TIỂU LUẬN học PHẦN PHÁP LUẬT và đạo đức báo CHÍ – TRUYỀN THÔNG đề tài tin giả và việc phòng chống tin giả trên mạng xã hội tại việt nam hiện nay

Lời mở đầu Thời gian qua, vấn nạn tin giả đang tràn lan trên thế giới, song những năm gầnđây, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của các phương tiện truyền thông, nhất làinternet và mạng xã

TIỂU LUẬN HỌC PHẦN PHÁP LUẬT VÀ ĐẠO ĐỨC BÁO CHÍ – TRUYỀN THÔNG

Đề tài : Tin giả và việc phòng chống tin giả trên mạng xã hội tại Việt Nam

hiện nay

Sinh viên : Nguyễn Thị Ngọc Hà

Mã sv : 2057080018

Lớp : QHCC-K40

2 Mục tiêu nghiên cứu: 3

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: 4

4 Phương pháp nghiên cứu 5

CHƯƠNG II: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 7

1 Tổng quan về tin giả trên mạng xã hội 7

2 Thực trạng tin giả trên mạng xã hội ở Việt Nam 14

3 Gỉai pháp phòng chống tin giả và tin giả trên mạng xã hội Việt Nam 16

LỜI KẾT 22

TÀI LIỆU THAM KHẢO 23

CHƯƠNG I: MỞ ĐẦU

1 Lời mở đầu Thời gian qua, vấn nạn tin giả đang tràn lan trên thế giới, song những năm gầnđây, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của các phương tiện truyền thông, nhất làinternet và mạng xã hội thì tin giả xuất hiện ngày càng nhiều và trở thành vấn nạnvới nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam Tin giả, tin đồn thất thiệt đã xuất hiện từlâu ở các trang mạng xã hội, nhưng ít người để ý và cảnh giác, gây ảnh hưởng đếntừng cá nhân, từng doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức; thậm chí có thể gây tác độngtiêu cực đến cả xã hội, nền kinh tế và đối với cả thể chế Hiện nay, nhiều ngườiViệt thường coi các mạng xã hội là kênh chủ yếu để tiếp cận và chia sẻ thông tinhằng ngày Trong khi đó, chất lượng nguồn thông tin này không được đảm bảo,không đáng tin cậy, chưa nói đến là vô số những tài khoản ảo đăng tin bịa đặt, gâyảnh hưởng nghiêm trọng và là mối đe dọa lớn cho cá nhân cũng như cả xã hội Vậyvấn đề đặt ra là các cấp, các ngành và toàn xã hội cần phải nâng cao cảnh giác, ýthức trách nhiệm trong phòng, chống tin giả, tin đồn thất thiệt

2 Mục tiêu nghiên cứu:

Phân tích nguyên nhân & cách phòng chống tin giả Tin giả còn được gọi là tin ráchoặc tin tức giả mạo, là một loại hình báo chí hoặc tuyên truyền bao gồm cácthông tin cố ý hoặc trò lừa bịp lan truyền qua phương tiện truyền thông tin tứctruyền thống (in và phát sóng) hoặc phương tiện truyền thông xã hội trực tuyến.Vậy thì nguyên nhân từ đâu ra? Có thể nói, mạng xã hội ngày càng phát triển, conngười ngày càng được giao lưu, tiếp cận nhiều hơn với các nguồn thông tin Dễdàng nhận thấy, rất nhiều fanpage “mọc lên như nấm” Thế nhưng, những thôngtin từ các trang fanpage này không phải lúc nào cũng chính xác, thậm chí xuấthiện những thông tin giả mạo trên facebook như kêu gọi tẩy chay thịt lợn nhân vụ

