SKKN đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát triển năng lực học sinh theo định hướng dạy học tích hợp qua bài dạy đập đá ở côn lôn ( ngữ văn 8 )

Đổi mới phương phỏp dạy học nhằm phỏt triển năng lực học sinh theo định hướng dạy học tớch hợp qua bài dạy “ Đập đỏ ở Cụn Lụn” Ngữ văn 8 Năm sinh: 1981 Nơi thờng trú: 128 đường Trần Qua

Đổi mới phương phỏp dạy học nhằm phỏt triển năng lực học sinh theo định hướng dạy học tớch hợp qua bài dạy “ Đập đỏ ở Cụn Lụn”( Ngữ văn 8 )

Năm sinh: 1981

Nơi thờng trú: 128 đường Trần Quang Khải- phường Năng TĩnhTrình độ chuyên môn: Đại học

Chức vụ công tác: Giỏo viờn

Nơi làm việc: Trường THCS Hàn Thuyờn

Điện Thoại: 0911242655

Tờn đơn vị ỏp dụng sỏng kiến : Trờng THCS Hàn Thuyờn

Địa chỉ: Trần Bớch San -Thành phố Nam Định-Điện thoại: 03503 847328

mục tiêu đến năm 2020 Việt Nam sẽ cơ bản trở thành nước công nghiệp, hộinhập với cộng đồng quốc tế Cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội trong bốicảnh toàn cầu hoá đặt ra những yêu cầu mới đối với người lao động, do đó cũngđặt ra những yêu cầu mới cho sự nghiệp giáo dục thế hệ trẻ và đào tạo nguồnnhân lực.Việc này cần được bắt đầu từ giáo dục phổ thông, mà trước hết phải bắtđầu từ việc xác định mục tiêu đào tạo đó là xác định những gì cần đạt được( đốivới người học) sau một quá trình đào tạo Đồng thời do sự phát triển nhanh,mạnh với tốc độ mang tính bùng nổ của khoa học công nghệ vì vậy phải coitrọng dạy phương pháp, dạy cách đi tới kiến thức của loài người, từ đó biết cáchvận dụng vào thực tế cuộc sống, trên cơ sở đó mà học tập suốt đời

Trước những yêu cầu trên Bộ giáo dục đào tạo đã thực hiện đổi mớichương trình giáo dục phổ thông, đặc biệt là tập trung vào việc đổi mới phươngpháp dạy học( PPDH) Một trong những định hướng cơ bản của việc đổi mớigiáo dục là chuyển từ nền giáo dục mang tính hàn lâm, kinh viện, xa rời thựctiễn sang một nền giáo dục chú trọng việc hình thành năng lực hành động, pháthuy tính chủ động, sáng tạo của người học Định hướng quan trọng trong đổimới PPDH là phát huy tính tích cực, tự lực và sáng tạo, phát triển năng lực hànhđộng, năng lực cộng tác làm việc của người học Đó cũng là những xu hướngquốc tế trong cải cách PPDH ở nhà trường phổ thông Luật Giáo dục số

38/2005/QH 11, Điều 28 quy định : Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát

huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học ; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn ; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui và hứng thú học tập cho học sinh Báo cáo chính

trị Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI cũng chỉ rõ: Đổi mới chương trình, nội

dung, phương pháp dạy học, phương pháp thi, kiểm tra theo hướng hiện đại ;

trọng và phẩm chất năng lực của người học , tập trung phát triển trí tuệ, thể chất hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho học sinh.”nên phương pháp dạy học môn

Ngữ văn cũng phải đổi mới theo tinh thần của Nghị quyết

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của năm học 2018-2019 của trườngTHCS Hàn Thuyên chúng tôi là việc thực hiện kế hoạch giáo dục theo địnhhướng phát triển năng lực phẩm chất cho HS, tăng cường tổ chức các hoạt độngtrải nghiệm sáng tạo, chú ý rèn đạo đức, lối sống, trách nhiệm làm người chohọc sinh là khâu" đột phá" với giải pháp đẩy mạnh chất lượng dạy học các mônKHXH bằng việc tổ chức hoạt động NGLL, câu lạc bộ và ngoại khoá nhằm thựchiện đúng bản chất dạy – học toàn diện trong trường phổ thông

Cùng với chương trình-SGK theo tinh thần cải cách giáo dục, vấn đềphương pháp dạy họcVăn đã trở thành yêu cầu đổi mới ngày càng cấp bách.Môn Ngữ văn là một trong những môn công cụ nhằm hoàn thiện nhân cách họcsinh, vì thế phát huy tính chủ động, tích cực, sáng tạo của học sinh chính là nângcao chất lượng cho môn học này.Tinh thần cơ bản của đổi mới phương pháp dạyhọc Ngữ văn ở THCS là: Đề cao hoạt động tích cực, tư duy cảm nhận và ứngdụng lý tưởng thẩm mĩ và kỹ năng văn bản vào cuộc sống cá thể và giao tiếpcộng đồng của mỗi học sinh Nghĩa là dạy văn phải vừa dạy cách cảm nhận, vừarèn cách hành động có văn hóa Ở đó, vai trò tổ chức sư phạm giờ lên lớp củangười thày đã đổi khác: giáo viên không còn đóng vai trò đơn thuần là người

truyền đạt kiến thức, giáo viên trở thành người thiết kế, tổ chức, hướng dẫn, gợi

mở, xúc tác, động viên, cố vấn, trọng tài các hoạt động độc lập hoặc theo nhóm

nhỏ để học sinh tự lực chiếm lĩnh nội dung học tập, chủ động đạt các mục tiêukiến thức, kĩ năng, thái độ theo yêu cầu của chương trình Học sinh là chủ thể

tích cực trong tiếp cận tác phẩm,cảm nhận văn chương, lựa chọn ứng xử thẩm

mỹ và tự ứng dụng vào cuộc sống Văn học phải thực sự là nhân học theo nghĩatoàn diện (hiểu biết, tư tưởng, kỹ năng ) Từ đó HS không còn ngại học Văn, tráilại luôn có hứng thú với môn học

