Trong quá trình giải quyết đơn yêu cầu của bà K, Tòa án đã ra Quyết định thông báo tìm kiếm thông tin về người bị yêu cầu tuyên bố là đã chết và thực hiện việc đăng thông báo theo Công v
Trang 1BÀI TẬP MÔN DÂN SỰ
BÀI TẬP THÁNG THỨ NHẤT (VẤN ĐỀ CHUNG)
GVHD: ĐẶNG LÊ PHƯƠNG UYÊN
THÀNH VIÊN THỰC HIỆN
LỚP: HS46A2
TP HỒ CHÍ MINH, THÁNG 3 NĂM 2022
Trang 2giữa A và B trên có thuộc phạm vi điều chỉnh của BLDS 2005 và BLDS 2015 không? Vì sao? 1 BÀI 2: TUYÊN BỐ CÁ NHÂN ĐÃ CHẾT 1
1 Tóm tắt quyết định số 272/2018/QĐST-DS ngày 27/4/2018 của Tòa án nhân dân Quận 9 TP Hồ Chí Minh 1 2.Tóm tắt quyết định số 04/2018/QĐST-DS ngày 19/11/2018 của Toà án nhân dân huyện Đông Sơn tỉnh Thanh Hoá 2
3 Tóm tắt Quyết định số 94/2019/QĐST-VDS ngày 15/11/2019 của Toà án nhân dân TP Hà Nội 2
4 Tóm tắt Quyết định số 02/2020/QĐST-DS ngày 13/01/2020 của Tòa án nhân dân huyện C, tỉnh A (huyện Cần Đước, tỉnh Long An) 3 Câu 1: Những điểm giống và khác nhau giữa tuyên bố một người mất tích và tuyên bố một người là đã chết ? 3 Câu 2 Một người biệt tích và không có tin tức xác thực là còn sống trong thời hạn bao lâu thì có thể bị Tòa án tuyên bố là đã chết? 5 Câu 3: Trong các vụ việc trên (quyết định năm 2018 và 2019), cá nhân bị tuyên
bố chết biệt tích từ thời điểm nào? Vì sao? 6 Câu 4: Cho biết tầm quan trọng của việc xác định ngày chết của một cá nhân? Nêu cơ sở pháp lý và ví dụ minh hoạ 6 Câu 5: Tòa án xác định ngày chết của các cá nhân bị tuyên bố chết là ngày nào? Đoạn nào của các Quyết định trên (quyết định năm 2018 và 2019) cho câu trả lời? 8 Câu 6: Đối với hoàn cảnh như trong các quyết định trên (quyết định năm 2018 và 2019), pháp luật nước ngoài xác định ngày chết là ngày nào ? 8
Trang 3Câu 7: Suy nghĩ của anh chị về việc Tòa án xác định ngày chết trong hai Quyết định trên? 9 Câu 8: Cho biết căn cứ để hủy bỏ tuyên bố một người là đã chết và Tòa án tiêu hủy quyết định ông H đã chết trong quyết định 2020 có phù hợp với quy định không? Nêu cơ sở pháp lý khi trả lời 10 Câu 9: Đối với vụ việc được giải quyết trong quyết định năm 2020, bà T và ông
H có còn được coi là vợ chồng nữa không? Nêu cơ sở pháp lý khi trả lời 10 Câu 10: Nếu ông H có tài sản, quan hệ về tài sản trước đây của ông H được xử lý như thế nào sau khi có quyết định năm 2020? Nêu cơ sở pháp lý khi trả lời 11 BÀI 3: TỔ HỢP TÁC 11 Tóm tắt bản án số 02/2021/DS-PT ngày 11/01/2021 của Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Nông 11 Câu 1: Những điểm mới của BLDS 2015 so với BLDS 2005 về tổ hợp tác và suy nghĩ của anh/chị về những điểm mới này 12 Câu 2: Trong Quyết định năm 2021, đoạn nào cho thấy giao dịch (hợp đồng thuê quyền sử dụng đất) được xác lập giữa ông Th và bà H với Tổ hợp tác? 15 Câu 3: Theo Tòa án, ai phía Tổ hợp tác là bên trong giao dịch (với ông Th và bà H)? Hướng xác định như vậy của Tòa án có phù hợp với quy định không? Nêu
cơ sở pháp lý khi trả lời 15 Câu 4: Theo Tòa án, ai là Bị đơn và hướng xác định như vậy của Tòa án có thuyết phục không ? Vì sao 16
Trang 4BÀI 1: ĐỐI TƯỢNG ĐIỀU CHỈNH CỦA PHÁP LUẬT DÂN SỰ Câu 1:Những quan hệ nào thuộc đối tượng điều chỉnh của pháp luật dân sự?
