hành hoạt động thực tiễn

Bởi vì lý luận được tóm tắt trong phương pháp Từ một hệ thống lý luận rút ra các nguyên tắc chỉ đạo và điều chỉnh hoạt động thực tiễn Lý luận khoa học sẽ cho phương pháp khoa học có hiệu quả Xuất phát từ khả năng tư duy ưu việt của con người mà bản chất, tính quy luật trong sự vận động, phát triển của thực tiễn được con người nắm bắt Nắm quy luật thực chất là nắm các mối quan

hệ bản chất, tất yếu, quyết định chiều hướng vận động, phát triển của thực tiễn Khi thực tiễn đang vận động, đang phát triển đến một giai đoạn nhất định, bằng việc sử dụng lý luận mà con người có khả năng dự báo trước được sự vận động, phát triển của thực tiễn trong tương lai Lý luận khoa học dự kiến sự vận động

và phát triển của sự vật, hiện tượng trong tương lai, từ đó chỉ ra phương hướng mới cho sự phát triển

1.5 Rút ra ý nghĩa phương pháp và vận dụng đối với công việc đang làm 1.5.1 Những sai lầm khi không nhận thức đúng vai trò của lý luận Một là, đánh giá thấp vai trò của lý luận dẫn đến bệnh kinh nghiệm Bệnh

kinh nghiệm là khuynh hướng tư tưởng tuyệt đối hóa kinh nghiệm, coi thường

lý luận khoa học Biểu hiện: Thỏa mãn với vốn kinh nghiệm của bản thân, ngại học lý luận, không chịu khó nâng cao trình độ lý luận; Tiếp xúc với lý luận ở trình độ tư duy kinh nghiệm từ đó đơn giản hóa, thông tục hóa, kinh nghiệm hóa

lý luận, cố gắng “đẽo gọt” lý luận cho vừa với khuôn khổ, kích thước kinh nghiệm của mình; coi thường lý luận, không tin vào lý luận và không chịu khó vận dụng lý luận vào thực tiễn

Hai là, cường điệu hoá lý luận dẫn đến bệnh giáo điều Bệnh giáo điều là

khuynh hướng tư tưởng cường điệu hóa vai trò của lý luận, coi nhẹ thực tiễn, tách rời lý luận khỏi thực tiễn, thiếu quan điểm lịch sử - cụ thể Biểu hiện: Nắm

lý luận chỉ dùng ở câu chữ theo kiểu “tầm chương trích cú”, không nắm được thực chất khoa học của lý luận, không tiêu hóa được kiến thức sách vở; Coi những nguyên lý, lý luận như những tín điều, không thấy được sức sống của lý luận là ở chỗ phải luôn sửa đổi, bổ sung, phát triển trên cơ sở thực tiễn mới; Vận dụng lý luận và những kinh nghiệm đã có một cách rập khuôn, máy móc, không tính đến điều kiện lịch sử - cụ thể, đến trình độ của thực tiễn

Ba là, sai lệch trong nhận thức về chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ

Chí Minh Chủ nghĩa Mác - Lênin là học thuyết khoa học, là cơ sở cho nhận thức đấu tranh giải phóng dân tộc khỏi áp bức, bóc lột, bất công Tư tưởng Hồ Chí Minh là kết quả của sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện thực tế của nước ta Đảng đã vận dụng lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin

và Tư tưởng Hồ Chí Minh đưa đất nước phát triển và đạt được thành tựu to lớn

Bốn là, sai lệch trong nhận thức về chủ trương, đường lối của Đảng và

chính sách, pháp luật của Nhà nước Chủ trương, đường lối của Đảng là hình thức lãnh đạo cao nhất và tập trung nhất của Đảng đối với Nhà nước và xã hội

Năm là, nghiên cứu, học tập lý luận không gắn với thực tiễn Việc thống

nhất giữa lý luận với thực tiễn là một nguyên tắc căn bản của chủ nghĩa Mác -Lênin Trong nghiên cứu, học tập lý mà tách rời thực tiễn là một sai lệch lớn, làm giảm ý nghĩa và tầm quan trọng của lý luận Lý luận khoa học phải được

hình thành trên cơ sở thực tiễn, xuất phát từ thực tiễn, bằng con đường tổng kết thực tiễn

Sáu là, không nhận thức được trách nhiệm của hoạt động lý luận trong

đấu tranh tư tưởng Đấu tranh tư tưởng là nhiệm vụ quan trọng của hoạt động lý luận hiện nay Trong quá trình xây dựng và bảo vệ đất nước đạt được thành tựu

to lớn thì việc đấu tranh phòng chống tham nhũng, lãng phí, quan liêu, chống

“diễn biến hòa bình” và những thoái hóa, biến chất trong nội bộ có vai trò rất quan trọng

