ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH 1 Nêu khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh? Phân tích nội hàm khái niệm và đối tượng nghiên cứu môn tư tưởng HCM Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng[.]
Trang 1ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
1 Nêu khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh? Phân tích nội hàm khái niệm và đối tượng nghiên cứu môn tư tưởng HCM.
- Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng (năm 2011) đã đưa ra định nghĩa như
sau: “Tư tưởng HCM là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề
cơ bản của Cách mạng Việt Nam, kết quả của
sự vận dụng và phát triển sáng tạo của chủ nghĩa M-L vào điều kiện cụ thể của nước ta,kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại; là tài sản tinh thần vô cùng to lớn và quý giá của Đảng và dân tộc ta, mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta
giành thắng lợi.”
- Khái niệm chỉ rõ nội hàm cơ bản của tư tưởng HCM, cơ sở hình thành cũng như ý nghĩa của tư tưởng đó Cụ thể:
+ Khái niệm đã nêu rõ bản chất khoa học và cách mạng cũng như nội dung cơ bản của
TTHCM.(1) Đó là hệ thống quan điểm toàn diện
và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng VN -> phản ánh những vấn đề có tính quy luật của cách mạng VN (2) TTHCM là hệ thống những quan điểm về: mục tiêu, con đường phát triển của dân tộc VN là chủ nghĩa cộng sản, độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; xây dựng một nước VN độc lập,thống nhất và giàu mạnh, đi lên chủ nghĩa xã hội Mục tiêu và con đường này hoàn toàn theo lý luận M-L; khẳng định vai trò lãnh đạo của ĐCSVN và sự quản lý của nhà nước VN mới; xác định lực lượng cách
Trang 2mạng là toàn thể nhân dân VN yêu nước, xây dựng con người VN có năng lực và phẩm chất đạo đức cách mạng; kết hợp sức mạnh đoàn kết dân tộc và đoàn kết quốc tế với quan hệ quốc tế hòa bình, hợp tác hữu nghị cùng phát triển; với phương pháp cách mạng phù hợp
+ Nêu lên cơ sở hình thành tư tưởng HCM là chủ nghĩa M-L – giá trị cơ bản nhất trong quá trình hình thành và phát triển của tư tưởng đó; đồng thời, tư tưởng HCM còn là kết quả của việc Ngườitiếp thu các giá trị truyền thống của dân tộc và tinh hoa văn hóa nhân loại
+ Khái niệm đó đã phản ánh kết quả quá trình nhận thức của Đảng; đồng thời nêu lên ý nghĩa của TTHCM, khẳng định TTHCM là tài sản tinh thần vô cùng to lớn và quý giá của Đảng và dân tộc ta, mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta.Cùng với chủ nghĩa M-L,
tư tưởng HCM là một bộ phận cấu thành của nền tảng tư tưởng và km chỉ nam cho hành động của Đảng và CMVN
- Đối tượng nghiên cứu:
+ Là toàn bộ những quan điểm của HCM thể hiệntrong di sản mà Người để lại Đó là hệ thống
quan điểm toàn diện và sâu sắc về sự phát triển của dân tộc VN và đối với sự phát triển văn minh tiến bộ của nhân loại Hệ thống quan điểm đó của HCM phản ánh trong những bài nói và bài viết, trong hoạt động cách mạng và trong cuộc sống hằng ngày của Người Đó là những vấn đề
lý luận và thực tiễn được rút ra từ cuộc đời hoạt động rất phong phú ở cả trong nước và trên thế giới của HCM phấn đấu cho sự nghiệp giải phóng không những ở tầm dân tộc VN mà còn ở tầm
Trang 3thế giới: giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội, giải phóng giai cấp, giải phóng con người.