Theo điều 1 BLDS 2015, đối tượng điều chỉnh của pháp luật dân sự bao gồm quan
hệ nhân thân và quan hệ tài sản của cá nhân, pháp nhân trong các quan hệ được hình thành trên cơ sở bình đẳng, tự do ý chí, độc lập về tài sản và tự chịu trách nhiệm
Trong đó, quan hệ tài sản là quan hệ giữa người với người bởi lý do tài sản; còn quan hệ nhân thân là quan hệ giữa người và người về những lợi ích phi vật chất tức
là những lợi ích không có giá trị kinh tế, không tính ra được tiền và không thể di chuyển được vì nó gắn liền với cá nhân, tổ chức quyết định
Câu 2: Tình huống: A đe dọa để ép B xác lập một giao dịch dân sự Quan hệ giữa A và B trên có thuộc phạm vi điều chỉnh của BLDS 2005 và BLDS 2015 không? Vì sao?
Cả hai BLDS 2005 và BLDS 2015 đều xác nhận “quy định địa vị pháp lý, chuẩn mực pháp lý về cách ứng xử của cá nhân, pháp nhân” tại điều 1
Đồng thời tại điều 127 BLDS 2015 (điều 132 BLDS 2005) cũng có quy định rõ về
giao dịch dân sự bị vô hiệu do bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép, cụ thể là “Khi một bên
tham gia giao dịch dân sự do bị lừa dối hoặc bị đe dọa, cưỡng ép thì có quyền yêu cầu Tòa án tuyên bố giao dịch dân sự đó là vô hiệu” nên quan hệ giữa A và B đều
thuộc phạm vi điều chỉnh của BLDS 2015 và BLDS 2005
BÀI 2: TUYÊN BỐ CÁ NHÂN ĐÃ CHẾT
1 Tóm tắt quyết định số 272/2018/QĐST-DS ngày 27/4/2018 của Tòa án nhân dân Quận 9 TP Hồ Chí Minh.
Bà T và ông C là vợ chồng, có 1 đứa con chung là Trần Minh T Cuối năm 1985, ông C bỏ nhà đi biệt tích, không có tin tức, gia đình bà T đã tổ chức tìm kiếm, nhưng vẫn không có tin tức gì của ông C Ngày 23/8/2017, Công an xác nhận ông
C có đăng ký hộ khẩu thường trú tại phường Bình Phước, quận 9 từ năm 1976 đến
1985 bà đã xóa khẩu không còn quản lý tại địa phương Ngày 26/10/2017, Tòa án
Trang 5nhân dân Quận 9 ban hành Thông báo tìm kiếm thông tin người bị yêu cầu tuyên
bố đã chết nhưng đến nay vẫn không có tin tức gì của ông C Ngày 07/8/2018, bà T yêu cầu tuyên bố ông C là đã chết Vì bà T và ông T xác định ông C bỏ đi cuối năm 1985, Công an phường không xác định được ngày, tháng có tin tức cuối cùng của ông C Tòa án đã chấp nhận yêu cầu của bà T và tuyên bố ông C là đã chết Ngày chết của ông C được tính từ ngày đầu tiên của năm tiếp theo năm có tin tức cuối cùng là 01/01/1986
2.Tóm tắt quyết định số 04/2018/QĐST-DS ngày 19/11/2018 của Toà án nhân dân huyện Đông Sơn tỉnh Thanh Hoá.
