(Tiểu luận) trách nhiệm hình sự của người phạm tội trongtình trạng say do dùng rượu hoặc chất kích thích kháctheo pháp luật hình sự việt nam

Do đó, việc hiểu rõ pháp luật là một điều vôcùng quan trọng.Vì vậy, nhóm quyết định chọn đề tài : “ Trách nhiệm hình sự của người phạm tội trong tình trạng say do dùng rượu hoặc chất kíc

TRƯỜNG ĐẠI HỌC DUY TÂN - -

BÀI TIỂU LUẬN

ĐỀ TÀI: TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ CỦA NGƯỜI PHẠM TỘI TRONGTÌNH TRẠNG SAY DO DÙNG RƯỢU HOẶC CHẤT KÍCH THÍCH KHÁC

THEO PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM

GVHD: Nguyễn Thị Thu Hà

LỚP: LAW 201 E

Đà Nẵng, tháng 9 năm 2023

1

TÊN – MSSV :

Doãn Hữu Dũng 28213347505

Nguyễn Thị Hải Dương 28206125373

Nguyễn Trần Khánh Duy 28211351292

Nguyễn Thành Duy 28218003684

Võ Thị Duyên 28205051882

Nguyễn Hồng Duyên 28206100620

Nguyễn Thùy Duyên 28206151744

Cao Lê Ga 27214731627

Trần Đình Sơn Giang 25211617735

Dương Đặng Giáp 28211153446

Lâm Ty Gon 28213206039

Võ Hoàng Hà 27218227851

Lê Nguyễn Bảo Hân 28206223900

Bùi Ngọc Hân 28213222024

2

MỤC LỤC

I.Phần mở đầu ……… ……….4

1 Lý Do Chọn Đề Tài……….……… 5

2 Mục tiêu nghiên cứu……… ………… 7

3 Ý nghĩa của đề tài……… … 7

II.NỘI DUNG CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ CỦA NGƯỜI TỘI TRONG TÌNH TRẠNG SAY DO DÙNG RƯỢU……….8

1 Trách nhiệm hình sự và cơ sở trách nhiệm hình sự……… ……….10

1.1 Trách nhiệm hình sự trong hệ thống pháp luật……… 7

1.2 Cơ sở xác định trách nhiệm hình sự của người sử dụng rượu hoặc các chất kích thích mạnh… ……… ……… 12

1.3 Phân biệt trách nhiệm hình sự trong tình trạng say do dùng rượu với các trường hợp khác… ……… 12

1.4 Kết luận chương 1……….……… … 13

CHƯƠNG 2: LUẬT HÌNH SỰ VỀ TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ CỦA NGƯỜI PHẠM TỘI TRONG TÌNH TRẠNG SAY DO DÙNG RƯỢU THEO PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM……… 15

2.1 Quy định của Bộ luật Hình sự về trách nhiệm hình sự trong tình trạng say do dùng rượu ……… 15

2.2 Hậu quả của việc phạm tội trong tình trạng say do dùng rượu……… 17

2.3 Kết luận chương 2……… ………… 17

CHƯƠNG 3: CẢI TIẾN QUY ĐỊNH VỀ TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ TRONG TÌNH TRẠNG SAY DO DÙNG RƯỢU HOẶC CÁC CHẤT KÍCH THÍCH THEO PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM 3.1 Đề xuất sửa đổi và bổ sung pháp luật hiện hành………… ……… 21

3.2 Biện pháp phòng ngừa và xử lý tình trạng say do sử dụng chất kích thích……… 22

3.3 Thay đổi thái độ xã hội về việc sử dụng chất kích thích……… …24

3.4 Kết luận chương 3……… ….24

CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN……… … 26

4.1 Tóm tắt các điểm chính trong nghiên cứu……… 26

4.2 Nhấn mạnh về tầm quan trọng của việc cân nhắc trách nhiệm hình sự……… …… 27 4.3 Hướng phát triển tiềm năng cho nghiên cứu tương lai về đề tài liên quan đến trách nhiệm hình sự và tình trạng say do dùng rượu, bao gồm cả việc mở rộng phạm vi nghiên cứu và phân

