Báo cáo nghiên cứu khoa học " Khoa học và Công nghệ Nghệ An: cần có một chiến lược phát triển đồng bộ" ppt

* Ông Nguyễn Kim Đường Giảng viên Khoa Nông - Lâm - Ngư, Đại học Vinh: “...Đối với hoạt động nghiên cứu cũng như chuyển giao KH&CN trong nông nghiệp, nên áp dụng phương pháp “cùng nghiê

Khoa học và Công nghệ Nghệ An: cần có một

chiến lược phát triển đồng bộ

Tại buổi lễ vinh danh các cán bộ khoa học tiêu biểu tỉnh Nghệ An, đã có nhiều ý kiến đóng góp quan trọng Thông tin KH&CN Nghệ An xin ghi lại một số ý kiến, suy nghĩ, tâm tư, nguyện vọng mà những người làm khoa học của tỉnh muốn gửi gắm

Tại buổi lễ vinh danh các cán bộ khoa học tiêu biểu tỉnh Nghệ An, đã có nhiều

ý kiến đóng góp quan trọng Thông tin KH&CN Nghệ An xin ghi lại một số ý kiến, suy nghĩ, tâm tư, nguyện vọng mà những người làm khoa học của tỉnh muốn gửi gắm

* Ông Nguyễn Kim Đường (Giảng viên Khoa Nông - Lâm - Ngư, Đại học Vinh):

“ Đối với hoạt động nghiên cứu cũng như chuyển giao KH&CN trong nông nghiệp, nên áp dụng phương pháp “cùng nghiên cứu - cùng hành động” để đạt được hiệu quả cao hơn ”

Hiện nay, Nghệ An đang có 4-5 trường đại học, hàng chục trường cao đẳng, các viện, phân viện, trung tâm, trạm nghiên cứu của Trung ương và địa phương với một đội ngũ cán bộ KH&CN khá hùng hậu Đồng thời, trong các sở, ban, ngành của tỉnh cũng có nhiều cán bộ quản lý thực hiện các nhiệm vụ KH&CN

Từ đó thấy rằng năng lực nghiên cứu khoa học của Nghệ An hiện nay là khá tốt,

có thể giải quyết các nhiệm vụ KH&CN mà sự nghiệp phát triển sản xuất - kinh

tế - xã hội của tỉnh đặt ra Tuy nhiên, để nghiên cứu khoa học đạt hiệu quả thiết thực và ý nghĩa, theo tôi cần chú trọng đến nhiều yếu tố, đặc biệt là yếu tố con người Bởi nghiên cứu khoa học là công việc không phải của riêng ai, song cũng không thể là của mọi người Không một ai tự nhiên có năng lực nghiên cứu khoa học tốt được mà phải trải qua quá trình học tập, tích lũy kinh nghiệm, trong đó sự

hăng say và tác phong làm việc nghiêm túc là vô cùng quan trọng Đồng thời, để

có thể làm tốt được công tác nghiên cứu khoa học, ngoài yếu tố con người, cũng cần chú trọng các vấn đề về cơ chế chính sách, sự quản lý của các cấp ngành, điều kiện vật chất như thiết bị máy móc, nhà xưởng, chuồng trại, đồng ruộng…

và đặc biệt là kinh phí và quỹ thời gian

Là một nhà giáo nhiều năm làm công tác nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực nông nghiệp - nông thôn, tôi muốn nhấn mạnh hơn đến hoạt động chuyển giao KH&CN trong nông nghiệp Nghệ An hiện nay Bản thân sản xuất nông nghiệp là một hoạt động rất khó khăn, phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên Ở tỉnh ta, sản xuất nông nghiệp hiện trong tình trạng nhỏ lẻ, manh mún, tuy đang từng bước chuyển sang nền kinh tế thị trường - sản xuất hàng hóa song chưa mạnh và chưa nhanh Vì vậy, để nâng cao hiệu quả chuyển giao KH&CN trong nông nghiệp Nghệ An, cần tổ chức triển khai các đề tài, dự án có tính chất thử nghiệm, ứng dụng các tiến bộ KH&CN cụ thể trong một thời gian ngắn (1-2 vụ sản xuất) nhằm kiểm tra đánh giá tính phù hợp trong điều kiện của địa phương Nếu kết quả thử nghiệm tốt thì sớm tổ chức ứng dụng trên diện rộng Đặc biệt, đối với hoạt động nghiên cứu cũng như chuyển giao KH&CN trong nông nghiệp, nên áp dụng phương pháp “cùng nghiên cứu - cùng hành động” thì hiệu quả đạt được sẽ cao hơn./

