Đề tài trình bày nguyên tắc phát triển, cơ sở lý luận của nguyên tắc phát triển vận dụng nguyên tắc phát triển để phân tích câu tục ngữ sông có khúc, người có lúc

Giống như các kiểu và hình thức nhà nước trong lịch sử đã có sự phát triển, xuất hiện cái mới phù hợp, hoàn chỉnh hơn.. Nhận thấy ý nghĩa quan trọng của nguyên lý về sự phát triển trong

BÀI TIỂU LUẬN

Đề tài: Trình bày nguyên tắc phát triển, cơ sở lý luận của nguyên tắc phát triển Vận dụng nguyên tắc phát triển để phân tích câu tục ngữ “ sông có khúc, người có lúc”

Giáo viên hướng dẫn : Trần Ngọc Linh Tên ngành : Triết học Mác-Lê nin

Sinh Viên thực hiện : Nguyễn Thị Hải Yến

Lớp : QĐ 26.01 MSSV : 2621150446

PHẦN NỘI DUNG 2

I Nội dung và cơ sở lý luận của nguyên tắc phát triển 2

I 1 Khái niệm về nguyên tắc phát triển 2

I 2 Nội dung của nguyên tắc phát triển 3

I 3 Cơ sở lý luận của nguyên tắc phát triển 4

II Vận dụng nguyên tắc phát triển để phân tích câu tục ngữ 5

“ sông có khúc, người có lúc” III PHẦN KẾT LUẬN 8

NGUỒN THAM KHẢO 9

I Nội dung và cơ sở lý luận của nguyên tắc phát triển

Tiểu luận nguyên lý về sự phát triển Nguyên lý về sự phát triển của phép biện chứng duy vật phản ánh đặc trưng phổ quát nhất của thế giới, mọi sự vật, hiện tượng trong thế giới khách quan đều có sự vận động và phát triển.

Phát triển là những cái mới ra đời thay thế cái cũ, những vẫn trên cơ sở kế thừa những hạt nhân hợp lý của cái cũ, cải tạo và phát triển chúng hợp lý để nó trở thành điều kiện, tiền đề vững chắc cho cái mới phát triển nhanh, mạnh, vững hơn Phát triển là đặc trưng phổ biến, phát triển là một tất yếu khách quan Hơn nữa mọi nhận thức và thực tiễn trong cuộc sống đều phát triển Giống như các kiểu và hình thức nhà nước trong lịch sử đã có sự phát triển, xuất hiện cái mới phù hợp, hoàn chỉnh hơn Nhận thấy ý nghĩa quan trọng của nguyên lý về sự phát triển trong chủ nghĩa Mac – Lenin, em đã chọn đề tài: Vận dụng nội dung và ý nghĩa phương pháp luận của “nguyên lý về sự phát triển” để nhận thức và giải quyết vấn đề: “Sự phát triển của các kiểu và hình thức nhà nước trong lịch sử”.

Chương I Nội dung và ý nghĩa của phương pháp luận “nguyên lý về sự phát triển” 1.1 Nội dung phương pháp luận “nguyên lý về sự phát triển”

1.1.1 Khái niệm phát triển

Có nhiều quan điểm khác nhau, đối lập về sự phát triển: quan điểm siêu hình và quan điểm biện chứng Quan điểm siêu hình xem sự phát triển chỉ là sự tăng lên, giảm thuần túy về lượng, không có sự thay đổi gì về mặt chất của sự vật; hoặc nếu

có sự thay đổi nhất định về chất thì sự thay đổi ấy cũng chỉ diễn ra theo một vòng khép kín, chứ không có sự sinh thành ra cái mới với những chất mới Những người theo quan điểm siêu hình xem sự phát triển như là một quá trình tiến lên liên tục, không có bước quanh có, phức tạp.

