Quy luật từ những sự thay đổi về lượng thành những sự thay đổi về chất và ngược lại vận dụng quy luật vào quá trình học tập, rèn luyện của sinh viên

Vận dụng quy luật chuyển hoá từ những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất và ngược lại vào quá trình học tập và rèn luyện của sinh viên...05 2.1.. Vận dung quy luật chuyển h

TIỂU LUẬN MÔN: Triết học Mác – Lênin…………

TÊN ĐỀ TÀI: Quy luật từ những sự thay đổi về lượng thành những sự thay đổi về chất và ngược lại Vận dụng quy luật vào

quá trình học tập, rèn luyện của sinh viên

CHẤM ĐIỂM

TP.HỒ CHÍ MINH - NĂM 2022

dẫn đến những thay đổi về chất và ngược lại 02

1.1 Các khái niệm liên quan 02

1.1.1 Khái niệm về chất 02

1.1.2 Lượng của sự vật 02

1.1.3 Khái niệm về độ 02

1.1.4 Điểm nút 03

1.1.5 Bước nhảy 03

1.2 Nội dung quy luật 03

1.2.1 Mối quan hệ biện chứng giữa lượng và chất 03

1.2.1.1 Từ sự thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất 03

1.2.1.2 Chất mới ra đời quyết định lượng mới 04

1.2.1.3 Tác động ngược 04

1.2.2 Ý nghĩa phương pháp luận 04

2 Vận dụng quy luật chuyển hoá từ những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất và ngược lại vào quá trình học tập và rèn luyện của sinh viên 05

2.1 Vận dung quy luật chuyển hoá từ những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất vào quá trình học tập của sinh viên 05

2.2 Vận dung quy luật chuyển hoá từ những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất vào hoạt động rèn luyện của sinh viên 06

2.3 Thực trạng vấn đề học tập, rèn luyện của sinh viên hiện nay và nguyên nhân dẫn đến vấn đề 07

2.4 Biện pháp khắc phục 08

2.4.1 Hình thành động cơ học tập và nghiên cứu 08

2.4.2 Phương pháp học tập của sinh viên 09

2.5 Ý nghĩa thực tiễn của việc vận dụng quy luật vào quá trình học tập và rèn luyện của sinh viên 09

3 Kết luận 10

TÀI LIỆU THAM KHẢO

LỜI MỞ ĐẦU

Trong tiến trình vận động và phát triển, mọi sự vật (hiện tượng, quá trình) đều không ngừng biến đổi Sự biến đổi này tuân theo những quy luật nhất định trong đó có Quy luật chuyển hoá từ những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất và ngược lại Bất kỳ sự vật, hiện tượng nào cũng là một thể thống nhất giữa hai mặt chất

và lượng Đây là hai phạm trù cơ bản trong đời sống thường ngày Chúng không tách rời nhau mà tác động lẫn nhau một cách biện chứng Như một hệ quả tất yếu, có sự thay đổi về cái này thì dẫn đến sự thay đổi về cái kia Chất và lượng cũng vậy Chất thay đổi thì lượng cũng thay đổi Tuy nhiên không phải sự thay đổi về lượng bất kỳ nào cũng dẫn đến sự thay đổi về chất Mối quan hệ giữa lượng và chất là tất yếu, khách quan, phổ biến, lặp đi lặp lại trong mọi quá trình vận động, phát triển của các sự vật, hiện tượng trong mọi lĩnh vực tự nhiên, xã hội, tư duy

Đối với sinh viên Đại học – giai đoạn có nhiều thay đổi về môi trường sống, sinh hoạt và học tập, đòi hỏi sự thích nghi là cần thiết Việc nhận thức và vận dụng đúng đắn Quy luật chuyển hoá từ những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi và chất

và ngược lại sẽ có ý nghĩa rất lớn trong quá trình học tập và hình thành nhận cách, từ

đó xây dựng cho mình phương pháp học tập và rèn luyện phù hợp với bản thân và điều kiện sống

Trong phạm vi của tiểu luận này, em xin được trình bày những cơ sở lý luận chung

về nội dung của quy luật lượng – chất, trên cơ sở đó rút ra sự vận dụng quy luật chuyển hoá lượng – chất vào quá trình học tập, rèn luyện của sinh viên