1.5.2 Vận dụng đối với công việc đang làm

Chuyên ngành của em là chuyên ngành công nghệ thông tin, một chuyên ngành luôn đòi hỏi sự đổi mới, tìm tòi, học hỏi cũng như phân tích các vấn đề vương mắc, linh hoạt trong việc xây dựng các chương trình phù hợp với người

sử dụng Trang bị tri thức triết học Mác – Lênin giúp em dễ dàng hơn trong việc phân tích dựa trên mối quan hệ lý luận và thực tiễn giúp để tìm ra hướng đi phù hợp với bài toán, xác định bản chất của vấn đề đang nghiên cứu để tập trung giải quyết Điều này là hết sức quan trong trong chuyên ngành công nghệ thông tin của em Một chuyên ngành luôn đòi hỏi nghiên cứu, cải tiến, thay đổi từng ngày Nó cũng giúp em tránh những suy nghĩ cứng nhắc, giải quyết vấn đề không phù hợp với thực tiễn Ngoài ra, nó cũng giúp cho em nhìn nhận sự vật, hiện tượng một cách khách quan và khoa học, khắc phục sai lầm chủ quan

Tất cả các điều đó nói lên rằng mối quan hệ giữa lý luận và thực tiễn có vai trò quan trọng trong sự phát triển chuyên ngành công tác của em Nó giúp tránh các tư duy sai lầm, thúc đẩy đầu tư nghiên cứu, học hỏi cái mới Điều này chính là động lực thúc đẩy mạnh mẽ cho sự phát triển chuyên ngành mà em đang công tác

Câu 2 Phân tích quan điểm phát triển Vận dụng để lập luận quan điểm sau và

rút ra ý nghĩa cho bản thân

“Nếu bạn hỏi một người giỏi trượt băng làm sao để thành công, anh ta sẽ nói với

Bài làm:

Xem xét về sự phát triển cũng có những quan điểm khác nhau, đối lập với nhau: quan điểm siêu hình và quan điểm biện chứng Quan điểm siêu hình xem

sự phát triển chỉ là sự tăng lên hay sự giảm đi đơn thuần về mặt lượng, không có

sự thay đổi gì về mặt chất của sự vật; hoặc nếu có sự thay đổi nhất định về chất thì sự thay đổi ấy cũng chỉ diễn ra theo một vòng khép kín, chứ không có sự sinh thành ra cái mới với những chất mới Những người theo quan điểm siêu hình xem sự phát triển như là một quá trình tiến lên liên tục, không có những bước quanh co, thăng trầm, phức tạp Đối lập với quan điểm siêu hình, quan điểm biện chứng xem xét sự phát triển là một quá trình tiến lên từ thấp đến cao Quá trình đó diễn ra vừa dần dần, vừa nhảy vọt, đưa tới sự ra đời của cái mới thay thế cái cũ Dù trong hiện thực khách quan hay trong tư duy, sự phát triển diễn ra không phải lúc nào cũng theo đường thẳng, mà rất quanh co, phức tạp, thậm chí có thể có những bước lùi tạm thời Theo quan điểm biện chứng, sự phát triển là kết quả của quá trình thay đổi dần dần về lượng dẫn đến sự thay đổi

về chất, là quá trình diễn ra theo đường xoáy ốc và hết mỗi chu kỳ sự vật lặp lại dường như sự vật ban đầu nhưng ở cấp độ cao hơn Quan điểm duy vật biện chứng đối lập với quan điểm duy tâm và tôn giáo về nguồn gốc của sự phát triển Quan điểm duy vật biện chứng khẳng định nguồn gốc của sự phát triển nằm trong bản thân sự vật Đó là do mâu thuẫn trong chính sự vật quy định Quá trình giải quyết liên tục mâu thuẫn trong bản thân sự vật, do đó, cũng là quá trình tự thân phát triển của mọi sự vật

2.1 Khái niệm về sự phát triển

Trên cơ sở khái quát sự phát triển của mọi sự vật, hiện tượng tồn tại trong hiện thực, quan điểm duy vật biện chứng khẳng định, phát triển là một phạm trù triết học dùng để chỉ quá trình vận động tiến lên từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn của sự vật Theo quan điểm này, phát triển không bao quát toàn bộ sự vận động nói chung Nó chỉ khái quát

xu hướng chung của sự vận động - xu hướng vận động đi lên của sự vật, sự vật