Lãi suất không chỉ tác động đến quyết định của mỗi cá nhân: chi tiêu hay tiết kiệm để đầu tư; mà còn tác động đến cả quyết định của mỗi doanh nghiệp: vay vốn để mở rộng sản xuất hay cho
Trang 1ĐỀ TÀI THẢO LUẬN:
PHÂN TÍCH CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN LÃI SUẤT VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA SỰ BIẾN ĐỘNG LÃI SUẤT ĐẾN HOẠT ĐỘNG CỦA DOANH NGHIỆP PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH BIẾN ĐỘNG LÃI SUẤT CỦA VIỆT NAM TRONG NHỮNG NĂM GẦN ĐÂY VÀ SỰ THAY ĐỔI TÁC ĐỘNG ĐẾN CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM.
Giảng viên: Hoàng Anh Tuấn
Lớp HP: 2213MAEC0111
Nhóm 11
Thành viên: Dương Huy Tuấn Hoàng Thanh Vân
Nguyễn Văn Tuấn Uông Diệu Vi
Vũ Văn Tuấn (NT) Nguyễn Khánh Vy
Đỗ Viết Tuyển Mỗ Thị Yến
Trần Lê Thục Uyên (TK) Phạm Thị Yến
Trang 23 Phạm vi nghiên cứu 3
PHẦN NỘI DUNG4
Chương I Phân tích các yếu tố tác động đến lãi suất và ảnh hưởng của sự biến động lãi suất đến hoạt động của doanh nghiệp 4
1.1 Tổng quan về lãi suất và những yếu tổ tác động đến lãi suất 4
1.1.1 Tổng quan về lãi suất 4
1.1.2 Những yếu tố tác động đến lãi suất 4
1.2 Ảnh hưởng của sự biến động lãi suất đến hoạt động của doanh nghiệp 6
1.1.1 Ảnh hưởng của lãi suất tăng đến hoạt động của doanh nghiệp 6
1.1.2 Ảnh hưởng của lãi suất giảm đến hoạt động của doanh nghiệp 7
Chương II Phân tích tình hình biến động lãi suất của Việt Nam trong những năm gần đây và sự thay đổi tác động đến doanh nghiệp Việt Nam 8
2.1 Phân tích tình hình biến động lãi suất của Việt Nam trong những năm gần đây 8
2.1.1 Tình hình biến động lãi suẩt của Việt Nam năm 2020 9
2.1.2 Tình hình biến động lãi suẩt của Việt Nam năm 2021 10
2.1.3 Tình hình biến động lãi suẩt của Việt Nam năm 2022 11
2.2 Phân tích sự thay đổi của lãi suất tác động đến doanh nghiệp Việt Nam 13
2.2.1 Sự thay đổi của lãi suất tác động đến doanh nghiệp Việt Nam năm
2020 13
2.2.2 Sự thay đổi của lãi suất tác động đến doanh nghiệp Việt Nam năm
2021 14
2.2.3 Sự thay đổi của lãi suất tác động đến doanh nghiệp Việt Nam năm
2022 15
PHẦN KẾT LUẬN15
Trang 3LỜI MỞ ĐẦU
trọng, ảnh hưởng đến nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế Lãi suất không chỉ tác động đến quyết định của mỗi cá nhân: chi tiêu hay tiết kiệm để đầu tư; mà còn tác động đến cả quyết định của mỗi doanh nghiệp: vay vốn để mở rộng sản xuất hay cho vay tiền để hưởng lãi suất, hoặc đầu tư vào đâu thì có lợi nhất,… Có thể nói rằng sự dao động của lãi suất ảnh hưởng rất lớn và trực tiếp đến quyết định của các doanh nghiệp, từ đó tác động cả đến cơ cấu và sự phát triển của toàn bộ nền kinh
tế Lãi suất là một trong công cụ quan trọng được Nhà nước sử dụng trong điều hành chính sách tiền tệ quốc gia nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và kiềm chế lạm phát Lãi suất được sử dụng linh hoạt sẽ có tác động tích cực đến hoạt động của các doanh nghiệp và ngược lại Cùng với sự chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường, Việt Nam đã có những cải cách cơ bản trong các hoạt động của toàn bộ hệ thống ngân hàng và tài chính, tạo điều kiện để các doanh nghiệp có thể đầu tư và phát triển Việc nghiên cứu về những vấn đề cơ bản của lãi suất, những tác động ảnh huởng đến lãi suất cũng như những tác động của nó đối với hoạt động doanh nghiệp giúp chúng ta đánh giá lại hệ quả xây dựng và điều hành chính sách lãi suất
ở nước ta trong thời gian qua Đồng thời, nó còn quan trọng đối với việc nâng cao hiệu quả hoạt động của một hệ thống thị trường tài chính ở Việt Nam, góp phần giải quyết những khó khăn cho doanh nghiệp
Nhận thức rõ tầm quan trọng và tính thời sự của vấn đề này ở Việt Nam, nhóm 11
đã lựa chọn đề tài: “Phân tích các yếu tố tác động đến lãi suất và ảnh hưởng
của sự biến động lãi suất đến hoạt động của doanh nghiệp Phân tích tình hình biến động lãi suất của Việt Nam trong những năm gần đây và sự tác động đến các doanh nghiệp Việt Nam”.