Nằm trong lộ trình đổi mới đồng bộ phương pháp dạy học và kiểm tra,đánh giá ở các trường phổ thông theo định hướng phát triển năng lực của họcsinh trên tinh thần Nghị quyết 29 - NQ/TƯ về đổi mới căn bản, toàn diện giáodục và đào tạo, năm học 2014-2015, Bộ GD&ĐT chỉ đạo các cơ sở giáo dụctiếp tục khuyến khích giáo viên dạy học theo hướng tích hợp.Có thể nói mộttrong những định hướng lớn về đổi mới phương pháp dạy học Ngữ văn theohướng hình thành và phát triển năng lực học sinh là việc tổ chức dạy học theohướng tích hợp Qúa trình dạy học tích hợp lấy chủ thể người học làm xuất phátđiểm và đích đến, trong đó tích hợp là việc tổ chức nội dung dạy học của GVsao cho học sinh có thể huy động nội dung, kiến thức, kĩ năng mới, từ đó pháttriển được những năng lực cần thiết Vậy tại sao phải dạy học tích hợp ? Đó là

do yêu cầu của mục tiêu dạy học phát triển năng lực học sinh, đòi hỏi phải tăngcường yêu cầu học sinh vận dụng kiến thức vào giải quyết những vấn đề thựctiễn Khi giải quyết một vấn đề trong thực tiễn, bao gồm cả tự nhiên và xã hội,đòi hỏi học sinh phải vận dụng kiến thức tổng hợp, liên quan đến nhiều mônhọc Trong môn học Ngữ văn,dạy học tích hợp là việc tổ chức các nội dung củacác phân môn: văn học, tiếng Việt, làm văn trong các bài học, giúp học sinhtừng bước nâng cao năng lực sử dụng tiếng Việt trong việc tiếp nhận và tạo lậpcác văn bản thuộc các kiểu loại và phương thức biểu đạt Mặt khác tính tích hợp

đó còn thể hiện ở mối liên thông giữa kiến thức sách vở và kiến thức đời sống,liên thông giữa kiến thức, kĩ năng của môn Ngữ văn với các môn học thuộcngành khoa học xã hội nhân văn và các ngành học khác, nhằm giúp học sinh cóđược kiến thức và kĩ năng thực hành toàn diện, góp phần giáo dục đạo đức côngdân , kĩ năng sống, hiểu biết xã hội ( giáo dục đạo đức, lối sống ; giáo dục phápluật; giáo dục chủ quyền quốc gia về biên giới, biển, đảo; giáo dục sử dụng năng

lượng tiết kiệm và hiệu quả, bảo vệ môi trường, an toàn giao thông ) Dạy họctheo hướng tích hợp có tính thực tiễn nên sinh động, hấp dẫn đối với học sinh,

có ưu thế trong việc tạo ra động cơ, hứng thú học tập cho học sinh Học các chủ

đề tích hợp, liên môn, học sinh được tăng cường vận dụng kiến thức tổng hợpnhững hiểu biết về ngôn ngữ, văn hóa, văn học, lịch sử, địa lý, phong tục, vốnsống, vốn tri thức và kinh nghiệm của bản thân vào giải quyết các tình huốngthực tiễn, ít phải ghi nhớ kiến thức một cách máy móc, giúp tiết kiệm được thờigian, gây hứng thú học tập và kích thích sự suy nghĩ có hệ thống.Từ đó giúp các

em phát triển tư duy độc lập, sáng tạo, phát triên ngôn ngữ…

Hiện nay trong xu hướng đổi mới cách dạy, cách học, giáo dục phổ thôngnước ta đang thực hiện bước chuyển từ chương trình giáo dục tiếp cận nội dungsang tiếp cận năng lực của người học, nghĩa là từ chỗ quan tâm đến việc họcsinh học được cái gì đến chỗ quan tâm học sinh vận dụng được cái gì qua việchọc Dạy học không đơn thuần là truyền thụ cho người học một hệ thống tri thứckhoa học mà là dạy cách học, cách vận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng, hìnhthành năng lực và phẩm chất, chú trọng năng lực vận dụng tri thức vào đời sốngthực tiễn nhằm chuẩn bị cho con người năng lực giải quyết các tình huống củacuộc sống Nó nhấn mạnh vai trò của người học với tư cách chủ thể của quátrình nhận thức Do vậy việc dạy học theo hướng tích hợp chính là giúp ngườihọc chủ động, sáng tạo tự biến đổi bằng cách tích hợp các kiến thức từ cácnguồn khác nhau biến nó thành cái riêng của mình và nó thực sự giúp các emphát triển được tư duy sáng tạo

Xuất phát từ những nhận thức trên, tôi đã chọn đề tài:

Đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát triển năng lực học sinh theo định hướng dạy học tích hợp qua bài dạy “ Đập đá ở Côn Lôn”( Ngữ văn 8 )

PHẦN II. Mô tả giải pháp kỹ thuật i.Mô tả giải pháp kỹ thuật trớc khi TẠO RA SÁNG KIẾN:

