Đáp án một số câu hỏi của môn chủ nghĩa xã hội khoa học. Những câu hỏi và câu trả lời đều liên quan tới nội dung trong giáo trình. Giúp các bạn sinh viên hiểu rõ hơn và làm bài tốt hơn để ôn thi một cách hiệu quả nhất.
Trang 1Câu 1 Phân tích vai trò của Mác và Ăngghen với sự ra đời của chủ nghĩa xã hội
khoa học? Vì sao nói Mác, Ăngghen đã biến chủ nghĩa xã hội từ không tưởngthành khoa học?
Câu 2 Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Phân tích nội dung sứ mệnh lịch
sử của giai cấp công nhân Mỗi sinh viên cần làm gì để góp phần thực hiện nộidung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam trong cuộc cách mạng côngnghiệp lần thứ 4?
Câu 3 Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân? Vì sao giai cấp công
nhân lại có sứ mệnh lịch sử đó? Liên hệ với sứ mệnh lịch sử của giai cấp côngnhân Việt Nam trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
Câu 4 Ngày nay, giai cấp công nhân có sự biến đổi như thế nào? Từ sự biến đổi
đó, giai cấp công nhân có còn sứ mệnh lịch sử không, vì sao? Mỗi sinh viên phảilàm gì để góp phần xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam vững mạnh trong thời
kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước?
Câu 5 Đặc điểm của giai cấp công nhân Việt Nam? Sứ mệnh lịch sử của giai cấp
công nhân Việt Nam hiện nay là gì? Liên hệ với trách nhiệm bản thân em trongviệc phát huy tính tiên phong và vai trò lãnh đạo cách mạng của giai cấp công nhânViệt Nam trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH hiện nay
Câu 6 Quá độ lên CNXH là gì? Vì sao nói quá độ bỏ qua chế độ TBCN đi lên
CNXH là một tất yếu ở Việt Nam? Mỗi sinh viên cần làm gì thiết thực để góp phầnthực hiện mục tiêu trọng tâm của thời kỳ quá độ “sớm đưa nước ta cơ bản trở thànhnước công nghiệp theo hướng hiện đại”?
Câu 7 Nhận thức của Đảng ta về “Quá độ bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa”? Trong
thời kỳ quá độ lên CNXH, Việt Nam có những thuận lợi và thách thức gì? Liên hệvai trò và trách nhiệm bản thân trong quá trình thực hiện 12 nhiệm vụ cơ bản củathời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam?
Câu 8 Dân chủ là gì? Dân chủ XHCN khác gì so với các nền dân chủ khác trong
lịch sử? Thanh niên, sinh viên Việt Nam cần thực thi quyền dân chủ như thế nào?
Câu 9 Tại sao cơ cấu xã hội giai cấp giữ vị trí chi phối, quan trọng hàng đầu trong
cơ cấu xã hội? Liên hệ với sự biến đổi của cơ cấu xã hội giai cấp ở Việt Nam hiệnnay? Là sinh viên, em có trách nhiệm gì trong việc xây dựng liên minh giai cấp ởViệt Nam?
Trang 2Câu 10 Để giải quyết vấn đề dân tộc, chủ nghĩa Mác Lênin đã đưa ra những
nguyên tắc nào? Đảng và Nhà nước ta vận dụng những nguyên tắc này vào thựctiễn như thế nào?
Câu 11 Tôn giáo là gì? Trong thời kỳ quá độ lên CNXH, khi giải quyết vấn đề tôn
giáo cần dựa trên những nguyên tắc nào? Liên hệ với vấn đề tôn giáo ở Việt Nam
và trách nhiệm của bản thân
Câu 12 Tại sao nói gia đình là “hình thức cộng đồng xã hội đặc biệt”? Hiện nay,
các chức năng của gia đình có sự biến đổi như thế nào? Thanh niên cần chuẩn bị gì
để có một gia đình hạnh phúc trong tương lai?
Câu 13 Gia đình Việt nam hiện nay biến đổi như thế nào? Trước những biến đổi
đó, thanh niên, sinh viên cần làm gì để có một gia đình hạnh phúc trong tương lai?
Trang 3Đáp án đề cươngCâu 1 Phân tích vai trò của Mác và Ăngghen với sự ra đời của chủ nghĩa xã hội
khoa học? Vì sao nói Mác, Ăngghen đã biến chủ nghĩa xã hội từ không tưởngthành khoa học?
Vai trò của Mác và Ăngghen với sự ra đời của chủ nghĩa xã hội khoa học
là:
C.Mác sinh ngày 5/5/1818 mất năm 1883 trong một gia đình luật sư gốc
do thái có tư tưởng tự do, tiến bộ Năm 23 tuổi, ông đỗ tiến sĩ với luận ánxuất sắc về đề tài triết học cổ đại Hy Lạp Sau đó ông tham gia hoạt độngcách mạng Năm 1842, làm biên tập báo Sông Ranh Năm 1843, sangPari rồi sang bruc-xen, xuất bản tạp chí Biên niên Pháp – Đức Giaicấp vô sản được giác ngộ lý luận cách mạng là giai cấp sẽ đảm đươngSMLS giải phóng loài người khỏi áp bức, bóc lột
Ph Ăng-ghen sinh ngày 28 tháng 11 năm 1820 tại Barmen, tỉnh Ranh,Vương quốc Phổ trong một gia đình chủ xưởng dệt Từ nhỏ Ph Ăng-ghen đã bộc lộ tính cách độc lập Ông tham gia hoạt động cách mạng vàgặp Mác tại Pari Năm 1842, sang Anh làm thư ký hãng buôn và viết
cuốn “Tình cảnh giai cấp công nhân Anh” Phê phán sự bóc lột của
giai cấp tư sản, thấy được vai trò của giai cấp công nhân
Sự chuyển biến lập trường triết học và lập trường chính trị:
- Với điều kiện và tiền đề khách quan nêu trên và trong quá trình hoạt
động của mình, C.Mác và Ph Ăng-ghen đã chuyển từ lập trường duytâm sang lập trường duy vật, đồng thời chuyển từ lập trường dân chủ
o Kết hợp nhuần nhuyễn giữa lý luận và thực tiễn.