dịch tả lợn Châu Phi, hay sự việc lớp trưởng bị vạ lây trong vụ cô giáo vào nhànghỉ… Điều này, cho thấy người dùng đang bị mạng xã hội “dắt mũi” không kiểmchứng thông tin đã vội chia sẻ Phần lớn nguyên nhân xuất hiện tin giả là do lợinhuận Vì chúng ta đang sống trong thời đại 4.0, thời của kinh tế chia sẻ, thời củacách mạng nền tảng Tin giả có nhiều mục đích khác nhau, có thể câukhách/view/like; tuyên truyền, định hướng dư luận Thao tác chia sẻ một thông tintrên mạng xã hội chỉ mất vài giây, nhưng phát tán tin giả, tin chưa kiểm chứng lại

có thể gây hậu quả khôn lường và người tung tin giả có thể bị xử lý, thậm chí làhình sự Nhiều tin giả xuất hiện trên báo chí thời gian qua có nguyên nhân dophóng viên, nhà báo khai thác nguồn tin từ mạng xã hội, trang tin điện tử tổnghợp, trích dẫn các nguồn tin không chính thống, không rõ nguồn gốc… Có thể kểđến những vụ tin giả tiêu biểu trên báo chí như: Vụ siêu xe dưới gầm giường ởCần Thơ (thực chất là xe mô hình); Vụ nữ tài xế lái xe Lexus đâm chết nạn nhân ởngã tư Hàng Xanh (TP Hồ Chí Minh) được báo chí đưa tin là Giám đốc ngân hàngnhưng thực tế không phải; Vụ nam sinh lớp 10 và cô giáo vào nhà nghỉ ở BìnhThuận mà nam sinh bị báo chí đưa lên báo thực chất không phải là nhân vậtchính… Đối với tin sai lệch, một mặt do sự thiếu cẩn trọng của người tạo và đưatin trên các phương tiện truyền thông, mặt khác do sự chủ quan, thiếu trách nhiệmcủa người quản lý khi duyệt và cho phép lưu hành tin Tin giả được chia sẻ rộngrãi trên truyền thông xã hội, sau đó được Google và các công cụ tìm kiếm khácxếp hạng cao giúp chúng được tìm thấy dễ dàng hơn, làm cho các tin giả gia tăngvới số lượng lớn và lan truyền nhanh Năng lực trong quản lý, phát hiện, ngănchặn tin giả của các cơ quan chức năng còn hạn chế và các chế tài xử lý với cácđối tượng tạo lập và tán phát tin giả còn bất cập

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

Thứ nhất, kẻ xấu tung tin giả thường nhằm mục đích lôi kéo người dùng bấm vàonhững bài viết để xem "lượt thích" và "lượt xem", từ đó phục vụ cho việc quảngcáo và bán hàng Thứ hai, cơ sở dữ liệu người dùng mang lại lợi nhuận lớn, khiến

kẻ xấu luôn tìm cách tạo ra thông tin giả mạo và lôi kéo người dùng cung cấpthông tin của mình một cách tự nguyện Thứ ba, tin tặc tạo tin tức giả để phát tán

mã độc nhằm kiểm soát thiết bị của nạn nhân và phục vụ cho các mục đích xấu.Thứ tư, luồng thông tin độc hại có tác động tiêu cực đến điều kiện tư tưởng, dưluận, sự nghi ngờ và mục đích chính trị Thế hệ trẻ dễ bị tin giả nhất vì đây là lựclượng sử dụng mạng xã hội nhiều nhất Vì vậy, có thể thấy, những nguy cơ tiềm

ẩn của vấn nạn tin giả nếu không được ngăn chặn sẽ ảnh hưởng rất lớn đến đạođức, lối sống, nhân cách của cá nhân và cộng đồng xã hội ở hiện tại và tương lai.Tin giả ảnh hưởng đến dân chủ và an ninh quốc gia: Vấn nạn tin giả nhằm xuyêntạc sự thật đang gây ảnh hưởng lớn đến đời sống chính trị xã hội của nhiều quốcgia trên thế giới, đe dọa trực tiếp đến dân chủ và an ninh quốc gia Các nghiên cứu