Đối lập với quan điểm siêu hình, quan niệm biện chứng xem xét sự phát triển là một quá trình tiến lên từ thấp đến cao Quá trình đó diễn ra dần dần, nhảy vọt đưa tới

sự ra đời của cái mới thay thế cái cũ, không phải lúc nào sự phát triển cũng diễn ra theo đường thẳng, mà rất quanh co, phức tạp, thậm chí có những bước lùi tạm thời Theo quan điểm biện chứng, sự phát triển là kết quả của quá trình thay đổi dần dần

về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất, là quá trình diễn ra theo đường xoáy ốc và hết mỗi chu kì sự vật lặp lại dường như sự vật ban đầu nhưng ở cấp độ cao hơn Quan điểm biện chứng cũng khẳng định nguồn gốc của sự phát triển nằm trong bản thân

sự vật.

Trên cơ sở khái quát sự phát triển của sự vật, hiện tượng tồn tại trong hiện thực, quan điểm duy vật biện chứng khẳng định phát triển là một phạm trù triết học dùng đề chỉ quá trình vận động tiến lên từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp,

từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn Theo quan điểm này, phát triển không bao quát toàn bộ sự vận động nói chung Nó chỉ khái quát xu hướng chung của sự vận động – xu hướng vận động đi lên của sự vật.

1.1.2 Tính chất của phương pháp luận Các quá trình phát triển đền có tính khách quan, tính phổ biến và tính đa dạng, phong phú.

Trước hết, tính khách quan của sự phát triển được biểu hiện trong nguồn gốc của

sự vận động và phát triển Đó là quá trình bắt nguồn từ bản thân của sự vật, hiện tượng là quá trình giải quyết mâu thuẫn của sự vật, hiên tượng đó Tính chất này là thuộc tính tất yếu không phụ thuộc vào ý thức con người.

Tính phổ biến của sự phát triển được thể hiện ở các quá trình phát triển diễn ra trong một lĩnh vực tự nhiên, xã hội và tư duy; trong tất cả mọi sự vật và hiện tượng trong quá trình, mọi giai đoạn của sự vật hiện tượng đó Trong mỗi quá trình biến đổi đã có thể bao hàm khả năng dẫn đến sự ra đời phù hợp với quy luật khách quan.

Tính đa dạng, phong phú của sự phát triển được thể hiện ở chỗ: phát triển là khuynh hướng phát triển của sự vật hiện tượng song mỗi sự vật hiện tượng lại có quá trình phát triển không giống nhau, tồn tại ở những thời gian, không gian khác nhau, chịu những ảnh hưởng khác nhau và sự tác động đó có thể làm thay đổi chiều hướng quá trình phát triển của sự vật, đôi khi có thể làm sự vật, hiện tượng thụt lùi tạm thời…

1.2 Ý nghĩa của phương pháp luận “nguyên lý về sự phát triển”

Nguyên lý về sự phát triển là cơ sở lý luận khoa học để định hướng việc nhận thức thế giới và cải tạo thế giới Theo nguyên lý này, trong mọi nhận thức và thực tiễn cần phải có quan điểm phát triển Theo V.I.Lenin, “… Logic biện chứng đòi hỏi phải xét sự vật trong sự phát triển, trong “sự tự vận động”’…, trong sự biến đổi của

nó” Quan điểm phát triển đòi hỏi phải khắc phục tư tưởng bảo thủ, trì trệ, định kiến, đối lập với sự phát triển.

Theo quan điểm phát triển, để nhận thức và giải quyết bất cứ vấn đề gì trong thực tiễn, một mặt cần phải đặt sự vật theo khuynh hướng đi lên của nó vì vậy đòi hỏi phải nhận thức được tính quanh co, phức tạp của sự vật, hiện tượng trong quá trình phát triển của nó Để nhận thức và giải quyết bất cứ vấn đề gì trong thực tiễn, một mặt, cần phải đặt sự vật, hiện tượng theo khuynh hướng đi lên của nó; mặt khác, con đường của sự phát triển lại là một quá trình biện chứng, bao hàm tính thuận nghịch, đầy mâu thuẫn, vì vậy, đòi hòi phải nhận thức được tính quanh co, phức tạp của sự vật, hiện tượng trong quá trình phát triển của nó, tức là cần phải có quan điểm lịch sử – cụ thể trong nhận thức và giải quyết các vấn đề của thực tiễn, phù hợp với tính chất phong phú, đa dạng, phức tạp của nó.