+ Là quá trình vận động hệ thống quan điểm củaHCM về sự phát triển của dân tộc VN và đối với
sự phát triển văn minh, tiến bộ của nhân loại khi
hệ thống quan điểm này đi vào thực tiễn Hay nói cách khác, đó là quá trình “hiện thực hóa” hệthống quan điểm HCM trong quá trình phát triển của dân tộc VN Chủ nghĩa M-L có một quá trình được các đảng cộng sản vận dụng phù hợp với những điều kiện cụ thể của dân tộc mình và của thời đại Qúa trình này chính là sự thể hiện chủ nghĩa M-L luôn luôn được nạp thêm năng lượng mới từ cuộc sống TTHCM cũng như thế Trong quá trình hiện thực hóa hệ thống quan điểm của HCM, cách mạng VN luôn luôn vận dụng một cách sáng tạo và phát triển hệ thống quan điểm
đó trong những điều kiện mới
2.Trình bày nguyên tắc nghiên cứu, học tập môn TTHCM Theo anh chị, nguyên tắc nào là cơ bản và quan trọng nhất? Vì sao?
a, Nguyên tắc nghiên cứu và học tập
- Thống nhất nguyên tắc tính đảng và tính khoa học
Nội dung chủ yếu của phương pháp luận này là ởchỗ phải đứng trên lập trường giai cấp công
nhân, đứng trên quan điểm của chủ nghĩa M-L; quán triệt cương lĩnh, đường lối, quan điểm của ĐCSVN để nhận thức và phân tích những quan điểm của HCM Đồng thời, phải đảm bảo tính khách quan, khoa học của các luận đề nêu ra
Ở xã hội cộng sản thì con người được giải phóng khỏi mọi áp bức, bóc lột, con người làm chủ
nghĩa xã hội, con người sống trong tự do thật sự
Trang 4Cho nên vấn đề có tính phương pháp luận HCM ởchỗ,mọi suy nghĩ và hành động, mọi lúc, mọi nơi,người cách mạng đều phải hướng tới mục tiêu giải phóng con người Tất cả các công cuộc giải phóng trước đó đều chỉ là mục tiêu của từng
chặng đường Chỉ khi con người được giải phóng toàn diện thì thực sự mới là mục tiêu cuối cùng
và cao cả nhất Chính vì thế, thước đo duy nhất
để nhận rõ hiệu quả tư duy và hành động của người cách mạng và tổ chức cách mạng VN là ở chỗ tư duy và hành động đó có đưa lại cho nhân dân không Mọi suy nghĩ và hành động trái với lợiích của nhân dân đều là yếu tố có tính chất đi ngược lại với nguyên tắc phương pháp luận HCM
- Thống nhất giữa lý luận và thực tiễn
Ở HCM, tư duy và hành động kết hợp một cách nhuần nhuyễn với nhau; lý luận và thực tiễn luônluôn đi cùng nhau trong lý luận có chất thực tiễn đóng kết ở đó và trong thực tiễn có sự chỉ đạo của lý luận Chính vì thế, trong di sản của HCM hay nêu lên những cặp chính thể như học đi đôi với hành, nói đi đôi với làm,lí luận kết hợp với thực tiễn
HCM vừa coi trọng lí luận vừa coi trọng thực tiễn,
vì thực tiễn khái quát nên lí luận và chính lí luận lại chỉ đạo thực tiễn Đây là vòng xoáy của hai yếu tố luôn luôn tương tác với nhau để làm cho chúng ngày càng hoàn thiện Ở HCM, không có
sự tuyệt đối hóa mặt nào giữa chúng Thậm chí, nhìn xuyên suốt tư tưởng HCM thì trong lý luận
đã có thực tiễn, trong thực tiễn đã có lý luận, chúng như hình với bóng; chỉ khi nghiên cứu thậtsâu với tư cách là một yếu tố chuyên biệt thì chúng ta mới có thể cắt lát riêng ra, nhưng việc
Trang 5phân tách này cũng chỉ là tạm thời trong một động thái nào đó của thao tác nghiên cứu, còn bản chất nội dung phương pháp luận này là sự thống nhất biện chứng.