3

tích sâu hơn về các khía cạnh liên quan……… … …28

LỜI MỞ ĐẦU

Trong số các quyền nhân thân, quyền sống, quyền được tôn trọng và bảo vệ tính mạng của con người là quyền tự nhiên, thiêng liêng và cao quý nhất, không mộtquyền nào có thể so sánh được Nếu quyền sống, quyền được tôn trọng và bảo vệ tính mạng của con người bị xâm phạm thì các quan hệ xã hội sẽ bị phá vỡ

Pháp luật hình sự là một trong những công cụ sắc bén, hữu hiệu để đấu tranh phòng ngừa và chống tội phạm, góp phần đắc lực vào việc bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, bảo

vệ lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức, góp phần duy trì trật tự an toàn xã hội, trật tự quản lý kinh tế, bảo đảm cho mọi người được sống trong một môi trường xã hội và sinh thái an toàn, lành mạnh, mang tính nhân văn cao Đồng thời, pháp luật hình sự góp phần tích cực loại bỏ những yếu tố gây cản trở cho tiến trình đổi mới và sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh

Bộ luật hình sự này được xây dựng trên cơ sở kế thừa và phát huy những nguyên tắc, chế định pháp luật hình sự của nước ta, nhất là của Bộ luật hình sự năm

2015, cũng như những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn đấu tranh phòng ngừa và chống tội phạm trong nhiều thập kỷ qua của quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Bộ luật hình sự thể hiện tinh thần chủ động phòng ngừa và kiên quyết đấu tranh chống tội phạm và thông qua hình phạt để răn đe, giáo dục, cảm hoá, cải tạo người phạm tội trở thành người lương thiện; qua đó, bồi dưỡng cho mọi công dân

4

tinh thần, ý thức làm chủ xã hội, ý thức tuân thủ pháp luật, chủ động tham gia phòng ngừa và chống tội phạm.

Pháp luật là công cụ để nhà nước quản lý xã hội Trong đó, luật hình sự là một ngành luật đặc biệt của hệ thống pháp luật nước ta, nó xác định hành vi nguy hiểm cho xã hội là tội phạm và quy định hình thức xử lý hình sự , cơ sở và những điều kiện của trách nhiệm hình sự, cũng như hình phạt , biện pháp , tư pháp và các chế định khác Trong luật hình sự , bản chất của tội phạm được phản ánh qua bốn yếu tố thành tội phạm , có mỗi quan hệ chặt chẽ với nhau và được xem là cơ sờ pháp lý để truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người phạm tội

Chính vì vậy trong thực tiễn do những lý do chủ quan hoặc khách quan khác nhau mà việc xác định chính xác các dấu hiệu của tội phạm ,các yếu tố thành tội phạm chưa rõ rang cụ thể , thiếu thống nhất dẫn đến tình trạng người tiến hành tố tụng hiểu sai, áp dụng sai trong định tội danh và quyết định hình phạt

Căn cứ theo pháp lý : Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017.Luật hình sự là một ngành luật trong hệ thống pháp luật Việt Nam, bao gồm

hệ thống những quy phạm pháp luật do nhà nước ban hành nhằm xác định những hành vi nguy hiểm cho xã hội nào là tội phạm, đồng thời quy định hình phạt đối với những tội phạm ấy

Nói cách khác, Luật Hình sự quy định hành vi như thế nào sẽ cấu thành tội phạm và trách nhiệm hình sự của người tội phạm

1 Lý do chọn đề tài:

Trong đời sống xã hội, pháp luật có vai trò đặc biệt quan trọng Nó là phươngtiện không thể thiếu, bảo đảm cho sự tồn tại, vận hành bình thường của xã hội nói chung và của nền đạo đức nói riêng Pháp luật không chỉ là một công cụ quản lý nhànước hữu hiệu, mà còn tạo môi trường thuận lợi cho sự phát triển của ý thức đạo đức,

làm lành mạnh hoá đời sống xã hội và góp phần bồi đắp nên những giá trị mới Trong