1 Những vấn đề lý luận về quy luật chuyển hoá từ những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đồi về chất và ngược lại

1.1 Các khái niệm liên quan 1.1.1 Khái niệm về chất

Chất là tính quy định vốn có của sự vật hiện tượng được biểu diễn thông qua các thuộc tính và đặc điểm cấu trúc của sự vật Tính quy định là cái vốn có của sự vật, hiện tượng để phân biệt sự vật này với sự vật khác Tính quy định này được thể hiện thông qua các thuộc tính Có thuộc tính cơ bản và không cơ bản Thuộc tính cơ bản quy định chất của sự vật Nếu thuộc tính cơ bản mất đi thì chất thì chất của sự vật thay đổi Còn thuộc tính không cơ bản thì trong quá trình tồn tại của sự vật, có những thuộc tính không cơ bản mới nảy sinh và có những thuộc tính không cơ bản mất đi nhưng chất của sự vật không thay đổi Thuộc tính chỉ bộc lộ thông qua quan hệ với sự vật khác

Trong sự vật, hiện tượng, chất không tách rời với lượng

1.1.2 Lượng của sự vật

Là tính quy định vốn có của sự vật, hiện tượng, chỉ rõ về mặt quy mô, tốc độ, trình

độ phát triển của sự vật, hiện tượng Nói đến lượng sự vật tức là sự vật đó lớn hay bé, tốc độ phát triển nhanh hay chậm, trình độ cao hay thấp,… đo bằng các đại lượng cụ thể, bằng số tuyệt đối như trọng lượng, thể tích hoặc so sánh với vật thể khác, thời kỳ này với thời kỳ khác

Ví dụ: tốc độ của ánh sáng là 300.000 km/s, một cái bàn có chiều cao 80cm, một

nước có 50 triệu dân,…

1.1.3 Khái niệm về độ

Độ là giới hạn mà trong đó lượng biến đổi chưa gây nên sự thay đổi căn bản về chất Sự vật vẫn là nó, mọi sự vật hiện tượng đều tồn tại trong một độ thích hợp khi lượng biến đổi vượt quá giới hạn độ thì sự vật không còn là nó

Trong phạm vi một độ nhất định hai mặt chất và lượng tác động qua lại lẫn nhau làm cho sự vật vận động Mọi sự thay đổi về lượng đều có ảnh hưởng đến trạng thái của sự vật, nhưng không phải những thay đổi về lượng nào cũng dẫn đến thay đổi về chất Chỉ trong trường hợp khi sự vật thay đổi về lượng đạt tới mức phá vỡ độ cũ thì chất của sự vật mới thay đổi, sự vật chuyện thành sự vật khác

Ví dụ: từ 0 đến dưới 100 độ C, nước vẫn ở thể lỏng Trong khoảng 0 < t < 100 độ

C, sự thống nhất giữa trạng thái nước lỏng và nhiệt độ C tương ứng là “độ” tồn tại của

nước lỏng (ở đây cần phân biệt “độ C” và “độ tồn tại” là hai khái niệm khác nhau) Nếu quá 100 độ C, nước sẽ chuyển thành hơi nước Nếu ở dưới 0 độ C, nước sẽ ở thể rắn

1.1.4 Điểm nút

Là điểm mà tại đó lượng biến đổi đã gây nên sự thay đổi căn bản, tập hợp những điểm nút gọi là đường nút

Ví dụ: ở ví dụ đã nêu trên 0 độ C, 100 độ C là những điểm nút

1.1.5 Bước nhảy

Sự thay đổi căn bản về chất, cái cũ mất đi cái mới ra đời phải thông qua bước nhảy Bước nhảy là một phạm trù triết học dùng để chỉ sự biến đổi căn bản từ chất sự vật này sang chất của sự vật khác:

+ Bước nhảy đột biến là bước nhảy xảy ra trong thời gian ngắn làm thay đổi bản chất của sự vật Bước nhảy này diễn ra bằng một sự bùng nổ mãnh liệt

