Bàn về cách tính khấu hao tscđ và phương pháp kế toán khấu hao tscđ trong các doanh nghiệp

Vì vậytrong sản xuất khấu hao tài sản cố định đã làm tăng thêm chi phí của doanhnghiệp và giúp cho doanh nghiệp giảm đợc một phần thuế phải nộp... Phơng pháp khấu hao đờng thẳng khấu hao

Lời mở đầu

Cùng với sự công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nớc, các doanh nghiệp(DN) sản xuất kinh doanh (SXKD) luôn phấn đấu kinh doanh có hiệu quảgiành vị thế cạnh trong thị trờng cả trong và ngoài nớc

Trong cơ cấu tổ chức của doanh nghiệp, kế toán là bộ phận cấu thànhquan trọng của hệ thống công cụ quản lý kinh tế – tài chính, có vai trò quantrọng trong việc quản lý, điều hành, kiểm soát các hoạt động Chính vì vậytrong điều kiện nền kinh tế phát triển với quy mô và tốc độ ngày càng cao khihoạt động tổ chức công tác kế toán đòi hỏi phải có sự phát triển phù hợp đểthực hiện chức năng thông tin và kiểm tra của mình

Đối với mỗi doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trờng hiện nay, mục đíchquan trọng nhất trong quá trình sản xuất kinh doanh là lợi nhuận tối đa và vịthế cạnh tranh cao trên thị trờng Vì vậy các doanh nghiệp luôn quan tâm đếncông tác tổ chức kế án chi phí sản xuất trong đó có chi phí khấu hao TSCĐ.Việc xác định chi phí khấu hao TSCĐ có liên quan tới chi phí và lợi nhuận củadoanh nghiệp Xác định đợc chi phí khấu hao một cách chính xác sẽ tiết kiệm

đợc chi phí sản xuất từ đó hạ giá thành sản phẩm đem lại lợi nhuận cao chodoanh nghiệp Hơn nữa chi phí khấu hao TSCĐ còn liên quan tới sự đổi mớicủa TSCĐ, tới sự chu chuyển vòng quay của nguồn vốn ảnh hởng trực tiếp tớihoạt động kinh doanh của doanh nghiệp

Nh vậy tổ chức tốt kế toán khấu hao TSCĐ không những giúp doanhnghiệp tính đúng kết quả kinh doanh mà còn cung cấp thông tin cho quản lý

Xuất phát từ tầm quan trọng và ý nghĩa nêu trên, em chọn đề tài Bàn về“Bàn về

cách tính khấu hao TSCĐ và phơng pháp kế toán khấu hao TSCĐ trong các doanh nghiệp ” Là sinh viên năm cuối em đã cố gắng tập trung hoànthành đề tài nhng do trình độ lý luận và thực tiễn cha đầy đủ nên trong đề ánkhông tránh khỏi những sai sót và hạn chế nhất định Em rất mong nhận đợc ýkiến đóng góp của các thầy cô để có điều kiện bổ sung nâng cao kiến thức củamình phục vụ tốt hơn cho công tác sau này

Phần I Lý luận cơ bản về tổ chức kế toán khấu hao tài sản cố định trong các doanh nghiệp

I Sự cần thiết của tổ chức kế toán khấu hao tài sản cố định (KHTSCĐ)

1 Bản chất khấu hao:

* Khái niệm tài sản cố định (TSCĐ): tài sản cố định là những t liệu lao

động có giá trị lớn có thời gian sử dụng dài Theo quy định hiện hành những tliệu lao động có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên có thời gian sử dụng từ 1 nămtrở nên đợc coi là tài sản cố định

Tuy vậy trong quá trình sử dụng tài sản cố định bị hao mòn dần về giá trị

và hiện vật

Hao mòn tài sản cố định là hiện tợng khách quan, tài sản cố định bị giảmgiá trị và giá trị sử dụng do quá trình sử dụng, do tác động của tự nhiên và dotiến bộ của khoa học kỹ thuật

Khấu hao tài sản cố định là biện pháp chủ quan trong quản lý nhằm thuhồi giá trị hao mòn của tài sản cố định tích luỹ lại hình thành một nguồn vốn

để đầu t mua sắm tài sản cố định khi nó h hỏng

Vì vậy khấu hao tài sản cố định là biểu hiện bằng tiền của giá trị đã haomòn

Hao mòn tài sản cố định có 2 loại:

- Hao mòn tài sản cố định hữu hình là hao mòn vật lý trong quá trình sửdụng do bị cọ sát, bị ăn mòn h hỏng từng bộ phận Do có sự hao mòn hữu hìnhnên tài sản cố định mất dần giá trị và giá trị sử dụng lúc ban đầu cuối cùngphải thay thế bằng một tài sản khác

- Hao mòn tài sản cố định vô hình là sự giảm giá trị của tài sản cố định

do tiến bộ khoa học kỹ thuật (KHKT) Nhờ tiến bộ của khoa học kỹ thuật màtài sản cố định đợc sản xuất ra ngày càng có nhiều tính năng với năng suất caohơn và chi phí thấp hơn

2 ý nghĩa của khấu hao tài sản cố định

2.1 ý nghĩa trong sản xuất:

Khấu hao tài sản cố định là một khoản chi phí trong sản xuất Khấu haotài sản cố định của bộ phận nào đợc tính vào chi phí của bộ phận đó Vì vậytrong sản xuất khấu hao tài sản cố định đã làm tăng thêm chi phí của doanhnghiệp và giúp cho doanh nghiệp giảm đợc một phần thuế phải nộp

2.2 ý nghĩa trong quản lý:

Vì khấu hao tài sản cố định là một biện pháp nhằm thu hồi giá trị đã haomòn của tài sản cố định tích luỹ lại hình thành một nguồn vốn Do vậy khấuhao tài sản cố định giúp cho các nhà quản lý, các nhà đầu t nhanh chóng thuhồi nguồn vốn để tái đầu t trong thiết bị cho các công trình dự án khác

Hơn nữa việc khấu hao tài sản cố định còn có tác dụng trong việc tăngnhanh dòng chu chuyển của tiền, của nguồn vốn tạo điều kiện cho doanhnghiệp kinh doanh tốt hơn

II Các ph ơng pháp tính khấu hao tài sản cố định

1 Nguyên tắc chung:

- Ngày 30/12/1999 Bộ Tài chính ban hành quyết định số BTC về chế độ quản lý sử dụng và tính khấu hao tài sản cố định áp dụng chocác doanh nghiệp nhà nớc và các thành phần kinh tế khác Trong đó các doanhnghiệp thuộc các thành phần kinh tế nh công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty

166/1999/QĐ-cổ phần, công ty hợp doanh, doanh nghiệp t nhân, doanh nghiệp có vốn đầu tnớc ngoài chỉ áp dụng các quy định liên quan đến việc xác định chi phí để tínhthuế còn các quy định khác chỉ khuyến khích áp dụng

- Việc theo dõi quản lý, sử dụng và tính khấu hao tài sản cố định phảituân theo nguyên tắc đánh giá theo nguyên giá, theo số khấu hao luỹ kế và giátrị còn lại trên sổ sách kế toán

- Những tài sản cố định đã khấu hao đủ nhng vẫn còn sử dụng thì khôngphải tính khấu hao

- Những tài sản cố định không dùng cho hoạt động sản xuất kinh doanh

nh tài sản cố định dùng cho văn hoá phúc lợi, an ninh quốc phòng, dùngchung cho nhu cầu xã hội thì không phải tính khấu hao

2 Các phơng pháp tính khấu hao:

2.1 Phơng pháp khấu hao đờng thẳng (khấu hao cố định)

Phơng pháp khấu hao đờng thẳng là phơng pháp chi phí khấu hao đợcphân bổ đồng đều cho mỗi năm trong thời gian sử dụng của một tài sản cố

định Mức tính khấu hao này nh sau:

Mức khấu hao bình quân

phải tính trong năm

= Nguyên giá TSCĐ x Tỷ lệ khấu hao

= x

=

=

* Ưu điểm của phơng pháp này là tính toán tơng đối đơn giản, dễ hiểu

* Nhợc điểm: Vì cách tính này liên quan đến thời gian sử dụng và cờng

độ sử dụng một tài sản cố định có thể rất không đồng đều Hơn nữa đối với tàisản cố định vô hình việc hao mòn do sự phát triển của khoa học kỹ thuật là rấtnhanh chóng mà vẫn chỉ áp dụng một mức khấu hao nh cũ sẽ làm mất cân đốigiữa chi phí sửa chữa ngày càng tăng và hiệu quả làm việc của tài sản cố định