* Nhà giáo ưu tú, PGS Nguyễn Đình Noãn (Phường Trung Đô - TP Vinh):

“…Để KH&CN Nghệ An phát triển đúng tầm, cần có sự quản lý đội ngũ cán

bộ KH&CN một cách thống nhất…”

Một cán bộ cao cấp Việt Nam đã hỏi một viện sĩ hàn lâm khoa học Liên Xô về các ngành khoa học mà Việt Nam nên tập trung đầu tư nghiên cứu Vị viện sĩ Liên

Xô đã trả lời rằng chính cán bộ khoa học sẽ quyết định hướng nghiên cứu khoa học Như vậy, yếu tố con người đối với hoạt động nghiên cứu khoa học là đặc biệt

quan trọng Thực tế với một tỉnh có số dân và diện tích lớn như Nghệ An, tiềm năng con người là rất lớn Để khai thác, phát huy tiềm năng đó, tỉnh cần có chính sách thu hút cán bộ đầu đàn và đào tạo cán bộ trẻ theo quy hoạch lâu dài, ví dụ cấp học bổng cho học sinh giỏi học các ngành mà địa phương còn thiếu, cử cán bộ chuyên sâu đi đào tạo cao hơn nhưng phải dân chủ, công khai mới có cán bộ thực học, thực tài

Bản thân tôi cho rằng giáo dục có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc hình thành đội ngũ cán bộ khoa học tương lai cho tỉnh nhà, trong đó giáo dục phổ thông

là cơ sở, nền tảng quan trọng ban đầu Hiện nay, việc đào tạo cán bộ của ta chưa

có quy hoạch, thí sinh đang học và thi theo sở thích mà chưa quan tâm đến nhu cầu của xã hội hay cơ hội tìm được việc làm Không có nhiều học sinh giỏi thi vào các ngành sản xuất quan trọng trong nông nghiệp và công nghiệp mà chủ yếu theo các nghề có thu nhập cao như kinh tế… Đây là điều ngành giáo dục cũng như chính quyền các cấp chưa điều tiết được Nền giáo dục Nghệ An hàng năm đã đào tạo ra nhiều tài năng trẻ Vì vậy, việc đề ra chính sách để thu hút người tài về hoạt động và đóng góp cho khoa học là rất cần chú trọng Chính quyền các cấp cần chọn đúng người giỏi, cấp học bổng để đào tạo theo các ngành nghề trọng điểm của tỉnh Có thể phân công các cơ quan, xí nghiệp trợ giúp người học để khi tốt nghiệp, họ sẽ trở về làm việc và cống hiến cho tỉnh nhà

Với điều kiện của một tỉnh có tiềm năng về nhân lực khoa học, nhiều tài nguyên

đa dạng như Nghệ An thì để KH&CN phát triển đúng tầm cần có sự quản lý đội ngũ cán bộ KH&CN một cách thống nhất./

* PGS TS Phạm Văn Chương (Viện trưởng Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp Bắc Trung Bộ):

“ Mục tiêu đặt ra là đến năm 2020, KH&CN thực sự trở thành nền tảng, động lực và nòng cốt cho hoạt động kinh tế - xã hội các ngành, các cấp ”