Ví dụ: cách mạng tháng Mười Nga là một bước nhảy đột biến + Bước nhảy dần dần là bước nhảy được thực hiện bằng việc loại bỏ dần những yếu tố, những bộ phận chất cũ xảy ra trong một thời gian dài mới loại bỏ hoàn toàn chất cũ thành chất mới

1.2 Nội dung quy luật 1.2.1 Mối quan hệ biện chứng giữa lượng và chất 1.2.1.1 Từ sự thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất

Trong mối quan hệ giữa chất và lượng thì chất là mặt tương đối ổn định, còn lượng

là mặt biến đổi hơn Sự vận động và phát triển của sự vật bao giờ cũng bắt đầu từ sự thay đổi về lượng Song không phải bất kỳ sự thay đổi nào về lượng cũng dẫn đến sự thay đổi về chất ngay tức khắc, mặc dù bất kỳ sự thay đổi nào về lượng cũng ảnh hưởng đến trạng thái tồn tại của sự vật So với lượng thì chất thay đổi chậm hơn Chỉ khi nào lượng biến đổi đến một giới hạn nhất định (độ) thì mới dẫn đến sự thay đổi về chất, sự vật không còn là nó nữa, một sự vật mới ra đời thay thế nó

Tại thời điểm lượng đạt đến một giới hạn nhất định để vật thay đổi về chất gọi là điểm nút Khi có sự thay đổi về chất diễn ra gọi là bước nhảy – là sự kết thúc một giai đoạn biến đổi về lượng, là sự đứt đoạn trong liên tục, nó không chấm dứt sự vận động nói chung mà chỉ chấm dứt một dạng vận động cụ thể, tạo ra một bước ngoặc mới có

sự thống nhất biện chứng giữa chất và lượng trong một độ mới Bước nhảy để chuyển

hoá về chất của sự vật hết sức đa dạng và phong phú với những hình thức rất khác nhau Những hình thức bước nhảy khác nhau được quyết định bởi bản thân của sự vật, bởi những điều kiện cụ thể trong đó sự vật thực hiện bước nhảy Căn cứ vào quy mô thực hiện bước nhảy của sự vật có bước nhảy toàn bộ, có bước nhảy cục bộ Bước nhảy toàn bộ là bước nhảy làm thay đổi chất của toàn bộ các mặt, các yếu tố cấu thành

sự vật Bước nhảy cục bộ là bước nhảy làm thay đổi chất của từng mặt, những yếu tố riêng lẻ của sự vật

1.2.1.2 Chất mới ra đời quyết định lượng mới

Chất mới ra đời quy định lượng mới thể hiện ở quy mô mới, mức độ, nhịp điệu mới của sự vật

Những chất mới lại tiếp tục biến đổi đến một mức độ nào đó phá vỡ chất cũ và chất mới lại được hình thành

Quá trình đó lặp đi lặp lại không ngừng tạo nên cách thức, cơ chế, hình thái của sự phát triển làm rõ sự thay đổi dần dần về lượng dẫn đến thay đổi về chất và ngược lại

Cứ như vậy, quá trình vận động, phát triển của sự vật diễn ra theo cách thức từ những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất một cách vô tận Đó là quá trình thống nhất giữa tính tuần tự, tiệm tiến, liên tục với tính gián đoạn, nhảy vọt trong

sự vận động, phát triển

1.2.1.3 Tác động ngược

Sự thay đổi về chất tác động trở lại đối với sự thay đổi về lượng Lượng thay đổi luôn luôn trong mối quan hệ với chất, chịu sự tác động của chất Song sự tác động của chất đối với lượng rõ nét nhất khi xảy ra bước nhảy về chất, chất mới thay thế chất cũ,

nó quy định qui mô và tốc độ phát triển của lượng mới trong một độ mới Khi chất mới

ra đời, nó không tồn tại một cách thụ động, mà có sự tác động trở lại đối với lượng, được biểu hiện ở chỗ: chất mới sẽ tạo ra một lượng mới phù hợp với nó để có sự thống nhất mới giữa chất và lượng Sự quy định này có thể được biểu hiện ở quy mô, nhịp độ

và mức độ phát triển mới của lượng

1.2.2 Ý nghĩa phương pháp luận

Trong hoạt động nhận thức thực tiễn, cần phải coi trọng quá trình tích luỹ về lượng, nếu không coi trọng quá trình này thì sẽ không có sự biến đổi về chất