C.Mác đã nêu ra hai phát kiến vĩ đại đó là: chủ nghĩa duy vật lịch sử vàhọc thuyết giá trị thặng dư "Nhờ hai phát kiến ấy, CNXH đã trở thànhkhoa học" Chủ nghĩa xã hội khoa học ra đời không phải do tưởng tượng,ước mơ mà là kết quả tất yếu trong sự phát triển của CNTB, của tư duy lýluận có cơ sở khoa học Tác phẩm "Tuyên ngôn của Đảng Cộng Sản" doC.Mác và Ph Ăngghen soạn thảo theo sự ủy nhiệm của "Đồng minh
Trang 4những người cộng sản" - một tổ chức công nhân quốc tế, đánh dấu sự rađời của CNXHKH "Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản" là tác phẩm bất hủ,
là ca khúc tuyệt tác của chủ nghĩa Mác, là văn kiện có tính chất cươnglĩnh đầu tiên của phong trào công nhân, phong trào cộng sản "Tuyênngôn của Đảng Cộng sản" là kim chỉ nam cho hành động của phong tràocộng sản và công nhân quốc tế
Mác, Ăngghen đã biến chủ nghĩa xã hội từ không tưởng thành khoa học
vì:
Công lao của Mác – Ăngghen biến CNXH từ không tưởng thành CNXHkhoa học Bản thân Mác – Ăngghen đã khắc phục những hạn chế của cácnhà không tưởng trước Mác
Công lao của Lênin biến CNXH từ lý luận trở thành hiện thực (sauCMT10 Nga năm 1917) Một chế độ xã hội được xây dựng trên thực tếdẫn tới sự ra đời của CNXH hiện thực Khẳng định một chế độ xã hộitiến bộ hơn, CNTB đã xuất hiện Loài người bước vào thời đại quá độ từCNTB lên CNXH
Mác và Ăngghen đã có những đóng góp to lớn trong việc cung cấp nhữngluận cứ thuyết phục để biến CNXH từ không tưởng trở thành CNXHkhoa học Với chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử,C.Mác và Ăng-ghen đã cung cấp cho GCCN “vũ khí” lý luận, chỉ rõ vịthế và vai trò của họ trong sự phát triển của lịch sử Trong lý luận vềCNXH khoa học, các ông cũng chỉ ra con đường dẫn dắt GCCN đấutranh giải phóng thoát khỏi sự nô dịch và bóc lột TBCN và tiến tới xâydựng CNXH và CNCS Chính vì cậy, Lênin đã đặc biệt nhấn mạnh rằng:điều quan trọng nhất trong học thuyết Mác là việc làm sáng tỏ vai trò lịch
sử toàn thế giới của giai cấp vô sản với tư cách là người xây dựng, kiếntạo xã hội mới Và đã trải qua 3 giai đoạn để đi lên CNKH:
- Giai đoạn thứ nhất: mầm mống và khuynh hướng tư tưởng XHCNthời cổ đại
- Giai đoạn thứ hai: Tư tưởng XHCN từ thế kỉ XV đến thế cuối thế kỉXVIII
- Giai đoạn thứ ba: CNXH không tưởng – phê phán đầu thế kỷ XIX
Câu 2 Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Phân tích nội dung sứ mệnh lịch
sử của giai cấp công nhân Mỗi sinh viên cần làm gì để góp phần thực hiện nộidung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam trong cuộc cách mạng côngnghiệp lần thứ 4?
Trang 5 Nội dung SMLS của GCCN là: Xoá bỏ chế độ TBCN; xây dựng thành công
CNXH, CNCS trên phạm vi toàn TG
Kinh tế:
- Xoá bỏ chế độ chiếm hữu tư nhân về TLSX chủ yếu
- Xây dựng phương thức SX tiên tiến, hiện đại với chế độ công hữu vềTLSX
GCCN là chủ thể của quá trình SX vật chất và mang tính XH hoá ngàycàng cao, để tạo ra nhiều của cải, vật chất, để đáp ứng nhu cầu ngày càng giatăng của con người và do đó họ tạo ra 1 tiền đề vật chất cho sự ra đời của
XH mới, cốt lõi là tăng NSLĐ
Chính trị - xã hội: Lật đổ quyền thống trị của GCTS, xoá bỏ chế độ bóclột, áp bức của CNTB, giành quyền lực về tay GCCN và NDLĐ
GCCN lãnh đạo đc các g/c, lãnh đạo XH để xoá bỏ, lật đổ đc CNTB vàxây dựng thành công CNXH
Văn hoá - tư tưởng:
- Xoá bỏ các yếu tố phản động, lạc hậu trong văn hoá, tư tưởng củaGCTS
- Xây dựng nền văn hoá, tư tưởng mới tiến bộ, củng cố ý thức liên hệtiên tiến của GCCN, xây dựng đạo đức mới, lối sống mới của XHCN
Mỗi sinh viên cần làm để góp phần thực hiện nội dung sứ mệnh lịch sử
của GCCN Việt Nam trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 là:
Nâng cao nhận thức, kiên định quan điểm GCCN là giai cấp lãnh đạocách mạng thông qua đội tiền phong là Đảng Cộng sản Việt Nam Sự lớnmạnh của GCCN là một điều kiện tiên quyết bảo đảm thành công củacông cuộc đổi mới, công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước
Xây dựng GCCN lớn mạnh gắn với xây dựng, phát huy sức mạnh củaliên minh GCCN với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức và doanh nhândưới sự lãnh đạo của Đảng, đồng thời tăng cường quan hệ đoàn kết, hợptác quốc tế với GCCN trên toàn thế giới
Thực hiện chiến lược xây dựng GCCN lớn mạnh phải gắn kết chặt chẽvới chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, công nghiệp hoá, hiện đại hoáđất nước, hội nhập kinh tế quốc tế
Đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ mọi mặt cho công nhân, khôngngừng trí thức hoá GCCN là một nhiệm vụ chiến lược Đặc biệt quan tâmxây dựng thế hệ công nhân trẻ có học vấn, chuyên môn và kỹ năng nghềnghiệp cao, ngang tầm khu vực và quốc tế, có lập trường giai cấp và bảnlĩnh chính trị vững vàng, trở thành bộ phận nòng cốt của GCCN
Trang 6 Xây dựng GCCN lớn mạnh là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, củatoàn xã hội và sự nỗ lực vuơn lên của bản thân mỗi người công nhân, sựtham gia đóng góp tích cực của người sử dụng lao động; trong đó, sựlãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước có vai trò quyết định, côngđoàn có vai trò quan trọng trực tiếp trong chăm lo xây dựng GCCN.