: Tìm hiểu mối quan hệ của công cụ lãi suất với các
2 Mục tiêu nghiên cứu
biến số vĩ mô của nền kinh tế Biểu hiện thực tiến mối quan hệ đó
Việc phân tích tác động của chính sách lãi suất với hoạt động của các doanh nghiệp trong những năm gần đây sẽ đúc rút ra những ưu nhược điểm nhằm thực hiện triệt để, linh hoạt hơn vai trò của ngân hàng nhà nước
3 Phạm vi nghiên cứu:
Đối tượng nghiên cứu: Lãi suất Thời gian nghiên cứu: Trong những năm gần đây
Trang 4Không gian nghiên cứu: các doanh nghiệp ở Việt Nam
CHƯƠNG I Phân tích các yếu tố tác động đến lãi suất và ảnh hưởng của sự biến động
lãi suất đến hoạt động của doanh nghiệp
1.1 Tổng quan về lãi suất và những yếu tố tác động đến lãi suất
1.1.1 Tổng quan về lãi suất
a, Khái niệm
Trong nền kinh tế thị trường, lãi suất là một trong những biến số kinh tế vĩ
mô được quan tâm và theo dõi chặt chẽ Trong kinh doanh, hiện tượng thừa thiếu vốn tạm thời thường xuyên xảy ra đối với các chủ thể kinh tế Với tư cách trung gian tài chính, hệ thống ngân hàng và các tổ chức tín dụng ra đời thu hút mọi khoản tiền nhàn rỗi, cung ứng cho nền kinh tế dưới nhiều hình thức, đẩy mạnh quá trình vận động, luân chuyển của đồng tiền, góp phần điều hòa và phân bổ hợp lý nguồn vốn trong nền kinh tế
Về bản chất, lãi suất là tỷ lệ % của phần tăng thêm so với phần vốn vay ban đầu, là giá cả của quyền được sử dụng vốn vay trong một thời gian nhất định mà người sử dụng phải trả cho người sở hữu nó
Lãi suất còn được hiểu là công cụ chủ yếu của chính sách tiền tệ của mỗi quốc gia, nó do Ngân hàng trung ương - cơ quan thay mặt Nhà nước thực thi chính sách tài chính tiền tệ nắm giữ và sử dụng nhằm điều chỉnh và can thiệp vào thị trường giúp hạn chế và khắc phục những yếu kém của nền kinh tế
b, Phân loại về lãi suất
- Phân loại theo chủ thể trong quan hệ tín dụng: Lãi suất tiền gửi, Lãi suất tiền vay, Lãi suất chiết khấu, Lãi suất liên Ngân hàng, Lãi suất cơ bản
- Phân loại theo giá trị thực của lãi suất: Lãi suất danh nghĩa, Lãi suất thực tế
- Phân loại theo mức ổn định của lãi suất: Lãi suất cố định, Lãi suất thả nổi
- Phân loại theo thời hạn tín dụng của lãi suất: Lãi suất ngắn hạn, Lãi suất trung hạn, Lãi suất dài hạn
1.1.2 Những yếu tố tác động đến lãi suất
a, Ảnh hưởng của mức cung cầu tiền tệ đến lãi suất
Trang 5Lãi suất chính là giá cả sử dụng vốn Vì vậy bất cứ sự thay đổi nào của cung và cầu hoặc cả cung và cầu đều ảnh hưởng tới lãi suất trên thị trường Nhưng mức độ biến động này vẫn sẽ nằm trong kiểm soát của chính phủ và ngân hàng địa phương Mối quan hệ chính giữa mức cung cầu tiền tệ với lãi suất là mối quan hệ tỷ lệ nghịch Nếu như mức cung tiền tệ tăng so với cầu tiền tệ thì lãi suất bị giảm Ngược lại mức cung tiền tệ giảm so với cầu tiền tệ thì lãi suất sẽ tăng