Chương trỡnh giỏo dục định hướng năng lực là xu hướng giỏo dục quốc

tế đó được bàn đến từ những năm 90 của thế kỉ XX khi chương trỡnh giỏo dụcnội dung định hướng nội dung dạy học khụng cũn thớch hợp bởi phương phỏpmang tớnh thụ động, hạn chế khả năng sỏng tạo và năng động của người học Trong nhiều năm học qua, phương phỏp dạy học mụn Ngữ Văn đó cúnhiều đổi mới, nhiều giỏo viờn đó thực sự là người tổ chức sư phạm khộo lộo,nhanh nhạy, luụn đặt học sinh trước tỡnh huống văn học và gợi mở để cỏc em tựlựa chọn cỏch khỏm phỏ, tiếp nhận và ứng xử. Đại đa số giáo viên đều

thay đổi phơng pháp của mình theo hớng phát huy tính tíchcực của học sinh thông qua các phương phỏp và kĩ thuật dạy học tớchcực như phương phỏp bàn tay nặn bột hoặc kĩ thuật khăn trải bàn, dạy học theo

dự ỏn ….Trong một số giờ giáo viên đã triển khai tốt việc sử dụngcác đồ dùng và phơng tiện dạy học Vai trũ của giỏo viờn khụng cũn làngười truyền thụ kiến thức mà là người tổ chức, kiểm tra, định hướng hoạt độnghọc của học sinh cả ở trong và ngoài lớp học; Vỡ vậy, giỏo viờn cỏc bộ mụn liờnquan cú điều kiện và chủ động hơn trong sự phối hợp, hỗ trợ nhau trong dạyhọc Mụi trường " Trường học kết nối rất thuận lợi để giỏo viờn đổi mới trongdạy tớch hợp, liờn mụn.Nhiều nhà trường đó đầu tư phương tiện dạy học cú thểđỏp ứng một phần đổi mới phương phỏp dạy học hiện nay Sự phỏt triển củaCNTT, sự hiểu biết của đội ngũ giỏo viờn của nhà trường là cơ hội để chỳng tatriển khai tốt dạy học tớch hợp

Tuy vậy số giỏo viờn thường xuyờn chủ động sỏng tạo trong việc phối hợp cỏc

phương phỏp dạy học cũng như sử dụng cỏc phương phỏp dạy học phỏt huy tớnhtớch cực, tự lực và sỏng tạo của học sinh cũn chưa nhiều Dạy học vẫn cũn nặng

về truyền thụ kiến thức lớ thuyết Việc rốn luyện kỹ năng sống, kỹ năng giảiquyết cỏc tỡnh huống thực tiễn cho học sinh thụng qua khả năng vận dụng trithức tổng hợp chưa thực sự được quan tõm Việc ứng dụng cụng nghệ thụng tin-

truyền thụng, sử dụng cỏc phương tiện dạy học chưa được thực hiện rộng rói và

hiệu quả cao Việc dạy học theo hướng tớch hợp liờn mụn khiến một số khụng ớt

giỏo viờn cảm thấy lỳng tỳng bởi:

+ Giỏo viờn phải tỡm hiểu sõu hơn những kiến thức thuộc cỏc mụn họckhỏc

+ Vấn đề tõm lý chủ yếu vẫn quen dạy theo chủ đề đơn mụn nờn khidạy theo chủ đề tớch hợp, liờn mụn, cỏc giỏo viờn sẽ vất vả hơn, phải xem xột, ràsoỏt nội dung chương trỡnh, sỏch giỏo khoa (SGK) hiện hành để loại bỏ nhữngthụng tin cũ, lạc hậu, đồng thời bổ sung, cập nhật những thụng tin mới, phự hợp Định hướng dạy học tớch hợp, liờn mụn cũng yờu cầu GV cấu trỳc, sắp xếp lạinội dung dạy học trong chương trỡnh hiện hành theo định hướng phỏt triển nănglực học sinh nờn khụng trỏnh khỏi làm cho giỏo viờn cú cảm giỏc ngại thay đổi + Điều kiện cơ sở vật chất (thiết bị thụng tin , truyền thụng) phục vụcho việc dạy học trong nhà trường cũn nhiều hạn chế nhất là cỏc trường ở nụngthụn

- Từ thực trạng khi giảng dạy bộ môn Ngữ văn nói chung và tiết

dạy 58 - Bài : “Đập đỏ ở Cụn Lụn” (Ngữ văn 8) nói riêng, tôi nhận thấy

cần phải thực sự đổi mới phơng pháp thì mới thu hút đựơc sựchú ý, gây hứng thú cho các em học sinh Ngoài ra chúng tôicũng nhận thấy không nên dạy theo khuụn mẫu nh những gì đã

có sẵn, cần sử dụng linh hoạt các phơng pháp dạy học đồngthời chỳ ý đến sự khỏc biệt về năng lực và sở thớch của mỗi học sinh để tạođiều kiện phỏt triển tối đa năng lực của từng học sinh Bởi vậy tôi đã tổ chứcdạy học theo hướng tớch hợp liờn mụn vào việc dạy và học văn theo từng chủ đề,từng bài dạy nhằm phỏt triển năng lực học sinh từ đú nâng cao chất lợnghọc tập của học sinh Đối tượng ỏp dụng là học sinh lớp 8D, trường THCSHàn thuyờn

II mô tả giải pháp kỹ thuật sau khi có sáng kiến :

A KHÁI QUÁT VỀ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO HƯỚNGDẠY HỌC TÍCH HỢP

Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện

giáo dục và đào tạo nêu rõ: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học

theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ

sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học” Để thực hiện tốt mục

tiêu về đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT theo Nghị quyết số 29-NQ/TW, cần

có nhận thức đúng về bản chất của đổi mới phương pháp dạy học theo địnhhướng phát triển năng lực người học và một số biện pháp đổi mới phương phápdạy học theo hướng này.

