Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức và việc vận dụng xây dựng đạo đức ở Việt Nam hiện nay (Tác giả: Bùi Thị Trà Giang Đại học Thái Nguyên) heart heart heart heart heart heart heart heart heart heart heart heart heart heart heart heart
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI
BỘ MÔN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
TIỂU LUẬN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
Đ
Ề T ÀI :
Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức và việc vận dụng xây dựng đạo đức ở Việt Nam hiện nay? Họ và tên : ………
Mã sinh viên : ………
Lớp : ………
Giảng viên hướng dẫn : ………
Hà Nội, ngày 19 tháng 05 năm 2023
Trang 2TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI
BỘ MÔN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
TIỂU LUẬN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
ĐỀ TÀI:
Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức và việc vận dụng
xây dựng đạo đức ở Việt Nam hiện nay?
Họ và tên : ………
Mã sinh viên : ………
Lớp : ………
Giảng viên hướng dẫn : ………
Hà Nội, ngày 19 tháng 05 năm 2023
Trang 3MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
1 Tính cấp thiết của đề tài 1
2 Mục đích nghiên cứu 1
3 Đối tượng nghiên cứu 2
4 Phạm vi nghiên cứu 2
5 Phương pháp nghiên cứu 2
6 Kết cấu của đề tài 2
NỘI DUNG 3
CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CỦA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC 3
1.1 Quan điểm về vai trò và sức mạnh của đạo đức 3
1.1.1 Đạo đức là cái gốc của người cách mạng 3
1.1.2 Đạo đức là nhân tố tạo nên sức hấp dẫn của chủ nghĩa xã hội 3
1.2 Quan điểm về những chuẩn mực đạo đức cách mạng 4
1.2.1 Trung với nước, hiếu với dân 4
1.2.2 Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư 5
1.2.3 Thương yêu con người, sống có tình nghĩa 7
1.2.4 Tinh thần quốc tế trong sáng, thuỷ chung 7
1.3 Quan điểm về những nguyên tắc xây dựng đạo đức mới 7
1.3.1 Nói đi đôi với làm, phải nêu gương về đạo đức 7
1.3.2 Xây đi đôi với chống 8
1.3.3 Phải tu dưỡng đạo đức suốt đời 9
1.4 Một số lời dạy của Bác Hồ về đạo đức, lối sống 10
CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC TRONG VẤN ĐỀ XÂY DỰNG ĐẠO ĐỨC Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 12
2.1 Thực trạng đạo đức của sinh viên Việt Nam hiện nay 12
Trang 42.1.1 Ưu điểm 12
2.1.2 Hạn chế 13
2.2 Thực trạng vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức trong vấn đề xây dựng đạo đức ở Việt Nam hiện nay 13
2.2.1 Một số kết quả đạt được 13
2.2.2 Một số hạn chế, tồn tại 14
2.2.3 Nguyên nhân của những hạn chế, tồn tại 15
CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT HUY SỨC MẠNH CỦA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC TRONG VẤN ĐỀ XÂY DỰNG ĐẠO ĐỨC Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 16
3.1 Giải pháp nhằm phát huy sức mạnh của tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức trong vấn đề xây dựng đạo đức ở Việt Nam hiện nay 16
3.2 Liên hệ bản thân 16
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 18
1 Kết luận 18
2 Kiến nghị 19
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 20
Trang 5MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Như chúng ta đã biết thì chủ tịch Hồ Chí Minh là người bàn nhiều nhất về đạođức “Đức là gốc” chính là quan điểm cơ bản, xuyên suốt và nhất quán trong tư tưởngđạo đức Hồ Chí Minh Theo Hồ Chí Minh, đạo đức không chỉ là cái gốc, là nền tảng,
là nhân tố chủ chốt của người cách mạng, mà còn là thước đo của lòng cao thượng củacon người Người đưa nội dung đạo đức cách mạng vào trong những bài giảng đầu tiêncho lớp thanh niên chi thức yêu nước đầu tiên của Việt Nam Hồ Chí Minh quanniệm đạo đức cách mạng chính là đạo đức của người cách mạng xuất hiện trong quátrình đấu tranh giải phóng dân tộc và đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam Theo Hồ ChíMinh, đạo đức cách mạng là trung với nước, hiếu với dân, suốt đời phấn đấu hy sinh vìđộc lập tự do của Tổ quốc; là cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; luôn yêu thương,quý trọng con người và tinh thần quốc tế trong sáng… Tư tưởng về đạo đức của HồChí Minh thuộc hệ tư tưởng của giai cấp vô sản, đạo đức Mác-Lênin, mang bản chấtcách mạng và khoa học triệt để, đậm đà truyền thống nhân ái Việt Nam và nhân loại
Đạo đức nói chung và đạo đức cách mạng nói riêng chính là cái gốc của nhâncách, là nền tảng của người cách mạng Việc chăm lo cái gốc, cái nguồn ấy phải làcông việc thường xuyên của toàn Đảng, toàn dân cùng với gia đình và mỗi người trong
xã hội Do vậy, việc tìm hiểu, học tập tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức để từ đó cóthể vận dụng vào việc xây dựng đạo đức ở Việt Nam hiện nay thật sự có một ý nghĩa
vô cùng quan trọng và cần thiết để qua đó góp phần xây dựng, đổi mới và đưa đất
nước phát triển Do đó, em quyết định chọn đề tài “Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo
đức và việc vận dụng xây dựng đạo đức ở Việt Nam hiện nay?” để làm chủ đề bài
tiểu luận của mình
Trang 63 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là: Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức và việcvận dụng xây dựng đạo đức ở Việt Nam hiện nay
4 Phạm vi nghiên cứu
Phạm vi nghiên cứu là toàn bộ những nội dung cơ bản và giá trị của tư tưởng
Hồ Chí Minh về đạo đức
5 Phương pháp nghiên cứu
Tiểu luận sử dụng phương pháp phân tích và tổng hợp, thống kê, so sánh,phương pháp logic kết hợp với phương pháp lịch sử để tiến hành nghiên cứu đề tài
Với phương pháp luận là quan điểm của Đảng và quan điểm của chủ tịch HồChí Minh, khi đi vào tìm hiểu sâu sẽ giúp cho tư duy và góc độ nghiên cứu luôn điđúng hướng và hiệu quả
6 Kết cấu của đề tài
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, tiểu luận đượcchia làm ba chương sau đây:
Chương 1: Lý luận của tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức
Chương 2: Thực trạng vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức trong vấn đềxây dựng đạo đức ở Việt Nam hiện nay
Chương 3: Giải pháp nhằm phát huy sức mạnh của tư tưởng Hồ Chí Minh vềđạo đức trong vấn đề xây dựng đạo đức ở Việt Nam hiện nay
Trang 7NỘI DUNG CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CỦA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC
1.1 Quan điểm về vai trò và sức mạnh của đạo đức
1.1.1 Đạo đức là cái gốc của người cách mạng
Khi đánh giá về vai trò của đạo đức trong đời sống, từ rất sớm, Hồ Chí Minh đãkhẳng định đạo đức là nguồn nuôi dưỡng và phát triển con người, như gốc của cây,như nguồn của sông suối Người cách mạng phải có đạo đức cách mạng làm nền tảng
tư tưởng mới hoàn thành được nhiệm vụ cách mạng vẻ vang Trong điều kiện Đảngcầm quyền, Người trăn trở với nguy cơ Đảng xa rời cuộc sống, xa rời quần chúng, rơivào thoái hóa, biến chất
Vì vậy Hồ Chí Minh yêu cầu Đảng phải “là đạo đức, là văn minh”, Người căndặn: “Mỗi đảng viên và cán bộ phải thật sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sựcần kiệm liêm chính, chí công vô tư Phải giữ gìn Đảng ta thật trong sạch, phải xứngđáng là người lãnh đạo, là người đấy tớ trung thành của nhân dân” Hồ Chí Minh luônđặt đạo đức bên cạnh tài năng, gắn đức với tài, lời nói đi đôi với hành động và hiệuquả trên thực tế
Như vậy, trong tư tưởng Hồ Chí Minh, đức và tài, hồng và chuyên, phẩm chất
và năng lực phải thống nhất làm một Trong đó: đức là gốc của tài; hồng là gốc củachuyên; phẩm chất là gốc của năng lực Tài là thể hiện cụ thể của đức trong hiệu quảhành động
1.1.2 Đạo đức là nhân tố tạo nên sức hấp dẫn của chủ nghĩa xã hội
Theo Người, sức hấp dẫn của chủ nghĩa xã hội chưa phải là ở lý tưởng cao xa, ởmức sống vật chất dồi dào, ở tư tưởng được tự do giải phóng, mà trước hết ở nhữnggiá trị đạo đức cao đẹp, ở phẩm chất của những người cộng sản ưu tú, bằng tấm gươngsống và hành động của mình chiến đấu cho lý tưởng đó trở thành hiện thực Người chorằng, phong trào cộng sản công nhân quốc tế trở thành lực lượng quyết định vận mệnhcủa loài người không chỉ do chiến lược và sách lược thiên tài của cách mạng vô sản,
mà còn do những phẩm chất đạo đức cao quý làm cho chủ nghĩa cộng sản trở thànhmột sức mạnh vô địch
Trang 8Tấm gương đạo đức trong sáng của một nhân cách vĩ đại, song cũng rất đờithường của Hồ Chí Minh chẳng những có sức hấp dẫn lớn lao, mạnh mẽ với nhân dânViệt Nam, mà còn cả với nhân dân thế giới Tấm gương đó từ lâu, là nguồn cổ vũ độngviên tinh thần quan trọng đối với nhân dân ta và nhân loại tiến bộ đoàn kết đấu tranh vìhòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội.
1.2 Quan điểm về những chuẩn mực đạo đức cách mạng
1.2.1 Trung với nước, hiếu với dân
Trong mối quan hệ đạo đức thì mối quan hệ giữa mỗi người với đất nước, vớinhân dân, với dân tộc là mối quan hệ lớn nhất Trung, hiếu là phẩm chất đạo đức quantrọng nhất, bao trùm nhất Người nói: “Đạo đức cũ như người đầu ngược xuống đấtchân chổng lên trời Đạo đức mới như người hai chân đứng vững được dưới đất, đầungẩng lên trời.”
Trung, hiếu là những khái niệm đã có trong tư tưởng đạo đức truyền thống ViệtNam và phương Đông, song có nội dung hạn hẹp, phản ánh bổn phận của dân đối vớivua, con đối với cha mẹ: “Trung với vua, hiếu với cha mẹ” Hồ Chí Minh đã mượnkhái niệm cũ và đưa vào nội dung mới: “Trung với nước, hiếu với dân”, tạo nên mộtcuộc cách mạng trong quan niệm về đạo đức
Trung với nước là tuyệt đối trung thành với sự nghiệp dựng nước và giữ nước,trung thành với con đường đi lên của đất nước; là suốt đời phấn đấu hy sinh vì độc lập
tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội, nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nàocũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng Trung với nước phải gắn liền hiếu vớidân Vì nước là nước của dân, còn nhân dân là chủ của đất nước Đây là chuẩn mựcđạo đức có ý nghĩa quan trọng hàng đầu Hiếu với dân thể hiện ở chỗ thương dân, tindân, gắn bó với dân, kính trọng và học tập nhân dân, lấy dân làm gốc, phục vụ nhândân hết lòng Đối với cán bộ lãnh đạo, Hồ Chí Minh yêu cầu phải nắm vững dân tình,hiểu rõ dân tâm, thường xuyên quan tâm cải thiện dân sinh, nâng cao dân trí
*Nội dung chủ yếu của trung với nước:
● Đặt lợi ích của đảng, của Tổ quốc, của cách mạng lên trên hết.
● Quyết tâm phấn đấu thực hiện mục tiêu của cách mạng.
Trang 9● Thực hiện tốt chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước.
*Nội dung của hiếu với dân:
● Khẳng định vai trò sức mạnh thực sự của nhân dân.
● Tin dân, lắng nghe dân, học dân, tổ chức vận động nhân dân cùng thực hiện
tốt đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước
● Chăm lo đến đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân
● Mọi đường lối, chính sách đều phục vụ lợi ích của nhân dân.
1.2.2 Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư
Đây là những phẩm chất đạo đức gắn liền với hoạt động hàng ngày của conngười, là đại cương đạo đức Hồ Chí Minh Hồ Chí Minh chỉ ra rằng, bọn phong kiếnngày xưa nêu ra cần, kiệm, liêm, chính, nhưng không bao giờ thực hiện mà lại bắt
nhân dân tuân theo để phụng sự quyền lợi cho chúng Người cũng dùng những phạm
trù đạo đức cũ, lọc bỏ những nội dung lạc hậu, đưa vào những nội dung mới đáp ứngnhu cầu cách mạng
*Nội dung của “cần”:
Cần là lao động cần cù, siêng năng, lao động có kế hoạch, sáng tạo năng suấtcao; lao động với tinh thần tự lực cánh sinh, không lười biếng, không ỷ lại, không dựadẫm Lao động là nghĩa vụ thiêng liêng, là nguồn sống, nguồn hạnh phúc của conngười
*Nội dung của “kiệm”:
Kiệm là tiết kiệm sức lao động, tiết kiệm thì giờ, tiết kiệm tiền của của nhândân, của đất nước, của bản thân mình Tiết kiệm từ cái nhỏ đến cái to; “Không xa xỉ,không hoang phí, không bừa bãi”, nhưng không phải là bủn xỉn Kiệm trong tư tưởngcủa Người còn đồng nghĩa với năng suất lao động cao Theo Hồ Chí Minh Cần phải điliền với Kiệm, cần mà không kiệm cũng giống như gió vào nhà trống, thùng khôngđáy, và một dân tộc biết cần, biết kiệm là một dân tộc giàu về vật chất, mạnh về tinhthần, một dân tộc văn minh tiến bộ
*Nội dung của “liêm”:
Trang 10Liêm là luôn luôn tôn trọng giữ gìn của công và của dân; không xâm phạm mộtđồng xu, hạt thóc của nhà nước, của nhân dân Phải trong sạch, không tham lam địa vị,tiền của, danh tiếng, sung sướng Không tâng bốc mình Chỉ có một thứ ham là hamhọc, ham làm, ham tiến bộ Hành vi trái với chữ liêm là: “Cậy quyền thế mà đục khoét,
ăn của dân, hoặc trộm của công làm của riêng Dìm người giỏi, để giữ địa vị và danhtiếng của mình là trộm vị Gặp việc phải, mà sợ khó nhọc nguy hiểm, không dám làm
là tham uý lạo”
*Nội dung của “chính”:
Chính là không tà, thẳng thắn, đứng đắn đối với mình, với người, với việc: Đốivới mình, không tự cao, tự đại, luôn chịu khó học tập cầu tiến bộ, luôn kiểm điểmmình để phát huy điều hay, sửa đổi điều dở Đối với người, không nịnh hót người trên,xem khinh người dưới; luôn giữ thái độ chân thành, khiêm tốn, đoàn kết, không dốitrá, lừa lọc Đối với việc, để việc công lên trên việc tư, làm việc gì cho đến nơi, đếnchốn, không ngại khó, nguy hiểm, cố gắng làm việc tốt cho dân cho nước
Cần, kiệm, liêm, chính là những phẩm chất rất cần thiết đối với người cán bộ,đảng viên Nếu đảng viên mắc sai lầm thì sẽ ảnh hưởng đến uy tín của Đảng, nhiệm vụcủa cách mạng Cần, kiệm, liêm, chính còn là thước đo sự giàu có về vật chất, vữngmạnh về tinh thần, sự văn minh của dân tộc Nó là cái cần để “làm việc, làm người,làm cán bộ, để phụng sự Đoàn thể, phụng sự giai cấp và nhân dân, phụng sự Tổ quốc
và nhân loại”
*Nội dung của “chí công vô tư”:
Chí công vô tư là ham làm những việc ích quốc, lợi dân, không ham địa vị,không màng công danh, vinh hoa phú quý; “phải lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ.Thực hành chí công vô tư là nêu cao chủ nghĩa tập thể, nâng cao đạo đức cách mạng,quét sạch chủ nghĩa cá nhân Chủ nghĩa cá nhân chỉ biết đến mình, muốn “mọi người
vì mình” Nó là giặc nội xâm, còn nguy hiểm hơn cả giặc ngoại xâm Hồ Chí Minhviết: “Một dân tộc, một đảng và mỗi con người, ngày hôm qua là vĩ đại, có sức hấpdẫn lớn, không nhất định hôm nay vẫn được mọi người yêu mến và ca ngợi, nếu lòng
dạ không trong sáng nữa, nếu sa vào chủ nghĩa cá nhân” Người cũng phân biệt lợi ích
cá nhân và chủ nghĩa cá nhân
Trang 11Chí công vô tư là tính tốt có thể gồm 5 điều: nhân, nghĩa, trí, dũng, liêm Bồidưỡng phẩm chất đạo đức cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư là để người cáchmạng vững vàng qua mọi thử thách: “Giàu sang không quyến rũ, nghèo khó không thểchuyển lay, uy vũ không thể khuất phục”.
1.2.3 Thương yêu con người, sống có tình nghĩa
Kế thừa truyền thống nhân nghĩa của dân tộc, kết hợp truyền thống nhân nghĩavới chủ nghĩa nhân đạo cộng sản, tiếp thu tinh thần nhân văn của nhân loại qua nhiềuthế kỷ, qua hoạt động thực tiễn, Hồ Chí Minh đã xác định tình yêu thương con người
là phẩm chất đạo đức cao đẹp nhất
Tình yêu thương con người trong tư tưởng Hồ Chí Minh có phạm vị rất rộnglớn, đó là tình thương bao la dành cho những người cùng khổ, những người lao động
bị áp bức, bóc lột không chỉ ở Việt Nam mà còn trên khắp thế giới Yêu thương con
người là nghiêm khắc với mình, độ lượng với người khác; phải có tình nhân ái với cảnhững ai có sai lầm, đã nhận rõ và cố gắng sửa chữa, đánh thức những gì tốt đẹp trongmỗi con người Bác căn dặn, Đảng phải có tình đồng chí thương yêu lẫn nhau, trênnguyên tắc tự phê bình và phê bình chân thành, thẳng thắn, không “dĩ hoà vi quý”,không hạ thấp con người, càng không phải vùi dập con người
1.2.4 Tinh thần quốc tế trong sáng, thuỷ chung
Chủ nghĩa quốc tế là một trong những phẩm chất quan trọng nhất của đạo đứccộng sản chủ nghĩa Nó được bắt nguồn từ bản chất của giai cấp công nhân, nhằm vào
mối quan hệ rộng lớn, vượt ra khỏi quốc gia dân tộc Nội dung của chủ nghĩa quốc tế
trong tư tưởng Hồ Chí Minh rất rộng lớn và sâu sắc
Đó là sự tôn trọng, hiểu biết, thương yêu và đoàn kết với giai cấp vô sản toànthế giới, với tất cả các dân tộc và nhân dân các nước, với những người tiến bộ trêntoàn cầu, chống lại mọi sự chia rẽ, hằn thù, bất bình đẳng và phân biệt chủng tộc;
chống chủ nghĩa dân tộc hẹp hòi, sô vanh, chủ nghĩa bành trướng, bá quyền Người
khẳng định: “Bốn phương vô sản đều là anh em”; giúp bạn là tự giúp mình; thắng lợicủa mình cũng là thắng lợi của nhân dân thế giới
1.3 Quan điểm về những nguyên tắc xây dựng đạo đức mới
1.3.1 Nói đi đôi với làm, phải nêu gương về đạo đức
Trang 12Nói đi đôi với làm, Hồ Chủ tịch coi đây là nguyên tắc quan trọng bậc nhât trongxây dựng một nền đạo đức mới Điều này được Hồ Chí Minh khẳng định tuef giữanhững năm 20 của thế kỷ XX trong tác phẩm đường cách mệnh Bản thân Hồ ChíMinh là tấm gương trong sáng tuyệt vời về lời nói đi đôi với việc làm Nói đi đôi vớilàm là đặc trưng bản chất của tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh – đạo đức cách mạng.Nói đi đôi với làm đối lập hoàn toàn với thói đạo đức giả của giai cấp bóc lột, nói mộtđằng làm một nẻo, thậm chí nói mà không làm.
Sau thắng lợi của cách mạng tháng tám, Hồ Chí Minh đã chỉ ra những biểu hiệncủa thói đạo đức giả ở một số cán bộ, vác mặt làm quan cách mạng, nói mà không làm.sau này Người đã nhiều lần bàn đến việc tẩy sạch căn bệnh quan liêu, coi thường quầnchúng của một số cán bộ, đảng viên “miệng thì nói dân chủ, nhưng làm việc thì họtheo lối quan chủ Miệng thì nói “sự quần chúng”, nhưng họ làm trái ngược với lợi íchcủa quần chúng, trái ngược với phương châm, chính sách của đảng và Chính phủ, làmtổn hại uy tín của đảng và chính phủ trước nhân dân Nêu gương về đạo đức là một nétđẹp của truyền thống văn hóa phương Đông Nói đi đôi với làm phải gắn liền với nêugương về đạo đức Hồ Chí Minh đã có lần chỉ rõ: “nói chung thì các dân tộc phươngĐông đều giàu tình cảm, và đối với họ một tấm gương sống còn có gí trị hơn một trămbài diễn văn tuyên truyền” Với ý nghĩa đó, Hồ Chí Minh đã đào tạo các thế hệ cán bộcách mạng tiền phong, mà còn bằng chính tấm gương đạo đức cao cả của mình
Hồ Chí Minh cho rằng, hơn bất cứ một lĩnh vực nào khác, trong việc xây dựngmột nền đạo đức mới, đạo đức cách mạng phải đặc biệt chú trọng “đạo làm gương”.Người nói: “Lấy gương người tốt, việc tốt để hằng ngày giáo dục lẫn nhau là một trongnhững cách tốt nhất để xây dựng Đảng, xây dựng các tổ chức cách mạng, xây dựngcon người mới, cuộc sống mới” Để làm được như thế, phải chú ý phát hiện, xây dựngnhững điển hình người tốt, việc tốt rất gần gũi trong đời thường, trong các lĩnh vực laođộng sản xuất, trong chiến đấu, trong học tập
Như vậy, một nền đạo đức mới chỉ có thể được xây dựng trên một cái nền rộnglớn, vững chắc khi những chuẩn mực đạo đức trở thành hành vi đạo đức hằng ngày củatoàn xã hội
1.3.2 Xây đi đôi với chống