b, Ảnh hưởng của lạm phát đến lãi suất
Khi lạm phát được dự đoán tăng thì lãi suất cũng sẽ tăng Điều này dựa chính vào mỗi quan hệ giữa lãi suất thực và lãi suất danh nghĩa Để duy trì được lãi suất thực không thay đổi khi tỷ lệ lạm phát tăng thì đòi hỏi lãi suất danh nghĩa phải tăng theo tương ứng
Chẳng hạn như dự đoán được lạm phát sẽ tăng thì người dân thường chuyển hướng
sử dụng phần tiết kiệm của mình để tích trữ vàng, ngoại tệ Điều này vô hình chung làm giảm cung quỹ cho vay và gây áp lực tăng lãi suất trên thị trường
c, Ảnh hưởng của ổn định nền kinh tế đến lãi suất
Khi nền kinh tế thị trường ổn định, người dân sẽ có xu hướng chuyển tiền thừa sang hình thức tiết kiệm, đầu tư thị trường chứng khoán Như vậy cung tiền cho vay tăng lên và khoản lãi suất có xu hướng giảm
Nhưng đến khi nền kinh tế phát triển mạnh thì các doanh nghiệp sẽ có xu hướng vay vốn để đầu tư kinh doanh nhiều hơn Cầu tiền sẽ tăng lên và lãi suất có xu hướng tăng Lúc đó người dân lại chuyển khoản tiền nhàn rỗi của mình sang hoạt động gửi tiết kiệm để nhận lãi suất lớn
d, Ảnh hưởng từ các chính sách của Nhà nước đến lãi suất
Chính sách tài chính: Gồm chi tiêu của chính phủ và khoản thuế khóa, trong đó thì chi tiêu chính phủ là nhân tố then chốt định mức tổng chi tiêu Khi chi tiêu của chính phủ tăng sẽ trực tiếp làm tăng tổng cầu, tổng sản phẩm tiềm năng tăng Từ đó các khoản lãi suất cũng sẽ tăng lên
Chính sách tiền tệ: ngân hàng trung ương có vai trò chỉ huy đối với toàn hệ thống ngân hàng Với công cụ nắm đường lãi suất, ngân hàng trung ương sẽ điều tiết hoạt động của nền kinh tế vĩ mô Các phương pháp được sử dụng chính là: quy định lãi suất cho thị trường, thực hiện chính sách lãi suất tái chiết khấu, thực hiện chính sách thị trường mở,…
Trang 6Chính sách thu nhập: chính sách về giá cả và tiền lương Khi giá cả được giữ ở mức cố định, cung tiền tệ tăng thì lãi suất sẽ giảm Ngược lại, khi mức giá cao, cung tiền tệ giảm theo giá thực tế thì lãi suất sẽ tăng Còn khi tiền lương tăng thì chi phí sản xuất tăng Như vậy sẽ làm giảm lợi nhuận theo đơn vị sản phẩm, giảm nhu cầu đầu tư và lãi suất giảm
Chính sách tỷ giá: khi đồng tiền trong nước bị sụt giá thì ngân hàng trung ương sẽ
sử dụng chính sách tiền tệ thắt chặt hơn Giảm bớt lượng cung tiền tệ, nâng lãi suất trong nước làm cho đồng tiền trong nước tăng
1.2 Ảnh hưởng của sự biến động lãi suất đến hoạt động của doanh nghiệp