Đổi mới phương pháp dạy học đang thực hiện bước chuyển từ chương trình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học, nghĩa là từ chỗ quan tâm đến việc HS học được cái gì đến chỗ quan tâm HS vận dụng được cái

gì qua việc học Để đảm bảo được điều đó, phải thực hiện chuyển từ phương

pháp dạy học theo lối "truyền thụ một chiều" sang dạy cách học, cách vận dụng

kiến thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành năng lực và phẩm chất Tăng cường

việc học tập trong nhóm, đổi mới quan hệ giáo viên - học sinh theo hướng cộngtác có ý nghĩa quan trọng nhằm phát triển năng lực xã hội Bên cạnh việc họctập những tri thức và kỹ năng riêng lẻ của các môn học chuyên môn cần bổ sungcác chủ đề học tập tích hợp liên môn nhằm phát triển năng lực giải quyết cácvấn đề phức hợp

Phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động của người học, hình thành

và phát triển năng lực tự học (sử dụng sách giáo khoa, nghe, ghi chép, tìm kiếmthông tin ), trên cơ sở đó trau dồi các phẩm chất linh hoạt, độc lập, sáng tạo của

tư duy Có thể chọn lựa một cách linh hoạt các phương pháp chung và phươngpháp đặc thù của môn học để thực hiện Tuy nhiên dù sử dụng bất kỳ phươngpháp nào cũng phải đảm bảo được nguyên tắc “Học sinh tự mình hoàn thànhnhiệm vụ nhận thức với sự tổ chức, hướng dẫn của giáo viên”.

Việc sử dụng phương pháp dạy học gắn chặt với các hình thức tổ chức dạy

học Tuỳ theo mục tiêu, nội dung, đối tượng và điều kiện cụ thể mà có những

hình thức tổ chức thích hợp như học cá nhân, học nhóm; học trong lớp, học ởngoài lớp

Tài liệu tập huấn về Dạy học và kiểm tra đánh giá kết quả học tập theo định hướng phát triển năng lực học sinh môn Ngữ văn cấp THCS của Bộ giáo dục và đào tạo đã chỉ rõ:

Để đáp ứng với yêu cầu dạy học Ngữ văn theo hướng hình thành và pháttriển năng lực, cần chú ý đến việc tổ chức dạy học môn Ngữ văn theo hướngtích hợp Quá trình dạy học tích hợp lấy chủ thể người học làm xuất phát điểm

và đích đến, trong đó tích hợp là việc tổ chức nội dung dạy học của GV sao chohọc sinh có thể huy động nội dung, kiến thức, kĩ năng thuộc nhiều lĩnh vựckhác nhau nhằm giải quyết các nhiệm vụ học tập, thông qua đó lại hình thànhnhững kiến thức, kĩ năng mới, từ đó phát triển được những năng lực cần thiết.Trong môn học Ngữ văn, dạy học tích hợp là việc tổ chức các nội dung của cácphân môn văn học, tiếng Việt, làm văn trong các bài học, giúp HS từng bướcnâng cao năng lực sử dụng tiếng Việt trong việc tiếp nhận và tạo lập các vănbản thuộc các kiểu loại và phương thức biểu đạt

Chương trình Ngữ văn THCS đã khẳng định “lấy quan điểm tích hợp làmnguyên tắc chỉ đạo tổ chức nội dung chương trình, biên soạn SGK và lựa chọncác phương pháp giảng dạy” Với đặc trưng của mình, môn Ngữ văn cho phépthực hiện việc tích hợp như một yêu cầu tự thân Bởi tác phẩm văn học vẫn luônđược coi là nghệ thuật của ngôn từ, việc tiếp nhận văn bản văn học trước hết làtiếp xúc với phương tiện biểu đạt là ngôn ngữ; mặt khác, việc thực hành tạo lậpcác văn bản thông dụng trong nhà trường và xã hội cũng sử dụng ngôn ngữ làm

công cụ Như vậy, cả ba nội dung văn học, tiếng Việt và tập làm văn trong mônhọc này đều có điểm đồng quy là tiếng Việt và đều có mục đích là hình thànhcho HS năng lực sử dụng tiếng Việt trong tiếp nhận và tạo lập văn bản Quanđiểm tích hợp sẽ dẫn đến những thay đổi trong việc xác định mục tiêu môn học.Với quan điểm tích hợp, ba phân môn trên sẽ được phối hợp triển khai để cùnghướng tới một mục đích chung là năng cao năng lực sử dụng tiếng Việt cho HS,

cụ thể là hình thành 4 kĩ năng nghe, đọc, nói, viết, từ đó hình thành cho HS nănglực phân tích, bình giá và cảm thụ văn học nghệ thuật một cách chủ động, tíchcực; từng bước hình thành và phát triển năng lực tư duy và giao tiếp bằng tiếngViệt Theo tinh thần trên, nội dung dạy kiến thức luôn gắn kết với vốn kĩ năng,nội dung dạy tiếng Việt, văn học và tập làm văn được kết hợp nhuần nhuyễn,dạy tiếng Việt đồng thời dạy văn, qua dạy văn mà củng cố, khắc sâu kiến thức,

kĩ năng tiếng Việt, tập làm văn giúp thực hành tổng hợp những kiến thức, kĩnăng đó có Với quan điểm tích hợp, hệ thống các văn bản được đưa vào chươngtrình và SGK sẽ là ngữ liệu để gắn kết nội dung học tập của các phân môn.Trong chương trình THCS, các văn bản được lựa chọn chủ yếu theo hệ thốngkiểu loại với các tác phẩm tiêu biểu cho mỗi kiểu văn bản đó, đồng thời có nhiềuđiểm chung, thuận lợi cho việc khai thác các kiến thức kĩ năng của cả ba phânmôn Hệ thống câu hỏi và bài tập của các phân môn một mặt vẫn nhằm giúp HSnắm bắt kiến thức và rèn luyện kĩ năng theo đặc thù của mỗi phân môn, nhưngquan trọng hơn là thông qua hiểu biết về mỗi phân môn để từng bước nâng caonăng lực nghe, nói, đọc, viết và năng lực cảm nhận những văn bản được giớithiệu trong chương trình cũng như những văn bản ngoài chương trình (tươngđương về nội dung và kiểu văn bản)