Lý luận Mac – Lenin về nhà nước và pháp luật đã đưa ra khái niệm kiểu nhà nước trong lịch sử: Kiểu nhà nước là tổng thể những dấu hiệu (đặc điểm) cơ bản, đặc thù của nhà nước, thể hiện bản chất giai cấp và những điều kiện tồn tại và phát triển của nhà nước trong một hình thái kinh tế xã hội nhất định Cơ sở để xác định kiểu nhà nước là học thuyết Mac – Lenin về các hình thái kinh tế xã hội Mỗi kiểu nhà nước phù hợp với một chế độ kinh tế nhất định của một xã hội có giai cấp Đặc điểm chung của mỗi hình thái kinh tế xã hội sẽ quyết định những dấu hiệu cơ bản, đặc thù của một kiểu nhà nước tương ứng Trong lịch sử xã hội có giai cấp đã tồn tại bốn hình thái kinh tế xã hội: Chiếm hữu nô lệ, phong kiến, tư bản chủ nghĩa và xã hội chủ nghĩa Phù hợp với bốn hình thái kinh tế xã hội đó đã có bốn kiểu nhà nước: Nhà nước chủ nô, Nhà nước phong kiến, Nhà nước tư sản, Nhà nước xã hội chủ nghĩa.

Hình thức nhà nước là cách tổ chức quyền lực nhà nước và những phương pháp để thực hiện quyền lực nhà nước Hình thức nhà nước là một khái niệm chung được hình thành từ ba yếu tố cụ thể: hình thức chính thể, hình thức cấu trúc nhà nước và chế độ chính trị Có hai loại hình thức nhà nước đó là hình thức chính thể và hình thức cấu trúc Trong hình thức chính thể có hình thức chính thể quân chủ và hình thức chính thể cộng hòa Còn trong hình thức cấu trúc có hình thức nhà nước đơn nhất và nhà nước liên bang.

Sự xuất hiện các kiểu và hình thức nhà nước là tính tất yếu khách quan Đây là một biểu hiện quan trọng của quy luật phát triển các hình thái kinh tế xã hội trong thượng tầng chính trị pháp lý Xét theo quan điểm của chủ nghĩa Mac – Lenin trong phép duy vật biện chứng thì một hình thái kinh tế xã hội là 1 sự vật khách quan còn

lực lượng sản xuất là mặt nội dung và quan hệ sản xuất là hình thức của hình thái kinh tế xã hội Quan hệ sản xuất biến đổi chậm hơn, lúc đầu quan hệ sản xuất còn là thích hợp cho lực lượng sản xuất Nhưng do lực lượng sản xuất biến đổi nhanh hơn nên sẽ đến lúc quan hệ sản xuất lạc hậu hơn so với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất và sẽ trở thành yếu tố kìm hãm lực lượng sản xuất phát triển Để mở dường cho lực lượng sản xuất phát triển, con người phải thay đổi quan hệ sản xuất

cũ bằng quan hệ sản xuất mới phù hợp với lực lượng sản xuất Sự thay đổi của phương thức sản xuất là một điều khách quan bởi bản thân quan hệ sản xuất là một

sự vật, mang tính tất yếu là do sự phát triển của lực lượng sản xuất là không ngừng, con người ngày càng phát triển và nhận thức sâu sắc hơn về thế giới khách quan.

Trong suốt quá trình lịch sử thế giới đã có 04 kiểu nhà nước và 02 hình thức nhà nước ra đời, đều do sự ra đời và thay thế các hình thái kinh tế xã hội.