- Quan điểm lịch sử - cụ thể
Cùng với chủ nghĩa duy vật biện chứng, cần vận dụng chủ nghĩa duy vật lịch sử vào việc nghiên cứu tư tưởng HCM Trong vấn đề phương pháp luận này, cần vận dụng quan điểm của Leenin vềmối liên hệ biện chứng khi xem xét sự vật và hiện tượng trong mối liên hệ lịch sử căn bản, xem sự vật, hiện tượng đó xuất hiện trong lịch sửnhư thế nào, trải qua những giai đoạn phát triển chủ yếu nào; đứng trên quan điểm của sự phát triển đó để xem xét hiện nay nó đã trở thành nhưthế nào Nếu nắm vững quan điểm này, người nghiên cứu TTHCM sẽ nhận thức được bản chất
tư tưởng đó mang đậm dấu ấn của quá trình
phát triển lịch sử, quá trình phát triển sáng tạo, đổi mới
- Quan điểm toàn diện và hệ thống
TTHCM là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về CMVN, có quan hệ thống nhất biện chứng nội tại của nó.Một yêu cầu về lý luận khi nghiên cứu TTHCM trên bình diện tổng thể hay từng bộ phận là phải luôn luôn quán triệt mối liên hệ qua lại của các yếu tố, các bộ phận khác nhau trong sự gắn kết tất yếu của hệ thống tư tưởng đó xung quanh hạt nhân cốt lõi là tư tưởngđộc lập, tự do, dân chủ và chủ nghĩa xã hội Nếu tách rời một yếu tố nào đó khỏi hệ thống sẽ
khiến hiểu sai tư tưởng HCM
HCM luôn nhìn nhận sự vật, hiện tượng trong mộttổng thể vận động với những cái chung và những
Trang 6cái riêng, trong sự vận động cụ thể của điều kiệnhoàn cảnh nhất định nào đó và xem xét chúng trong xu thế chung Vì coi tính bao quát là một nguyên tắc tư duy và hành động như là một
phương pháp luận, cho nên HCM xem xét CMVN trong quan hệ tổng thể với cách mạng thế giới Trong khi nhìn bao quát, phương pháp luận này còn chỉ rõ điểm nhấn, bộ phận nào có tính trọng điểm để hướng hành động một cách tập trung ưutiên vào đó
- Quan điểm kế thừa và phát triển
Việc nghiên cứu, học tập môn TTHCM không chỉ đòi hỏi biết kế thừa, vận dụng mà còn phải biết phát triển sáng tạo tư tưởng của Người trong điều kiện lịch sử mới, trong bối cảnh cụ thể của đất nước và quốc tế
b, Nguyên tắc quan trọng nhất
Sự kết hợp chặt chẽ giữa tính đảng và tính khoa học là nguyên tắc cơ bản và quan trọng nhất trong phương pháp luận nghiên cứu tư tưởng HCM.Vì, nguyên tắc này giúp tránh việc phủ định
và cường điệu hóa TTHCM Chỉ trên cơ sở thống nhất nguyên tắc tính đảng và tính khoa học,
người nghiên cứu, học tập mới hiểu rõ và hiểu sâu sắc tư tưởng của Người
3 Các nhóm nhân tố tác động đến sự hình hành TTHCM Phân tích ảnh hưởng của giá trị truyền thống dân tộc và chủ nghĩa M-L tới sự hình thành TTHCM.
a, Các nhóm nhân tố ảnh hưởng đến sự hình thành TTHCM
- Cơ sở khách quan:
+ Về mặt thực tiễn: Bối cảnh lịch sử hình thành
tư tưởng HCM:
Trang 7 Cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ XX, sự xuất hiện củachủ nghĩa đế quốc đã khiến cho công cuộc xâm lược thuộc địa của các nước tư bản được đẩy mạnh hơn Mâu thuẫn mới xuất hiện đòi hỏi phải giải q uyết: mâu thuẫn giữa chủ nghĩa
đế quốc với các dân tộc thuộc địa
CMT10 Nga thành công (1917) mở ra thời đại mới – thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội trên pahm vi toàn thế giới Đồng thời, cuộc cách mạng ấy đã tạo ra cơ hội mới cho dân tộc
thuộc địa về sự lựa chọn về con đường cứu nước
Quốc tế Cộng sản ra đời (1919) đã đoàn kết vàthúc đẩy phong trào cộng sản và công nhân quốc tế phát triển Nó tạo ra sức mạnh cho phong trào cách mạng thế giới, trong đó có phong trào giải phóng ở các nước thuộc địa