đó ngày càng giảm đi

2.2 Phơng pháp khấu hao giảm dần:

- Đây là phơng pháp khấu hao nhanh dự trù các khoản khấu hao lớn hơn

ở những năm đầu của thời gian sử dụng của tài sản và giảm dần ở những nămsau

Mức khấu hao cho 1 tài sản cố định đợc xác định nh sau:

(1) Tính tỷ lệ khấu hao theo phơng pháp trung bình của tài sản cố định.(2) Nhân đôi tỷ lệ này

(3) Vào cuối mỗi năm hữu dụng của tài sản cố định vận dụng tỷ lệ nhân

đôi này cho giá trị ghi sổ còn lại của tài sản cố định

* Ưu điểm của phơng pháp này: theo phơng pháp này tạo ra sự phân bổgiá trị tài sản hợp lý hơn đặc biệt là đối với những ngành kinh doanh nh ôtô

mà theo thời gian các chi phí sửa chữa, bảo dỡng tăng lên và đặc biệt hợp lý

đối với tài sản cố định vô hình ngày càng lạc hậu do sự phát triển của khoahọc kỹ thuật Việc tính khấu hao theo phơng pháp này tạo cho các doanhnghiệp có thể nhanh chóng thu hồi lại vốn

2.3 Phơng pháp khấu hao theo mức sản lợng

Phơng pháp này phần nào khắc phục đợc yếu điểm của phơng pháp đờngthẳng là ở chỗ cân đối đợc mức khấu hao năm và mức độ sử dụng của tài sảntrong mỗi giai đoạn

Mức tính nh sau:

=

Sau đó mức khấu hao của tài sản cố định trong 1 kỳ kế toán sẽ đợc tínhbằng cách nhân sản lợng sẽ đợc sản xuất ra trong kỳ đó với mức khấu hao tínhcho 1 đơn vị sản phẩm

mỗi năm và tử số ứng với những năm còn lại của thời hạn sử dụng tài sản vàmẫu số là tổng các số do các năm thời hạn sử dụng tài sản tạo ra.

Ưu điểm của phơng pháp này là dễ tính toán nhờ sử dụng phơng phápnày có thể tránh đợc vấn đề về giá trị d thừa quá cao của tài sản mà không thểthu hồi ở cuối đời sử dụng của nó

3 Phơng pháp tính khấu hao theo chế độ hiện hành ở Việt Nam:

Việc tính khấu hao tài sản cố định có thể đợc tiến hành theo nhiều phơngpháp khác nhau Việc lựa chọn phơng pháp tính khấu hao tuỳ thuộc vào quy

định của nhà nớc về chế độ quản lý tài sản đối với doanh nghiệp và yêu cầuquản lý của doanh nghiệp

Theo quy định 166/1999/QĐ-BTC quy định tài sản cố định trong cácdoanh nghiệp đợc tính khấu hao theo phơng pháp khấu hao đờng thẳng nộidung nh sau:

- Căn cứ các quy định, trong chế độ này doanh nghiệp xác định thời gian

sử dụng của tài sản cố định

- Xác định mức tính khấu hao trung bình hàng năm cho tài sản cố địnhtheo công thức dới đây:

=

=

Việc trích hoặc thôi trích khấu hao của tài sản cố định đợc thực hiện theonguyên tắc tròn năm, tròn tháng

Tài sản cố định tăng, giảm, ngừng tham gia vào hoạt động kinh doanh

(đ-a vào cất giữ theo quy định Nhà nớc, chờ th(đ-anh lý ) trong tháng, đợc tríchhoặc thôi trích khấu hao tài sản cố định từ ngày đầu của tháng tiếp theo

Theo quy định chung, để đơn giản cách tính thì tài sản cố định tăng trongtháng, tháng sau mới trích khấu hao Tài sản cố định giảm trong tháng, thángsau mới thôi không trích khấu hao

Do vậy để xác định khấu hao của tháng sau thì phải căn cứ vào tình hìnhtăng giảm của tháng này Vì số khấu hao tháng này chỉ khác tháng trớc khi cóbiến động tăng giảm tài sản cố định Cho nên để giảm bớt công việc tính toánhàng tháng ngời ta chỉ tính số khấu hao tăng thêm hoặc giảm bớt, căn cứ sốkhấu hao đã trích tháng trớc để xác định số khấu hao phải trích tháng này theocông thức:

+ Số khấu haotăng trongtháng

- Số khấu haogiảm trongtháng

Việc tính khấu hao tài sản cố định đợc thực hiện trên bảng tính và phân

bố khấu hao tài sản cố định

Nguồn giá

TSCĐ

Số khấu hao

PX (SP)

PX (SP)

PX (SP)

+ TK 641

TK 642

TK 241

TK

III Ph ơng pháp hạch toán khấu hao tài sản cố định

1 Tài khoản sử dụng:

- TK 214 đợc chi tiết thành 3 TK cấp 2

+ TK 2141: Hao mòn tài sản cố định hiện hành

+ TK 2142: Hao mòn tài sản cố định thuê tài chính

Đồng thời phản ánh tăng vốn khấu hao cơ bản ghi Nợ TK 009

- Trờng hợp phải nộp khấu hao cơ bản cho cấp trên hoặc chuyển đi cho

đơn vị khác

+ Nếu đợc hoàn lại:

- Khi nộp hoặc chuyển

- Nếu sử dụng vốn khấu hao để cho vay

+ Khi xuất tiền cho vay

Nợ TK 128 - Vay ngắn hạn

Nợ TK 228 - Vay dài hạn

Có TK 111, 112

Đồng thời ghi Có TK 009

+ Định kỳ nhận lãi:

Nợ TK 111, 112

Có TK 711+ Hết hạn cho vay thu hồi vốn lẫn lãi

Nợ TK 111, 112: Tiền cho vay cộng lãi

Có TK 128, 228: Tiền cho vay

- Tài sản cố định đánh giá lại theo quyết định của Nhà nớc

+ Đánh giá tăng nguyên giá tài sản cố định:

Nợ TK 211

Có TK 412 - Chênh lệch đánh giá lại tài sản

Có TK 214+ Điều chỉnh giảm giá trị hao mòn

Nợ TK 214

Có TK 412+ Đánh giá giảm nguyên giá tài sản cố định

Nợ TK 412

Nợ TK 214

Có TK 211

Phần II Bàn về kế toán khấu hao tài sản cố định

ở một số nớc trên thế giới

I Những quy định chung:

Hiện nay các nội dung liên quan đến việc quản lý, sử dụng tài sản cố

định ở nớc ta còn nhiều điểm khác biệt so với chuẩn mực kế toán quốc tế.Các nội dung trong chuẩn mực đều đợc quy định rõ về phạm vi áp dụng,

về tiêu chuẩn của tài sản cố định, về nguyên giá của tài sản cố định, về việcghi nhận các chi phí và việc đánh giá lại tài sản cố định và tuỳ từng loại tàisản cố định, tuỳ từng mô hình doanh nghiệp mà áp dụng

II Sự khác nhau về kế toán khấu hao tài sản cố định ở Việt Nam và quản lý

2 Phơng pháp tính khấu hao tài sản cố định:

Về phơng pháp tính khấu hao ở Việt Nam theo quy định của bộ Tài chínhbắt buộc các doanh nghiệp tính và trích khấu hao theo một phơng pháp duynhất là phơng pháp khấu hao đờng thẳng Phơng pháp này còn rất nhiều hạnchế trong khi đó ở các nớc trên thế giới họ áp dụng rất nhiều phơng pháp tínhkhấu hao và tuỳ từng doanh nghiệp, mục đích, yêu cầu quản lý, sử dụng mà ápdụng phơng pháp phù hợp nhất

* ở Anh: - Phơng pháp khấu hao trực tuyến

Mức khấu hao =

- Phơng pháp khấu hao giảm dần

* ở Mỹ: - Phơng pháp khấu hao bình quân

- Phơng pháp sản lợng

- Phơng pháp khấu hao nhanh

* ở Pháp: - Phơng pháp khấu hao cố định

- Phơng pháp khấu hao giảm dần.