Người yêu cầu giải quyết việc dân sự là anh Quản Bá Đ Anh Quản Bá Đ yêu cầu Tòa án tuyên bố chị Quản Thị K (chị gái anh Đ) là đã chết Chị Quản Thị K đã bỏ nhà đi khỏi địa phương từ năm 1992 đến nay không có tin tức gì Gia đình anh Đ
đã tìm kiếm và thông báo trên phương tiện thông tin đại chúng nhiều lần, nhưng cũng không có kết quả Sau khi thụ lý vụ việc, Tòa án ra quyết định thông báo tìm kiếm chị K theo các trang thông tin điện tử Đến nay đã hết thời hạn theo quy định của pháp luật, nhưng chị K vẫn không về và cũng không có tin tức gì Do đó, đủ cơ
sở khẳng định chị Quản Thị K đã biệt tích 05 năm liền trở lên và không có tin tức xác thực chị K còn sống Tòa án Quyết định tuyên bố chị Quản Thị K sinh -1969
đã chết ngày 19/11/2018 Ngày 19/11/2018 là ngày làm căn cứ phát sinh, thay đổi chấm dứt các quan hệ về nhân thân, về tài sản, về hôn nhân gia đình, về thừa kế của chị Quản Thị K
3 Tóm tắt Quyết định số 94/2019/QĐST-VDS ngày 15/11/2019 của Toà án nhân dân TP Hà Nội
Theo đơn yêu cầu của mình, bà Phạm Thị K trình bày bố đẻ của bà là Cụ Phạm Văn C, sinh năm 1927, Hộ khẩu thường trú tại phường Bạch Mai , quận Hai Bà Trưng, Hà Nội, đã bỏ nhà đi từ tháng 01 năm 1997, từ đó đến nay không trở về nhà Từ khi cụ C bỏ nhà đi, gia đình bà K đã tìm kiếm nhiều lần nhưng không không có kết quả Trong quá trình giải quyết đơn yêu cầu của bà K, Tòa án đã ra Quyết định thông báo tìm kiếm thông tin về người bị yêu cầu tuyên bố là đã chết
và thực hiện việc đăng thông báo theo Công văn số 70/2019/CV-TA ngày 20/02/2019, thông báo tìm kiếm thông tin cụ Phạm Văn C trên Cổng thông tin điện
tử Tòa án nhân dân tối cao, Báo nhân dân, Đài tiếng nói Việt Nam (VOV), Thông báo được đăng trên số ra hàng ngày 03 lần, ba ngày liên tiếp nhưng đến nay vẫn không có thông tin xác thực việc cụ C còn sống hay đã chết Ngày 13 tháng 11
Trang 6năm 2019, Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội có Công văn với nội dung: “Từ tháng 5/1997 đến tháng 1/1999, ông Phạm Văn C không lĩnh lương hưu tại nơi cư trú (phường Bạch Mai, quận Hai Bà Trưng), toàn bộ số tiền ông Phạm Văn C chưa nhận, đại diện chi trả phường Bạch Mai đã hoàn trả cho Bảo hiểm xã hội quận Hai
Bà Trưng Từ tháng 2/1999, Bảo hiểm xã hội quận Hai Bà Trưng đã tạm dừng in danh sách chi trả lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội hàng tháng đối với ông Phạm Văn C" Như vậy việc chi trả lương hưu cho cụ C chỉ được thực hiện đến hết tháng 4/1997 Căn cứ vào tài liệu, chứng cứ nêu trên, có cơ sở xác định cụ C đã biệt tích từ năm 1997 đến nay không có tin tức gì xác thực cụ C còn sống hay đã chết Căn cứ vào văn bản trả lời của cơ quan Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội nêu trên, có cơ sở xác định tin tức cuối cùng về cụ C là tháng 4/1997 Theo quy định tại điểm d, Khoản 1, Điều 71 Bộ luật dân sự 2015 và Khoản 1 Điều 68 Bộ luật dân sự 2015, có cơ sở xác định cụ Phạm Văn C đã chết kể từ ngày 01/05/1997
4 Tóm tắt Quyết định số 02/2020/QĐST-DS ngày 13/01/2020 của Tòa án nhân dân huyện C, tỉnh A (huyện Cần Đước, tỉnh Long An).