Chỉ đạo sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH-HĐH) đất nước, Đảng nêu ra 6 quan điểm, trong đó nhấn mạnh: KH&CN là nền tảng của CNH-HĐH, kết hợp công nghệ truyền thống với công nghệ hiện đại, tranh thủ đi nhanh vào hiện đại hoá ở những khâu quyết định Hiện nay, nền kinh tế Việt Nam nói chung và Nghệ An nói riêng vẫn còn ở trong giai đoạn ban đầu (kinh tế dựa vào tài nguyên, thu hút FDI, lắp ráp hàng loạt, nhân công giá rẻ) và KH&CN cũng còn thua xa thế giới cả về đầu

tư lẫn công nghệ Vì vậy, muốn đạt được mục tiêu của sự nghiệp CNH-HĐH đất nước theo Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI và Nghị Quyết Đại hội Đảng bộ Tỉnh khoá XVII, theo tôi, Nghệ An cần phải có một chiến lược phát triển KH&CN đến 2020 và tầm nhìn 2025 Trong đó, mục tiêu đặt ra là đến năm 2020, KH&CN thực sự trở thành nền tảng, động lực và nòng cốt cho hoạt động kinh tế - xã hội các ngành, các cấp, đóng góp ít nhất 50% tăng trưởng GDP; đồng thời đảm bảo tương ứng đầu tư cho KH&CN của cả nước đến 2015 là 2% GPD và 2020 đạt 2,5% GDP

Để đạt được mục tiêu nói trên, phát triển KH&CN (2011-2020) cần chú trọng các vấn

đề sau: Coi KH&CN là động lực then chốt của quá trình phát triển nhanh, bền vững; Thực hiện đồng bộ cơ chế: nâng cao năng lực, đổi mới quản lý, ứng dụng, hội nhập KH&CN; Gắn mục tiêu KH&CN với mục tiêu kinh tế - xã hội; Phát triển mạnh thị trường KH&CN; Phát triển doanh nghiệp KH&CN, tăng cường tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm của đơn vị sự nghiệp KH&CN; Thực hành dân chủ, tôn trọng và phát huy tự do tư tưởng trong hoạt động nghiên cứu sáng tạo của trí thức; Thực hiện nghiêm túc các qui định về quyền sở hữu trí tuệ, nâng cao hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn đạt mức quốc gia

và quốc tế

Các giải pháp và tổ chức chiến lược phát triển KH&CN 2011-2020 bao gồm: Đẩy mạnh đổi mới thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa có sự quản lý của Nhà nước để tạo nhu cầu và động lực cho phát triển KH&CN; Đổi mới

cơ chế chính sách phát triển KH&CN theo cơ chế thị trường, phù hợp với bối cảnh hội nhập quốc tế và đặc thù hoạt động KH&CN; Tăng cường đầu tư nâng cấp tiềm

lực KH&CN cho tỉnh nhà, tập trung đầu tư trọng điểm nâng cao trình độ năng lực nghiên cứu khoa học, sáng tạo phát triển công nghệ cho một số lĩnh vực quan trọng như nông nghiệp, công nghệ sinh học…; Xây dựng lộ trình thực hiện chiến lược KH&CN giai đoạn 2011-2020; Đẩy mạnh hợp tác quốc tế về KH&CN

Đối với Nghệ An, trên cơ sở những định hướng, cần đầu tư cho KH&CN để phát triển kinh tế, đặc biệt tận dụng triệt để những lợi thế của mình: Lợi thế về vị trí địa

lý để phát triển dịch vụ, bao gồm dịch vụ tài chính - ngân hàng, dịch vụ du lịch (kể

cả du lịch sinh thái), dịch vụ thương mại…; Phát huy lợi thế về đất đai, tài nguyên thiên nhiên rừng và biển; Phát huy lợi thế về nông nghiệp: chăn nuôi thủy sản, một

số cây trồng chính như lạc, vừng, cây căn quả, cây công nghiệp: cao su, mía, dứa…; Phát huy lợi thế về chăn nuôi đại gia súc: trâu, bò thịt, bò sữa…/

* Ông Nguyễn Công Châu (Phó Chủ tịch UBND huyện Đô Lương):

“ Điều mà tôi trăn trở nhất đó là sự thiếu vắng những đề tài, dự án khoa học thực sự phục vụ có hiệu quả cho sản xuất nông nghiệp địa phương ”

Là một cán bộ đảng viên được cấp ủy UBND huyện giao trọng trách Phó chủ tịch UBND huyện phụ trách mảng nông - lâm và khoa học công nghệ trên địa bàn huyện Đô Lương, bản thân tôi luôn trăn trở, suy nghĩ làm thế nào để lĩnh vực KH&CN nói chung, khoa học kỹ thuật nói riêng phát huy có hiệu quả trong đời sống ứng dụng hàng ngày của người dân nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, tạo ra các sản phẩm tốt, mẫu mã đẹp, đủ sức cạnh tranh, thu hút, hội nhập trong xu thế mới Điều mà tôi trăn trở nhất đó là sự thiếu vắng những đề tài, dự án khoa học thực sự phục vụ hiệu quả cho sản xuất nông nghiệp địa phương như lai tạo các giống lúa mới (lúa thuần), giống cây công nghiệp ngắn ngày, giống chăn nuôi… vì Nghệ An vẫn là tỉnh sản xuất thuần nông Trong những năm qua, các nguồn giống, loại giống cơ bản tỉnh ta đang phụ thuộc vào thị trường nước ngoài và một số tỉnh

bạn, vì thế giá cả lại quá cao làm cho bà con nông dân đã khó khăn lại càng khó khăn hơn

KH&CN là lĩnh vực có phạm vi ảnh hưởng lớn đến mọi hoạt động xã hội, vừa

có tính ứng dụng hiện tại vừa có tính chiến lược lâu dài đòi hỏi chúng ta phải xem xét nghiêm túc và có những chính sách đầu tư hợp lý Để KH&CN phát huy đuợc hết hiệu quả vào sản xuất và đời sống thì cần một số chính sách thoả đáng đầu tư cho lĩnh vực này như: Khơi dậy sự đam mê nghiên cứu và có những chính sách thu hút nhân tài vào trong lĩnh vực hoạt động KH&CN; Thay đổi phương thức nghiên cứu khoa học, gắn nghiên cứu với thực tiễn - thực tiễn phải là môi trường nghiên cứu khoa học, ngược lại nghiên cứu là để phục vụ thực tiễn; Và đặc biệt là cần có các chế độ đãi ngộ và khích lệ các cán bộ làm khoa học, các nhà khoa học của tỉnh./

* Ông Dương Công Hoạt (Giám đốc Bệnh viện Nhi Nghệ An):

“…Có 3 yếu tố thúc đẩy phong trào nghiên cứu khoa học phát triển là khuyến khích, giao chỉ tiêu và tạo điều kiện thuận lợi nhất để triển khai thực hiện…”

Nghề y ở cấp độ thực hành là một trong những nghề bắt buộc phải ứng dụng những thành tựu khoa học đã được công bố, kiểm nghiệm để bảo đảm độ an toàn cao cho người bệnh Vì vậy, để có những thành tích về nghiên cứu khoa học (NCKH) lâm sàng được ghi nhận là điều không dễ dàng Nó lại càng khó khăn hơn khi những công trình NCKH triển khai tại những cơ sở đơn thuần về thực hành như các bệnh viện tuyến tỉnh, tuyến huyện Do đó, khi được vinh danh, bản thân tôi hết sức phấn khởi và ý thức rằng đây là nguồn động viên lớn, tạo đà để có thể tiếp tục có những thành tích mới cao hơn

Trong những năm gần đây, y học

có rất nhiều tiến bộ trong chẩn đoán và điều trị bệnh Là những cán bộ khoa học trong ngành, ngoài trách nhiệm thực hành khám chữa bệnh hàng ngày, chúng tôi luôn có ý thức tự đào tạo, cập nhật kiến thức thông qua nhiều kênh khác nhau để không những kiến thức của bản thân không bị lạc hậu mà còn có thể định hướng cho bước đi của chuyên ngành trong phạm vi mình phụ trách Muốn vậy, trong từng lĩnh vực y học cần có những phương pháp tiếp cận riêng Tuy nhiên, tựu trung lại khung tiếp cận cái mới có 4 yếu tố: thông tin - thầy - người bệnh - thực tiễn, trong