đã chỉ ra rằng ở nhiều khu vực có trình độ dân trí và hiểu biết về công nghệ thôngtin thấp, người dân thường bị ảnh hưởng bởi những thông tin không đúng sự thậttrên mạng xã hội Ngay cả các nước tiên tiến cũng bị ảnh hưởng lớn bởi tin tức giảmạo đe dọa bất ổn chính trị Tin tức giả mạo nhắm đến chính trị theo nhiềuphương diện và nhiều cách Việc cố tình tung tin giả sẽ ảnh hưởng và tác động rấtlớn đến kết quả của những cuộc bầu cử, làm mất đi sự gắn kết xã hội và ảnhhưởng đến chính trị Đồng thời, khi người dùng không phân biệt được tin đáng tincậy, và giả mạo, những câu chuyện sai sự thật được phát triển trên cơ sở các sựkiện gây bất ổn hiện tại có thể đạt được mục đích xấu và gián tiếp phá hoại anninh quốc gia Đặc biệt, đất nước đang phải hứng chịu những căng thẳng về sắctộc Thông tin sai lệch có thể làm trầm trọng thêm căng thẳng và gây ra bạo lực, từ

đó gây ra nhiều bất ổn xã hội trong hoặc giữa các quốc gia

4 Phương pháp nghiên cứu 4.1 Sưu tầm tài liệu

Đó chính là công việc thu thập những tài liệu cần thiết liên quan đến tin tức giảmạo, đồng thời cũng là hoạt động quan trọng của các nhà báo để có thể đưa thôngtin chính xác hoặc là hoạt động của người dân để có thể an tâm hơn về những tintức chính xác

4.5 Cách xử lí tình huống Trước khi bấm vào đường link tới tin tức thì đầu tiên phải xem kỹ tên miền cóphải từ những trang tin tức chính thông hay không Tin tức giả thường có nhữngsai sót về chính tả, không rõ sự thật, kèm theo nhiều quảng cáo, không có nhiềulượt tương tác và đánh giá Kiểm tra nhanh bằng cách copy tiêu đề sau đó tìm trên

mạng xã hội Google để xác nhận tin thật tin giả Loại bỏ nguồn tin giả mạo bằngcách bỏ theo dõi trang tin tức đó

CHƯƠNG II: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

1 Tổng quan về tin giả trên mạng xã hội

Tin giả (tiếng Anh: fake news), còn được gọi là tin tức giả mạo hoặc tin rác, làmột loại tuyên truyền hoặc báo chí bao gồm Thông tin lừa đảo đã cố gắng để lantruyền qua các phương tiện truyền thông Phương tiện truyền thông (in và phátsóng) hoặc phương tiện truyền thông xã hội trực tuyến Nếu một thành viên trả phíđăng ký để đăng ký trang tin tức này, thông tin sai sẽ được tạo ra Đây là một tổchức phi đạo đức được gọi là tin tức trả phí Tin tức kỹ thuật số sử dụng tin tức giảmạo, tin tức giả mạo hoặc báo cáo tin tức khiêu dâm để tăng khối lượng công việc

và sau đó nó thường xuất hiện lại dưới dạng thông tin sai lệch trên phương tiệntruyền thông xã hội, nhưng nó cũng xuất hiện trở lại khi nó xâm nhập vào cácphương tiện truyền thông chính thống, viết và xuất bản tin tức giả mạo Việc lừadối thường là để gây thiệt hại cho cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân và / hoặc thu lợi

từ các lợi ích kinh tế, tài chính hoặc chính trị, vì vậy các tiêu đề giật gân, khôngtrung thực hoặc bịa đặt thường được sử dụng để tăng lượng độc giả của họ Tương

tự, nhấp và nhấp vào các câu chuyện và tiêu đề bẫy nhận được doanh thu quảngcáo từ chiến dịch Ảnh hưởng của tin tức giả mạo trong nền chính trị hậu sự thậtđang tăng lên từng ngày Đối với các phương tiện truyền thông, khả năng thu hútngười xem vào trang web của họ là rất quan trọng để tạo ra doanh thu quảng cáotrực tuyến Xuất bản những câu chuyện có nội dung sai sự thật thu hút người dùng