Câu 3 Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân? Vì sao giai cấp công
nhân lại có sứ mệnh lịch sử đó? Liên hệ với sứ mệnh lịch sử của giai cấp côngnhân Việt Nam trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
Nội dung SMLS của GCCN là: Xoá bỏ chế độ TBCN; xây dựng thành công
CNXH, CNCS trên phạm vi toàn TG
Kinh tế:
- Xoá bỏ chế độ chiếm hữu tư nhân về TLSX chủ yếu
- Xây dựng phương thức SX tiên tiến, hiện đại với chế độ công hữu vềTLSX
GCCN là chủ thể của quá trình SX vật chất và mang tính XH hoá ngàycàng cao, để tạo ra nhiều của cải, vật chất, để đáp ứng nhu cầu ngày càng giatăng của con người và do đó họ tạo ra 1 tiền đề vật chất cho sự ra đời của
XH mới cốt lõi là tăng NSLĐ
Chính trị - xã hội: Lật đổ quyền thống trị của GCTS, xoá bỏ chế độ bóclột, áp bức của CNTB, giành quyền lực về tay GCCN và NDLĐ
GCCN lãnh đạo đc các g/c, lãnh đạo XH để xoá bỏ, lật đổ đc CNTB vàxây dựng thành công CNXH
Văn hoá - tư tưởng:
- Xoá bỏ các yếu tố phản động, lạc hậu trong văn hoá, tư tưởng củaGCTS
- Xây dựng nền văn hoá, tư tưởng mới tiến bộ, củng cố ý thức liên hệtiên tiến của GCCN, xây dựng đạo đức mới, lối sống mới của XHCN
GCCN có sứ mệnh lịch sử đó vì (do những điều kiện quy định SMLS của
GCCN):
Điều kiện khách quan quy định SMLS của GCCN:
- Thứ nhất, do địa vị kinh tế của GCCN quy định GCCN là con đẻ là
sản phẩm của nền đại công nghiệp, là chủ thể của quá trình sản xuấtvật chất hiện đại Vì thế GCCN đại diện cho phương thức sản xuấttiên tiến và lực lượng sản xuất hiện đại Điều kiện khách quan này lànhân tố kinh tế, quy định GCCN là lực lượng phá vỡ quan hệ sản xuất
Trang 7TBCN, giành chính quyền về tay mình, chuyển từ giai cấp “tự nó” thành giai cấp “vì nó”.
- Thứ hai, do địa vị chính trị - xã hội của GCCN quy định.
o Là con đẻ của nền sản xuất đại công nghiệp, GCCN có được nhữngphẩm chất của một giai cấp tiên tiến, giai cấp cách mạng Chínhnền sản xuất đại công nghiệp trong CNTB đã đào tạo cho côngnhân tính tổ chức và kỷ luật trong tiến trình đấu tranh giai cấpchống giai cấp tư sản và CNTB
o Sự trưởng thành về ý thức chính trị, tinh thần tự giác và đoàn kếttrong cuộc đấu tranh tự giải phóng mình và giải phóng xã hội Tính
tự giác và tinh thần đoàn kết của GCCN trong cuộc đấu tranhchống CNTB và thực hiện lý tưởng, mục tiêu CSCN không chỉ thếhiện trong phạm vi giai cấp, dân tộc mà còn trên phạm vi quốc tế
o Chủ nghĩa quốc tế vô sản (hay chủ nghĩa quốc tế XHCN) tạo nênsức mạnh của GCCN và phong trào công nhân, thuộc về bản chấtcủa GCCN với tư cách là một giai cấp cách mạng, có tình hữu áigiai cấp chân chính và tinh thần cách mạng triệt để
Điều kiện chủ quan để GCCN thực hiện SMLS.