Bản Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa của Lenin
ra đời (1920) ảnh hưởng lớn tới phong trào củacác nước thuộc địa, trong đó có VN Theo các nhà nghiên cứu: Với tác phẩm này, lần đầu tiên, vấn đề thuộc địa được đề cập đến một cách có hệ thống
Năm 1858, thực dân Pháp nổ súng xâm lược
và từng bước thôn tính VN (lúc đó VN đang ở chế độ phong kiến độc lập)
Các phong trào yêu nước ở VN đầu thế kỉ XX bùng nổ mạnh mẽ nhưng lần lượt thất bại
Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến sự thất bại là thiếu một tổ chức cách mạng, chân chính với một đường lối lãnh đạo đúng đắn, đáp ứng nguyện vọng của đông đảo quần chúng nhân
Trang 8dân lao động bị áp bức Phong trào cách mạng
“như đi trong dêm tối không lối ra”
Trước yếu cầu đòi hỏi của lịch sử dân tộc và sựxuất hiện những yếu tố mới của thời đại,nhữngngười yêu nước có chí hướng lớn ở Việt Nam đã
ra di tìm đường cứu nước, trong số đó có
Ngyễn Tất Thành – Hồ Chí Minh
+ Về mặt lý luận:
Gía trị truyền thống dân tộc:Theo “Từ điển tiếng Việt” “Truyền thống là thói quen đã hình thành lâu đời trong lối sống và nếp nghĩ, được truyền lại từ thế hệ này sang thế hệ khác” Lịch sử dựng nước và giữ nước mấy nghìn nămcủa nhân dân VN đã tạo nên nhiều truyền
thống tốt đẹp của dân tộc Điển hình phải kể đến:
Chủ nghĩa yêu nước: là tinh thần dựng nước,tinh thần đấu tranh kiên cường, bất khuất vì độc lập tự do của dân tộc; tinh thần phát triển đất nước cường thịnh; lòng tự hào, tự tôn dân tộc và căm thù giặc ngoại xâm
Tinh thần đoàn kết: là đoàn kết trong gia đình, làng, nước, như thủy chung, thương yêu nhau, giúp đỡ nhau Đoàn kết để chế ngự thiênnhiên, đoàn kết để chống giặc ngoại xâm,
đoàn kết để xay dựng, phát triển đất nước
Đạo đức dân tộc: là có tinh thần và hành động nhân nghĩa, nhân văn, yêu thương con người, yêu hòa bình,
Trí tuệ dân tộc: thể hiện ở người VN rất hamhọc, cầu thị, thông minh và sáng tạo trong mọilĩnh vực
Trang 9Tinh thần vượt khó: thể hiện ở việc người VNcần cù, chăm chỉ, chịu khó, dũng cảm và có ý chí vươn lên.
Tinh hoa văn hóa nhân loại: ngay từ thời niên thiếu, HCM đã sớm tiếp xúc với văn hóa của một số nước phương Đông và phương Tây, điển hình là TQ và Pháp Từ năm 1911 trở đi, Người đến nhiều nơi trên thế giới, tiếp xúc với nhiều hạng người cũng như các nền văn hóa khác nhau Người đã tiếp thu có chọn lọc và cải biến các giá trị văn hóa của nhân loại để phù hợp với hoàn cảnh, điều kiện của Việt
Nam Cụ thể như:
Tinh hoa văn hóa phương Đông: HCM chịu ảnh hưởng sâu sắc từ những giá trị Phật giáo, Nho giáo, chủ nghĩa Tam dân của Tôn Trung Sơn
Tinh hoa văn hóa phương Tây: HCM đã từng
đi rất nhiều nơi trên thế giới, làm nhiều nghề
để sống, và hoạt động cách mạng, tiếp xúc vớinhiều tầng lớp người và các nền văn hóa khác nhau Ở phương Tây, ngoài những giá trị nhân văn, bác ái của Thiên Chúa giáo, như Người từng nói: Điểm tốt của tôn giáo chúa Gieessu
là “lòng nhân ái cao cả” và “cũng như Khổng
Tử, Marx, Tôn Dật Tiên, Gieessu cũng muốn mưu cầu hạnh phúc cho loài người, mưu cầu phúc lợi cho xã hội” Người còn chịu ảnh hưởngbởi những giá trị của nền văn hóa Phục hưng (XIV-XVI); tư tưởng Khai sáng Pháp, nhất là tư tưởng “bình đẳng – tự do – bác ái”, tinh thần của bản “Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân
quyền” của Cách mạng tư sản Pháp năm 1779;
“Tuyên ngôn độc lập” của Mỹ năm 1776