Nhà nước chủ nô là kiểu nhà nước đầu tiên trong lịch sử, ra đời trên cơ sở tan rã của chế độ thị tộc, bộ lạc, gắn liền với chế độ tư hữu và phân chia xã hội thành các giai cấp đối kháng Quan hệ sản xuất chiếm hữu nô lệ được xây dựng dựa trên cơ sở chế độ chiếm hữu của chủ nô đối với toàn bộ tư liệu sản xuất và người nô lệ Sự bóc lột không có giới hạn của chủ nô làm cho mâu thuẫn chủ nô và nô lệ ngày càng gay gắt Nô lệ không muốn bị bóc lột, họ đứng lên đấu tranh chống lại chủ nô Mặt khác, giai cấp chủ nô cũng nhận thấy không thể duy trì quan hệ sản xuất cũ Họ giải phóng nô lệ, giao đất canh tác cho họ và thu thuế trên những vùng đất đó Chính điều đó đã dẫn đến sự chuyển hoá dần từ phương thức sản xuất chiếm hữu nô lệ sang phương thức sản xuất phong kiến Nhà nước chiếm hữu nô lệ dần bị diệt vong

và thay vào đó là nhà nước phong kiến Cơ sở kinh tế của nhà nước phong kiến là quan hệ sản xuất phong kiến đặc trưng bằng chế độ sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất chủ yếu là ruộng đất và một phần sức lao động của nông dân Nông dân không

có ruộng đất, phải làm thuê cho địa chủ và nộp tô thuế Trên cơ sở đó, công cuộc tích luỹ tư bản được tiến hành, hình thành hai giai cấp mới tư sản và vô sản Giai cấp tư sản đang lên, có vị thế kinh tế nhưng lại bị chế độ phong kiến và giáo hội cùng quan hệ sản xuất phong kiến kìm hãm Mâu thuẫn giữa giai cấp tư sản và chế

độ phong kiến ngày càng gay gắt, họ đứng lên đấu tranh Hình thái kinh tế xã hội phong kiến dần bị thay thế bởi hình thái kinh tế xã hội tư bản chủ nghĩa và nhà nước tư sản ra đời thay thế nhà nước phong kiến.

Cơ sở kinh tế của nhà nước tư sản là các quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa, chủ yếu dựa trên chế độ tư hữu về tư kiệu sản xuất và bóc lột giá trị thặng dư Người nông dân, công nhân vẫn tự do tuy nhiên, do không có tư liệu sản xuất, người công nhân phải làm thuê, và kết quả, họ vẫn lệ thuộc vào nhà tư sản Quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa ở thời kì đầu là những quan hệ sản xuất tiến bộ so với quan hệ sản

xuất phong kiến, tạo ra điều kiện thuận lợi cho sự phát triển lực lượng sản xuất Nhưng mâu thuẫn này ngày càng gay gắt, đòi hỏi phải có một cuộc cách mạng để xoá bỏ quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa, thiết lập một quan hệ sản xuất mới phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất Đó là kiểu quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa dựa trên chế độ công hữu về tư liệu sản xuất Cuộc cách mạng về quan hệ sản xuất sẽ dẫn đến sự thay thế hình thái kinh tế xã hội chủ nghĩa tư bản sang xã hội chủ nghĩa và sự thay thế kiểu nhà nước tư sản bằng kiểu nhà nước xã hội chủ nghĩa.