- Thứ nhất: Sự phát triển của bản thân GCCN cả về số lượng và chất
lượng Sự phát triển về số lượng của GCCN bao gồm số lượng, tỷ lệ
và cơ cấu của GCCN phù hợp với yêu cầu của sản xuất công nghiệphiện đại và cơ cấu kinh tế Chất lượng GCCN thể hiện ở trình độtrưởng thành về ý thức chính trị của một giai cấp cách mạng, tức là tựgiác nhận thức được vai trò và trọng trách của giai cấp mình đối vớilịch sử, do đó GCCN được giác ngộ về lý luận khoa học và cách mạngcủa chủ nghĩa Mác – Lênin Là giai cấp đại diện tiêu biểu cho phươngthức sản xuất tiên tiến, chất lượng giai cấp công nhân còn phải thểhiện ở năng lực và trình độ làm chủ khoa học kỹ thuật và công nghệhiện đại, nhất là trong điều kiện hiện nay
- Thứ hai: Đảng Cộng sản là nhân tố chủ quan quan trọng nhất để
GCCN thực hiện thắng lợi SMLS của mình.
o Sự xuất hiện của Đảng Cộng sản chứng tỏ GCCN đã đạt đến trình
độ cao trong đấu tranh chính trị Quy luật chung, phổ biến cho sự
ra đời của Đảng Cộng sản là sự kết hợp giữa CNXH khoa học, tứcchủ nghĩa Mác – Lênin với phong trào công nhân
o Điều kiện có ý nghĩa quyết định đối với việc hoàn thành SMLS củaGCCN là phải có một Đảng chính trị vững vàng, kiên định và sáng
Trang 8suốt Đảng phải có cương lĩnh, đường lối cách mạng đúng đắn vàphương pháp cách mạng sáng tạo theo lập trường, quan điểm củachủ nghĩa Mác – Lênin.
- Thứ ba: Để cuộc cách mạng của GCCN đi tới thắng lợi, GCCN
phải có sự liên minh giai cấp với giai cấp nông dân và các tầng lớp lao động khác, liên minh nhưng phải do GCCN thông qua đội tiên
phong của nó là Đảng Cộng sản lãnh đạo
Liên hệ với sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam trong quá
trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước là:
Kinh tế:
- GCCN là lực lượng đi đầu trong sự nghiệp đẩy mạnh CNH - HĐH đất nước.
- Nội dung CNH - HĐH không chỉ là quá trình kinh tế - kỹ thuật mà còn
cả quá trình kinh tế - xã hội và kinh tế - văn hoá, được thực hiện
dưới sự lãnh đạo của Đảng nên CNH – HĐH ở Việt Nam luôn được
đảm bảo bởi định hướng XHCN Ba lĩnh vực đó với sự tham gia trực tiếp của GCCN đó là: Xây dựng nền công nghiệp và thương hiệu
công nghiệp quốc gia; Phát triển nông nghiệp và kinh tế nông thôn
gắn với xây dựng nông thôn mới, xây dựng nền nông nghiệp sản
xuất hàng hoá lớn, sản xuất – kinh doanh nông nghiệp theo phương thức công nghiệp, áp dụng công nghệ cao.
- Thực hiện SMLS của GCCN trên lĩnh vực kinh tế gắn liền với việc
phát huy vai trò của GCCN, của công nghiệp, thực hiện khối liên minh công – nông – tri thức để tạo ra động lực phát triển nông
nghiệp – nông thôn và nông dân ở nước ta theo hướng phát triển bềnvững, hiện đại hoá, chủ động hội nhập quốc tế, nhất là hội nhập kinh
tế quốc tế, bảo vệ tài nguyên và môi trường sinh thái
Chính trị - xã hội:
- Cùng với nhiệm vụ giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng
thì nhiệm vụ “Giữ vững bản chất GCCN của Đảng, vai trò tiên
phong, gương mẫu của cán bộ đảng viên” và “tăng cường xây dựng,
chỉnh đốn Đảng, ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị,đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hoá” trong nội bộ” lànhững nội dung chính yếu, nổi bật, thể hiện SMLS GCCN về phươngdiện chính trị - xã hội
- Đội ngũ cán bộ đảng viên trong GCCN phải nêu cao trách nhiệm tiên phong, góp phần củng cố và phát triển cơ sở chính trị - xã hội
Trang 9quan trọng của Đảng, đồng thời GCCN (thông qua hệ thống tổ chứccông đoàn) chủ động, tích cực tham gia xây dựng, chỉnh đốn Đảng,
làm cho Đảng thực sự trong sạch vững mạnh, bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ XHCN để bảo vệ nhân dân – đó là trọng trách lịch sử thuộc về
sứ mệnh của GCCN Việt Nam hiện nay
Văn hoá tư tưởng:
- Xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc có nội dung cốt lõi là xây dựng con người với XHCN, giáo dục đạo đức cách mạng, rèn luyện lối sống, tác phong công nghiệp, văn minh, hiện đại, xây dựng hệ văn hoá và con người Việt
Nam, hoàn thiện nhân cách Đó là nội dung trực tiếp về văn hoá tưtưởng thể hiện SMLS của GCCN, trước hết là trọng trách lãnh đạocủa Đảng
- GCCN còn tham gia vào cuộc đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng lý luận để bảo vệ sự trong sáng của chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng HCM, đó là nền tảng tư tưởng của Đảng, chống lại những quan
điểm sai trái, những sự xuyên tạc của các thế lực thù địch, kiên định lýtưởng, mục tiêu và con đường lãnh mạng độc lập dân tộc và chủ nghĩa
xã hội
- GCCN Việt Nam phải thường xuyên giáo dục cho các thế hệ công nhân và lao động trẻ ở nước ta về ý thức giai cấp, bản lĩnh chính trị, chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa quốc tế, củng cố mối liên hệ
mật thiết giữa GCCN với dân tộc, đoàn kết giai cấp gắn liền với đoànkết dân tộc và đoàn kết quốc tế Đó là sự kết hợp sức mạnh dân tộcvới sức mạnh thời đại trong thời đại HCM
Câu 4 Ngày nay, giai cấp công nhân có sự biến đổi như thế nào? Từ sự biến đổi
đó, giai cấp công nhân có còn sứ mệnh lịch sử không, vì sao? Mỗi sinh viên phảilàm gì để góp phần xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam vững mạnh trong thời
kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước?