Mặt khác, tính tích hợp của chương trình và SGK Ngữ văn còn thể hiện ởmối liên thông giữa kiến thức sách vở và kiến thức đời sống (qua việc tìm hiểucác văn bản văn học, đặc biệt là các văn bản nhật dụng, văn bản hành chính, quachương trình dành cho địa phương), liên thông giữa kiến thức, kĩ năng của mônNgữ văn với các môn học thuộc ngành khoa học xã hội nhân văn và các ngành

học khác, nhằm giúp HS có được kiến thức và kĩ năng thực hành toàn diện, gópphần giáo dục đạo đức công dân, kĩ năng sống, hiểu biết xã hội, Như vậy, tíchhợp trong môn học Ngữ văn không chỉ là phối hợp các kiến thức và kĩ năng củatiếng Việt và văn học mà còn là sự tích hợp liên ngành để hình thành một

“phông” văn hoá cho HS trong việc đọc - hiểu tác phẩm văn học và tạo lậpnhững văn bản theo các phương thức biểu đạt khác nhau, có nghĩa là để thựchiện các mục tiêu đặt ra trong môn học Ngữ văn, HS cần vận dụng tổng hợpnhững hiểu biết về ngôn ngữ, văn hoá, văn học, lịch sử, địa lí, phong tục, vốnsống, vốn tri thức và kinh nghiệm của bản thân Điều này cũng thể hiện rõ mộttrong những nhiệm vụ của môn học là hướng đến việc cá thể hoá người học

Quan điểm dạy học tích hợp còn gắn với dạy học theo phân hóa Phân hoá

là việc phân chia HS thành các nhóm khác nhau, mỗi nhóm học theo mộtchương trình phù hợp với đặc điểm tâm lý, khả năng học tập, nhịp độ học tập,phù hợp nhu cầu học tập của HS, trên cơ sở đó phát triển tối đa năng lực củatừng HS Trong môn học Ngữ văn, dạy học phân hóa thể hiện ở việc tạo điềukiện để mỗi HS bộc lộ thế mạnh và khả năng và sở thích cá nhân trong việc tựkiến tạo kiến thức cho mình, thông qua các hoạt động thảo luận nhóm, khuyếnkhích các tìm tòi cá nhân, các hướng tư duy và lập luận theo các góc độ khácnhau trong quá trình học tập Quá trình tổ chức dạy học này sẽ tạo cho HS mộtnền tảng kiến thức, kĩ năng, phương pháp học tập bộ môn, đáp ứng với nhữngthử thách được đặt ra trong học tập và trong cuộc sống

B THỰC HIỆN ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN THEO HƯỚNG TÍCH HỢP TẠI TRƯỜNG THCS HÀN THUYÊN.

Trong những năm học vừa qua, thực hiện sự chỉ đạo của Sở Giáo Đào tạo tỉnh Nam Định, trực tiếp là phòng Giáo dục- Đào tạo thành phố NamĐịnh, nhất là từ khi bắt đầu triển khai chương trình, sách giáo khoa mới( 2002)đến nay, trường THCS Hàn Thuyên luôn thực hiện tốt các hoạt động đổi mớiphương pháp dạy học, hình thức dạy học, đổi mới kiểm tra đánh giá chất lượnghọc tập của học sinh Đặc biệt những năm gần đây nhà trường từng bước triển

dục-khai đổi mới phương phỏp dạy học theo định hướng phỏt triển năng lực và phẩmchất học sinh kết hợp với nội dung dạy học tớch hợp, dạy học phõn húa đốitượng học sinh, ứng dụng cụng nghệ thụng tin vào thực tiễn quản lý và dạy học

cú hiệu quả Cỏc hoạt động nội, ngoại khúa được tổ chức với nội dung và hỡnhthức phong phỳ, đa dạng, thu hỳt sự quan tõm của giỏo viờn, học sinh, tạo ra sõnchơi lành mạnh bổ ớch, là cơ hội cho giỏo viờn, học sinh phỏt huy tối đa năng lực

và tư duy sỏng tạo Bờn cạnh việc truyền thụ tri thức theo định hướng phỏt triểnnăng lực cho học sinh, nhà trường rất chỳ trọng giỏo dục đạo đức và giỏ trị sống,rốn luyện kỹ năng sống, hiểu biết xó hội, thực hành phỏp luật phự hợp với khảnăng của học sinh; tăng cường cỏc hoạt động nhằm giỳp học sinh vận dụng kiếnthức liờn mụn vào giải quyết cỏc vấn đề thực tiễn; tổ chức cỏc hoạt động tập thể,hoạt động giỏo dục ngoài giờ lờn lớp, hoạt động ngoại khúa chuyển mạnh sanghướng hoạt động trải nghiệm sỏng tạo phự hợp với đối tượng học sinh và điềukiện của nhà trường

Nắm bắt được tinh thần đú tổ Văn-Sử chỳng tụi luụn đổi mới sinh hoạt

tổ, nhúm chuyờn mụn về phương phỏp dạy học , hỡnh thức dạy học và kiểm trađỏnh giỏ để nõng cao chất lượng mụn học Cỏc giỏo viờn nắm chắc những địnhhướng lớn về đổi mới phương phỏp dạy học Ngữ văn theo hướng phỏt triển nănglực Đú là quan niệm : dạy học đọc hiểu và day học tớch hợp

Sau đõy là minh họa về 1 tiết dạy thể hiện: Đổi mới phương phỏp dạy học

nhằm phỏt triển năng lực học sinh theo định hướng dạy học tớch hợp PHẦN III TỔ CHỨC THỰC HIỆN

Tiết 58: Văn bản : ĐẬP ĐÁ Ở CễN LễN

Phan Chõu Trinh

-A Mục đích yêu cầu

Giúp học sinh thấy đợc:

1 Kiến thức :

- T thế hiên ngang, khí phách hào hùng,niềm lạc quan tin tởngvào ý chí kiên định của nhà chí sĩ cách mạng Phan Châu Trinhtrong hoàn cảnh tù đầy gian khổ