đó yếu tố thông tin và yếu tố thực tiễn quyết định thành công của người làm khoa học Vấn đề là ở chỗ thông tin mình thu thập được nên hiểu và vận dụng nó như thế nào trong điều kiện thực tiễn tại cơ sở của mình Trong rất nhiều trường hợp phải tranh thủ sự giúp đỡ của các đồng nghiệp có trình độ cao hơn (thầy) để chọn lọc thông tin và tìm phương pháp vận dụng nó vào thực tiễn Người bệnh luôn là yếu tố quan trọng, là đối tượng để triển khai những ứng dụng KH&CN, vì vậy phải luôn đặt lợi ích của người bệnh lên trên hết để nhận được sự đồng tình ủng hộ từ phía họ Bốn yếu tố này luôn có mối quan hệ hữu cơ với nhau

Bệnh viện Nhi Nghệ An trong nhiều năm qua đã có những thành tích đáng kể trong NCKH và ứng dụng KH&CN như hàng năm đều có công trình NCKH cấp tỉnh, và nhiều công trình NCKH cấp cơ sở Các công trình NCKH thường được nghiệm thu đạt kết quả cao, trong số đó có 2 công trình được giải thưởng sáng tạo KH&CN cấp tỉnh Nhiều thành tựu KH&CN được ứng dụng trong khám chữa bệnh tại Bệnh viện Nhi làm giảm đáng kể tỷ lệ tử vong và lượng bệnh nhân phải chuyển tuyến trên Có 3 yếu tố tạo nên kết quả nói trên là khuyến khích, giao chỉ tiêu và tạo điều kiện thuận lợi nhất để triển khai thực hiện, trong đó khuyến khích và tạo điều kiện là 2 yếu tố quyết định Trước hết phải làm cho mỗi một cán bộ khoa học nhận thức đúng về quyền lợi và nghĩa vụ của họ trong NCKH và phát triển kỹ thuật mới, trong đó có tổ chức đào tạo lại về phương pháp, coi trọng việc thảo luận và phân tích đề cương nghiên cứu hoặc triển khai ứng dụng Khi đề cương đã được thông qua, phải hết sức tạo điều kiện để thực hiện đúng tiến độ Hàng năm có đánh giá

tổng kết khen thưởng cá nhân, tập thể có thành tích để tạo đà cho năm sau Nhân đây tôi cũng xin cảm ơn Sở KH&CN trong những năm qua đã tạo nhiều điều kiện thuận lợi để cho Bệnh viện chúng tôi có nhiều đóng góp về lĩnh vực NCKH và ứng dụng công nghệ trong y tế./

* Ông Đào Tam Tỉnh (Giám đốc Thư viện tỉnh Nghệ An):

“ Cần có thêm sự đầu tư ngân sách xứng đáng cho công tác nghiên cứu khoa học; cần lựa chọn đầu tư đúng cho công trình ứng dụng tốt và loại ra các công trình kiểu nghiệm thu xong thì "bỏ ngăn kéo" không dùng đến ”

Tôi thấy tài liệu viết về địa phương và liên quan đến địa phương là vốn quý và có tầm quan trọng lớn, tác động đến sự phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội… của địa phương nếu được tổ chức khai thác, phát huy tốt Từ đó, tôi tập trung đọc, tìm tòi trong sách vở, ghi chép khái quát, tóm tắt lại những gì liên quan đến địa phương dù là một cuốn sách, vài chương, vài trang hay một tin tức nhỏ… Tôi tìm cách sưu tầm tập hợp tài liệu lại, mỗi năm một vài trăm cuốn, nhiều năm hình thành xây dựng được một kho sách Địa chí riêng khá bề thế của Thư viện tỉnh Hiện nay kho sách này có trên dưới 1 vạn cuốn, trong đó có nhiều tài liệu quý hiếm được sưu tầm trong nhân dân như vốn di sản Hán Nôm Nhờ vậy mà tôi tích luỹ được thêm nhiều kiến thức chuyên sâu về địa phương học, sưu tầm, biên soạn được một số cuốn sách, viết được một số bài báo đáp