có thể mang lại lợi ích cho nhà quảng cáo và cải thiện thứ hạng trang web Doanhthu quảng cáo trực tuyến giảm, phân cực chính trị gia tăng và sự lan truyền củamạng xã hội (chủ yếu là Facebook News Feed) đều liên quan đến việc lan truyềntin tức giả và cạnh tranh với các tin bài hợp pháp Các lực lượng thù địch trongchính phủ cũng đã tham gia vào việc tạo ra và phổ biến tin tức giả, đặc biệt là

trong các cuộc bầu cử Tin tức giả đã gây thiệt hại nặng nề cho các phương tiệntruyền thông, khiến các nhà báo gặp khó khăn hơn trong việc đưa tin các tin tứcquan trọng Một phân tích của BuzzFeed cho thấy so với 20 tin tức giả mạo hàngđầu từ cuộc bầu cử tổng thống Hoa Kỳ năm 2016, 20 tin tức sự thật hàng đầu từ

19 phương tiện truyền thông lớn có mức độ tham gia cao hơn trên Facebook Cáctrang web tin tức giả mạo ẩn danh thiếu nhà xuất bản nổi tiếng cũng bị chỉ trích vì

họ gặp khó khăn trong việc truy tố các nguồn tin tức giả mạo vì tội phỉ báng Theoquan điểm chính trị đối lập, thuật ngữ này đôi khi được sử dụng để nghi vấn tintức hợp pháp, là một loại tin tức dối trá Điều này đúng theo nghĩa này khi DonaldTrump sử dụng thuật ngữ "tin giả" để mô tả những tin tức tiêu cực về bản thântrong và sau cuộc bầu cử và chiến dịch tranh cử tổng thống Một phần do việcTrump sử dụng thuật ngữ này, thuật ngữ này ngày càng nhận được nhiều lời chỉtrích Vào tháng 10 năm 2018, chính phủ Anh đã quyết định không sử dụng thuậtngữ này vì đây là "một thuật ngữ được định nghĩa kém và gây nhầm lẫn gây nhầmlẫn nhiều thông tin sai lệch, từ sai sót thực tế đến sự can thiệp của nước ngoài vàotiến trình dân chủ." Phân loại và đặc điểm Có nhiều ý kiến khác nhau về các loạitin tức giả mạo khác nhau Theo Claire Wardle về bản thảo đầu tiên của tin tức("Dự án chống thông tin trực tuyến" do 9 tổ chức của Google News Lab thành lậpvào năm 2015), có bảy loại tin giả khác: Châm biếm / châm biếm ("Cố ý gây hại,nhưng có thể gây nhầm lẫn") Các yếu tố liên quan đến bài viết bị sai ("Tiêu đề,hình ảnh hoặc tiêu đề không phù hợp với nội dung bài viết") Nội dung gây hiểulầm ("Sử dụng thông tin sai lệch để xác định vấn đề hoặc cá nhân") Ngữ cảnh sai("Khi nội dung được chia sẻ với thông tin sai ngữ cảnh") Tin tức giả mạo ("tin tứcgiả mạo từ một nguồn đáng tin cậy") Nội dung bị thao túng (ví dụ: "khi thông tinhoặc hình ảnh thực tế bị thao túng để đánh lừa", ví dụ: với ảnh "đã chỉnh sửa")Nội dung hư cấu ("nội dung hoàn toàn sai sự thật, được tạo ra để lừa dối và trụclợi") Ngoài ra, có một cách phân loại các tin giả trực tuyến rất phổ biến Bao gồm

các loại tin giả sau: Clickbait (mồi nhấp chuột): là một dạng văn bản, hình ảnh, ,

có nội dung giật gân hấp dẫn và liên kết đến một trang web cụ thể để thu hútngười dùng nhấp vào Propaganda (Tuyên truyền): Là việc đăng tải thông tin (vấnđề), mục đích nhằm thúc đẩy thái độ, tư tưởng, tâm lý, ý kiến của quần chúngnhân dân theo hướng cụ thể mà người báo cáo mong muốn Satire/parody ( Châmbiếm / nhại): Là phương pháp sử dụng những từ ngữ, hình ảnh hoặc hình ảnh nghệthuật sắc sảo, giễu cợt, thâm thúy để vạch trần bản chất xấu xa của các đối tượng(cá nhân), hiện tượng xã hội Sloppy journalism ( Sự cẩu thả trong báo chí): Cácnhà báo hoặc nhà báo có thể sử dụng thông tin không đáng tin cậy để viết bài, điềunày có thể khiến người đọc tiếp nhận thông tin sai lệch Tiêu đề gây hiểu lầm: Nộidung có thể không gây hiểu lầm, nhưng việc sử dụng tiêu đề gây hiểu lầm hoặcgiật gân có thể khiến bài báo bị bóp méo Misleading headings (Giật tít): Nhữngbài viết có thể không sai thông tin trong nội dung nhưng bị bóp méo bằng cách sửdụng các tiêu đề sai lệch hoặc giật gân Biased or slanted news (Tin tức thiênkiến): : thông tin xác nhận niềm tin hoặc giả thuyết của một người Mồi nhử nhấpchuột Nội dung của clickbait thường là thông tin, những từ khóa này được tổnghợp từ các trang web khác nhau, chúng sẽ khiến người dùng phát hiện ra nhữngvấn đề thú vị Clickbaits thường chỉ là những đoạn văn ngắn không quá 300 từ vàkhông có nội dung gốc phù hợp với tiêu đề Clickbait có thể là hình ảnh hoặc vănbản gây tò mò để người dùng nhấp vào liên kết trang web Có nhiều hình thứcclick mồi như hình ảnh, câu văn, đoạn văn ngắn,… và kích thước cũng khác nhau

để kích thích người dùng mạng xã hội Phương pháp này được những người quản

lý website, doanh nghiệp sử dụng với mục đích tích cực và tiêu cực Về mặt tíchcực, các trang web được liên kết thông qua mồi nhử này sẽ làm tăng lượng ngườitruy cập trang web Những bất lợi của việc sử dụng kỹ thuật này là liên kết đếncác trang web độc hại, phần mềm chứa virus, trang web hack, đánh cắp thông tinngười dùng, v.v Trong nhiều trường hợp, bạn sẽ gặp một số tình huống khi click

vào các đường link lừa đảo để lấy cắp thông tin cá nhân nhằm trục lợi cá nhân vàbiến mạng xã hội thành mạng xã hội Những khó khăn và nguy hiểm của người sửdụng Internet Tuyên truyền về cơ bản, tuyên truyền là thông tin sai lệch hoặcthông tin sai lệch được lan truyền thông qua một số hình thức truyền thông đạichúng nhằm thúc đẩy một chương trình hoặc quan điểm chính trị nhất định Tuyêntruyền cố tình sai sự thật và thường là một phần của phong trào tâm lý lớn hơnnhằm gây ảnh hưởng của mọi người đối với một quan điểm cụ thể Nó có thể baogồm những lời nói dối hoặc thông tin sai lệch hoàn toàn, cũng như các hệ thốngkiểm duyệt phức tạp hơn Tuyên truyền hoạt động bằng cách kích thích cảm xúcthông qua hình ảnh và khẩu hiệu, và sử dụng thông tin có chọn lọc hoặc kiểm soát

và xem xét các sự kiện Điều này đặc biệt đúng nếu chính phủ kiểm soát cácphương tiện truyền thông thông qua kiểm duyệt hoặc những người sở hữu và vậnhành các phương tiện truyền thông (chẳng hạn như Liên Xô cũ) đang sử dụng cácphương pháp tuyên truyền Sự khác biệt giữa tuyên truyền và tin đồn là tuyêntruyền có ý định đằng sau nó, thường là thông qua các hoạt động tài trợ có tổchức Dòng tiêu đề gây mất tập trung Tiêu đề gây hiểu lầm là tiêu đề có ý nghĩakhác với nội dung của truyện Tiêu đề gây mất tập trung thường được sử dụng như

"tiêu đề gây sốc", "tiêu đề thú vị", "tiêu đề độc đáo", được thiết kế để thu hútngười xem, hay chính xác hơn là thu hút lượt thích, lượt xem và lượt chia sẻ Mụcđích chính trị Tin tức giả được sử dụng cho âm mưu chính trị và bất ổn xã hội:Câu chuyện về cuộc bầu cử tổng thống năm 2016 được cho là đã góp phần thànhlập các nhà lãnh đạo quốc gia Sau đó, nó cũng có thể hạ thấp các ký tự có vị trítương tự kinh doanh Ngày càng có nhiều người biết sử dụng các công cụ hiện đại

và các nền tảng mạng xã hội để phát tán thông tin sai lệch Nhìn chung, số lượngthông tin sai sự thật trong các doanh nghiệp và doanh nghiệp cũng tăng lên tươngứng với các tin tức sai sự thật trong các lĩnh vực khác Phương thức phổ biến củaviệc tung tin giả đối với các công ty là: đối thủ sử dụng tin giả để tấn công đầu dây

bên kia, dùng các phương pháp bôi nhọ các sự cố trong quá khứ, và khi một sự cốvừa xảy ra, họ sẽ tìm cách nhân rộng vấn đề.Hay những tin giả hoàn toàn không

có thật liên quan đến vấn đề kinh doanh, vấn đề quan hệ cá nhân của những cán bộcấp cao, vấn đề bằng cấp, đầu tư mờ ám, liên quan đến nguồn tiền bất hợp pháp…

có rất nhiều cách thức để làm ảnh hưởng đến một doanh nghiệp, đối thủ Hoặccũng có những người không phải cạnh tranh, thích "cuội" cho vui hoặc gây rốiloạn, đã tạo ra câu chuyện bịa bạc để gây ảnh hưởng cho công ty dù… chẳng đểlàm gì Tin giả bịa đặt để gây bức xúc, tâm lý "tăng tương tác, tăng bán hàng" đãkhiến một bộ phận bán hàng trực tuyến chủ động tạo và lan truyền tin giả với mụcđích kinh tế hết sức rõ ràng Ngày nay nhờ sự phát triển mạnh mẽ của Internet vàmạng xã hội mà tiếp thị nội dung (content marketing) ngày càng đóng vai trò quantrọng và khẳng định tính hiệu quả của nó so với các hình thức quảng bá tiếp thịtruyền thống nhờ khả năng lan tỏa (viral) dễ dàng và nhanh chóng nên những đốitượng bất chính thường tung ra những nội dung mang tính chất câu kéo như ảnhthương tâm, ảnh cảm động, thông tin giật gân giả tạo mà chúng ta hay gọi là tinvịt hay fake news nhằm khuyến khích người dùng mạng xã hội tương tác (Like,Comment, Share) để trục lợi bất chính Vấn nạn này gây ra nhiều hệ lụy nguyhiểm không chỉ cho các doanh nghiệp mà cho toàn xã hội và đang khiến cả thếgiới đau đầu tìm cách ngăn chặn Cách nhận biết Trực tuyến Tin giả có nhiềuphiên bản, nhân vật chính và các động cơ khác nhau Tin giả không bị giới hạn ởmột lĩnh vực, phạm vi mà có thể bao gồm: Nội dung giật gân mang tính thươngmại: Những tin giả kiểu này thường không có cơ sở thực tế Mục tiêu chính củanhững người "sáng tác" là thu hút lượng truy cập tới website để tăng thu nhập từquảng cáo Thông tin pha thật, trộn giả gây nhiễu: Mục tiêu không phải là thunhập, kiếm tiền từ quảng cáo mà là tạo sự ảnh hưởng Tin giả kiểu này có thểđược tạo ra với nội dung mang tính phản ánh, dẫn lại ý kiến từ chuyên gia chocông chúng, nhưng lại nhằm chia rẽ hoặc làm ảnh hưởng đến một ứng cử viên khi