- Giọng điệu thơ hùng tráng,hình ảnh thơ mạnh mẽ khoáng

đạt của thể thơ thất ngôn bát cú Đờng luật trong lối thơ tỏ chícủa các nhà thơ yêu nớc Việt Nam

- Tích hợp với phần tiếng Việt (bài “trờng từ vựng”) với phầntập làm văn (bài “Thuyết minh về một thể loại văn học”) với Lịch

sử Việt Nam giai đoạn ba mơi năm đầu thế kỉ XX

- Tích hợp với các bộ môn : Lịch sử, Địa lý, GDCD, Âm nhạc ,

- Bồi dưỡng lòng yêu nớc

- Tớch hợp giỏo dục quốc phũng an ninh: Lũng biết ơn, kính trọng, khâmphục những nhà yờu nước, những chiến sĩ cộng sản trong cỏc nhà lao đế quốc

4 Định hướng phỏt triển năng lực, phẩm chất :

- Cỏc năng lực: Năng lực năng lực thởng thức văn học, cảm thụ thẩm

mĩ, năng lực hợp tác trong các hoạt động nhóm, năng lực sángtạo , năng lực giải quyết vấn đề, năng lực giao tiếp tiếng Việt,

nói đọc, viết Năng lực tự học, năng lực sử dụng ngôn ngữ

- Cỏc phẩm chất : Khõm phục, tự hào trước tấm gương yờu nước của những anhhựng dõn tộc, bồi đỏp tỡnh yờu quờ hương đất nước, tinh thần lạc quan yờu đời,vượt khú khăn gian khổ.

B Chuẩn bị.

* Giáo viên:

- Hớng dẫn HS tìm hiểu về lịch sử Việt Nam giai đoạn

1900-1930 để hiểu về hoàn cảnh ra đời của bài thơ và vai trò củaPhan Châu Trinh trong giai đoạn lịch sử đó ; Tìm hiểu về

địa lý, lịch sử Côn Đảo, ôn lại kiến thức về thể thơ thất ngônbát cú Đờng luật và thể loại văn thuyết minh

- Su tầm ảnh chân dung Phan Châu Trinh và hình ảnh ,băng

- Mục tiờu : Giỏo viờn giới thiệu bài huy động những kiến thức cỏc em học sinh

đó cú tạo tõm thế lĩnh hội tỏc phẩm

- Phương phỏp dạy học : Phương phỏp trực quan, phương phỏp gợi tỡm vàphương phỏp thuyết trỡnh

- Kĩ thuật đặt cõu hỏi

- Hỡnh thức dạy học trong lớp với cỏch học theo cỏ nhõn

- Tớch hợp: Kiến thức mụn Lịch sử, Ngữ văn; Tớch hợp giỏo dục quốc phũng anninh

- Năng lực hỡnh thành : năng lực tự học, năng lực sử dụng ngụn ngữ, năng lựcgiải quyết vấn đề

* Giỏo viờn cho HS quan sỏt chõn dung cỏc nhà yờu nước, chiến sĩ cộng sảntrong cỏc nhà lao đế quốc cựng với cỏc cõu hỏi gợi mở để HS nhận ra cỏc tấmgương yờu nước bị tự đày qua nhiều thời kỳ trong đú cú Phan Chõu Trinh

GV: - Nhận xét về hiểu biết của học sinh

- Cho điểm

- Từ đú dẫn vào bài mới

* Bài mới

Gv giới thiệu bài :

Giống nh Phan Bội Châu , Phan Châu Trinh cũng là mộtnhà nho yêu nớc , nhà cách mạng lớn ở nớc ta đầu thế kỉ XX Tuymỗi ngời có một chủ trơng đờng lối cứu nớc khác nhau nhng họ

đều là bạn thân , là đồng chí của nhau Trong cảnh ngục tùPhan Châu Trinh cũng có những bài thơ thể hiện khẩu khí củamột ngời anh hùng khi sa cơ , tiêu biểu là bài thơ : " Đập đá ởCôn Lôn "

B HOẠT ĐỘNG HèNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI ( 32phỳt)

- Mục tiờu : Học sinh trỡnh bày khỏi quỏt được những nột tiờu biểu về nhà thơPhan Châu Trinh và bài thơ : " Đập đá ở Côn Lôn "

- Phương phỏp dạy học : phương phỏp giải quyết vấn đề , phương phỏp trựcquan, vấn đỏp gợi tỡm, đàm thoại

- Kĩ thuật : đặt cõu hỏi

- Hỡnh thành cỏc năng lực : năng lực giao tiếp Tiếng Việt, năng lực tự học, nănglực tự quản lớ bản thõn

- Hỡnh thức dạy học trong lớp : học theo cỏ nhõn

Hoạt động của GV và HS Nội dung bài học

* Hoạt động 1 (9 phỳt): Tỡm hiểu chung về tỏc I Giới thiệu tỏc giả, tỏc

giả, phẩm

- GV: Ở tiết học trước cô đã giao cho các con nhiệm

vụ tìm hiểu về tác giả và tác phẩm thông qua phiếuhọc tập số 1

Mời 1bạn lên trình bày kết quả chuẩn bị của mình

về tác giả Phan Châu Trinh.(HS có thể tích hợp

môn Lịch sử để mở rộng kiến thức về tác giả)

- Häc sinh tr×nh bµy: Hình thức power pointhoặc clip, hoặc sơ đồ tư duy…

-HS: Giới thiệu trên bảng kèm tranh chân dung và

hình ảnh minh họa những tác phẩm chính của PhanChâu Trinh

+ Đây là bức chân dung tác giả PCT.Khi ngắm nhìn bức chân dung của ông, con ấn tượng nhất là

ở khuôn mặt vuông chữ điền, vầng trán cao và đôi mắt đầy thần khí thể hiện một khát vọng lớn lao

+Về tiểu sử và cuộc đời của ông, con được biết ông

SN 1872 - mất năm 1926 hiệu là Tây Hồ, biệt hiệu

Hi Mã, quê ở làng Tây Lộc, huyện Hà Đông, tỉnh Quảng Nam Cha ông là Phan Văn Bình, có tham gia phong trào Cần Vương Mẹ là Lê Thị Trung ,con gái danh gia vọng tộc, thông thạo chữ Hán

+ Ông từng đỗ phó bảng, được bổ dụng một chức quan nhỏ, nhưng chỉ một thời gian ngắn đã bỏ quan, chuyên tâm vào sự nghiệp cứu nước Hoạt động cứu nước của ông đa dạng ,phong phú và sôi nổi ở cả trong nước và nước ngoài như Pháp, Nhật.