Qua phân tích trên cho thấy việc áp dụng một phơng pháp tính khấu hao

là không thể phù hợp hoàn toàn đối với mọi loại hình doanh nghiệp, với mọiloại tài sản và thời điểm ghi nhận Vì vậy không nên bắt buộc các doanhnghiệp áp dụng một phơng pháp đó mà tuỳ theo từng doanh nghiệp, từng loạitài sản cố định mà có phơng pháp tính phù hợp, lợi dụng đợc u điểm của ph-

ơng pháp tính khấu hao Ví dụ nh đối với phơng pháp khấu hao giảm dần córất nhiều u điểm là dồn chi phí khấu hao về những năm đầu làm giảm phần lợitức chịu thuế, thu hồi nhanh giá trị hao mòn đặc biệt là hao mòn vô hình trongnhững năm đầu

Nợ TK 911

Có TK 641, 642, 627

Đồng thời việc tính và trích khấu hao đợc theo dõi trên TK 009 "Nguồnvốn khấu hao"

* ở Pháp: Việc hạch toán khấu hao trên TK 68 "Chi phí khấu hao và dự

phòng" và cuối kỳ xác định trên tài khoản kết quả

Việc tính khấu hao cũng không theo dõi trên tài khoản ghi đơn nào.BT1: Phản ánh vào chi phí

Có TK dự phòng khấu haoNhận xét: Việc hạch toán khấu hao ở Anh, Pháp đơn giản hơn việc tính

và trích khấu hao không phải thông qua nhiều tài khoản mà ghi trực tiếp luôn

Đồng thời tài khoản khấu hao cũng không cần phải theo dõi trên tài khoản ghi

đơn nào

Phần III Thực trạng và phơng hớng hoàn thiện kế

toán khấu hao tài sản cố định

I Thực trạng kế toán khấu hao tài sản cố định ở n ớc ta hiện nay:

- Việt Nam cha xây dựng đợc hệ thống chuẩn mực kế toán một cách đầy

đủ Các quy định hiện hành của chúng ta còn quá nhiều điểm khác biệt so vớichuẩn mực quốc tế

2 Phơng pháp tính khấu hao:

Theo quy định 166/1999/QĐ-BTC, các doanh nghiệp đều phải trích khấuhao tài sản cố định theo phơng pháp khấu hao đờng thẳng

=

Việc quy định phơng pháp khấu hao duy nhất là cha hợp lý vì:

- Tài sản cố định trong doanh nghiệp gồm nhiều loại, nhiều nhóm khácnhau với công dụng cách thức phát huy tác dụng trong quá trình hoạt động,mức độ suy giảm giá trị và giá trị sử dụng, lợi ích thu đợc từ việc sử dụng mỗiloại tài sản là khác nhau

- Tài sản cố định hoạt động nhanh đặc biệt là tài sản cố định văn hoá nhbằng phát minh sáng chế, những thiết bị khoa học kỹ thuật thì phơng pháp nàykhông hợp lý vì cùng với sự phát triển của khoa học kỹ thuật thì tài sản cố

định văn hoá sẽ nhanh bị lạc hậu

- Khấu hao tài sản cố định là sự phân bổ chi phí mà doanh nghiệp đã đầu

t để có đợc tài sản vào chi phí sản xuất, kinh doanh, đảm bảo phù hợp với lợiích của tài sản đó

- Xuất phát từ nguyên tắc của kế toán là thu nhập phù hợp với chi phí màchi phí khấu hao là một khoản chi phí của doanh nghiệp

- Khấu hao có liên quan thuế thu nhập Chi theo phơng pháp này là đã

đồng nhất kế toán doanh nghiệp và kế toán thuế

Hơn nữa trong phơng pháp tính khấu hao không nói tới giá trị thu hồi cớctính Một trong những đặc điểm cơ bản của tài sản cố định là dù cũ, lạc hậu,

h hỏng tới mức nào thì vẫn còn giá trị "cố định" thu hồi đợc Việc không đagiá trị thu hồi vào công thức xác định mức trích khấu hao là cha hợp lý vì:+ Trên thực tế còn nhiều tài sản cố định khi thanh lý có thể thu đợc sốtiền lớn nh nhà cửa, ôtô Nếu không tính tới giá trị thu hồi sẽ làm cho cáchtính đơn giản, gián tiếp làm cho mức khấu hao đợc hạch toán vào chi phí sảnxuất cao hơn thực tế.

+ Giá trị thu hồi là các vốn có của tài sản cố định, việc sử dụng giá trị thuhồi sẽ làm cho tài sản cố định không bao giờ đợc phép khấu hao hết nguyêngiá

Ví dụ: Tài sản cố định có nguyên giá: 105 tr

Giá trị thu hồi: 5 tr

Thời gian sử dụng: 5 năm

TK 721) giúp việc xác định lỗ (lãi) bất thờng từ hoạt động thanh lý tài sản cố

II Các ph ơng h ớng hoàn thiện kế toán khấu hao tài sản cố định