GCCN hiện nay là: những tập đoàn người lao động trong các lĩnh vực sản
xuất, dịch vụ bằng phương thức công nghiệp, tạo nên cơ sở vật chất cho sựtồn tại và phát triển của xã hội
So với GCCN truyền thống ở TK XIX, GCCN hiện nay vừa có điểm tương đồng, vừa có điểm khác biệt, có những biến đổi mới trong điều kiện lịch
sử mới.
Về điểm tương đồng:
Trang 10- GCCN hiện nay vẫn là LLSX hàng đầu của xã hội hiện đại, là chủ thể
của quá trình sản xuất công nghiệp hiện đại với tính xã hội hoá ngàycàng cao
- Ở các nước TBCN hiện nay, GCCN vẫn bị giai cấp tư sản và CNTB
bóc lột giá trị thặng dư
- Phong trào cộng sản và công nhân ở nhiều nước vẫn là lực lượng đi
đầu trong đấu tranh vì hoà bình, dân sinh, dân chủ, tiến bộ xã hội vàCNXH
Lý luận về SMLS của GCCN trong chủ nghĩa Mác – Lênin vẫn manggiá trị khoa học và cách mạng, vẫn có ý nghĩa thực tiễn to lớn, chỉ đạocác cuộc đấu tranh cách mạng hiện nay của GCCN, phong trào công nhân
và quần chúng lao động, chống CNTB và lựa chọn con đường XHCNtrong sự phát triển của thế giới ngày nay
Về những biến đổi và điểm khác biệt của GCCN hiện nay.
- GCCN hiện nay gắn liền với khoa học và công nghệ hiện đại, với sự
phát triển của kinh tế tri thức, công nhân hiện đại có xu hướng trí tuệhoá
- Công nhân ngày nay được đào tạo chuẩn mực, thường xuyên được
đào tạo lại, đáp ứng sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ trong sảnxuất
- Tính chất xã hội hoá của lao động công nghiệp mang nhiều biểu hiện
mới
- Sự tác động của xu thế toàn cầu hoá, hội nhập quốc tế, cuộc cách
mạng công nghiệp lần thứ 4, làm cho công nhân hiện đại tăng nhanh
về số lượng, thay đổi cơ cấu
- Ở các nước XHCN, GCCN đã trở thành giai cấp lãnh đạo, làm chủ
TLSX
Từ sự biến đổi đó GCCN vẫn còn SMLS của mình vì: GCCN hiện nay vẫn
đang là LLSX hàng đầu của xã hội hiện đại Họ là chủ thể của quá trình sảnxuất công nghiệp hiện đại mang tính xã hội hóa ngày càng cao Ở các nướcphát triển, có một tỷ lệ thuận giữa sự phát triển GCCN với sự phát triển kinh
tế Lực lượng lao động bằng phương thức công nghiệp chiếm tỷ lệ cao ởmức tuyệt đối ở những nước có trình độ phát triển cao về kinh tế, đó lànhững nước công nghiệp phát triển (như các nước thuộc nhóm G7) Cũng vìthế, đa số các nước đang phát triển hiện nay đều thực hiện chiến lược côngnghiệp hóa nhằm đẩy mạnh tốc độ, chất lượng và quy mô phát triển Công
Trang 11nghiệp hóa vẫn là cơ sở khách quan để GCCN hiện đại phát triển mạnh mẽ
cả về số lượng và chất lượng Cũng giống như thế kỷ XIX, ở các nướcTBCN hiện nay, công nhân vẫn bị giai cấp tư sản và CNTB bóc lột giá trịthặng dư Quan hệ sản xuất TBCN với chế độ sở hữu tư nhân TBCN sảnsinh ra tình trạng bóc lột này vẫn tồn tại Thực tế đó cho thấy, xung đột vềlợi ích cơ bản giữa giai cấp tư sản và GCCN (giữa tư bản và lao động) vẫntồn tại, vẫn là nguyên nhân cơ bản, sâu xa của đấu tranh giai cấp trong xãhội hiện đại ngày nay Phong trào cộng sản và công nhân ở nhiều nước vẫnluôn là lực lượng đi đầu trong các cuộc đấu tranh vì hòa bình, hợp tác vàphát triển, vì dân sinh, dân chủ, tiến bộ xã hội và CNXH Từ những điểmtương đồng đó của công nhân hiện đại so với công nhân thế kỷ XIX, có thểkhẳng định: Lý luận về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân trong chủnghĩa Mác – Lênin vẫn mang giá trị khoa học và cách mạng, vẫn có ý nghĩathực tiễn to lớn, chỉ đạo cuộc đấu tranh cách mạng hiện nay của GCCN,phong trào công nhân và quần chúng lao động, chống CNTB và lựa chọncon đường XHCN trong sự phát triển của thế giới ngày nay
Mỗi sinh viên phải làm để góp phần xây dựng GCCN Việt Nam vững
mạnh trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước là:
Sinh viên phải không ngừng học tập, rèn luyện làm chủ kiến thức, kỹnăng Tốt nghiệp có thể trở thành công nhân, trí thức,… đóng góp xâydựng quê hương, đất nước; ủng hộ các phong trào đấu tranh của GCCN,nhân dân lao động tiến bộ trên thế giới
Sinh viên giác ngộ được lập trường, lý tưởng của GCCN Xây dựng một
xã hội tiến bộ, dân giàu, nước mạnh Phấn đấu là đảng viên của ĐCSVN,viết tiếp những trang sử hào hùng của dân tộc
Sinh viên hiểu được đặc điểm ra đời của GCCN Việt Nam từ một xã hộilạc hậu, cơ cấu giai cấp còn lạc hậu Trình độ thấp, tác phong côngnghiệp hạn chế Sinh viên phải đóng góp tích cực vào sự nghiệp CNH –HĐH ở Việt Nam Vì vậy, sinh viên phải là người tiên phong trong tiếpthu, giáo dục, phổ biến tri thức góp phần nâng cao tri thức cho cộng đồng(thực hiện bằng nhiều cách khác nhau, phù hợp điều kiện hoàn cảnh củatừng sinh viên)
Tin tưởng vào chủ nghĩa Mác – Lênin, vào sự lãnh đạo của ĐCS ViệtNam, vào con đường độc lập dân tộc và CNXH, phê phán những quanđiểm sai trái phủ nhận SMLS GCCN trong phong trào cách mạng thếgiới, trong sự nghiệp xây dựng CNXH trên thế giới và Việt Nam
Trang 12Câu 5 Đặc điểm của giai cấp công nhân Việt Nam? Sứ mệnh lịch sử của giai cấp
công nhân Việt Nam hiện nay là gì? Liên hệ với trách nhiệm bản thân em trongviệc phát huy tính tiên phong và vai trò lãnh đạo cách mạng của giai cấp công nhânViệt Nam trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH hiện nay
Đặc điểm của GCCN Việt Nam là: GCCN Việt nam ra đời và phát triển gắn
liền với chính sách khai thác thuộc địa của thực dân Pháp ở Việt Nam
Thứ nhất: GCCN Việt Nam ra đời trước giai cấp tư sản vào đầu thế kỷ
XX, là giai cấp trực tiếp đối kháng với tư bản thực dân Pháp và bè lũ taysai GCCN Việt Nam phát triển chậm vì sinh ra và lớn lên ở một nướcthuộc địa, nửa phong kiến
Thứ hai: Trực tiếp đối kháng với tư bản thực dân Pháp, GCCN đã tự thể hiện mình là lực lượng chính trị tiên phong để lãnh đạo cuộc đấu
tranh giải phóng dân tộc, giải quyết mâu thuẫn cơ bản giữa dân tộc ViệtNam với đế quốc thực dân và phong kiến thống trị, mở đường cho sựphát triển của dân tộc trong thời đại cách mạng vô sản GCCN Việt Nam
sớm giác ngộ lý tưởng về SMLS của giai cấp mình, lãnh đạo phong trào cách mạng Việt Nam đi đến thắng lợi.
Thứ ba: GCCN Việt Nam găn bó mật thiết với tầng lớp nhân dân Đại
bộ phận công nhân Việt Nam xuất thân từ nôgn dân và các tầng lớp laođộng khác, cùng chung lợi ích, nguyện vọng và khát vọng đấu tranh chođộc lập tự do, họ có mối liên hệ tự nhiên, chặt chẽ với giai cấp nông dân
và các tầng lớp lao động, đó là cơ sở thuận lợi để GCCN xây dựng khối
liên minh công – nông – trí thức, nòng cốt của khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
SMLS của GCCN Việt Nam hiện nay là:
Kinh tế:
- GCCN là lực lượng đi đầu trong sự nghiệp đẩy mạnh CNH - HĐH đất nước.
- Nội dung CNH - HĐH không chỉ là quá trình kinh tế - kỹ thuật mà còn
cả quá trình kinh tế - xã hội và kinh tế - văn hoá, được thực hiện
dưới sự lãnh đạo của Đảng nên CNH – HĐH ở Việt Nam luôn được
đảm bảo bởi định hướng XHCN Ba lĩnh vực đó với sự tham gia trực tiếp của GCCN đó là: Xây dựng nền công nghiệp và thương hiệu
công nghiệp quốc gia; Phát triển nông nghiệp và kinh tế nông thôn
gắn với xây dựng nông thôn mới, xây dựng nền nông nghiệp sản
Trang 13xuất hàng hoá lớn, sản xuất – kinh doanh nông nghiệp theo phương thức công nghiệp, áp dụng công nghệ cao.
- Thực hiện SMLS của GCCN trên lĩnh vực kinh tế gắn liền với việc
phát huy vai trò của GCCN, của công nghiệp, thực hiện khối liên minh công – nông – tri thức để tạo ra động lực phát triển nông
nghiệp – nông thôn và nông dân ở nước ta theo hướng phát triển bềnvững, hiện đại hoá, chủ động hội nhập quốc tế, nhất là hội nhập kinh
tế quốc tế, bảo vệ tài nguyên và môi trường sinh thái
Chính trị - xã hội:
- Cùng với nhiệm vụ giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng
thì nhiệm vụ “Giữ vững bản chất GCCN của Đảng, vai trò tiên
phong, gương mẫu của cán bộ đảng viên” và “tăng cường xây dựng,
chỉnh đốn Đảng, ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị,đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hoá” trong nội bộ” lànhững nội dung chính yếu, nổi bật, thể hiện SMLS GCCN về phươngdiện chính trị - xã hội
- Đội ngũ cán bộ đảng viên trong GCCN phải nêu cao trách nhiệm tiên phong, góp phần củng cố và phát triển cơ sở chính trị - xã hội
quan trọng của Đảng, đồng thời GCCN (thông qua hệ thống tổ chứccông đoàn) chủ động, tích cực tham gia xây dựng, chỉnh đốn Đảng,
làm cho Đảng thực sự trong sạch vững mạnh, bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ XHCN để bảo vệ nhân dân – đó là trọng trách lịch sử thuộc về
sứ mệnh của GCCN Việt Nam hiện nay
Về văn hoá tư tưởng:
- Xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc có nội dung cốt lõi là xây dựng con người với XHCN, giáo dục đạo đức cách mạng, rèn luyện lối sống, tác phong công nghiệp, văn minh, hiện đại, xây dựng hệ văn hoá và con người Việt
Nam, hoàn thiện nhân cách Đó là nội dung trực tiếp về văn hoá tưtưởng thể hiện SMLS của GCCN, trước hết là trọng trách lãnh đạocủa Đảng
- GCCN còn tham gia vào cuộc đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng lý luận để bảo vệ sự trong sáng của chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng HCM, đó là nền tảng tư tưởng của Đảng, chống lại những quan
điểm sai trái, những sự xuyên tạc của các thế lực thù địch, kiên định lýtưởng, mục tiêu và con đường lãnh mạng độc lập dân tộc và chủ nghĩa
xã hội
Trang 14- GCCN Việt Nam phải thường xuyên giáo dục cho các thế hệ công nhân và lao động trẻ ở nước ta về ý thức giai cấp, bản lĩnh chính trị, chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa quốc tế, củng cố mối liên hệ
mật thiết giữa GCCN với dân tộc, đoàn kết giai cấp gắn liền với đoànkết dân tộc và đoàn kết quốc tế Đó là sự kết hợp sức mạnh dân tộcvới sức mạnh thời đại trong thời đại HCM
Liên hệ với trách nhiệm bản thân em trong việc phát huy tính tiên phong
và vai trò lãnh đạo cách mạng của giai cấp công nhân Việt Nam trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH hiện nay là:
Sinh viên phải không ngừng học tập, rèn luyện làm chủ kiến thức, kỹnăng Tốt nghiệp có thể trở thành công nhân, trí thức,… đóng góp xâydựng quê hương, đất nước; ủng hộ các phong trào đấu tranh của GCCN,nhân dân lao động tiến bộ trên thế giới
Sinh viên giác ngộ được lập trường, lý tưởng của GCCN Xây dựng một
xã hội tiến bộ, dân giàu, nước mạnh Phấn đấu là đảng viên của ĐCSVN,viết tiếp những trang sử hào hùng của dân tộc
Sinh viên hiểu được đặc điểm ra đời của GCCN Việt Nam từ một xã hộilạc hậu, cơ cấu giai cấp còn lạc hậu Trình độ thấp, tác phong côngnghiệp hạn chế Sinh viên phải đóng góp tích cực vào sự nghiệp CNH –HĐH ở Việt Nam Vì vậy, sinh viên phải là người tiên phong trong tiếpthu, giáo dục, phổ biến tri thức góp phần nâng cao tri thức cho cộng đồng(thực hiện bằng nhiều cách khác nhau, phù hợp điều kiện hoàn cảnh củatừng sinh viên)
Tin tưởng vào chủ nghĩa Mác – Lênin, vào sự lãnh đạo của ĐCS ViệtNam, vào con đường độc lập dân tộc và CNXH, phê phán những quanđiểm sai trái phủ nhận SMLS GCCN trong phong trào cách mạng thếgiới, trong sự nghiệp xây dựng CNXH trên thế giới và Việt Nam
Câu 6 Quá độ lên CNXH là gì? Vì sao nói quá độ bỏ qua chế độ TBCN đi lên
CNXH là một tất yếu ở Việt Nam? Mỗi sinh viên cần làm gì thiết thực để góp phầnthực hiện mục tiêu trọng tâm của thời kỳ quá độ “sớm đưa nước ta cơ bản trở thànhnước công nghiệp theo hướng hiện đại”?
Quá độ lên CNXH là: Thời kỳ cải tạo cách mạng sâu sắc, triệt để xã hội
TBCN trên tất cả các lĩnh vực: kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội Xây dựngtừng bước cơ sở vật chất – kỹ thuật và đời sống tinh thần của CNXH Đó làthời kỳ lâu dài, gian khổ bắt đầu từ khi GCCN và nhân dân lao động giànhđược chính quyền đến khi xây dựng thành công CNXH
Trang 15 Nói quá độ bỏ qua chế độ TBCN đi lên CNXH là một tất yếu ở Việt Nam
vì: Quá độ lên CNXH ở Việt Nam bắt đầu từ năm 1954 ở Miền Bắc và năm
1975 trên phạm vi cả nước theo kiểu quá độ gián tiếp hoặc như V I Lêninnói là kiểu “đặc biệt của đặc biệt” Đó là sự lựa chọn tất yếu dựa trên nhữngcăn cứ sau:
Căn cứ vào quan điểm của Chủ nghĩa Mác –Lênin cho rằng, ở nhữngnước nghèo nàn lạc hậu, chậm phát triển về kinh tế vẫn có khả năng tiếnthẳng lên CNXH mà không phải trải qua chế độ TBCN
Căn cứ vào xu thế phát triển của thời đại ngày nay là thời đại quá độ từCNTB lên CNXH trên phạm vi toàn thế giới, mở đầu bằng cuộc cáchmạng XHCN Tháng Mười Nga vĩ đại Đó cũng là thời đại độc lập dân tộcgắn liền với CNXH, nên nhiều nước đã đi lên CNXH, bỏ qua chế TBCNnhư Trung Quốc, Việt Nam, Cu Ba, Triều Tiên, Lào…
Căn cứ vào điều kiện lịch sử của cách mạng nước ta, trong quá trình pháttriển của cách mạng Việt Nam, con đường quá độ lên CNXH bỏ qua chế
độ tư bản trước hết là sự lựa chọn của chính Đảng ta: Ngay từ “Cương
lĩnh chính trị năm 1930” đến “ Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội” được trình bày ở Đại hội VII năm
1991, Đảng ta đều thể hiện bản lĩnh chính trị về con đường đi lên CNXH.Cùng với sự lựa chọn của Đảng ta là sự lựa chọn của chính nhân dân laođộng nước ta khi theo Đảng làm cách mạng là muốn có cuộc đời ấm no,hạnh phúc Để mang lại ấm no, hạnh phúc cho nhân dân không có conđường nào khác là con đường đi lên CNXH Hiện nay, mặc dù trước mắt,CNTB còn có tiềm năng phát triển về kinh tế, CNXH hiện thực sụp đổ ởLiên Xô và Đông Âu, nhưng Đảng ta vẫn khẳng định đi lên CNXH, đó làcon đường duy nhất đúng đắn CNXH vẫn là khuynh hướng phát triểnkhách quan của thời đại Nó không chỉ là lý tưởng mà là hiện thực sinhđộng trong quá trình phát triển của cách mạng Việt Nam
Mỗi sinh viên cần làm gì thiết thực để góp phần thực hiện mục tiêu trọng
tâm của thời kỳ quá độ “sớm đưa nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại” là:
Tích cực học tập chủ nghĩa Mác, trang bị thế giới quan và phương phápluận biện chứng duy vật, nắm được sự vận động phát triển của quy luật
xã hội Loài người sẽ đi lên CNXH, tin tưởng vào con đường mà Đảng
và chủ tịch Hồ Chí Minh đã lựa chọn đó là độc lập dân tộc và CNXH
Trang 16 Sinh viên tích cực học tập tri thức khoa học, có kỹ năng tốt, phẩm chấttốt, vừa có tài, vừa có đức Chung tay đóng góp công sức vào côngcuộc xây dựng nước nhà, xây dựng CNXH (vai trò, trách nhiệm) mỗisinh viên:
- Chính trị: Hiểu, thực hiện đúng chủ trương, chính sách, pháp luật của
Đảng và Nhà nước pháp quyền XHCN; bảo vệ chế độ XHCN, bảo vệthành quả của cách mạng; tham gia tích cực đóng góp công việc củaNhà nước; tích cực tham gia các đoàn thể trong nhà trường (Đoànthanh niên, hội sinh viên); hoạt động tình nguyện…
- Kinh tế: Cùng với nhân dân xây dựng nền kinh tế thị trường định
hướng XHCN; chủ động, tích cực đến vùng sâu, dân tộc thiểu số đểchuyển giao tri thức, khoa học kỹ thuật; trong trường tiến hành cáchoạt động lao động công ích (nếu có) để xây dựng nhà trường, bảo vệcác tài sản của nhà trường; sử dụng tiết kiệm các thiết bị, điện, nước,
…
- Văn hoá, tư tưởng: Sinh viên phải hiểu biết và bảo vệ chân lý khoa
học của chủ nghĩa Mác – Lênin và Tư tưởng HCM; giữ gìn bản sắcvăn hoá, truyền thống lịch sử, đấu tranh với các quan điểm sai trái(phủ nhận con đường XHCN, phủ nhận chủ nghĩa Mác,…); phê phánnhững lệch lạc trong suy nghĩ của người khác về CNXH, cổ suýTBCN một chiều,…
Hiểu được đặc điểm nổi bật của thời kỳ quá độ, mới cũ đấu tranh Không bi quan, dao động, mất niềm tin trước luận điệu xuyên tạc; nắmđược quy luật vận động, quyết tâm xây dựng thành công CNXH
Thấy thuận lợi và khó khăn của Việt Nam khi bước vào thời kỳ quá độ Đặc biệt là quá độ bỏ qua nên sẽ khó khăn, phức tạp hơn; tích cực họctập, đóng góp công sức, trí tuệ công cuộc xây dựng đất nước,…
Tham gia tích cực vào xây dựng xã hội lành mạnh cả môi trường thực vàmôi trường ảo
Trang 17Câu 7 Nhận thức của Đảng ta về “Quá độ bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa”? Trong
thời kỳ quá độ lên CNXH, Việt Nam có những thuận lợi và thách thức gì? Liên hệvai trò và trách nhiệm bản thân trong quá trình thực hiện 12 nhiệm vụ cơ bản củathời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam?
Nhận thức của Đảng ta về “Quá độ bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa” là:
Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam: Đại hội IX của Đảng Cộng sảnViệt Nam xác định: con đường đi lên của nước ta là sự phát triển quá độ lên
CNXH bỏ qua chế độ TBCN, tức là bỏ qua việc xác lập vị trí thống trị của
quan hệ sản xuất và kiến trúc thượng tầng TBCN, nhưng tiếp thu, kế thừa những thành tựu mà nhân loại đã đạt được dưới chế độ TBCN, đặc biệt về khoa học và công nghệ, để phát triển nhanh LLSX, xây dựng nền kinh tế hiện đại.
Con đường đi lên CNXH “bỏ qua” chế độ TBCN:
- Thứ nhất, quá độ lên CNXH bỏ qua chế độ TBCN là con đường cách
mạng tất yếu khách quan, con đường xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam.
- Thứ hai, trong thời kỳ quá độ lên CNXH: còn nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế, song sở hữu tư nhân TBCN và thành phần
kinh tế tư nhân TBCN không chiếm vai trò chủ đạo; còn nhiều hình thức phân phối theo lao động vẫn là chủ đạo, ngoài ra còn phân phối
theo mức độ đóng góp và quỹ phúc lợi xã hội; còn quan hệ bóc lột và bị
bóc lột, song quan hệ bóc lột TBCN không giữ vai trò thống trị.
- Thứ ba, tiếp thu, kế thừa những thành tựu mà nhân loại đã đạt được
dưới CNTB, đặc biệt là những thành tự về khoa học và công nghệ,
thành tựu về quản lý để phát triển xã hội, quản lý phát triển xã hội, đặc
biệt là phát triển nhanh LLSX, xây dựng nền kinh tế hiện đại.
- Thứ tư, quá độ lên CNXH bỏ qua chế độ TBCN là tạo ra sự biến đổi về
chất của xã hội trên tất cả các lĩnh vực, là sự nghiệp rất khó khăn, phức tạp, lâu dài với nhiều chặng đường, nhiều hình thức tổ chức kinh
tế, xã hội có tính chất quá dộ đòi hỏi phải có quyết tâm chính trị cao và
khát vọng lớn của toàn Đảng, toàn dân