TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HỒ CHÍ MINH KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN MÔN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC Giảng viên hướng dẫn Vũ Anh Tuấn Sinh viên Nguyễn Anh Thy MSSV 31211026573 – STT[.]
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HỒ CHÍ MINH
KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN MÔN: CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC
Giảng viên hướng dẫn: Vũ Anh Tuấn
Sinh viên: Nguyễn Anh Thy
MSSV: 31211026573 – STT: 89
Mã lớp học phần: 22D1POL51002533
Trang 2MỤC LỤC
Mở đầu 1 Nội dung 2 Phần 1 Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về vấn đề tôn giáo .3 Phần 2 Quan điểm của Đảng và Nhà nước Việt Nam về tôn giáo 4 Phần 3 Quan điểm cá nhân về vấn đề tôn giáo ở Việt Nam hiện nay .5 Tài liệu tham khảo 6
Trang 3A MỞ ĐẦU
Trong đời sống tinh thần của con người, tôn giáo luôn đóng một vai trò nhất định Tôn giáo là sự tự do tín ngưỡng của mỗi công dân Vấn đề tôn giáo từ lâu đã là một trong những vấn đề nhạy cảm đối với Việt Nam cũng như các nước trên toàn thế giới Trong lịch sử Việt Nam, vấn đề tôn giáo đã từng bị lợi dụng cho mục đích chính trị, chống phá cách mạng Việt Nam và ngày nay vẫn còn một số thành phần tìm cách lợi dụng tôn giáo để chống lại Nhà Nước Xã Hội Chủ Nghĩa nước ta Chính vì thế mà mỗi người dân chúng ta cần phải có những sự hiểu biết thấu đáo và chính xác về tôn giáo
để không bị kẻ gian lợi dụng sự tín ngưỡng tôn giáo vào những mục đích xấu
B NỘI DUNG
- Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về vấn đề tôn giáo.
a Bản chất của tôn giáo
Chủ nghĩa Mác- Lênin cho rằng: tôn giáo là một hình thái ý thức xã hội, phản ánh hiện thực khách quan, thông qua sự phản ánh đó, các lực lượng tự nhiên trở thành siêu nhiên thần bí
Tôn giáo là một hiện tượng xã hội - văn hóa do con người sáng tạo ra, gắn với những điều kiện lịch sử tự nhiên và lịch sử xã hội xác định Do đó xét về mặt bản chất, tôn giáo là một hiện tượng xã hội phản ánh sự bất lực, bế tắc của con người trước sức mạnh tự nhiên và sức mạnh xã hội
Về phương diện thế giới quan thì thế giới quan duy vật Mác xít và thế giới quan tôn giáo là dối lập nhau Tuy vậy, những người cộng sản có lập trường mác xít không bao giờ có thái độ xem thường hoặc trấn áp những nhu cầu tín ngưỡng, tôn giáo hợp pháp của nhân dân Ngược lại, luôn tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của nhân dân
b Nguồn gốc của tôn giáo
Thứ nhất, Nguồn gốc kinh tế – xã hội của tôn giáo.
Trong xã hội cộng sản nguyên thủy do sự bất lực của con người trong cuộc đấu tranh với tự nhiên Vì vậy, họ đã gán cho tự nhiên những sức mạnh thần bí Đó là những biểu tượng tôn giáo đầu tiên Khi xã hội xuất hiện đối kháng giai cấp, cùng với áp bức, bóc lột, bất công, con người không giải thích được, từ đó, họ trông chờ vào sự giải phóng của một lực lượng siêu nhiên
Thứ hai, Nguồn gốc nhận thức của tôn giáo
Sự nhận thức của con người về tự nhiên, xã hội và chính bản ức thân mình luôn có giới hạn Khoa học có nhiệm vụ khám phá những điều chưa biết Song khoảng cách giữa
“biết” và “chưa biết” vẫn tồn tại, điều gì khoa học chưa giải thích được, thì người ta lấy yếu tố siêu nhiên để giải thích
Thứ ba, Nguồn gốc tâm lý của tôn giáo
Trang 4Sự sợ hãi, lòng biết ơn, sự kính trọng trong quan hệ giữa người với tự nhiên, giữa người với người, sự hụt hẫng trống vắng trong tâm hồn, nhu cầu được an ủi, giải toả một phần tâm lý căng thẳng, đã làm nảy sinh ra những tín ngưỡng, tôn giáo khác nhau
c Tính chất của tôn giáo
Thứ nhất, Tính lịch sử của Tôn giáo.
Tôn giáo hình thành, tồn tại và phát triển trong những giai đoạn lịch sử nhất định Khi các điều kiện kinh tế - xã hội, lịch sử thay đổi, tôn giáo cũng có sự thay đổi theo
Thứ hai, Tính quần chúng của tôn giáo.
Tính quần chúng của tôn giáo biểu hiện ở số lượng tín đồ các tôn giáo đông đảo Tính quần chúng của tôn giáo còn thể hiện ở chỗ các tôn giáo là nơi sinh hoạt văn hóa, tinh thần của một bộ phận đông đảo quần chúng nhân dân lao động Bởi vì, tôn giáo phản ánh khát vọng của người lao động về một xã hội tự do, bình đẳng, có tính nhân văn, nhân đạo, và hướng thiện
Thứ ba, Tính chính trị của tôn giáo
Xuất hiện khi xã hội có giai cấp, các giai cấp bóc lột, thống trị sử dụng tôn giáo để phục vụ cho lợi ích giai cấp mình, chống lại nhân dân lao động và tiến bộ xã hội, tôn giáo mang tính chính trị tiêu cực, phản tiến bộ Trong nội bộ tôn giáo, cuộc đấu tranh giữa các dòng, hệ, phái nhiều khi cũng mang tính chính trị Trong những cuộc đấu tranh ý thức hệ, thì tôn giáo thường là một bộ phận của đấu tranh giai cấp
d Nguyên tắc giải quyết vấn đề tôn giáo thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
Tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng và không tín ngưỡng của nhân dân
Khắc phục dần các ảnh hưởng tiêu cực của tôn giáo, gắn liên với quá trình cải tạo xã hội cũ và xây dựng xã hội mới
Phân biệt hai mặt chính trị và tôn giáo, phân biệt hoạt động tôn giáo bình thường và việc lợi dụng tôn giáo
Có quan điểm lịch sử - cụ thể khi giải quyết vấn đề tôn giáo
- Quan điểm của Đảng và Nhà nước Việt Nam về tôn giáo:
Đảng và Nhà nước tôn trọng và đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng của nhân dân Việc theo đạo, đổi đạo, hay không theo đạo là thuộc quyền tự do lựa chọn của mỗi người dân, không một cá nhân tổ chức nào được quyền can thiệp vào sự lựa chọn này Tôn trọng quyền tự do tính ngưỡng cũng là tôn trọng quyền con người
a Đặc điểm tôn giáo ở Việt Nam:
Một, Việt Nam là một quốc gia có nhiều tôn giáo Nước ta hiện nay có 13 tôn giáo
đã được công nhận tư cách pháp nhân và trên 40 tổ chức tôn giáo đã được công nhận
về mặt tô chức hoặc đã đăng ký hoạt động Nổi bật trong đó là: Phật giáo, Kito Giáo,
… tôn giáo nội sinh như Đạo Cao Đài, và một số tôn giáo khác (Ấn Độ giáo và Hồi giáo) Các loại hình tín ngưỡng dân gian cũng có nhiều ảnh hưởng tại Việt Nam Mỗi tôn giáo ở Việt Nam có quá trình lịch sử tồn tại và phát triển khác nhau, nên sự gắn bó với dân tộc cũng khác nhau
Trang 5Hai, Tôn giáo ở Việt Nam đa dạng, đan xen, chung sống hòa bình và không có
xung đột, chiến tranh tôn giáo Nước ta là nơi giao lưu của nhiều luông văn hóa thế giới Các tôn giáo ở nước ta có sự đa dạng về nguồn gốc và truyền thông lịch sử Các tôn giáo chung sống hòa bình, chưa từng xảy ra xung đột, chiến tranh tôn giáo
Ba, Tín đồ các tôn giáo Việt Nam phần lớn là nhân dân lao động, có lòng yêu nước,
tinh thần dân tộc Tín đồ các tôn giáo ở nước ta chủ yếu là người lao động, bao gồm nông dân, công nhân, Đa số tín độ các tôn giáo đều có tinh thần yêu nước, luôn đồng hành cùng dân tộc, có nhiều đóng góp trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Bốn, Hàng ngũ chức sắc các tôn giáo có vai trò, vị trí quan trọng trong giáo hội, có
uy tín, ảnh hưởng với tín đồ Đội ngũ chức sắc của các tôn giáo ở Việt Nam là tín đồ
có chức vụ, phẩm sắc trong tôn giáo Nhiệm vụ của họ là truyền bá thực hành, quản lý
tổ chức, phát triển tôn giáo; có vai trò, vị trí quan trọng trong giáo hội, có uy tín, ảnh hưởng với tín đồ
Năm, Các tôn giáo ở nước ta có quan hệ với các tổ chức, cá nhân tôn giáo quốc tế.
Do đó, việc giải quyết vấn đề tôn giáo ở nước ta phải kết hợp giữa mở rộng giao lưu hợp tác quốc tế với việc đảm bảo độc lập, chủ quyền, không để cho các thế lực thù địch lợi dụng dân chủ, tự do tôn giáo để chống phá, thực hiện âm mưu “diễn biến hòa bình” đối với nước ta
b Chính sách của Đảng và Nhà nước trong việc giải quyết các vấn đề tôn giáo:
Tín ngưỡng tôn giáo là nhu cầu tinh thần của một bộ phận nhân dân, đang và sẽ tồn tại cùng dân tộc trong quá trình xây dựng CNXH.
Tín ngưỡng tôn giáo hiện đang là nhu cầu tinh thần của một bộ phận đông đảo nhân dân, sẽ tồn tại lâu dài cùng dân tộc và cùng với chế độ XHCN ở nước ta Tuy nhiên, tín ngưỡng tôn giáo đang có những biến đổi mạnh mẽ trước biến động của thế giới, của xu thế toàn cầu và sự phát triển đi lên của đất nước Vì vậy, quán triệt quan điểm này cần khắc phục các biểu hiện: Chủ quan, duy ý chí, phiến diện trong nhận thức và giải quyết vấn đề tôn giáo
Đảng, Nhà nước thực hiện nhất quán chính sách đại đoàn kết dân tộc.
Đồng bào các tôn giáo là một bộ phận của khối đại đoàn kết toàn dân tộc Do vậy, thực hiện quan điểm này, một mặt phải đoàn kết đồng bào theo những tôn giáo khác nhau; mặt khác, phải đoàn kết đồng bào theo tôn giáo và đồng bào không theo tôn giáo, giải quyết tốt mối quan hệ người có tín ngưỡng khác nhau với người theo chủ nghĩa vô thần
Công tác tôn giáo là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị
Công tác tôn giáo liên quan đến mọi lĩnh vực, mọi mặt của đời sống xã hội, mọi ngành mọi cấp từ Trung ương đến cơ sở Quán triệt quan điểm này cần khắc phục các biểu hiện: thiếu cộng tác, phối hợp chặt chẽ đồng bộ để phát huy sức mạnh tổng hợp hoặc buông lỏng quản lý, lấn sân lẫn nhau
Nội dung cốt lõi của công tác tôn giáo là công tác vận động quần chúng.
Đây là tư tưởng chỉ đạo quan trọng nói lên thực chất của công tác tôn giáo gắn
Trang 6động quần chúng các tôn giáo nhằm động viên đồng bào nêu cao tinh thần yêu nước, ý thức bảo vệ độc lập và thống nhất của Tổ quốc
Đảm bảo quyền tự do theo đạo và truyền đạo đúng pháp luật.
Đây cũng là một quan điểm quan trọng nhằm xác định rõ các hoạt động tôn giáo (hành đạo, quản đạo và truyền đạo) đều phải tuân thủ Hiến pháp và pháp luật Nhà nước bảo hộ chính đạo, đồng thời chống lại tà đạo Quán triệt quan điểm này cần khắc phục các biểu hiện như can thiệp thô bạo vào công việc nội bộ thuần túy tôn giáo; buông lỏng quản lý trước các hành vi vi phạm các quy định của Hiến pháp, pháp luật trong hoạt động tôn giáo
- Quan điểm cá nhân về vấn đề tôn giáo ở Việt Nam hiện nay:
a Những mặt tích cực và thành tựu của tôn giáo Việt Nam:
Phát triển đời sống tinh thần cá nhân và dân tộc
Nhìn chung, các tôn giáo tín ngưỡng chính thống được nhà nước công nhận đều hướng con người theo những mục đích cao cả và tốt đẹp Truyền bá đến mỗi con người những nền tảng đạo đức truyền thống thiêng liêng, tinh thần yêu nước, yêu hòa bình, đấu tranh chống cái xấu, cái ác Do đó nhiều tín đồ đã sống và ứng xử theo đúng đạo lí, góp phần làm cho xã hội ngày càng thuần khiết
Tôn giáo ảnh hưởng mạnh mẽ đến đời sống tinh thần của mỗi con người Tôn giáo đã đem lại cho cộng đồng ở mỗi khu vực, mỗi dân tộc những biểu hiện độc đáo trong lối sống, phong tục tập quán, thể hiện ở yếu tố vật chất cũng như tinh thần
Tích cực xây dựng và bảo vệ tổ quốc:
Các tôn giáo tích cực tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, cùng chính quyền và Mặt trận Tổ quốc các cấp xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở, xây dựng nông thôn mới, phát triển kinh tế xã hội; đặc biệt là cùng chung tay với Nhà nước chăm lo cho người
có công với nước, cứu trợ thiên tai, giúp đỡ người có hoàn cảnh khó khăn
Điển hình là trường hợp của Nhà sư Hà Văn Phụng, trụ trì của chùa Khmer Xà Xiêm Cũ, Kiên Giang cùng các Phật tử giúp xây dựng trường học, cầu đường thuận tiện cho việc lưu thông
Nhiều hoạt động đối ngoại tôn giáo đã góp phần giới thiệu đất nước, con người, lịch sử văn hóa của Việt Nam đến bạn bè thế giới, khẳng định chính sách nhất quán của Nhà nước Việt Nam tôn trọng và đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo
Nhiều hoạt động tôn giáo quốc tế được tổ chức thành công ở Việt Nam: Tin lành kỷ niệm 100 năm đạo Tin lành truyền vào Việt Nam; Giáo hội Phật giáo tổ chức Đại lễ Phật đản Liên hợp quốc năm 2019 tại Việt Nam đã thu hút sự tham
dự của 3.000 đại biểu, 20.000 lượt tăng ni, phật tử tham dự các hoạt động bên lề của đại lễ đã được dư luận quốc tế đánh giá cao
Vận động người dân chấp hành chủ trương Nhà nước
Các tôn giáo luôn tích cực hưởng ứng các phong trào thi đua yêu nước; chức sắc tôn giáo gương mẫu thực hiện và vận động tín đồ chấp hành chủ trương của Đảng, pháp luật Nhà nước, bài trừ hoạt động mê tín dị đoan Nhiều khu dân cư ở vùng có đông