Hình thức chính thể quân chủ tồn tại trong ba kiểu nhà nước chủ nô, phong kiến và

tư sản Trong nhà nước chủ nô tồn tại ở cả hai dạng của chính thể cộng hòa là quý tộc và dân chủ Tiêu biểu cho chính thể cộng hòa quý tộc là nhà nước La Mã và Spac Còn chính thể cộng hòa dân chủ là nhà nước Aten Chính thể này tồn tại ở giai đoạn đầu của nhà nước chủ nô, giai đoạn sau này do cần tập trung vào quyền lực để tạo sự thống nhất trên quy mô lớn, đặc biệt sau khi gây chiến tranh xâm lược

và mở rộng lãnh thổ, chính thể cộng hòa dần được thế chỗ bởi chính thể quân chủ Nhà nước phong kiến chính thể cộng hòa chỉ được thiết lập ở một số thành phố lớn của châu Âu trong thế kỷ XVI Trong nhà nước tư sản thì chính thể cộng hòa đã được áp dụng phổ biến và trở thành hình thức chính thể cơ bản Nhưng chỉ còn dạng cộng hòa dân chủ là tồn tại với ba hình thức cơ bản là cộng hòa tổng thống, cộng hòa đại nghị và cộng hòa cộng hòa hỗn hợp (hay cộng hòa lưỡng tính) Tất cả các nhà nước Xã hội chủ nghĩa đều có chính thể cộng hòa dân chủ được đặc trưng bằng sự tham gia rộng rãi của nhân dân lao động vào việc thành lập các cơ quan đại diện Về cơ bản đây là hình thức cai trị tiến bộ hơn chế độ quân chủ, nó đã khắc phục được những mặt yếu của chính thể quân chủ Quyền lực tối cao của nhà nước trong chính thể cộng hòa nằm trong tay của một hoặc một số cơ quan được bầu ra theo nhiệm kì nhất định Phương thức trao quyền lực được quy định về mặt hình thức pháp lý Trong các nước cộng hòa quý tộc, quyền đó chỉ quy định đối với tầng lớp quý tộc Và quyền lực đó chỉ tồn tại trong một nhiệm kì nhất định.

Cả nhà nước chủ nô, phong kiến hầu như đều có cấu trúc đơn nhất, hãn hữu mới gặp cấu trúc liên bang Khi nhà nước tư sản và nhà nước xã hội chủ nghĩa xuất hiện thì hình thức nhà nước liên bang mới phổ biến.

Theo quan điểm của chủ nghĩa Mac – Lenin thì sự thay thế các kiểu nhà nước tuân theo nguyên lý của sự phát triển Nhà nước mới bao giờ cũng đại diện cho phương thức sản xuất mới, dựa trên phương thức sản xuất mới và thúc sự phát triển của phương thức sản xuất mới Đó là sự hoàn thiện trong quá trình phát triển của các kiểu nhà nước Nhà nước chiếm nô là kiểu nhà nước đầu tiên trong lịch sử, ra đời và phát triển dựa trên quan hệ sản xuất chiếm hữu nô lệ Cùng với sự phát triển của

lực lượng sản xuất và hình thái kinh tế xã hội, kiểu nhà nước phong kiến ra đời thay thế nhà nước chủ nô.

Vì là đại diện cho phương thức sản xuất mới nên nhà phong kiến có nhiều điểm tiến

bộ hơn nhà nước chủ nô Sự xuất hiện của nó đánh dấu một bước phát triển mới của xã hội loài người, nó đã tạo ra những điều kiện thuận lợi cho sự phát triển kinh

tế xã hội mà đặc biệt là xoá bỏ ách nô lệ cho những người lao động, nâng cao năng suất lao động xã hội Hình thức bóc lột của nhà nước phong kiến tinh vi hơn, đỡ tàn bạo hơn nhà nước chủ nô Nông dân đã có kinh tế riêng, có một số quyền công dân,

có thể lập gia đình riêng Về chức năng, hình thức, bộ máy nhà nước phong kiến tiến

bộ hơn, tổ chức chặt chẽ, hình thức đa dạng hơn.

Nhà nước tư sản là kiểu nhà nước hoàn thiện nhất trong lịch sử các kiểu nhà nước bóc lột So với quan hệ sản xuất phong kiến, nông dân, công nhân được tự do, về hình thức bình đẳng với chủ như những công dân Tuy nhiên, do không có tư liệu sản xuất, họ vẫn bị lệ thuộc vào giai cấp tư sản Hình thức bóc lột của giai cấp tư sản với giai cấp vô sản tinh vi và vô hình hơn Xét về mặt lịch sử, nhà nước tư sản với những thể chế dân chủ là một tiến bộ lớn so với nhà nước phong kiến, đặc biệt trong thời kì đầu đã xác lập những thể chế dân chủ nghị viện, quyền tự do dân chủ, phổ thông đầu phiếu… Nhưng sau đó, các quyền tự do dân chủ ngày càng bị thu hẹp Nhà nước tư sản cũng rất đa dạng về hình thức do sự khác nhau về trình độ phát triển kinh tế, tương quan lực lượng giữa các giai cấp và mức độ mâu thuẫn giữa chúng.

Tuy là kiểu nhà nước hoàn chỉnh hơn nhưng nhà nước tư sản vẫn có bản chất là nhà nước bóc lột Và tuân theo quy luật tất yếu của lịch sử, nhà nước xã hội chủ nghĩa ra đời Đây là kiểu nhà nước ưu việt ,tiến bộ nhất và là kiểu nhà nước cuối cùng Tính

ưu việt tiến bộ nhất của nó được thể hiện trên mọi mặt Với cơ sở kinh tế là quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa mà đặc trưng là chế độ công hữu về tư liệu sản xuất, lao động là nghĩa vụ của tất cả các thanh viên trong xã hội, thực hiện nguyên tắc phân phối theo số lượng và chất lượng lao động Các thành viên trong xã hội hoàn toàn bình đẳng trong sở hữu về tư liệu sản xuất, trong lao động và trong hưởng thụ Nền tảng xã hội là liên minh giữa giai cấp công nhân, nông dân và tầng lớp trí thức Nhà nước xã hội chủ nghĩa là nhà nước “của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân”, dân chủ là thuộc tính của nhà nước xã hội chủ nghĩa.

Phát triển là khuynh hướng tất yếu của các kiểu nhà nước trong lịch sử Trong những thời gian, điều kiện khác nhau mà sẽ hình thành nên kiểu nhà nước khác nhau Bên cạnh đó, sự tác động của nhiều yếu tố, điều kiện lịch sử cũng làm thay đổi chiều hướng phát triển, có khi làm thụt lùi đi Ví dụ như bệnh bảo thủ trì trệ, bệnh giáo điền cùng với bệnh chủ quan duy ý chí là những căn bệnh chung của các nước

Xã hội chủ nghĩa và nó gây ra hậu quả tất yếu là làm cản trở, thậm chí kéo lùi sự phát triển của kinh tế – xã hội, đưa chúng ta đến sai lầm nghiêm trọng Hay trong kiểu nhà nước tư sản, việc bóc lột nhân công quá mức, thu hẹp quyền dân chủ trong

xã hội đã khiến cho xã hội ngày càng nhiều mâu thuẫn, gây nên khủng hoảng về kinh tế, làm giảm tốc độ phát triển, làm cho nhà nước ấy tạm thời thụt lùi đi.

Vận dụng quan điểm về sự phát triển vào vấn đề “Sự phát triển của các kiểu và hình thức nhà nước trong lịch sử”, giúp chúng ta nhận thức đúng về sự xuất hiện của các kiểu và hình thức nhà nước trong lịch sử, thấy được sự phát triển là quá trình khó khăn, phức tạp Quan điểm phát triển đòi hỏi phải khắc phục tư tưởng bảo thủ, trì trệ, định kiến, đối lập với sự phát triển Khi một kiểu và hình thức nhà nước mới xuất hiện, nó sẽ khắc phục được những hạn chế trong kiểu và hình thức nhà nước cũ Khi kiểu Nhà nước tư sản ra đời, công nhân, nông dân đã có sự bình đẳng với chủ như công dân, đó là điểm mới mà trong nhà nước phong kiến và chủ

nô chưa từng xuất hiện Nó phát triển theo quy luật loại bỏ dần những cái không tốt

để xây dựng lên một cái hoàn thiện hơn phù hợp với sự phát triển.