Đối với các doanh nghiệp, lãi suất chính là phần chi phí đầu vào để đảm bảo cho hoạt động kinh doanh có lãi và phát triển bền vững Trong kinh doanh, vay vốn là hoạt động không thể thiếu của bất kì một doanh nghiệp nào Vì vậy, việc lãi suất vay cao hay thấp, tăng hay giảm sẽ khiến doanh nghiệp phải cân nhắc kĩ càng việc vay vốn đầu tư để đem lại phương án sản xuất kinh doanh có lợi nhuận và hiệu quả nhất
1.2.1 Ảnh hưởng của lãi suất tăng đến hoạt động của doanh nghiệp:
a Ảnh hưởng tích cực:
Lãi suất tăng đem lại một số thuận lợi nhất định cho doanh nghiệp Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, sự tăng lên của lãi suất sẽ kích thích sự cạnh tranh của các doanh nghiệp Việt Nam với các doanh nghiệp nước ngoài Tuy nhiên điều này chỉ xảy ra ở những doanh nghiệp lớn, tăng khả năng tập trung của hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp này Mặt khác những doanh nghiệp nhỏ, bấp bênh về hiệu suất khi có sự biến động về vốn sẽ bị bài trừ ra khỏi thị trường
b Ảnh hưởng tiêu cực:
Nếu doanh nghiệp phải đối mặt với mức lãi suất cho vay cao, một số doanh nghiệp sẽ không dám đầu tư hoặc từ chối vay vốn, từ đó mà không triển khai được dự án theo tiến độ đã dự kiến Điều này sẽ gây ra những ảnh hưởng tiêu cực cụ thể như sau:
Lãi suất vay vốn ảnh hưởng lớn đến mức chi phí của các yếu tố đầu vào đầu vào của doanh nghiệp Cụ thể kể đến là thiếu nguyên vật liệu sản xuất, khó khăn trong việc trả trả tiền lương cho công nhân, Doanh nghiệp sẽ có phương án sự cắt giảm chi phí sản xuất bằng cách giảm thiểu lực lượng lao động hay nói cách khác là quy mô sản xuất bị thu hẹp Điều này làm cho lợi nhuận của doanh nghiệp giảm, kém hấp dẫn đối với các nhà đầu tư khác
Trang 7 Chi phí sản xuất tăng dẫn đến giá thành sản phẩm và dịch vụ tăng đồng thời làm tăng mức giá chung của thị trường, gây ra lạm phát Khi đó, sức mua của thị trường sẽ giảm do giá cao mà thu nhập của người dân lại không tăng hoặc tăng chậm so với mức tăng của chỉ số lạm phát nên các doanh nghiệp sẽ không bù đắp được chi phí dẫn đến thua lỗ Nếu sự thua lỗ này diễn ra trong dài hạn sẽ ảnh hưởng rất lớn tới doanh nghiệp,
có thể sẽ triệt tiêu khả năng đầy tư
Mặt khác, lãi suất tăng làm cho chi phí cho các khoản vay nợ sẽ tăng Điều này khiến cho các nhà doanh nghiệp giảm vay vốn hoặc tự xoay
sở vốn theo hướng khác Qua đó cho thấy nếu các nhà doanh nghiệp không có sự quản lí chặt chẽ số nợ phải trả và số nợ phải thu thì sự
“phát sinh” về nợ sẽ ngoài tầm kiểm soát
1.2.2 Ảnh hưởng của lãi suất giảm đến hoạt động của doanh nghiệp:
a Ảnh hưởng tích cực:
Đối với các doanh nghiệp, mọi sự biến động về lãi suất trên thị trường cũng đều ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sản xuất hay nói cách khác
là tác động trực tiếp đến lợi nhuận của doanh nghiệp; từ đó điều chỉnh các hành vi và hoạt động kinh tế của họ Cụ thể trong trường hợp lãi suất vay giảm như sau:
Khi lãi suất Ngân hàng giảm, các doanh nghiệp sẽ dễ dàng tiếp cận với nguồn vốn, vì vậy tạo điều kiện cho doanh nghiệp giảm chi phí, hạ giá thành, nâng cao hiệu quả kinh doanh và khả năng cạnh tranh
Lãi suất cho vay thấp luôn là động lực khuyến khích các doanh nghiệp
mở rộng đầu tư, phát triển các hoạt động sản xuất kinh doanh và qua đó kích thích tăng trưởng trong toàn bộ nền kinh tế
Khi lãi suất cho vay thấp, người dân có xu hướng chi tiêu nhiều hơn dẫn đến cầu thị trường sẽ tăng lên đáng kể, khi đó doanh nghiệp có nhiều cơ hội hơn để mở rộng quy mô sản xuất kinh doanh
Việc giảm lãi suất tín dụng không những giúp cho doanh hấp thụ được vốn ngân hàng để thúc đẩy sản xuất, kinh doanh phát triển mà còn là cơ
sở để ổn định thị trường tài chính, thị trường tiền tệ, vì khi có lượng hàng hóa cung ứng dồi dào, phong phú về các mặt hàng thiết yếu như lương thực, thực phẩm để không tạo ra những "cơn sốt" đột biến về cung-cầu hàng hóa; từ đó làm cho thị trường trong nước luôn luôn được
ổn định
Trang 8 Việc giảm lãi suất cho vay đem lại niềm hy vọng cho những doanh nghiệp đang cần thực hiện một kế hoạch đầu tư, và đặc biệt là giảm bớt gánh nặng cho những doanh nghiệp đang phải oằn lưng vì chi phí lãi vay Đồng thời, nó sẽ phát huy khả năng đầu tư của các nhà đầu tư vào các lĩnh vực khác như chứng khoán hay địa ốc, yếu tố này làm cân bằng tạm thời cho các thị trường khi lãi suất huy động tăng lên
c Ảnh hưởng tiêu cực:
Việc giảm lãi suất cũng sẽ đem lại những ảnh hưởng tiêu cực nhất định:
Khi mà lãi suất cho vay giảm thì các doanh nghiệp và người dân sẽ dễ dàng tiếp cận với nguồn vốn, khi đó nguồn tiền mà nhà nước đưa ra lưu thông lớn, lạm phát tăng lên làm cho giá cả cũng tăng lên, tác động tiêu cực đến nền kinh tế Điều này sẽ gây ra cản trở nhất định cho doanh nghiệp
Khi lãi suất tiền vay giảm thì mức độ canh tranh giữa các doanh nghiệp
sẽ trở nên gay gắt hơn vì các doanh nghiệp đều tiếp cận được với nguồn vốn lãi suất thấp và đều muốn mở rộng thị trường Khi đó để cạnh tranh thì doanh nghiệp sẽ đầu tư nhiều hơn cho quảng cáo làm tăng chi phí sản xuất
Khi lãi suất tiền vay giảm, doanh nghiệp sẽ tiệp cận được với nguồn vốn lãi suất thấp Tuy nhiên, các món nợ của doanh nghiệp vay trước đây, trừ những khoản nợ đến hạn phải trả trong thời điểm này, họ trả và được vay lại ngay mới là những món nợ được hưởng lãi suất thấp ngay, còn với những món nợ chưa đến hạn nếu doanh nghiệp chưa trả được ngay thời hạn này thì họ phải kéo dài đến thời hạn đó
CHƯƠNG II Phân tích tình hình biến động lãi suất của Việt Nam trong những năm gần đây và sự thay đổi tác động đến các doanh nghiệp Việt Nam.