5

công cuộc đổi mới đất nước hiện nay, việc tăng cường vai trò của pháp luật được đặt

ra như một tất yếu khách quan Điều đó không chỉ nhằm mục đích xây dựng một xãhội có trật tự, kỷ cương, văn minh, mà còn hướng đến bảo vệ và phát triển các giá trị

chân chính, trong đó có ý thức đạo đức Do đó, việc hiểu rõ pháp luật là một điều vôcùng quan trọng.Vì vậy, nhóm quyết định chọn đề tài : “ Trách nhiệm hình sự của người phạm tội trong tình trạng say do dùng rượu hoặc chất kích thích khác theo pháp luật hình sự Việt Nam ”

Theo quy định luật hình sự Việt Nam thì người phạm tội trong tình trạng say

do dung rượu, bia vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự Vì vậy, có thể nói việc nghiên cứu quy định người phạm tội trong tình trạng say do dung rượu, bia từ góc độ pháp

lý hình sự, lập pháp cũng như thực tiễn áp dụng pháp luật đóng vai trò rất quan trọng trong việc hoàn thiện về mặt kĩ thuật lập pháp

Hiện nay, trong đời sống xã hội, say rượu là một hiện tượng bình thường xảy

ra hằng ngày trong đời sống chúng ta Tuy nhiên nó là một hiện tượng tiêu cực và không được khuyến khích, cần được kiểm soát chặt chẽ trong xã hội và cần được phổ biến rộng rãi đến cộng đồng để mọi người có thể biết được trách nhiệm của người phạm tội trong tình trạng say xỉn dẫn đến hậu quả báo động như thế nào.Say rượu cũng như việc sử dụng chất kích thích khiến con người rơi vào trạng thái không thể nhận thức , hạn chế hay điều khiển được hành vi của bản thân Hay ảo giác từ đó dẫn đến nhiều hành vi không đúng với chuẩn mực đạo đức, có thểdẫn đến những hành vi vi phạm tới pháp luật hình sự

Tuy nhiên hiện nay trên thực tế đã xảy ra nhiều trường hợp bị người khác ép buộc sử dụng rượu ,bia quá mức , không có khả năng nhận thức và điều khiển hành

vi của mình nên đã có hành vi gây thiệt hại cho xã hội, nhưng khi xảy ra những trường hợp đó, thì họ nhận thấy họ không có lỗi trong việc sử dụng rượu bia quá

6

đại cương 100% (7)

10

Bộ ôn tập chính thức gửi sinh viên

42

mức dẫn đến tình trạng say do vậy cần được phổ biến cho mọi người nhìn nhận thấy trách nhiệm và lỗi sai của mình

Bên cạnh đó một trong những khó khăn trong thực tiễn khi giải quyết những

vụ án mà người phạm tội trong tình trạng không tỉnh táo do sử dụng chất kích thích như rượu, bia,… là việc xác định tại thời điểm vi phạm thực hiện hành vi phạm tội thì người phạm tội có đang nhận biết được trách nhiệm vi phạm của mình đang phảiđối diện là gì hay không ?

Vì vậy có thể nói việc phổ biến cho người dân được hiểu rõ về quy định của người phạm tội trong tình trạng say do dùng rượu từ góc độ khoa học pháp lý hình

sự, lập pháp Cũng như thực tiễn áp dụng quy luật có vai trò rất quan trọng trong việc hoàn thiện và giảm tình trạng những tình huống càng ngày tiếp diễn

2 Mục tiêu nghiên cứu:

Tìm hiểu : “ Trách nhiệm hình sự của người phạm tội trong tình trạng say do dùng rượu hoặc chất kích thích khác theo pháp luật hình sự Việt Nam” giúp chúng

ta hiểu rõ hơn về mặt lý luận , lập pháp từ quy định của pháp luật hình sự, cũng như quá trình áp dụng thực tiễn quy định người phạm tội trong tình trạng say do dung rượu,bia Từ đây đưa ra những giải pháp , những đóng góp nhằm hoàn thiện các quyđịnh về quy chế định này trong luật hình sự Việt Nam, cũng như những đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả của việc áp dụng pháp luật này trong thực tiễn

3 Ý nghĩa của đề tài:

Đề tài nghiên cứu này có thể thấy việc quan trọng hiểu biết về quy định pham tội trong tình trạng say xỉn là một chế định quan trọng và cần thiết trong luật hình sự, bảo vệ những quan hệ xã hội cơ bản nhất và quan trọng nhất trong đời sống

xã hội Giúp chúng ta nhận biết rõ ràng hành vi sai phạm của mình phải chịu trách nhiệm hình sự như thế nào theo quy định của pháp luật khi sai phạm Xác định tình trạng say, đặc điểm của tình trạng say, phân biệt đối tượng phạm tội trong tình trạng say do dùng rượu bia với trường hợp phạm tội có năng lực truy cứu trách nhiệm hình sự Chế định lỗi, say rượu bệnh lý có được coi là tình trạng mất năng lực hành

vi để được loại trừ trách nhiệm hình sự hay không Những tiêu chí để xác định một

7

CÂU HỎI LAW 201 Pháp luật đại cươngPháp luật đại

19

Sach PLDC TB17 Đoàn Công ThứcPháp luật đại

105

người đang ở trong tình trạng say do dùng rượu , kiến nghị đưa ra tình tiết phạm tội trong tình trạng không tỉnh táo là tình tiết tang nặng hay giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.

Từ đó đề xuất những định hướng và giải pháp hoàn thiện các quy định về chếđịnh người phạm tội trong tình trạng say do dùng rượu bia và các chất kích thích trong Bộ luật Hình Sự Việt Nam hiện hành và nâng cao hiệu quả của việc áp dụng các quy định này trong thực tiễn

Luận văn nghiên cứu và giải quyết những vấn đề xung quanh chế định người phạm tội trong tình trạng say do dùng rượu , bia theo pháp luật hình sự Việt Nam Nghiên cứu đánh giá tình hình và áp dụng chế định này trong thực tiễn và trong xét

xử của Tòa án các cấp và những nguyên nhân của những tồn tại và hạn chế để kiến nghị những giải pháp để hoàn thiện luật thực định và nâng cao hiệu quả áp dụng chếđịnh này trong thực tiễn

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ CỦA NGƯỜI PHẠM TỘI TRONG TÌNH TRẠNG SAY DO DÙNG RƯỢU

Kích thích mạnh khác đã có những hành vi xâm phạm đến những quan hệ xã hội mà pháp luật bảo vệ Vậy câu hỏi đặt ra là các chủ thể sau khi sử dụng rượu, bia hoặc chất kích khác thì có phải chịu trách nhiệm hình sự hay không?

Nhiều người cho rằng người sau khi uống rượu, bia hoặc chất kích thích mạnh khác mà có hành vi xâm phạm đến những quan hệ xã hội thuộc đối tượng điều chỉnh của luật hình sự thì không phải chịu trách nhiệm hình sự vì khi thực hiện Rất nhiều các trường hợp trên thực tế sau khi sử dụng rượu, bia hoặc chất hành vi phạm tội người đó trong tình trạng không có khả năng nhận thức và điều khiển hành

vi Nhưng trên thực tế thì không phải như vậy

Điều 13 Bộ luật hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 quy định về trách nhiệm hình sự của tội này như sau:

8

“Người phạm tội trong tình trạng mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình do dùng rượu, bia hoặc chất kích thích mạnh khác, thì vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự”

Tội phạm là hành vi trái pháp luật hình sự, do người có năng lực trách nhiệmhình sự thực hiện, tức là người phạm tội phải là người có khả năng nhận thức và điều khiển hành vi của mình trong khi thực hiện tội phạm Hành vi phạm tội trong tình trạng dùng rượu, bia hoặc chất kích thích mạnh khác thì vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự

Trong tình trạng say do rượu,bia người say rượu, bia có thể bị giảm sút hoặc mất hoàn toàn năng lực nhận thức và điều khiển hành vi trong một khoảng thời giannhất định

Tuy nhiên, người say do dùng rượu, bia hoặc chất kích thích mạnh khác đượccho là đã tự đặt mình vào tình trạng say Họ đã tự tước bỏ năng lực nhận thức và điều khiển hành vi của mình Không giống như việc mắc bệnh tâm thần, bệnh khác, người bệnh không thể phòng tránh được; việc say rượu, bia hoặc do dùng chất kích thích khác có thể phòng tránh trước

Nếu như loại trừ trách nhiệm hình sự trong trường hợp này, mọi người sẽ không có trách nhiệm với chính bản thân mình, sẽ uống rượu, bia, dùng chất kích thích không giới hạn vì họ sẽ không phải chịu hậu quả bất lợi khi xảy ra thiệt hại Điều này sẽ làm xã hội trở lên không công bằng, làm trật tự xã hội rối loạn Vì vậy,

mà họ vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi phạm tội trong trường hợp say rượu do dùng rượu, bia hoặc chất kích thích mạnh khác

9

Pháp luật hình sự cũng không coi việc “say rượu, bia hoặc say do dùng các chất kích thích mạnh khác” là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự Trái lại, đây

còn được quy định là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự trong một số tội phạm

1 Trách nhiệm hình sự và cơ sở trách nhiệm hình sự

1.1 Trách nhiệm hình sự trong hệ thống pháp luật

Trách nhiệm hình sự trong hệ thống pháp luật đối với người phạm tội trong tình trạng say do dùng rượu thường được xác định dựa trên một loạt các yếu tố pháp

lý và tình huống cụ thể Dưới đây là những điểm quan trọng:

Hành vi vi phạm luật: Để xác định trách nhiệm hình sự, cần xác định xem hành vi của người phạm tội có vi phạm luật không Tùy thuộc vào quốc gia và hệ thống pháp luật, các hành vi có thể bao gồm lái xe xe cộ dưới tác động của cồn, gây rối hoặc hành vi gây hại khác

Khả năng kiểm soát: Một yếu tố quan trọng là khả năng kiểm soát của người trong tình trạng say Nếu người phạm tội không còn khả năng kiểm soát hành vi của

10

mình hoặc đã mất ý thức về hành vi của mình do say rượu, trách nhiệm hình sự có thể bị giảm nhẹ hoặc miễn trừ.

Tiền tội và sự cố gắng tránh tội: Nếu người phạm tội đã có tiền tội vi phạm trong tình trạng say hoặc không có sự cố gắng để tránh tình trạng say, trách nhiệm hình sự có thể tăng cường

Tính chất tội phạm: Trách nhiệm hình sự có thể thay đổi dựa trên tính chất của tội phạm Ví dụ, trong trường hợp tội giết người, sự tình tay chân do say rượu

có thể không giảm đi mức độ nghiêm trọng của tội

Tiêu chuẩn và quy định pháp lý: Các quốc gia có thể thiết lập các tiêu chuẩn

và quy định pháp lý riêng để xác định trách nhiệm hình sự trong trường hợp người phạm tội say rượu Các yếu tố như mức độ say, khả năng kiểm soát, và tình thần tội

có thể được

Hậu quả: Mức độ hậu quả gây ra bởi hành vi trong tình trạng say cũng có thểảnh hưởng đến cách áp dụng trách nhiệm hình sự Nếu hành vi dẫn đến thương tích hoặc tổn thất nặng nề, hình phạt có thể nặng hơn

Biện pháp phòng ngừa: Hệ thống pháp luật có thể sử dụng các biện pháp phòng ngừa như hình phạt cộng đồng, điều trị nghiện, hoặc giáo dục về an toàn giaothông để đảm bảo người phạm tội không tái phạm

Xác định trách nhiệm hình sự trong tình trạng say do dùng rượu hoặc chất

kích thích mạnh:

Đặc điểm tình trạng say do dùng rượu:

Tác động về thể chất: Say rượu có thể dẫn đến tình trạng mất khả năng kiểm soát vận động, mất cân đối, co giật và thậm chí gây ra tình trạng mất ý thức hoặc sụp đổ