Quy luật này có chiều ngược lại, chất mới ra đời thì làm biến đổi tốc độ, quy mô lượng mới Cho nên khi chất mới ra đời phải biết xác định tốc độ, quy mô phát triển,

về lượng cho thích hợp, không được bảo thủ, dừng lại

Cần phải chống quan điểm tả khuynh, hữu khuynh Tả khuynh là phủ nhận tích luỹ

về lượng muốn có ngay ngay sự thay đổi về chất, còn hữu khuynh thì ngược lại khi lượng biến đổi đã tới vượt quá độ nhưng không dám thực hiện sự thay đổi căn bản về chất

2 Vận dụng quy luật chuyển hoá từ những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất và ngược lại vào quá trình học tập, rèn luyện của sinh viên

Bước vào trường Đại học trở thành một sinh viên - một bộ phận đóng vai trò quan trọng trong công cuộc xây dựng tương lai của đất nước Đó là một vinh dự, một phần thưởng cao quý nhưng đồng thời cũng là một trách nhiệm, nghĩa vụ nặng nề dành cho những học sinh có nhiều cố gắng trong những năm học phổ thông Nhưng liệu rằng sự nhiệt tình, ý chí quyết tâm trong thời phổ thông đó có còn được phát huy và những phương pháp học tập có còn phù hợp trong môi trường đại học ? Đó là những vấn đề

hệ trọng có ảnh hưởng lớn đến kết quả học tập của sinh viên Do vậy, sinh viên cần phải dành nhiều thời gian để xem xét một cách thận trọng và nghiêm túc ngay từ những năm đầu của khóa học cũng như có một sự lên kế hoạch và chuẩn bị kĩ càng cho quá trình học tập mang lại hiệu quả cao Chúng ta sẽ cùng phân tích một số các khía cạnh trong việc học tập của sinh viên – đồng thời phân tích chúng dưới Quy luật chuyển hóa từ những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất và ngược lại

2.1 Vận dụng quy luật chuyển hoá từ những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất vào quá trình học tập của sinh viên

Sự vận động và phát triển của sự vật bao giờ cũng diễn ra bằng cách tích lũy dần dần về lượng đến một giới hạn nhất định, thực hiện bước nhảy để chuyển về chất và việc học tập của sinh viên cũng không nằm ngoài điều đó Để có một tấm bằng Đại học, sinh viên phải tích lũy đủ số lượng các học phần và để học phần có kết quả tốt chúng ta cần phải tích luỹ đủ sống lượng đơn vị học trình của các môn học Như vậy

có thể coi thời gian học là độ, quá trình học tập trau dồi kiến thức là quá trình tích lũy

về lượng, các kỳ thi là các điểm nút và kết quả kỳ thi đạt yêu cầu là bước nhảy, bởi kết quả kỳ thi tốt - bước nhảy là sự kết thúc một giai đoạn tích luỹ tri thức trong quá trình

học tập rèn luyện của chúng ta Do đó, trong nhận thức, hoạt động học tập sinh viên phải biết tích cực tập trung, nghiêm túc thực hiện từng bước tích lũy về lượng (tri thức) để làm biến đổi về chất (Kết quả học tập) theo quy luật

2.2 Vận dụng quy luật chuyển hoá từ những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất vào hoạt động rèn luyện của sinh viên

Bên cạnh việc học, sinh viên còn có một nhiệm vụ quan trọng đó là rèn luyện kỹ năng cá nhân cũng như tham gia các hoạt động xã hội nhằm xây dựng đạo đức, lối sống và giúp ích cho xã hội Nhà trường thường đưa ra những quy định cụ thể về các hoạt động rèn luyện cho sinh viên Các hoạt động rèn luyện gồm các hoạt động như: tham gia sinh hoạt đoàn, câu lạc bộ phát triển kỹ năng, đóng góp cho các hoạt động xã hội, từ thiện…