Trong những năm gần đây, lấy bối cảnh của giai đoạn trong khoảng từ năm
2020 đến năm 2022, sự biến động của lãi suất luôn thay đổi do nhiều tác động khách quan và chủ quan, do tình hình dịch bệnh Covid-19 của từng thời kì cũng như biến động từ thị trường thế giới
2.1 Phân tích tình hình biến động lãi suất của Việt Nam trong những năm gần đây
Trang 92.1.1 Tình hình biến động lãi suẩt của Việt Nam năm 2020
- Lãi suất huy động có khả năng tiếp tục hạ:
- (TBTCO) Năm 2020, lãi suất huy động có khả năng tiếp tục hạ dựa trên 2 nền tảng là thanh khoản hệ thống ngân hàng và định hướng từ Chính phủ Trong đó, giá
cả hàng hóa và thị trường ngoại hối là các biến số có thể làm nhanh hoặc chậm việc hạ lãi suất
- Lãi suất giảm trong những ngày đầu năm mới
Biểu đồ minh họa: Biến động lãi suất huy động kỳ hạn 13 tháng
- Báo cáo cho biết, kênh thị trường mở tuần qua tạm ngừng hoạt động khi không phát sinh giao dịch mới nào, số dư OMO và tín phiếu đều giữ ở mức 0 Tuy nhiên, một lượng tiền đồng nhỏ vẫn được bơm ra thông qua giao dịch bán USD về Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Lãi suất trên liên ngân hàng nhích tăng
11 điểm cơ bản (bps) lên mức 2,017%/năm với kỳ hạn qua đêm nhưng vẫn đang
ở mức thấp hơn lãi suất tín phiếu Chênh lệch lãi suất VND-USD trong khoảng 0,4 – 0,8%/năm
- Tại Việt Nam, NHNN cũng đã 3 lần cắt giảm lãi suất điều hành, trong đó lãi suất tái cấp vốn giảm tổng cộng 2%/năm, lãi suất OMO giảm 1,5%/năm, trần lãi suất tiền gửi kỳ hạn 1 tháng đến dưới 6 tháng giảm 1%/năm, lãi suất cho vay lĩnh vực ưu tiên giảm 1,5%/năm
- Với mức cắt giảm trên, NHNN Việt Nam là một trong số NHTW có mức cắt giảm lãi suất điều hành lớn nhất trong khu vực
- Lãi suất điều hành giảm sâu đã tạo điều kiện cho nhiều lãi suất trên thị trường xuống mức thấp kỷ lục Hiện nay, mặt bằng lãi suất cho vay thấp hơn bình quân
Trang 10khoảng 0,6-0,8%/năm so với cuối năm 2019, trong đó có một số ngân hàng đã giảm từ 1-2,5%/năm; lãi suất cho vay đối với các lĩnh vực ưu tiên giảm 1,5%/năm so với đầu năm, còn khoảng 4,5%/năm
- Ước tính tổng số tiền phí dịch vụ thanh toán mà các ngân hàng miễn, giảm cho khách hàng đến hết năm 2020 sau 2 đợt giảm phí là khoảng 1.004 tỷ đồng Tăng trưởng thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) đạt tốc độ ấn tượng với nhiều chỉ tiêu đạt và vượt yêu cầu Đến cuối tháng 10 năm 2020, số lượng giao dịch thanh toán qua điện thoại di động đạt hơn 918,8 triệu giao dịch với giá trị đạt gần 9,6 triệu tỷ đồng (tăng 123,9% về số lượng và 125,4% về giá trị so với cùng kỳ năm 2019); số lượng giao dịch thanh toán qua Internet đạt gần 374 triệu giao dịch với giá trị đạt hơn 22,2 triệu tỷ đồng (tăng 8,3% về số lượng và 25,5% về giá trị giao dịch so với cùng kỳ năm 2019)
=> Chính những kết quả này đã giúp nâng mức triển vọng xếp hạng các TCTD (Tổ chức tín dụng) Việt Nam trong các năm gần đây và trong năm 2020, có 14 NHTM của Việt Nam nằm trong danh sách Top 500 ngân hàng lớn và mạnh nhất Châu Á-Thái Bình Dương và Ngân hàng Ngoại thương (Vietcombank) xếp hạng thứ 29/500, tăng 19 bậc so với xếp hạng năm 2017 Đây là những kết quả rất đáng mừng, tạo nền tảng vững chắc cho hệ thống ngân hàng Việt Nam phát triển an toàn, bền vững trong tương lai
2.1.2 Tình hình biến động lãi suất của Việt Nam năm 2021
- Chính sách tiền tệ được duy trì trạng thái nới lỏng nhằm mục đích tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp vượt khó Tuy nhiên, mặt bằng lãi suất tăng trở lại trong nửa cuối năm
- Lãi suất huy động thấp nhất 15 năm: