Hà Nội, 2022 Đề tài: Phát triển nông nghiệp và bảo vệ môi trường ở Việt Nam hiện nay dưới góc nhìn của quy luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập... Vận dụng quy luật thống nhấ
Trang 1BÀI TIỂU LUẬN
MÔN: TRIẾT HỌC MÁC – LÊNIN
ĐỀ BÀI:
Vận dụng nội dung và ý nghĩa phương pháp luận “Quy luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập” để lý giải một vấn đề của
thực tiễn Việt Nam hiện nay.
Hà Nội, 2022
Đề tài: Phát triển nông nghiệp và bảo vệ môi trường ở Việt Nam hiện nay dưới góc nhìn của quy luật thống nhất và đấu tranh của
các mặt đối lập
Trang 2PHẦN NỘI DUNG 1
1 Cơ sở lí luận 1
1.1 Quy luật 1
1.2 Quy luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập 2
1.2.1 Các khái niệm cơ bản 2
1.2.2 Nội dung quy luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập 2
1.2.3 Ý nghĩa phương pháp luận 3
2 Vận dụng quy luật thống nhất và đấu tranh để giải quyết vấn đề phát triển nông nghiệp và bảo vệ môi trường ở Việt Nam hiện nay 3
2.1 Phát triển nông nghiệp và bảo vệ môi trường là hai mặt đối lập trong sự phát triển kinh tế, xã hội đất nước 3
2.2 Quá trình hình thành mâu thuẫn giữa phát triển nông nghiệp và bảo vệ môi trường 4
2.2.1 Sự thống nhất giữa phát triển nông nghiệp và bảo vệ môi trường 4
2.2.2 Sự đấu tranh và quá trình đấu tranh giữa phát triển nông nghiệp và bảo vệ môi trường 6
2.2.3 Sự chuyển hóa giữa phát triển nông nghiệp và bảo vệ môi trường 9
3 Ý nghĩa phương pháp luận 9
PHẦN KẾT LUẬN 10
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 11
PHỤ LỤC 13
Trang 3PHẦN MỞ ĐẦU
Các quy luật của phép biện chứng duy vật trong triết học Mác – Lênin có vai trò quan trọng đối với nhận thức và hoạt động thực tiễn của con người Nhận thức được các quy luật này giúp con người có khả năng giải quyết và làm chủ những vấn
đề xảy ra trong tự nhiên và xã hội Để có thể hiểu rõ hơn về một trong ba quy luật
của phép biện chứng duy vật, tôi xin “Vận dụng nội dung và ý nghĩa phương pháp
luận Quy luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập để lý giải một vấn đề của thực tiễn ở Việt Nam hiện nay.”
Việt Nam là một quốc gia phát triển gắn với nền kinh tế nông nghiệp Những năm qua, nông nghiệp không ngừng tạo nên những bước đột phá, tạo ra nhiều sản phẩm có giá trị và chất lượng cao, đóng góp không nhỏ cho kinh tế đất nước Với đặc thù là một ngành kinh tế phát triển dựa vào nhiều yếu tố của môi trường như đất, nước, khí hậu,… nông nghiệp có mối quan hệ mật thiết với vấn đề môi trường của nước ta Để làm rõ những vấn đề xoay quanh quan hệ giữa phát triển nông nghiệp và bảo vệ môi trường ở Việt Nam hiện nay, trong bài viết này, tôi xin vận dụng nội dung và ý nghĩa phương pháp luận của Quy luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập để lý giải
PHẦN NỘI DUNG
1 Cơ sở lí luận 1.1 Quy luật
Quy luật là mối liên hệ phổ biến, khách quan, bản chất, bền vững, tất yếu giữa các đối tượng và nhất định tác động khi có các điều kiện phù hợp 1 Các quy luật chỉ phản ánh lại mối liên hệ vốn có của các sự vật, hiện tượng trong thế giới khách quan chứ không tạo ra những mối liên hệ đó Đặc biệt, các quy luật luôn tồn tại khách quan, độc lập với ý chí của con người; mang tính ổn định, phổ biến, nhưng không tồn tại vĩnh viễn mà chỉ tồn tại trong một thời gian, một quá trình nhất định của sự vật, hiện tượng
1 Bộ Giáo dục và Đào tạo, Giáo trình triết học Mác – Lênin (Dành cho bậc đại học hệ không chuyên lý luận chính trị), NXB Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2021, tr 234
Trang 41.2 Quy luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập
1.2.1 Các khái niệm cơ bản
Mặt đối lập là những mặt, những thuộc tính, những khuynh hướng vận động, biến đổi trái ngược nhau, tồn tại khách quan trong mỗi sự vật, hiện tượng của tự nhiên, xã hội và tư duy Ví dụ: cung – cầu trong thị trường lao động, mặt tốt – xấu trong mỗi con người,…
Thống nhất giữa các mặt đối lập chỉ sự liên hệ, ràng buộc, không tách rời nhau; tác động, quy định lẫn nhau, mặt này lấy mặt kia làm tiền đề cho sự tồn tại của mình Đấu tranh giữa các mặt đối lập chỉ khuynh hướng tác động qua lại, bài trừ, phủ định lẫn nhau Thống nhất giữa các mặt đối lập chỉ là tương đối, còn đấu tranh giữa các mặt đối lập là tuyệt đối
Mâu thuẫn biện chứng là những mối liên hệ có sự thống nhất, đấu tranh, bài trừ, chuyển hóa giữa các mặt đối lập của sự vật, hiện tượng hoặc giữa các sự vật, hiện tượng với nhau Mâu thuẫn luôn mang tính khách quan, phổ biến, đa dạng Mâu thuẫn có nhiều loại: mâu thuẫn cơ bản – không cơ bản; mâu thuẫn bên trong – bên ngoài; mẫu thuẫn chủ yếu – thứ yếu; mâu thuẫn đối kháng – không đối kháng
1.2.2 Nội dung quy luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập
Trong mâu thuẫn, thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập không tách rời nhau, chúng ràng buộc nhau, đấu tranh không ngừng để dẫn đến sự chuyển hóa,
từ đó tạo ra động lực cho sự vận động phát triển của các sự vật, hiện tượng
Mâu thuẫn được tạo ra khi trong cùng một sự vật, hiện tượng, hai mặt đối lập nằm trong mối liên hệ tác động qua lại lẫn nhau, chúng vận động, phát triển theo khuynh hướng trái ngược nhau, tuy nhiên, cùng tồn tại trong một thể thống nhất Khi sự vật, hiện tượng vận động và phát triển, các mặt đối lập luôn vừa thống nhất, vừa đấu tranh với nhau Khi đấu tranh đạt đến điểm chín muồi, kết hợp với những điều kiện, hoàn cảnh nhất định, các mặt đối lập sẽ chuyển hóa cho nhau, mâu thuẫn được giải quyết, sự vật, hiện tượng cũ mất đi, sự vật, hiện tượng mới xuất hiện
1.2.3 Ý nghĩa phương pháp luận
Trang 5Trong nhận thức và hoạt động thực tiễn, mỗi người cần tôn trọng những mâu thuẫn, bới nó có tính khách quan, phổ biến, đa dạng, là dạng vốn có của các sự vật, hiện tượng và nhờ mâu thuẫn và quá trình giải quyết mâu thuẫn sẽ tạo nguồn gốc, động lực cho sự phát triển Bên cạnh đó, phải phân biệt được các loại mâu thuẫn, nắm rõ các mặt đối lập, bản chất, khuynh hướng vận động, phát triển của chúng nhằm đưa ra giải pháp giải quyết mâu thuẫn Đặc biệt, ta cần dựa vào quan điểm toàn diện, quan điểm lịch sử cụ thể trong quá trình giải quyết mâu thuẫn
2 Vận dụng quy luật thống nhất và đấu tranh để giải quyết vấn đề phát triển nông nghiệp và bảo vệ môi trường ở Việt Nam hiện nay
2.1 Phát triển nông nghiệp và bảo vệ môi trường là hai mặt đối lập trong sự phát triển kinh tế, xã hội đất nước
Việt Nam hiện nay là một nước đang phát triển, quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa diễn ra mạnh mẽ Tuy nhiên, nông nghiệp vẫn đóng vai trò là một
ngành kinh tế quan trọng Nông nghiệp là ngành sản xuất vật chất cơ bản của xã
hội, sử dụng đất đai với cây trồng làm tư liệu và nguyên liệu lao động chủ yếu tạo
ra lương thực, một số nguyên liệu cho công nghiệp; là tập hợp các mặt hoạt động của con người trong một môi trường khí hậu đất đai và sinh học cụ thể, trong những điều kiện kinh tế xã hội cụ thể nhằm tạo ra sản phẩm thực vật và động vật cho đời sống, đặc biệt là lương thực thực phẩm 2 Có thể thấy, hoạt động sản xuất
này của con người phụ thuộc phần lớn vào tài nguyên môi trường, tập trung khai thác những thế mạnh về đất, nước, sinh vật,… để phát triển các lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi nhằm tạo ra lợi nhuận về kinh tế
Môi trường bao gồm tất cả các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo có quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có tác động lớn đến các hoạt động đời sống, kinh tế, xã hội, sự tồn tại, phát triển của con người, giới sinh vật và tự nhiên
Và hoạt động bảo vệ môi trường là hoạt động phòng ngừa, hạn chế tác động xấu
đến môi trường; ứng phó sự cố môi trường; khắc phục ô nhiễm, suy thoái môi trường, cải thiện chất lượng môi trường; sử dụng hợp lý tài nguyên nhiên nhiên, đa
2Nông nghiệp là gì? Đặc điểm và lịch sử phát triển, 21/08/2021 https://lytuong.net/nong-nghiep-la-gi/ <truy cập ngày 11/03/2022>
Trang 6dạng sinh học và ứng phó với biến đổi khí hậu 3 Trên thực tế, bảo vệ môi trường vận động theo khuynh hướng hạn chế, phòng ngừa những tác động tiêu cực và khắc phục những hậu quả do tự nhiên và những hoạt động của con người gây ra đối với môi trường; sử dụng hợp lý, có hiệu quả, tiết kiệm các tài nguyên thiên nhiên Các hoạt động như bảo vệ, sử dụng hợp lý, tiết kiệm các tài nguyên đất, nước, không khí,… là những ví dụ điển hình cho việc bảo vệ môi trường ở nước ta
Từ những khái niệm trên ta thấy, muốn phát triển nông nghiệp, con người cần đẩy mạnh khai thác những tiềm năng về tài nguyên môi trường Trong khi đó, hạn chế, phòng ngừa những tác động của con người lại là vấn đề cốt lõi của bảo vệ môi trường ở nước ta Hai hoạt động này vận động, phát triển, biến đổi theo khuynh hướng trái ngược nhau và chúng tồn tại khách quan Do đó, đây là các mặt đối lập với nhau tạo nên mâu thuẫn trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội ở Việt Nam
2.2 Quá trình hình thành mâu thuẫn giữa phát triển nông nghiệp và bảo vệ môi trường
2.2.1 Sự thống nhất giữa phát triển nông nghiệp và bảo vệ môi trường
Tục ngữ Việt Nam có câu: “Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống”, chỉ ra những yếu tố quan trọng để có một vụ mùa bội thu trong nông nghiệp Ở đây, nước
đã được cha ông ta nhận thức là yếu tố quan trọng hàng đầu trong sản xuất nông nghiệp, qua đó cho thấy vai trò tất yếu của môi trường đối với ngành kinh tế này cả trong quá khứ lẫn hiện tại Trước hết, sản xuất nông nghiệp luôn cần đến môi trường Trong lĩnh vực nông nghiệp, đất đai vừa là tư liệu sản xuất, vừa là đối tượng lao động Theo Báo cáo Hiện trạng sử dụng đất đai cả nước năm 2019 của
Bộ Tài nguyên và Môi trường, diện tích đất nông nghiệp ở nước ta là 27.986.390
ha, tương đương với khoảng 84,47% tổng diện tích đất Việt Nam Quỹ đất nông4
nghiệp ở nước ta có xu hướng tăng, tính riêng giai đoạn 2014 – 2019, diện tích đất nông nghiệp tăng từ khoảng 27,28 triệu ha lên khoảng 27,98 triệu ha, tạo cơ sở thuận lợi để Việt Nam nâng cao năng suất và sản lượng các sản phẩm nông nghiệp Tài nguyên nước cũng có vai trò đặc biệt quan trọng Trong trồng trọt và chăn nuôi, cần sử dụng nước để tưới tiêu, làm thủy lợi; hòa tan phân bón, chất dinh dưỡng; rửa
3 Khoản 2, Điều 3, Luật Bảo vệ môi trường năm 2020
4 Với tổng diện tích đất Việt Nam (số liệu năm 2019) là 33.131.713 ha
Trang 7chuồng trại,… Mặt khác, sự phát triển về quy mô, cơ cấu sản xuất nông nghiệp cũng phụ thuộc nhiều vào nguồn tài nguyên thiên nhiên Với khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa, địa hình có đầy đủ ba đai cao (nhiệt đới gió mùa, cận nhiệt gió mùa trên núi và ôn đới gió mùa trên núi) tạo điều kiện để nước ta đa dạng hóa cơ cấu cây trồng, vật nuôi; song quỹ đất nông nghiệp tương đối lớn góp phần hình thành những vùng chuyên canh hóa trong nông nghiệp Có thể thấy, môi trường có vai trò quyết định đối với nông nghiệp và để nông nghiệp phát triển đòi hỏi các yếu tố về tài nguyên môi trường phải được đảm bảo an toàn Bởi nếu đất đai bị suy thoái, nguồn nước cạn kiệt, chất lượng không khí bị suy giảm,… thì quá trình sản xuất nông nghiệp không thể đạt được hiệu quả Nhận thức được điều đó, Bộ Nông
nghiệp và Phát triển nông thôn gần đây đã đưa ra Chiến lược Phát triển Nông
nghiệp, nông thôn bền vững giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, với
những mục tiêu chiến lược mang tính đột phá Trong đó, Bộ trưởng Lê Minh Hoan
cho biết “…Ngành nông nghiệp sẽ hướng đến nền nông nghiệp xanh, nông nghiệp
sinh thái bằng việc áp dụng đồng bộ các quy trình, công nghệ; sử dụng hợp lý, tiết kiệm vật tư đầu tư vào cho sản xuất nông nghiệp, sử dụng hiệu quả các nguồn tài nguyên thiên nhiên, không gây ảnh hưởng tới môi trường, sức khỏe con người…” 5
Trong khi đó, môi trường được bảo vệ ở mức độ cao hay thấp cũng phụ thuộc vào sự phát triển của kinh tế nông nghiệp Khi nông nghiệp phát triển ở mức độ cao, theo hướng hiện đại hóa, ứng dụng nhiều thành tựu khoa học kĩ thuật vào quá trình sản xuất, thì vấn đề bảo vệ môi trường cũng được đảm bảo tốt hơn Người ta
sẽ quan tâm nhiều đến hàm lượng thuốc trừ sâu, thuốc bảo vệ thực vật, phân bón, hay quy trình xử lý nước thải của vật nuôi trong quá trình sản xuất để hạn chế làm ô nhiễm môi trường Và ngược lại, một nền nông nghiệp kém phát triển, lạc hậu trong phương thức sản xuất, lực lượng lao động thiếu trình độ chuyên môn kĩ thuật, đội ngũ chuyên gia yếu kém thì càng tiến hành sản xuất càng gây ra nhiều tác động tiêu cực đối với tài nguyên thiên nhiên và môi trường
5 Công bố Chiến lược Phát triển Nông nghiệp, nông thôn bền vững giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050,
Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam, 17/02/2022, https://dangcongsan.vn/kinh-te/cong-bo-chien-luoc-phat-trien-nong-nghiep-nong-thon-ben-vung-giai-doan-2021-2030-tam-nhin-den-nam-2050-604226.html <truy cập ngày 12/03/2022>
Trang 8Phát triển nông nghiệp và bảo vệ môi trường dù là hai mặt đối lập nhưng chúng luôn cần đến nhau; ràng buộc, không thể tách rời nhau; tác động qua lại lẫn nhau và mặt này lấy mặt kia làm tiền đề cho sự tồn tại và phát triển của mình
2.2.2 Sự đấu tranh và quá trình đấu tranh giữa phát triển nông nghiệp và bảo vệ môi trường
Nông nghiệp là một ngành kinh tế, do đó mục tiêu hàng đầu khi phát triển nông nghiệp là sản xuất nhằm thu lợi nhuận Để đạt được lợi ích kinh tế tối ưu, người sản xuất nông nghiệp luôn tìm cách để sử dụng cũng như khai thác triệt để những thế mạnh của tài nguyên thiên nhiên như đất, nước, rừng,… Chính điều này khiến nguy cơ môi trường bị tàn phá gia tăng, hoạt động bảo vệ môi trường bị đe dọa Dưới góc nhìn của quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập, phát triển nông nghiệp và bảo vệ môi trường chính là hai mặt đối lập dù thống nhất nhưng giữa chúng luôn có sự đấu tranh bằng cách tác động qua lại để bài trừ, phủ định lẫn nhau Sự đấu tranh giữa hai mặt đối lập này trong phát triển kinh tế - xã hội ở Việt Nam là tất yếu khách quan và diễn ra theo tiến trình từ thấp đến cao Để hiểu rõ quá trình đấu tranh giữa phát triển nông nghiệp và bảo vệ môi trường cần phân tích tình hình Việt Nam trước và sau năm 1986
Trước năm 1986, vấn đề phát triển nông nghiệp và bảo vệ môi trường phát triển theo khuynh hướng trái ngược nhau, nhưng xung đột còn ở mức độ thấp Giai đoạn 1945-1975 sản xuất nông nghiệp đã cung cấp lương thực giúp giải quyết nạn đói năm 1945, 1946, đồng thời hoàn thành nhiệm vụ là hậu phương vững chắc cho tiền tuyến Đến giai đoạn 1975-1985, đất nước hoàn toàn thống nhất, Đảng và nhà nước ta tiếp tục đề ra những chủ trương, chính sách đẩy mạnh sản xuất nông nghiệp nhằm khôi phục kinh tế nước nhà Trong những giai đoạn trên, các hoạt động nông nghiệp đã có những tác động nhất định đến tài nguyên môi trường, phát triển nông nghiệp có mâu thuẫn với bảo vệ môi trường Trong đó, nạn chặt phá rừng lấy đất
canh tác, làm nương rẫy khiến nhiều ha rừng biến mất Chẳng hạn, trong vòng sáu
năm 1978-1984, ở Tây Nguyên, diện tích rừng đã giảm từ 3,3 triệu ha xuống còn 2,5 triệu ha, và hơn 80 triệu mét khối gỗ đã được khai thác 6Tuy nhiên, quy mô sản
6 Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA), Dự án Quản lý tài nguyên thiên nhiên bền vững (SRNM), Rà soát Đồng Quản lý và mô hình Hợp tác ở Vườn Quốc Gia Bidoup – Núi Bà, tỉnh Lâm Đồng, Phan Triều Giang, Lê Quang Minh,
Trang 9xuất nông nghiệp còn hạn chế và những tác động tiêu cực từ hoạt động sản xuất này chưa biểu hiện thành hậu quả rõ rệt, môi trường chưa bị suy thoái nhiều Vấn
đề bảo vệ môi trường ở nước ta khi đó cũng chưa thực sự được quan tâm, thể hiện
ở việc những chủ trương, chính sách, thậm chí là cả hệ thống pháp luật nước ta rất
ít khi đề cập đến lĩnh vực này, nếu có thì chỉ là phần thứ yếu, không phải là một vấn
đề độc lập Chính những điều đó cho thấy, ở giai đoạn này, vấn đề bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế nông nghiệp chỉ mới đấu tranh với nhau ở mức độ thấp
Từ năm 1986 đến nay, sự đấu tranh giữa phát triển nông nghiệp và bảo vệ môi trường phát triển ở mức độ cao hơn, gay gắt hơn Năm 1986 nước ta tiến hành công cuộc đổi mới, trong bối cảnh này, ngành nông nghiệp tiếp tục phát triển mạnh mẽ, đóng góp lớn vào sự phát triển kinh tế - xã hội đất nước Từ năm 1986-2000,
“ngành nông nghiệp đã giải quyết vững chắc vấn đề lương thực, đảm bảo an ninh
lương thực quốc gia, đưa Việt Nam từ nước thiếu lương thực trở thành nước xuất khẩu gạo lớn thứ hai thế giới ” 7 Diện tích sản xuất tiếp tục được mở rộng, góp phần nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp Đặc biệt, trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19 diễn biến phức tạp kể từ cuối năm 2019 đến nay, nông nghiệp vẫn được
ví như “trụ đỡ” của nền kinh tế nước ta Có thể thấy, nông nghiệp đang ngày càng phát triển, tuy nhiên chính sự phát triển này đã và đang làm suy giảm tài nguyên thiên nhiên, hủy hoại môi trường ở nước ta, tạo ra những xung đột ngày càng gay gắt giữa bảo vệ môi trường và phát triển nông nghiệp Tình trạng phá rừng để lấy đất trồng lương thực, trồng cao su, cà phê, quế,… xảy ra thường xuyên, khiến hàng
nghìn ha rừng “không cánh mà bay” Nếu năm 2011, diện tích rừng bị phá là 1.917
ha, thì đến năm 2016 là 1.196 ha 8, dù có xu hướng giảm, nhưng mỗi năm diện tích rừng bị phá vẫn là một con số đáng báo động Đổi mới đã tạo điều kiện để Việt
Nam mở rộng quan hệ thương mại với thế giới Từ đó, rất nhiều hàng hóa được
tháng 7, 2016 https://www.jica.go.jp/project/vietnamese/vietnam/037/materials/c8h0vm0000bky6nr-att/leaflet_34.pdf <truy cập ngày 12/03/2022>
7 Nguyễn Thị Hương, Những dấu ấn quan trọng về kinh tế - xã hội trong hành trình 75 năm thành lập và phát triển đất nước thông qua số liệu thống kê, Tạp chí Kinh tế và Dự báo số 25/2020 https://www.gso.gov.vn/su-kien/2020/09/23410/ <truy cập ngày 12/03/2022>
8 Số liệu trích từ Báo cáo kết quả thực hiện 12 tháng năm 2011 ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Báo cáo kết quả thực hiện 12 tháng năm 2016 ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Cổng thông tin điện tử Bộ Nông
nghiệp và Phát triển nông thôn https://www.mard.gov.vn/Pages/default.aspx <truy cập ngày 12/03/2022>
Trang 10nhập khẩu vào Việt Nam, trong đó có hóa chất nông nghiệp9 mở ra thời kỳ phát triển nông nghiệp gắn với việc sử dụng các loại hóa chất Thế nhưng, ở Việt Nam, những loại hóa chất này ngày càng bị người dân lạm dụng, sử dụng quá đà nhằm thu lợi nhuận cao hơn, phòng ngừa sâu bệnh, tăng năng suất và sản lượng đã để lại
nhiều hệ lụy đối với môi trường (tính từ năm 2015 đến nay, mỗi năm, “Việt Nam
nhập khẩu và tiêu thụ 100.000 tấn thuốc bảo vệ thực vật” ) 10 Hàm lượng hóa chất tồn dư trong các loại thuốc trừ sâu ngấm dần vào đất, nước; việc bón phân không đúng cách khiến các đặc tính của đất bị thay đổi, dẫn đến đất bị thoái hóa, giảm chất dinh dưỡng; chai lọ, bao bì các loại thuốc bảo vệ thực vật, phân bón không được thu gom, xử lí mà bị vứt bừa bãi ngoài đồng ruộng,… đã làm tài nguyên đất
và nước bị ô nhiễm trầm trọng Bên cạnh đó, tập quán đốt rơm rạ sau mỗi vụ sản xuất sản sinh ra một lượng lớn khói bụi, khí CO gây ô nhiễm môi trường không2
khí Nước thải của hoạt động chăn nuôi chưa qua xử lí trực tiếp đổ ra ao, hồ, sông suối,… khiến nguồn nước ở phần lớn vùng nông thôn Việt Nam rơi vào tình trạng nhiễm bẩn Tất cả những hoạt động xảy ra trong nền kinh tế nông nghiệp kể trên như “liều thuốc độc giết chết môi trường từng ngày”, đồng thời tác động ngược trở lại và kìm hãm sự phát triển của nền nông nghiệp Việt Nam Việc phá rừng làm mất
đi lớp phủ thực vật quan trọng, khiến lũ đầu nguồn đổ về hạ lưu nhanh hơn, tạo ra nhiều đợt lũ ống, lũ quét gây thiệt hại lớn về người và tài sản; làm suy giảm tài nguyên sinh vật, mất đa dạng sinh học Biến đổi khí hậu ở nước ta diễn ra với tốc
độ nhanh hơn, thiên nhiên ngày càng khắc nghiệt với nhiều thiên tai: hạn hán, mưa
lũ, xâm nhập mặn, rét đậm, rét hại,… ảnh hưởng đến cây trồng và vật nuôi Đất đai
bị xói mòn, rửa trôi, bạc màu khiến hoạt động canh tác khó đạt hiệu quả cao, giảm sản lượng nông sản,…
2.2.3 Sự chuyển hóa giữa phát triển nông nghiệp và bảo vệ môi trường
9 Trung Tâm Nghiên Cứu và Phát Triển Nông Thôn – Đại Học An Giang, Việt Nam; Viện Nghiên Cứu Sức và Chính
Sách Nông Nghiệp – Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh, Việt Nam, Báo cáo Tổng quan về thuốc bảo vệ thực vật độc hại ở Việt Nam, Lê Thanh Phong, Trần Anh Thông, tháng 07, 2020
https://ipen.org/sites/default/files/documents/ipen_-_vn_situation_report_vietnamese_final_09-2020-1.pdf <truy cập ngày 12/03/2022>
10 Nguyễn Hùng, Thuốc bảo vệ thực vật đang bị lạm dụng quá đà, Báo điện tử VTV News, 12/08/2020
https://vtv.vn/xa-hoi/thuoc-bao-ve-thuc-vat-dang-bi-lam-dung-qua-da-20200812161812393.htm <truy cập ngày 12/03/2022>