ứng nhu cầu của đông đảo bạn đọc và nhân dân như: Khoa bảng Nghệ An (1075-1919),

Tìm trong di sản văn hóa xứ Nghệ, Kênh nhà Lê lịch sử và huyền thoại một số sách viết

chung như: Câu đối xứ Nghệ, Văn bia Nghệ An, Tác gia Nghệ Tĩnh thế kỷ XX… Tôi

cho rằng, các cấp lãnh đạo tỉnh cần có sự quan tâm đầu tư thích đáng cho các công trình nghiên cứu về địa phương của các tác giả ở địa phương, nhanh chóng và tập trung đầu

tư cho việc sưu tầm, bảo quản, dịch thuật, nghiên cứu, biên soạn, khai thác, phát huy vốn di sản Hán Nôm và tiếng dân tộc ít người, vì vốn này đang có nguy cơ "tuyệt chủng"

Trong thời gian qua, tôi thấy KH&CN tỉnh nhà đã có nhiều thành tựu đáng quý, đã tập hợp được một đội ngũ trí thức dồi dào, sản sinh ra được nhiều sản phẩm khoa học ứng dụng có hiệu quả Tuy nhiên, cần có thêm sự đầu tư ngân sách xứng đáng cho công tác nghiên cứu khoa học, cho các công trình khoa học lớn và khuyến khích được đội ngũ trí thức cống hiến hết mình cho khoa học; cần lựa chọn đầu tư đúng cho công trình ứng dụng tốt và loại ra các công trình kiểu nghiệm thu xong thì "bỏ ngăn kéo" không dùng đến Đặc biệt, lãnh đạo cần quan tâm hơn nữa và thực sự cả về tinh thần và vật chất cho đội ngũ cán bộ nghiên cứu khoa học, cần thực hiện chính sách thu hút người giỏi về tỉnh làm việc tốt hơn nữa./

* Ông Trần Minh Siêu (Phường Lê Mao - TP Vinh):

“ Cán bộ khoa học phải nhạy cảm phát hiện sớm nhu cầu bức thiết của sản xuất và đời sống xã hội ”

Công trình khoa học là đứa con tinh thần yêu quý của mình Người cha đẻ ra

nó phải biết cách “thai nghén” và dày công dưỡng dục thì nó mới khỏe mạnh, khôi ngô, sớm trở thành người hữu ích cho xã hội Công trình sáng tạo KH&CN được đẻ ra từ thực tế sản xuất và đời sống xã hội, rồi trở về phục vụ đắc lực hơn cho sản xuất và đời sống xã hội Do đó cán bộ

khoa học phải nhạy cảm phát hiện sớm nhu cầu bức thiết của sản xuất và đời sống xã hội, tìm cho được “chìa khoá vàng” để giải toả có hiệu quả nỗi bức xúc của sản xuất và đời sống xã hội Muốn làm được như vậy, tỉnh cần có sự ưu đãi, tạo điều kiện để cán bộ làm KH&CN có sự ổn định về kinh tế để toàn tâm toàn

ý cho sáng tạo KH&CN

Ở tỉnh ta hiện nay, thực

trạng cán bộ khoa học nói chung đang yếu và thiếu Vì thế, rất cần có giải pháp khai thác triệt để những cán bộ hoạt động lâu năm dày dạn kinh nghiệm để dìu dắt lớp trẻ, góp phần tích cực đào tạo lớp trẻ sớm trở thành người có năng lực nghiên cứu

thực sự Nếu làm được tốt, có hiệu quả thì đây cũng là giải pháp tích cực để khắc phục tình trạng thiếu cán bộ khoa học có năng lực hiện nay của tỉnh nhà./

Ông Ninh Viết Giao (Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Nghệ An):

“ Làm khoa học phải trung thực, trung thực với bản thân mình, trung thực với bạn bè, trung thực với các thư tịch, sách vở mà mình đã tham khảo, nghiên cứu ”