Trang 7đồng bào theo các tôn giáo đã có những phong trào thi đua với mô hình hay và cách làm sáng tạo, đã có nhiều tấm gương, hình ảnh “tốt đời, đẹp đạo” trong cộng đồng, trở thành điểm sáng về phòng chống tệ nạn xã hội, phòng chống ma túy
Ví dụ điển hình là nhiều năm qua, đồng bào Công giáo Ninh Bình đã tích cực tham gia phong trào hiến tặng giác mạc "Vì thế giới không mù lòa", đưa Ninh Bình trở thành điểm sáng của cả nước
Trong lĩnh vực y tế
Với tinh thần bác ái, các tôn giáo thể hiện qua việc khám chữa bệnh và phát thuốc miễn phí, mở phòng khám từ thiện, xây dựng hệ thống các xe cứu thương chuyên chở người bệnh Nâng cao nhận thức cho tín đồ biết tổ chức cuộc sống hợp vệ sinh, phòng tránh bệnh tật, đến bệnh viện khi bị bệnh, khuyên bảo người dân loại bỏ các hủ tục lạc hậu ảnh hưởng đến sức khỏe
Tại Thừa Thiên-Huế hiện có 16 cơ sở khám, chữa bệnh từ thiện do các tôn giáo thành lập Trong đó có 8 cơ sở vừa Đông y vừa Tây y, các cơ sở còn lại chủ yếu
là Đông y Đối tượng đến khám và điều trị tại các cơ sở khá đông, trong đó chủ yếu là bệnh nhân nghèo, bệnh nhân có các bệnh mãn tính
b Những mặt hạn chế, tiêu cực của tôn giáo Việt Nam:
Tuy nhiên, trong đời sống tâm linh của nhân dân trên địa bàn thì vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề liên quan đến mê tín dị đoan; lợi dụng đời sống tâm linh để tuyên truyền những hoạt động tâm linh mang nặng tính mê muội, lạc hậu đi ngược với sự văn minh, tính nhân văn, bản chất tốt đẹp của đời sống tín ngưỡng
Ví dụ như trường hợp của “Cậu Đức Hưng Yên” tự nhận mình là người được nhận lộc thánh, có khả năng xem bói trừ tà giải hạn Thế nhưng, lãnh đạo tỉnh Hưng Yên cho hay, người này thường xuyên tổ chức xem bói trực tuyến nhằm trục lợi bất chính
Ngoài ra , với mặt trái của toàn cầu hóa và cơ chế thị trường, âm mưu “chính trị hóa tôn giáo” của các thế lực thù địch đã làm cho đời sống tôn giáo bị tác động, tiềm ẩn nhiều nguy cơ như: Lợi dụng hoạt động tôn giáo vi phạm pháp luật, mang “màu sắc chính trị”; lợi dụng một số bất cập trong quản lý tôn giáo để xuyên tạc chủ trương, đường lối của Đảng, của Nhà nước; xuất hiện một số loại hội, nhóm mang danh tôn giáo lạ, trái pháp luật như Tân Thiên địa, Hội thánh của Đức Chúa Trời mẹ, trái với văn hóa truyền thống của dân tộc, mê tín dị đoan, có dấu hiệu trục lợị
Một số chức sắc cực đoan như: Nguyễn Đình Thục, Nguyễn Hữu Nam, Nguyễn Văn Toản,… lợi dụng buổi sinh hoạt tôn giáo đã lồng ghép các thông tin sai lệch, xuyên tạc, kích động các tín đồ chống đối chính quyền, xuyên tạc việc thực hiện quyền tự do tôn giáo ở Việt Nam, hạ thấp uy tín của Đảng, Nhà nước, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc
Hoạt động lợi dụng tôn giáo và vấn đề tôn giáo để chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, gây mất ổn định chính trị - xã hội hết sức nguy hiểm, gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới khối đại đoàn kết toàn dân tộc, gây chia rẽ giữa các tôn giáo, giữa tôn giáo với chính quyền, giữa quần chúng giáo dân và những người không theo tôn giáo, tạo ra những yếu tố phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ bùng nổ thành xung đột xã hội
C KẾT LUẬN