Sự phát triển của kiểu và hình thức nhà nước trong lịch sử là vô cùng phức tạp, quanh co, vì vậy phương pháp luận nguyên lí về sự phát triển giúp ta nhận thức được rằng để hiểu, giải quyết một vấn đề trong thực tiễn, cần phải đặt hiện tượng ấy dưới nhiều góc độ theo hướng đi lên của nó, trong quá trình ấy bao hàm cả tính thuận nghịch và tính mâu thuẫn Sự thay thế kiểu và hình thức nhà nước này bằng kiểu nhà nước khác trong lịch sử là một quy luật tất yếu, khách quan của lịch sử Mặc dù hiện nay, sự thay thế này diễn ra chưa hoàn toàn bởi nhà nước xã hội chủ nghĩa chưa được thiết lập trên toàn thế giới, nhưng trong tương lai, nhà nước tư sản

sẽ tiêu vong, nhà nước xã hội chủ nghĩa – kiểu nhà nước tiến bộ nhất và là kiểu nhà nước cuối cùng trong lịch sử sẽ được xác lập trên toàn thế giới Và sau khi hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình, nhà nước xã hội chủ nghĩa sẽ tiêu vong, sau đó sẽ không còn một kiểu nhà nước nào khác nữa.

II Vận dụng nguyên tắc phát triển để phân tích câu tục ngữ “ sông có khúc, người có lúc”

Sông có khúc, người có lúc”

Như mọi câu tục ngữ khác của ông bà ta truyền dạy lại, câu tục ngữ này cũng không ngoại lệ Nó chứa đựng cả ý nghĩa về mặt chữ lẫn nghĩa bóng sâu xa bên trong Đây

là một trong những câu tục ngữ nói về triết lí sơ khai của người Việt trong kho tàng văn học dân gian Việt Nam.

“Sông có khúc, người có lúc”

“Sông có khúc, người có lúc”

Đọc sơ qua câu “Sông có khúc, người có lúc” này, chúng ta có thể hiểu theo ý hiện trên chữ như sau Sông thì có muôn hình vạn trạng, chảy theo mọi ngóc ngách Có khúc sông to, sông nhỏ; lại khúc nông rồi sâu; khúc cong cong hay khúc thẳng vun vút,…Còn con người chúng ta thì cũng lúc này lúc khác Lúc thì gặp chuyện vui vẻ, lúc lại buồn bã rầu lo, có khi gặp phước, có khi họa Nói chung, mọi chuyện đều thay đổi luân phiên, đa dạng và đầy màu sắc.

Xem thêm bài viết tham khảo “Ai ơi chớ vội cười nhau/Cười người hôm trước, hôm sau người cười”

Về mặt nghĩa bóng của câu “Sông có khúc, người có lúc” Lấy con sông làm ví dụ cho mọi việc trên đời, sông thì cũng có lúc này lúc khác, thay đổi từng ngày từng giờ ,quy luật tự nhiên là không có gì đứng vững ở một vị trí nào cả Đất trời đã không toàn vẹn thì có gì mà toàn vẹn đâu? Cuộc sống sẽ thay đổi và con người cũng vậy, nhưng thay đổi theo hướng nào thì còn tùy vào cuộc sống và chính bản thân con người đó Đây chính là sự an ủi bản thân của những người hay thất bại hay là sự lo

xa của những người đa đoan hoặc từng trãi mà thôi.

Cuộc sống có những quy luật mà chúng ta phải chấp nhận Cuộc sống sẽ có lúc thăng, cũng không ít lúc trầm Mà con người chúng ta phụ thuộc vào cuộc sống nên cũng phải chịu “biến hóa” theo nó Như dòng sông của tự nhiên còn đủ loại hình dạng thì cuộc đời của chúng ta cũng như thế.