Câu 1: Những điểm giống và khác nhau giữa tuyên bố một người mất tích và tuyên bố một người là đã chết ?
Giống nhau:
+ Cần phải dựa vào thời gian không liên lạc được với người đó Việc tuyên bố này chỉ được thực hiện sau khi đã áp dụng những biện pháp liên lạc với người đó + Tòa án có thẩm quyền giải quyết yêu cầu tuyên bố một người mất tích hoặc đã
chết ( theo điểm b khoản 2 Điều 35 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 )
+ Người có quyền, lợi ích liên quan có quyền yêu cầu Tòa án tuyên bố một người
đã chết hoặc mất tích
+ Tòa án sẽ gửi quyết định tuyên bố một người mất tích hoặc đã chết cho Ủy ban nhân dân cấp xã/phường nơi cư trú cuối cùng của người bị tuyên bố mất tích hoặc
đã chết để ghi chú theo quy định của pháp luật về hộ tịch
Khác nhau:
-Về điều kiện:
Trang 7*Để tuyên bố một người mất tích cần dựa vào:
- Thời gian biệt tích đã quá 02 năm trở lên (thời hạn 02 năm được tính từ ngày biết được tin tức cuối cùng của người đó)
- Đã áp dụng các biện pháp thông báo đầy đủ theo quy định của pháp luật nhưng vẫn không có thông tin chính xác về việc người đó còn sống hay đã chết ( Pháp luật hiện hành quy định, việc tìm kiếm thông tin cá nhân đang được yêu cầu tuyên
bố mất tích này phải được đăng trên các kênh thông tin quốc gia trong ba số liên tiếp )
- Trường hợp không xác định được ngày có tin tức cuối cùng thì thời hạn tính từ ngày đầu tiên của tháng tiếp theo tháng có tin tức cuối cùng Nếu không xác định được ngày, tháng có tin tức cuối cùng thì thời hạn tính từ ngày đầu tiên của năm tiếp theo năm có tin tức cuối cùng.
( dựa theo Điều 68 Bộ luật dân sự 2015 )
*Để tuyên bố một người đã chết cần dựa vào:
- Sau 03 năm, kể từ ngày quyết định tuyên bố mất tích của Tòa án có hiệu lực pháp luật mà vẫn không có tin tức xác thực là còn sống.
- Biệt tích trong chiến tranh sau 05 năm, kể từ ngày chiến tranh kết thúc mà vẫn không có tin tức xác thực là còn sống.
- Bị tai nạn hoặc thảm họa, thiên tai mà sau 02 năm, kể từ ngày tai nạn hoặc thảm họa, thiên tai đó chấm dứt vẫn không có tin tức xác thực là còn sống, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
- Biệt tích 05 năm liền trở lên và không có tin tức xác thực là còn sống; thời hạn này được tính theo quy định tại khoản 1 Điều 68 của Bộ luật này.
- Khi một người thuộc một trong các trường hợp trên đây thì tòa án sẽ ra quyết định tuyên bố chết và xác định ngày chết của người bị tuyên bố chết.
( dựa theo Điều 71 BLDS 2015 )
-Về thủ tục:
*Sau khi người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan có đơn yêu cầu tuyên bố cá nhân
mất tích thì tòa án sẽ xem xét, thụ lý đơn theo Điều 388 Bộ luật dân sự 2015:
Trang 8“- Trong thời hạn 20 ngày, kể từ ngày thụ lý đơn yêu cầu tuyên bố một người mất tích, Tòa án ra quyết định thông báo tìm kiếm người bị yêu cầu tuyên bố mất tích.
- Nội dung thông báo và việc công bố thông báo được thực hiện theo quy định tại Điều 384 và Điều 385 của Bộ luật này Thời hạn thông báo tìm kiếm người bị yêu cầu tuyên bố mất tích là 04 tháng, kể từ ngày đăng, phát thông báo lần đầu tiên.
- Trong thời hạn thông báo, nếu người bị yêu cầu tuyên bố mất tích trở về và yêu cầu Tòa án đình chỉ việc xét đơn yêu cầu thì Tòa án ra quyết định đình chỉ việc xét đơn yêu cầu tuyên bố một người mất tích.
- Trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày kết thúc thời hạn thông báo quy định tại khoản 2 Điều này thì Tòa án phải mở phiên họp xét đơn yêu cầu”.
*Điều 392 BLDS 2015 quy định về hoạt động chuẩn bị tuyên bố một người là đã chết:
“-Trong thời hạn 20 ngày, kể từ ngày thụ lý đơn yêu cầu tuyên bố một người là đã chết, Tòa án ra quyết định thông báo tìm kiếm thông tin về người bị yêu cầu tuyên
bố là đã chết.
-Trong thời hạn 01 tháng kể từ ngày Tòa án ra quyết định thông báo tìm kiếm thì thông báo này phải được đăng trên một trong các báo hàng ngày của trung ương trong ba số liên tiếp, cổng thông tin điện tử của Tòa án UBND cấp tỉnh nếu có,… -Trong thời hạn thông báo, nếu người yêu cầu rút đơn yêu cầu hoặc người bị yêu cầu tuyên bố là đã chết trở về và thông báo cho Tòa án biết thì Tòa án ra quyết định đình chỉ việc xét đơn yêu cầu.
-Trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày hết thời hạn thông báo thì Tòa án phải mở phiên họp xét đơn yêu cầu”.
Câu 2 Một người biệt tích và không có tin tức xác thực là còn sống trong thời hạn bao lâu thì có thể bị Tòa án tuyên bố là đã chết?
Dựa theo Điều 71 Bộ luật dân sự năm 2015:
“+ Biệt tích trong chiến tranh sau 05 năm, kể từ ngày chiến tranh kết thúc mà vẫn không có tin tức xác thực là còn sống.
Trang 9+ Bị tai nạn hoặc thảm họa, thiên tai mà sau 02 năm, kể từ ngày tai nạn hoặc thảm họa, thiên tai đó chấm dứt vẫn không có tin tức xác thực là còn sống, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
+ Thời hạn biệt tích 05 năm liền trở lên mà không có tin tức xác thực là còn sống được tính bắt đầu từ ngày biết được tin tức cuối cùng về người đó; nếu không xác định được ngày có tin tức cuối cùng thì thời hạn này được tính từ ngày đầu tiên của tháng tiếp theo tháng có tin tức cuối cùng; nếu không xác định được ngày, tháng có tin tức cuối cùng thì thời hạn này được tính từ ngày đầu tiên của năm tiếp theo năm có tin tức cuối cùng”.
Câu 3: Trong các vụ việc trên (quyết định năm 2018 và 2019), cá nhân bị tuyên bố chết biệt tích từ thời điểm nào? Vì sao?
Trong các vụ việc trên, cá nhân bị tuyên bố chết biệt tích từ thời điểm 5 năm kể từ ngày biệt tích mà không có thông tin xác thực là còn sống
Vì trong các vụ việc trên, người có quyền và lợi ích liên quan đều chưa yêu cầu tòa
án quyết định tuyên bố người đó mất tích sau thời hạn 2 năm kể từ khi biết được tin tức của người đó, mà chỉ yêu cầu tòa án tuyên bố người đó đã chết sau một thời
gian rất lâu không có tin tức về người đó, nên không thể xác định theo điểm a,
khoản 1 Điều 71 Bộ luật Dân sự 2015 được Mặt khác, người được tòa án tuyên
bố là đã chết theo yêu cầu của người có quyền và lợi ích liên quan cũng không
thuộc các trường hợp biệt tích do chiến tranh hay bị tai nạn thiên tai theo điểm b và
điểm c Điều 71 của bộ luật này Nên trong các vụ việc trên, Tòa án đã áp dụng
theo điểm d, khoản 1, điều 71 Bộ luật Dân sự 2015 quy định: “ 1.Người có
quyền, lợi ích liên quan có thể yêu cầu tòa án ra quyết định tuyên bố một người là
đã chết trong trường hợp sau đây: d) Biệt tích 5 năm liền trở lên và không có tin
tức xác thực là còn sống; thời hạn này được tính theo quy định tại khoản 1 Điều
68 của bộ luật này.”
Câu 4: Cho biết tầm quan trọng của việc xác định ngày chết của một cá nhân? Nêu cơ sở pháp lý và ví dụ minh hoạ.
Việc xác định ngày chết của một cá nhân được làm căn cứ để thay đổi, phát sinh,
chấm dứt các quan hệ pháp luật dân sự khác Vì theo khoản 3 Điều 16 Bộ luật dân
sự 2015 : “ Năng lực pháp luật dân sự của cá nhân có từ khi người đó sinh ra và
chấm dứt khi người đó chết.” Như vậy, ngày mà cá nhân được tuyên bố đã chết
chính là ngày mà năng lực pháp luật dân sự của người đó chấm dứt và làm thay
Trang 10đổi, chấm dứt, phát sinh các quan hệ về quyền tài sản, quyền nhân thân, đối với
người có quyền và lợi ích liên quan theo điều 72 Bộ luật dân sự 2015
“1 Khi quyết định của Tòa án tuyên bố một người là đã chết có hiệu lực pháp luật thì quan hệ về hôn nhân, gia đình và các quan hệ về quyền nhân thân khác của người đó được giải quyết như một người đã chết.
2 Quan hệ tài sản của người bị Tòa án tuyên bố là đã chết được giải quyết như đối với người đã chết; tài sản của người đó được giải quyết theo quy định của pháp luật về quyền thừa kế.”
Như vậy:
Về nhân thân:Thời điểm người đó được tòa án xác định là đã chết Hôn nhân của người đó cũng chấm dứt theo điều 65 Luật hôn nhân và gia đình 2014 “Hôn nhân chấm dứt kể từ thời điểm vợ hoặc chồng chết Trong trường hợp Tòa án tuyên bố
vợ hoặc chồng là đã chết thì thời điểm hôn nhân chấm dứt được xác định theo ngày chết được ghi trong bản án, quyết định của Tòa án.”
Về tài sản: Tại thời điểm người đó được tòa án xác định là đã chết cũng là thời
điểm mở thừa kế theo Khoản 1 điều 611.
Vd: Ví dụ: ông Nguyễn Văn A được xác định đi khỏi nhà và không có tin tức gì đến nay từ ngày 09/02/2000, khi có yêu cầu tuyên bố ông A là đã chết thì Tòa án
có các quan điểm khác nhau Cụ thể:
- Quan điểm thứ nhất: ngày chết của ông A là ngày phát sinh sự kiện ông A đi khỏi nhà, tức là ngày 09/02/2000
- Quan điểm thứ hai: ngày chết của ông A là ngày quyết định giải quyết của Tòa án
có hiệu lực pháp luật (ví dụ: ngày 30/9/2010 Tòa án ra quyết định tuyên bố ông A
là đã chết thì ngày chết của ông A được xác định là ngày 10/10/2010)
- Quan điểm thứ ba: ngày chết của ông A được xác định là ngày 09/02/2005, sau
05 năm kể từ ngày ông A đi khỏi nhà
Mặt khác ông A có một người con là ông B, ông A sở hữu 1 Ha đất nông nghiệp Trong thời gian ông A mất tích ông B có tự ý cho người khác thuê miếng đất với giá 30tr một năm từ năm 2006 đến năm 2009 Đến ngày 10/10/2010 thì ông B mới yêu cầu Tòa án tuyên bố là ông A đã chết Tuy nhiên đến ngày 02/04/2013 thì ông