Trong nhận thức và hoạt động thực tiễn phải chú ý tích lũy dần những thay đổi về lượng, đồng thời phải biết thực hiện kịp thời những bước nhảy khi có đủ điều kiện Trong quá trình tham gia hoạt động cần thúc đẩy các hoạt động tạo cơ sở nền cho sinh viên, ví dụ như xây dựng các hoạt động tập thể định kỳ để tạo mối quan hệ, xây dựng tinh thần đoàn kết Sinh viên thường được tham gia các buổi sinh hoạt đoàn thể, sinh hoạt của Khoa, trường Khi đến một giai đoạn cụ thể các sinh viên sẽ tham gia các hoạt động lớn hơn như xây dựng các buổi sinh hoạt trò chơi, gây quỹ vì cộng đồng

Vận dụng quy luật trong hoạt động rèn luyện của sinh viên tức là phải xây dựng một phương hướng hoạt động cụ thể Để có thể đạt được mức điểm rèn luyện tốt sinh viên cần tham gia đầy đủ các hoạt động và tuân thủ các quy định Để là đoàn viên, thanh niên tiên tiến sinh viên cần thể hiện sự tiên phong đi đầu trong các hoạt động đoàn

Mọi sự vật đều là sự thống nhất giữa lượng và chất, sự thay đổi dần dần về lượng trong khuôn khổ của độ tới điểm nút sẽ dẫn đến sự thay đổi về chất của sự vật thông qua bước nhảy; chất mới ra đời tác động trở lại sự thay đổi của lượng mới Khi sinh viên tham gia các cuộc thi về kỹ năng như cán bộ đoàn giỏi thì lượng là các kỹ năng được tích lũy học hỏi trao dồi qua thời gian, điểm nút là các vòng thi và kết quả kỳ thi

là bước nhảy, nếu sinh viên sẽ nhận được thành tích sẽ trưởng thành hơn trong hoạt động, nâng cao thêm lượng kiến thức, kỹ năng cho bản thân

Trong các hoạt động của sinh viên đôi lúc cũng phát sinh những vấn đề chủ quan, nóng vội như sinh viên chưa rèn luyện cho mình đầy đủ các kỹ năng đã vội thực hiện các hoạt lớn, khi gặp các vấn đề phát sinh lại không tham khảo ý kiến mọi người đã tự mình quyết định gây ra sự mất đoàn kết Một số sinh viên có thể mắc phải sai lầm như bảo thủ, không nghe góp ý từ tổ chức, không thực hiện các thay đổi khi cần thiết

Bên cạnh những mặt đạt được thì sinh viên hiện nay vẫn còn tồn tại những hạn chế cần phải khắc phục

2.3 Thực trạng vấn đề học tập, rèn luyện của sinh viên hiện nay và nguyên nhân dẫn đến vấn đề

Có một thực tế đáng buồn là sau bao năm học phổ thông vất vả, nặng nhọc để giành được một chiếc ghế lên giảng đường Đại học thì không ít sinh viên đã vội vàng

tự mãn, xem đại học chỉ là nơi xả hơi để tụ tập gặp gỡ, ăn chơi đua đòi cùng chúng bạn thay vì biết trân trọng thành quả của mình bằng cách không ngừng học hỏi, nâng cao trình độ chuyên môn cho bản thân Tại sao lại như vậy? Một trong những lý do là khả năng tiếp cận của sinh viên ta còn kém Khi còn học phổ thông, đặc biệt là cấp 3, các bạn học sinh đã phải mang trên vai gánh nặng tâm lý từ gia đình, người thân là phải vào đại học Nhưng bản thân những cô, cậu ấy chưa hoặc không nhận thức được vào đại học để làm gì? Và chuyên ngành mình chọn có phù hợp với mục tiêu, sở thích, tính cách năng lực của bản thân hay không? Chính vì thế mà khi đã đậu vào đại học rồi thì cũng đồng nghĩa với việc đã làm xong nghĩa vụ với bố mẹ và người thân chứ không phải đạt được ước mơ của chính bản thân thì làm gì có được sự trân trọng thành quả cố gắng học tập

Một lý do khác nữa là Sinh viên năm thứ nhất thường chịu ảnh hưởng nhiều từ “sự hướng dẫn” của các anh chị đi trước Các bạn đang cực kỳ thỏa mãn với chính mình,

12 năm đèn sách rồi, chọi bao nhiêu đối thủ mới nghiễm nhiên trở thành sinh viên Đại học, thỏa mãn mong ước của bố mẹ, thầy cô, bè bạn Càng nghĩ các bạn càng tự hào và hài lòng về bản thân mình lắm Rồi các bạn dần cảm thấy cái lý lẽ “nghỉ xả hơi” rất có tình, có lý Đúng quá! Theo quan điểm năm nhất ăn chơi, năm hai thong thả, năm ba

cố gắng, năm tư chuẩn bị ra trường thì các bạn chỉ mới ở giai đoạn một mà thôi vội gì

“Thả phanh” ung dung suốt học kỳ để rồi đến kỳ thi lại lao đầu vào học, thức khuya dậy sớm chạy mãi mà vẫn không đuổi kịp khối kiến thức mà cả học kỳ không thèm để mắt tới Cứ chọn đại một “tủ” may mắn thì trúng, còn không thì thi lại Thi lại mà rớt

thì học lại Những bạn này thường đến lớp thi bằng khuôn mặt mệt mỏi và đương nhiên kết quả đạt được thế nào thì chả ai biết được May mắn thì qua, coi như thoát hiểm, còn không lại lục đục mượn vở bạn bè ôn luyện, lại thi, qua được lần hai có thể thở phào, hú vía, còn nếu không, chuyện nhỏ, học lại với các bạn ấy cũng vui Kết quả

là các cô cậu sinh viên được “tốt nghiệp sớm” hoặc “tốt nghiệp trễ” hay tốt nghiệp đúng lúc nhưng không biết gì? Đây cũng là hiện trạng “học để lấy bằng cấp chứ không phải để lấy kiến thức” - tấm bằng cử nhân của chúng ta lúc này có giá trị bằng một tờ giấy chứng nhận “năng lực ảo” là công lao của những đêm thức trắng ôm tập “tụng” một cách vội vã, gấp gáp để rồi quên ngay sau khi kỳ thi vừa kết thúc

Làm thêm, dạy kèm, bán hàng, tiếp thị dẫn đến lơ là học tập, hoặc không theo nổi chương trình học đại học là những lý do sinh viên bị buộc thôi học Tuy nhiên đó không phải là lý do chính, vì có những sinh viên vừa học vừa làm thêm nhưng kết quả học tập vẫn đạt điểm cao Sinh viên không chịu tìm tòi sách, tài liệu phục vụ cho chuyên môn của mình, mặc dù trong phương pháp giảng dạy đại học nhiều thầy cô lên lớp đã hướng dẫn và đưa ra những tư liệu, đầu sách cần thiết cho sinh viên tìm kiếm tham khảo

Các thầy cô giảng viên phải nhắc đi nhắc lại cho sinh viên từng ý của bài giảng vì

sợ họ quên Có những sinh viên không chịu đọc giáo trình trước khi đến lớp khiến thầy phải ghi chú gạch từng ý trong trang giáo trình cho sinh viên Từ thực tế cho thấy bên cạnh chương trình học tập đại học hiện nay đã nặng nề, thì công cụ truyền tải kiến thức thức hiện nay cũng chưa lấy gì làm hài lòng Nhân viên quản lý thư viện cho biết, một ngày bình quân chỉ có khoảng chục em đến đây ngồi học, tìm tòi tư liệu Có một số sinh viên đến mượn hai ba cuốn sách rồi đánh bài “chuồn” luôn, hết học kỳ mà vẫn không thấy bóng dáng các bạn đến thư viện để trả lại sách

2.4 Biện pháp khắc phục 2.4.1 Hình thành động cơ học tập và nghiên cứu

Việc xác định mục đích học tập nghiên cứu có quan hệ chặt chẽ với việc xác định động cơ học tập nghiên cứu Bởi vì động cơ với tư cách là nguyên nhân của hành động

đã trở thành động lực bên trong có tác dụng thúc đẩy mọi sức mạnh tinh thần và vật chất của con người hành động theo những tri thức và niềm tin sẵn có Mặt khác, động

cơ với tư cách là mục đích của hành động sẽ quy định chiều hướng của hành động, thái