Tác động về tâm lý: Say rượu có thể làm giảm sự tỉnh táo, làm mất khả năng đánh giá đúng sai và gây ra tình trạng loạn tư duy, làm mất kiểm soát về cảm xúc vàhành vi

11

1.2 Cơ sở xác định trách nhiệm hình sự của người sử dụng rượu hoặc các chất kích thích mạnh:

Bộ luật Hình sự của Việt Nam quy định về trách nhiệm hình sự trong tình trạng say rượu hoặc dưới tác động của chất kích thích mạnh Trách nhiệm hình sự thường dựa trên việc xác định khả năng kiểm soát và ý thức của người trong tình trạng say

Tình trạng say do dùng rượu hoặc chất kích thích mạnh có thể là yếu tố giảmnhẹ hoặc miễn trừ trách nhiệm hình sự, tùy thuộc vào mức độ ảnh hưởng của chất kích thích và mức độ say đối với khả năng kiểm soát và ý thức của người đó

Các yếu tố ảnh hưởng đến trách nhiệm hình sự trong tình trạng say:

Mức độ say: Mức độ say do dùng rượu hoặc chất kích thích mạnh có thể đánh giá dựa trên hệ thống phân loại cụ thể, như promil hoặc tương đương

Sự ảnh hưởng của chất kích thích: Tùy thuộc vào loại chất kích thích và liều lượng, tác động tới tâm trạng, ý thức, và khả năng kiểm soát có thể thay đổi

Sự kiểm soát: Nếu người sử dụng rượu hoặc chất kích thích mạnh không còn khả năng kiểm soát hành vi của mình do tác động của chất này, trách nhiệm hình sự

có thể bị giảm nhẹ hoặc miễn trừ

Ý thức: Xác định xem người sử dụng có ý thức về tình trạng của họ và hành

vi vi phạm luật trong tình trạng say không, có thể làm thay đổi mức độ trách nhiệm hình sự

1.3 Phân biệt trách nhiệm hình sự trong tình trạng say do dùng rượu với các trường hợp khác :

Say do dùng rượu: Trong trường hợp này, người phạm tội tự ý tiêu thụ rượu hoặc chất cồn khác và sau đó trở nên say Trách nhiệm hình sự thường được áp dụng nếu người trong tình trạng say vẫn thực hiện hành vi vi phạm luật

Say do sử dụng chất kích thích: Tương tự như say do dùng rượu, trường hợp này liên quan đến việc sử dụng chất kích thích như ma túy, thuốc phiện, hoặc các loại thuốc gây tác động tâm lý và sau đó thực hiện hành vi vi phạm luật

12

Trạng thái bệnh lý hoặc tâm thần: Trạng thái bệnh lý hoặc tâm thầnCác trường hợp này có thể liên quan đến tình trạng bệnh lý hoặc tâm thần của người phạm tội, dẫn đến hành vi vi phạm luật mà không phải do say rượu hoặc chất kích thích.

Tội phạm có ý đồ: Trường hợp này xảy ra khi người phạm tội có ý định tiêu thụ chất kích thích hoặc rượu để gây ra hành vi tội phạm Trách nhiệm hình sự thường cao hơn vì người phạm tội đã có ý định tiêu thụ và gây hại

Tình trạng tự vệ: Người có thể sử dụng chất kích thích hoặc rượu để tự vệ trong tình huống bạo động hoặc đe dọa Trách nhiệm hình sự có thể được xem xét dựa trên tính hợp lệ của hành vi tự vệ

Trong một số trường hợp, luật pháp có thể cho phép loại trừ trách nhiệm hình

sự nếu người phạm tội được xem là không có khả năng kiểm soát hành vi của mình

do say rượu hoặc tình trạng tâm thần Trong trường hợp này, người đó không chịu trách nhiệm hình sự vì họ không thể kiểm soát hành vi của mình

Nếu người phạm tội bị ép buộc hoặc cưỡng ép sử dụng rượu, trách nhiệm hình sự có thể giảm đi tùy theo quy định pháp luật của từng quốc gia Trong nhiều trường hợp, cưỡng ép hoặc ép buộc sử dụng rượu vẫn có thể dẫn đến trách nhiệm hình sự nhưng với mức độ giảm nhẹ hoặc hình phạt nhẹ hơn do yếu tố ép buộc