Trang 10Chủ nghĩa Mác – Leenin: CN M-L là nguồn gốc lí luận quan trọng đặc biệt góp phần hình thành tư tưởng HCM Nó trang bị thế giới quan
và phương pháp luận khoa học cho tư tưởng HCM Trong cuộc đấu tranh, vừa nghiên cứu lí luận M-L vừa làm công tác thực tế, dần dần HCM hiểu được rằng, chỉ có chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản mới giải phóng được các dân tộc bị áp bức và giai cấp công nhân trên thế giới: “Bây giờ học thuyết nhiều, chủ nghĩa nhiều, nhưng chủ nghĩa chân chính nhất, chắc chắn nhất, cách mạng nhất là chủ nghĩa
Lenin” và “Chính do cố gắng vận dụng những lời dạy của Lenin một cách sáng tạo, phù hợp với thực tế VN mà chúng tôi đã chiến đấu và giành được thắng lợi to lớn”
Như vậy, HCM đã kế thừa những tinh hoa tư tưởng, triết học, văn hóa cả cổ kim, Đông Tây, làm giàu cho tư tưởng của mình Tất cả những tri thức ấy đã góp phần quan trọng vào việc hình thành tư tưởng HCM sau này
- Nhân tố chủ quan:
+ Phẩm chất của HCM:
Về đạo đức cách mạng của HCM: ngoài những giá trị đạo đức truyền thống vốn có, dưới tác động của hoàn cảnh lịch sử và hệ tư tưởng marxist, ở HCM đã sớm hình thành những
chuẩn mực đạo đức cách mạng Điển hình là lòng yêu nước, thương dân, sống có nghĩa tình,yêu thương con người, trách nhiệm với quốc
tế Đạo đức đó “không phải vì danh vọng cá nhân mà vì lợi ích chung của Đảng”
Về ý chí và bản lĩnh phi thường của HCM:
Chứng kiến nỗi đau mất nước, cuộc sống lầm
Trang 11than của nhân dân và sự bế tắc của các phongtrào yêu nước cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ XX, tinh thần yêu nước ở HCM đã nhanh chóng biến thành ý chí cứu nước, cứu dân và thể hiệnbằng hành động ra nước ngoài xem họ làm gì
để sau đó về giúp đồng bào mình Mặc dù đối mặt với muôn vàn khó khăn, thử thách nghiệt ngã trên hàn trình tìm đường cứu nước và hoạtđộng cách mạng (nhiều lần bị đế quốc thực dân cầm tù; thậm chí, có thời gian bị Quốc tế Cộng sản và một số đồng chí trong Ban chấp hành Trung ương Đảng hiểu lầm) nhưng HCM trước sau một lòng vì nước, vì dân và sự
nghiệp cách mạng quốc tế, nhất quán với
quan điểm cách mạng,khoa học, chân chính của mình
+ Tài năng của HCM:
Về trí tuệ của HCM: Không chỉ là một người amhiểu sâu sắc, uyên bác trong mọi lĩnh vực, mà Người còn luôn luôn chủ động, sáng tạo trong giải quyết các vấn đề của thực tiễn Có thể nói,HCM đã kế thừa có chọn lọc thành tựu văn hóa, tư tưởng, lý luận, nhất là tư tưởng, lý luậnmarxist Mặt khác, trên cơ sở kế thừa lý luận đitrước và tổng kết thực tiễn, Người đã sáng tạo
ra lý luận mới phù hợp với hoàn cảnh, điều kiện của VN Tư tưởng HCM là sản phẩm của thực tiễn, đồng thời Người cũng góp phần quantrọng vào việc sáng tạo ra thực tiễn
Về năng lực thực tiễn của HCM: TTHCM là sản phẩm của thực tiễn, nhưng Người cũng làm thực tiễn thay đổi có tính chất cách mạng
Người luôn thực hành nói đi đôi với làm, nói ít làm nhiều, thậm chí không nói mà luôn làm,
Trang 12với phương châm: việc gì có lợi cho dân thì nhất định phải làm, việc gì có hại cho dân thì nhất định phải tránh HCM là con người của hành động thực tiễn, có sự trải nghiệm, va đậpthực tiễn sâu sắc, có sự am hiểu và kinh
nghiệm thực tiễn phi thường Vì vậy, Người có năng lực xuất chúng trong việc giải quyết các tình huống do thực tiễn cuộc sống và cách mạng đặt ra
b, Ảnh hưởng của giá trị truyền thống dân tộc và chủ nghĩa M-L tới sự hình thành TTHCM.
Theo quan niệm phổ biến hiện nay, truyền thống la những đức tính, tập quán, tư tưởng, lối sống, được truyền từ thế hệ này sang thế
hệ khác Như vậy, giá trị truyền thống dân tộc bao gồm những đức tính, tập quán, tư tưởng, lối sống của dân tộc được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.Cụ thể là:
- Chủ nghĩa yêu nước: Đây là giá trị xuyên suốt trong những truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam; là động lực, sức mạnh giúp dân tộc VNtồn tại, vượt qua mọi khó khăn trong dựng nước
và giữ nước mà phát triển Chính chủ nghĩa yêu nước là nền tảng tư tưởng, điểm xuất phát và động lực thúc đẩy HCM ra đi tìm đường cứu nước,
và tìm thấy ở chủ nghĩa M-L con đường cứu nước,cứu dân
HCM đã chú ý kế thừa, phát triển tinh thần đấu tranh anh dũng,bất khuất vì độc lập, tự do của
Tổ quốc, nhằm bảo vệ chủ quyền quốc gia và sự toàn ven lãnh thổ Trong “Tuyên Ngôn Độc Lập”
Hồ Chí Minh đã trịnh trọng tuyên bố với thế giới nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập
Trang 13và sự thực đã thành một nước tự do và độc lập Toàn thể dân Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mệnh và của cải để giữ vững quyền tự do và độc lập ấy Không có gì quýhơn độc lập tự do - chân lý lớn của thời đại được
Hồ Chí Minh khẳng định đồng thời cũng chính là một điểm cốt lõi trong Tư Tưởng Hồ Chí Minh
Tinh thần đoàn kết: đoàn kết trong gia đình, làng, nước như thủy chung, yêu thương nhau, giúp đỡ nhau Đoàn kết để chế ngự thiên nhiên, đoàn kết
để chống giặc ngoại xâm, đoàn kết để xây dựng vàphát triển đất nước
Đạo đức dân tộc: đó là tinh thần và hành động
nhân nghĩa, nhân văn, yêu thương con người, yêu hòa bình của con người Việt Nam
Trí tuệ dân tộc: người Việt Nam rất ham học, cầu thị, thông minh và sáng tạo trong mọi lĩnh vực
Tinh thần vượt khó: dân tộc Việt Nam từ khi hình thành đến nay luôn đối mặt với hai loại giặc hung
dữ là giặc ngoại xâm và thiên tai Hoàn cảnh này
đã góp phần quan trọng trong việc hun đúc các thế
hệ người dân Việt Nam thành những người cần cù, chăm chỉ, chịu khó, dũng cảm và có ý chí vươn lên.Trong lãnh đạo nhân dân Việt Nam xây dựng và bảo vệ đất nước HCM luôn hết sức chú trọng kế thừa, phát triển những giá trị truyền thống tốt
đẹp của dân tộc Việt Nam là yêu nước gắn liền với yêu dân; có tinh thần đoàn kết, dân chủ,
nhân ái, khoan dung trong cộng đồng và hòa hiếu với các dân tộc lân bang; tinh thần cần cù, dũng cảm, sáng tạo, lạc quan, vì nghĩa, thương người của dân tộc Việt Nam Trong tư tưởng Hồ
Chí Minh, con người là vốn quý nhất, là nhân tố quyết định thành công của cách mạng; nước lấy
Trang 14dân làm gốc; gốc có vững cây mới bền; xây lầu thắng lợi trên nền nhân dân; đoàn kết dân tộc gắn liền với đoàn kết quốc tế là một nguyên tắc chiến lược quyết định thắng lợi của cách mạng Việt Nam
4 Bằng thực tiễn lịch sử, Hãy làm rõ nhận xét của đồng chí Gớt Hôn, Tổng bí thư Đảng cộng sản Mỹ: “Đồng chí Hồ Chí Minh là con người cần thiết xuất hiện đúng lúc, đúng yêu cầu của lịch sử, vào lúc mà lịch sử loài người đang
+ Cách mạng tháng 10 Nga thành công (1917) mở
ra thời đại mới - thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hộitrên phạm vi toàn thế giới đồng thời, cuộc cách mạng
ấy đã tạo ra cơ hội mới cho các dân tộc thuộc địa trong
sự lựa chọn về con đường cứu nước
+ Quốc tế Cộng sản ra đời (1919) đã đoàn kết cáclực lượng cách mạng và thúc đẩy phong trào cộng sản
và công nhân quốc tế phát triển Nó tạo ra sức mạnhcho phong trào cách mạng thế giới, trong đó có phongtrào giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa
+ Bản “Sơ thảo lần thứ nhất những vận phương vềvấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa” của Lênin ra đời(1920) đã ảnh hưởng lớn tới phong trào cách mạng ởcác nước thuộc địa, trong đó có Việt Nam theo các
Trang 15nhà nghiên cứu: với tác phẩm này, lần đầu tiên với
đề thuộc địa được đề cập đến một cách có hệ thống
- Bối cảnh lịch sử Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế
kỷ XX:
+ Năm 1858, Thực dân Pháp nổ súng xâm lược ViệtNam lúc đó Việt Nam đang ở chế độ phong kiếnđộc lập
+ Triều đình nhà Nguyễn cùng nhân dân ta đứngdậy kháng chiến chống thực dân Pháp phong tràođấu tranh diễn ra mạnh mẽ, sôi nổi khắp cả nước,điển hình là phong trào Cần Vương (1885-1896) vàcuộc khởi nghĩa Yên Thế (1884-1913)
+ Đầu thế kỷ 20, do tác động bởi cuộc khai thácthuộc địa lần thứ nhất của thực dân Pháp, ViệtNam có sự chuyển biến lớn về mọi mặt, đặc biệt làkinh tế, xã hội các giai tầng mới xuất hiện như: giai cấp công nhân, tư sản, tầng lớp tiểu tư sản các giai cấp cũ như: nông dân, địa chủ bị phân hóathành nhiều bộ phận khác nhau các “tân văn”,
“tân thư” và tư tưởng cải cách xã hội của KhangHữu Vi, Lương Khải Siêu từ Trung Quốc vào ViệtNam các phong trào yêu nước vì thế tiếp tục diễn
ra sôi nổi, đa dạng, nhất là phong trào đấu tranhtheo khuynh hướng dân chủ tư sản như: Đông Du,Duy Tân, Đông Kinh nghĩa thục, VN Quang phụchội…
+ Các phong trào yêu nước đầu thế kỷ 20 lần lượt
bị thất bại Nguyên nhân dẫn đến sự thất bại làthiếu một tổ chức cách mạng, chân chính với mộtđường lối lãnh đạo đúng đắn, đáp ứng được nguyệnvọng của đông đảo quần chúng nhân dân lao động
bị áp bức phong trào cách mạng như “đi trongđêm tối không lối ra” đây cũng là khát vọng thiếttha và quan trọng nhất của nhân dân Việt Nam ở
Trang 16thời điểm ấy đó là “yêu cầu của lịch sử” dân tộcđặt ra và cần phải được giải quyết.
+ Trước yêu cầu đòi hỏi của lịch sử dân tộc và sựxuất hiện những yếu tố mới của thời đại, Nhữngngười yêu nước có chí hướng lớn ở Việt Nam đã ra
đi tìm đường cứu nước, trong số đó có Nguyễn TấtThành (HCM)
+ Năm 1920, Sau khi đọc được bản” Sơ thảo lầnthứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc vàvấn đề thuộc địa” của Lênin tham dự Đại hội Tuatham gia sáng lập đảng cộng sản Pháp ủng hộquốc tế Cộng sản Quốc tế 3 Hồ Chí Minh đã tìmthấy con đường cứu nước mới và đúng đắn cho dântộc
+ Hồ Chí Minh là người Đảng viên Cộng sản đầutiên của Việt Nam và là người duy nhất bấy giờ tìm
ra con đường cứu nước đúng đắn đúng lúc cho cáchmạng Việt Nam Con đường cách mạng vô sản
Như vậy bối cảnh lịch sử trên cho thấy những thayđổi bước ngoặt có tính cách mạng nhất trong thờiđiểm ấy là sự ra đời của chủ nghĩa xã hội khoa họcđặc biệt là Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương
về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa của Lênin sựthành công của Cách mạng tháng 10 Nga năm
1917 sự xuất hiện của Quốc tế cộng sản Sự xuấthiện của chủ nghĩa đế quốc kéo theo sự xâm lượcthống trị và bóc lột tàn bạo nhân dân thuộc địa vàchính quốc đã đẩy phong trào cộng sản công nhânquốc tế và giải phóng dân tộc phát triển mạnh mẽkhắp nơi trên thế giới
Trước những yêu cầu đòi hỏi của lịch sử dân tộc vềcon đường cứu nước đúng đắn phù hợp Hồ Chí Minh
đã ra nước ngoài và bắt gặp Ánh Sáng của thời đạiChủ nghĩa Mác Lênin cùng những thay đổi bước
Trang 17ngoặt có tính cách mạng nhất Người đã tìm thấycon đường cách mạng đến nơi phù hợp với khátvọng của nhân dân Việt Nam đó là con đường cáchmạng vô sản.
5 Nêu các luận điểm cơ bản trong TTHCM về vấn đề độc lập dân tộc Phân tích làm sáng tỏ luận điểm “Độc lập dân tộc là quyền thiêng liêng, bất khả xâm phạm”.
a TTHCM về độc lập dân tộc:
“Độc lập, tự do là quyền thiêng liêng, bất khả xâmphạm của tất cả các dân tộc” HCM đã tiếp cậnquyền “độc lập, tự do” của dân tộc từ “quyền củacon người” đã được khẳng định trong “Tuyên ngônĐộc lập” của nước Mỹ năm 1776 và “Tuyên ngônNhân quyền và dân quyền” của Cách mạng Phápnăm 1791 Từ đó, Người khái quát và nâng caothành quyền dân tộc cơ bản, khẳng định đó làquyền “thiêng liêng, bất khả xâm phạm”
Khi dân tộc VN giành lại được độc lập, Người đãthay mặt Chính phủ lâm thời trịnh trọng tuyên bốtrước quốc dân đồng bào và thế giới rằng: “ Nước
VN có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thực đãthành một nước tự do và độc lập Toàn thể nhândân VN quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng,tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do vàđộc lập ấy.”
Ý chí và quyết tâm trên còn được nhân dân ta thểhiện trong hai cuộc kháng chiến chống thực dânPháp và đế quốc Mỹ Khi TDP tiến hành xâm lược
VN lần thứ hai, trong “Lời kêu gọi toàn quốc khángchiến” ngày 19/12/1946, Người đã thể hiện quyếttâm sắt đá, bảo vệ bằng được nền độc lập dân tộc– giá trị thiêng liêng mà nhân dân VN mới giành lạiđược: “Không! Chúng ta thà hi sinh tất cả, chứ nhất
Trang 18định không chịu mất nước, nhất định không chịulàm nô lệ” Khi đế quốc Mỹ trực tiếp đưa quân viễnchinh Mỹ vào tham chiến ở miền Nam VN, HCM đã
ra lời kêu gọi toàn dân đứng dậy chống Mỹ, cứunước, Người khẳng định “Không có gì quý hơn độclập, tự do”
“Độc lập dân tộc phải gắn liền tự do, cơm no, áo
ấm và hạnh phúc của nhân dân” Theo HCM, độclập dân tộc phải gắn với tự do của nhân dân Trong
“Chánh cương vắn tắt của Đảng”, Người cũng đãxác định rõ ràng mục tiêu đấu tranh của Cáchmạng là: “Làm cho nước Nam được hoàn toàn độclập dân chúng được tự do thủ tiêu hết các thứquốc trái thâu hết ruộng đất của đế quốc chủnghĩa làm của công chia cho dân cày nghèo Bỏsưu thuế cho dân cày nghèo thi hành luật ngàylàm 8 giờ” Sau thành công của CMT8 năm 1945,HCM đã viết thư gửi ủy ban nhân dân các kì, tỉnh,huyện và làng, trong đó nêu rõ: “Nước độc lập màdân không hưởng hạnh phúc tự do, thì độc lập cũngchẳng có ý nghĩa gì”
Ngoài ra, độc lập dân tộc cũng phải gắn với cơm
no, áo ấm và hạnh phúc của nhân dân Ngay sauthắng lợi của CMT8 năm 1945, HCM yêu cầu Chínhphủ phải thực hiện ngay các nhiệm vụ: Làm chodân có ăn, có mặc, có chỗ ở và học hành Trongsuốt cuộc đời hoạt động CM của mình, HCM coi
“độc lập” luôn gắn liền với “tự do,cơm no, áo ấm”cho nhân dân
Theo HCM, “độc lập dân tộc là phải độc lập thật sự,hoàn toàn và triệt để trên tất cả các lĩnh vực”.Người nhấn mạnh: độc lập mà người dân không cóquyền tự quyết về ngoại giao, không có quân đội