+ Ông chính là người khởi xướng phong trào Duy tân, đề xướng dân chủ, đòi bãi bỏ chế độ quân chủ sớm nhất ở Việt Nam Cô và các bạn có thể thấy trong bức chân dung này , ông cắt tóc ngắn khác hẳn những nhà Nho xưa đã phần nào thể hiện tư tưởng đổi mới đó

+Về sự nghiệp sáng tác,Phan Châu Trinh đã viết một khối lượng tác phẩm đồ sộ với nhiều thể loại khác nhau: thơ, nghị luận chính trị, tiểu thuyết diễn

ca Có thể kể đến những tác phẩm tiêu biểu như:

Tây Hồ thi tập, Tỉnh quốc hồn ca, Xăng-tê thi tập, Giai nhân kì ngộ.

- Hs khác có thể đặt câu hỏi, bổ xung kiến thức:vềnội dung chủ yếu trong những sáng tác của tác giảPhan Châu Trinh (là lòng yêu nước và thương dân )

- GV khắc sâu: Những sáng tác của PCT đều thấmđẫm tinh thần yêu nước thương dân sâu đậm, tuynhiên bên cạnh đó còn thể hiện cả những tư tưởngtiên tiến của một nhà dân chủ tiến bộ nữa Với ông,thơ văn chính là 1 vũ khí chiến đấu sắc bén đúngnhư lời Phan Bội Châu đã viết trong bài “ Văn tế

Phan Châu Trinh”: Ba tấc lưỡi mà gươm mà súng,

nhà cường quyền trông gió cũng gai ghê; Một ngòi lông vừa trống vừa chiêng, cửa dân chủ khêu đèn thêm rạng chói.

- Gv nhận xét phần chuẩn bị bại của HS và cho điểm

- GV khái quát những ý cơ bản lên màn chiếu: Các

con ạ, có thể nói PCT là một trong những nhà Nhoyêu nước tiêu biểu của nước ta đầu thế kỉ XX.Sứcảnh hưởng và khả năng truyền cảm hứng của ôngtới người dân Việt Nam đương thời lớn tới mức màkhi ông mất, hàng chục vạn người đã tới đưa tiễnông trong sự thành kính và thương tiếc Đám tangông đã trở thành 1 cuộc truyền đuốc , đưa và giữnhiệt huyết đấu tranh đến các thế hệ sau này

Chiếu hình ảnh nhà tưởng niệm -GV: Đó đều là những việc làm thể hiện truyền

ở Trung Kì nên bị bắt đày raCôn Đảo Đến tháng 6 năm

1910, nhờ sự can thiệp củahội Nhân quyền Pháp, ôngmới được tha Bài thơ nàylàm trong lúc ông cùng các

tù nhân khác bị bắt lao độngkhổ sai

thống “ uống nước nhớ nguồn” rất đỏng trõn trọngcủa dõn tộc ta phải khụng cỏc con? Và việc tỏcphẩm văn chương của ụng được đưa vào dạy trongcỏc nhà trường cũng là 1 cỏch thể hiện tỡnh cảm củahậu thế với cụ Phan Chõu Trinh.

* Chuyển: Một trong những sáng tác tiêu

biểu cho tinh thần yêu nớc bất khuất của

cụ là bài thơ: Đập đá ở Côn Lôn”

? Cụ mời 1 bạn lờn trỡnh bày hoàn cảnh ra đời

của bài thơ Đập đỏ ở Cụn Lụn theo như sự tỡm hiểu của cỏc con

-HS: Năm 1908,PCT bị khộp tội xỳi giục nhõn dõn

nổi loạn trong phong trào chống thuế ở Trung Kỡnờn bị bắt đày ra Cụn Đảo Đến thỏng 6 năm 1910,nhờ sự can thiệp của hội Nhõn quyền Phỏp, ụng mớiđược tha Bài thơ này làm trong lỳc ụng cựng cỏc tựnhõn khỏc bị bắt lao động khổ sai

HS trỡnh bày

GV : Nơi mà ụng viết bài thơ là tại Cụn Lụn Conbiết gỡ về địa danh này, đặc biệt là dưới thời kỡ Phỏpthuộc?

( Con cú thể kết hợp với việc chỉ bản đồ trờn màn chiếu )

*Tích hợp kiến thức môn địa lý (HS núi kết hợp với việc chỉ bản đồ trờn màn chiếu ) -HS: Cụn Đảo là tờn 1 quần đảo ngoài khơi, thuộc

tỉnh Bà Rịa-VũngTàu Cụn Đảo là nhà tự đầu tiờnthực dõn Phỏp thiết lập ở VN , được xõy dựng trờnđảo Cụn Lụn bắt đầu từ năm 1862 Đõy là nơi giamgiữ những người tự chớnh trị Việt Nam trong hệthống chuồng cọp khột tiếng tàn bạo với những đũntra tấn, hành hạ tự nhõn vụ cựng dó man

*Tớch hợp giỏo dục quốc phũng an ninh:

-GV: Để mở rộng thờm vốn hiểu biết cho cỏc con về

Cụn Đảo, cụ đó sưu tầm 1 đoạn video Cỏc con hóyxem và kể tờn những người yờu nước VN đó từng bịgiam cầm ở đõy mà đoạn video nhắc tới

Ngày đầu tiên, PCT đã ném 1 mẩu giấy vào khám

của họ để an ủi động viên : Đây là một trường học

thiên nhiên Mùi cay đắng trong ấy, làm trai giữa thế kỉ này không thể không nếm cho biết Câu chữ

đó phần nào thể hiện chí khí anh hùng trong conngười cách mạng PCT

GV chuyển: Để tìm hiểu chí khí anh hùng củangười tù yêu nước PCT, cô và các con cùng đọchiểu bài thơ

* Hoạt động 2( 23 phút): Đọc-hiểu văn bản

*Đọc – chú thích

- GV hướng dẫn cách đọc – đọc mẫu – 1 HS đọc –nhận xét

- Các con theo dõi chú thích SGK đặc biệt các chúthích 4,5,6 Các từ này không nên chỉ hiểu theonghĩa ban đầu mà phải hiểu theo nghĩa chuyển

* Thể loại:

? Hãy cho biết bài thơ được viết theo thể thơ nào?

Con có thể kể tên những bài thơ con đã học đượcviết theo thể thơ đó?

- HS: Bài thơ được viết theo thể Thất ngôn bát cúĐường luật (TNBCĐL)

+ Qua Đèo Ngang, Bạn đến chơi nhà, Vào nhà ngụcQuảng Đông cảm tác

* Bố cục

? Dựa vào hiểu biết về thể thơ TNBCĐL, em hãycho biết bài thơ có bố cục mấy phần? Hãy nói rõnhiệm vụ từng phần?

II.Đọc-hiểu văn bản

- HS: + Đề: Giới thiệu chung vấn đề + Thực: Tả thực vấn đề

+ Luận: Bàn luận, mở rộng vấn đề + Kết: Tổng kết vấn đề

GV lưu ý HS những điểm này để học bài thuyếtminh về 1 thể loại văn học ở tiết 61.( Tích hợp

với phần tập làm văn)

? Đõy là một bài thơ trữ tỡnh, vậy nhõn vật trữ tỡnhtrong bài thơ là ai?

- HS: Nhõn vật trữ tỡnh: Người tự đập đỏ cũng chớnh

là Phan Chõu Trinh

? Để làm nổi bật hỡnh tượng nhõn vật trữ tỡnh, bàithơ sử dụng những phương thức biểu đạt nào?

- Biểu cảm xen miờu tả

? Em hiểu gỡ qua nhan đề bài thơ?

- HS: Là cụng việc vụ cựng nặng nhọc, là hỡnh thứclao động khổ sai của những người tự Cỏch mạng ởngoài Cụn Đảo

GV: Đập đỏ để phỏ nỳi làm đường, khai giao thụng,lấy đỏ để xõy dựng hệ thống nhà tự trờn đảo choThực dõn Phỏp Đõy là cụng việc chỳng bắt tự nhõnlàm với cụng cụ thụ sơ Dưới sỳng đạn, roi vọt củabọn cai ngục, khụng ớt người đó ngó xuống Vậyqua cụng việc ấy, người tự cỏch mạng đó thể hiệnđược chớ khớ như thế nào, chỳng ta cựng tỡm hiểubài thơ

- HS3: Làm trai là làm nờn những cụng việc lớn lao,

cú ý nghĩa cho đời

GV mở rộng : Theo quan niệm truyền

thống khỏi niệm “làm trai” là sự tự khẳng

định bản thân của ngời con trai trong

1 Hai câu đề

“Làm trai đứng giữa

đất Côn Lôn

Lừng lẫy làm cho lởnúi non.”

- Côn Lôn - địa ngụctrần gian - trở thành

xã hội : ngời con trai phải có ý chí , nghị lực phi thờng , có công danh sự nghiệp lớn lao , đợc lưu danh cùng sử sách

Còn Phan Châu Trinh, chí làm trai thì

lại gắn với 1 hoàn cảnh cụ thể, một côngviệc cụ thể.Nh vậy

kẻ làm trai chính là ngời tù cách mạng với

sự nghiệp cú nớc, quan niệm của PhanChâu Trinh là kế thừa và phát triểnquan niệm truyền thống về kẻ làm traicủa xã hội phong kiến

? Với quan niệm đú, kẻ làm trai ở đõy được khắchọa trong bối cảnh khụng gian nào?

- HS: Khụng gian đất Cụn Lụn GV: Chiếu hỡnh ảnh nhà tự Cụn ĐảoNhư cỏc con đó biết Cụn Đảo – nơi được biết đến làđịa ngục trần gian, là nơi giam cầm, tra tấn dó mannhững người cỏch mạng Núi đến Cụn Đảo là núiđến những chuồng cọp, chuồng cỏ sấu, những hỡnhthức lao động khổ sai…những bức tranh này phầnnào đó gợi lại một thời đau thương của dõn tộc

Và đến đõy ta lại thấy hỡnh tượng người trai ấy cũnđược đặt trung tõm của bối cảnh lịch sử lỳc bấy giờQuay trở lại cõu thơ, cỏc con chỳ ý vào cụm từ

đứng giữa, cụm từ này giỳp con hiểu gỡ về tư thộ

của người tự cỏch mạng trờn đất Cụn Lụn?

-Tư thế hiờn ngang sừng sững, lớn lao giưa đất cao,biển rộng

? Cõu thơ thừa đề nhắc tới cụng việc của người tựnơi đõy là đập đỏ Tỏc giả miờu tả cụng việc ấybằng những từ ngữ nào?

nơi thử thách trí làmtrai

- Giọng thơ hào hùng

- Nét bút khoa trơng

= > T thế hiên nganglẫm liệt giữa thiênnhiên hùng vĩ , sánhngang cùng vũ trụ