1.4 Kết luận chương 1

Cơ sở lý luận về trách nhiệm hình sự của người phạm tội trong tình trạng say

và thực tiễn liên quan đến việc áp dụng và thực hiện pháp luật trong các tình huống

cụ thể Dưới đây là một số cách cơ sở lý luận và thực tiễn liên hệ đến nhau khi xác định trách nhiệm hình sự của người phạm tội trong tình trạng say:

Cơ sở lý luận và hệ thống pháp luật:

Cơ sở lý luận về trách nhiệm hình sự trong tình trạng say do dùng rượu được xây dựng dựa trên các nguyên tắc pháp lý và lý luận phục vụ cho việc xác định trách nhiệm của người trong tình trạng say

13

Hệ thống pháp luật của một quốc gia cụ thể sẽ áp dụng cơ sở lý luận này vào thực tiễn pháp lý Luật pháp quy định cụ thể về trách nhiệm hình sự trong tình trạngsay và cách xử lý các trường hợp tương tự.

Khả năng thẩm định của tòa án:

Tòa án và hệ thống tư pháp có vai trò quan trọng trong việc áp dụng cơ sở lý luận vào thực tiễn Tòa án sẽ xem xét các tình tiết cụ thể của mỗi trường hợp để xác định trách nhiệm hình sự của người phạm tội trong tình trạng say

Sự tham gia của luật sư và người biện hộ:

Các luật sư và người biện hộ phải hiểu rõ cơ sở lý luận về trách nhiệm hình

sự trong tình trạng say để đại diện cho người bị cáo một cách hiệu quả

Họ có nhiệm vụ tìm kiếm các bằng chứng và chứng cứ liên quan đến tình trạng say để hỗ trợ việc xác định trách nhiệm hình sự

Chính quyền và cơ quan thực thi pháp luật:

Các cơ quan thực thi pháp luật có nhiệm vụ điều tra và thu thập thông tin liênquan đến việc sử dụng rượu và tình trạng say để hỗ trợ việc đưa ra quyết định về trách nhiệm hình sự

Họ cũng thường tham gia trong việc xác định mức độ say và tác động của nó đối với hành vi của người phạm tội

14

CHƯƠNG 2 LUẬT HÌNH SỰ VỀ TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ CỦA :

NGƯỜI PHẠM TỘI TRONG TÌNH TRẠNG SAY DO DÙNG RƯỢU THEO PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM

2.1 Quy định của Bộ luật Hình sự về trách nhiệm hình sự trong tình trạng say do dùng rượu

Theo quy định pháp luật hiện hành, người phạm tội chỉ không phải chịu tráchnhiệm hình sự trong 07 trường hợp nêu tại Bộ luật Hình sự 2015

Sự kiện bất ngờ: Không thể thấy trước hoặc buộc phải thấy trước hậu quả của hành vi nguy hiểm cho xã hội

Không có năng lực trách nhiệm hình sự: Đang mắc bệnh tâm thần, một bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi;

Phòng vệ chính đáng: Vì bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng của mình, của người khác mà chống trả một cách cần thiết;

Tình thế cấp thiết: Vì muốn tránh gây thiệt hại cho quyền, lợi ích hợp pháp của mình, người khác mà không còn cách nào khác phải gây ra một thiệt hại nhỏ hơn

Trong khi bắt giữ người phạm tội; Rủi ro trong nghiên cứu, thử nghiệm, áp dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật và công nghệ: Dù đã thực hiện đúng quy trình, áp dụng đầy đủ các biện pháp phòng ngừa nhưng vẫn có thiệt hại

Thực hiện mệnh lệnh của người chỉ huy hoặc của cấp trên

Ngoài ra, tại điều 13 bộ luật hình sự 2015 có quy định cụ thể phạm tội cho dùng rượu, bia như sau:

Người phạm tội trong tình trạng mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình do dùng rượu, bia hoặc chất kích thích mạnh khác, thì vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự

15