Hoạt Động Thẩm Định Tài Chính Dự Án Đầu Tư Tại BIDV Chi Nhánh Sơn Tây

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ --- NGUYỄN MẠNH HÀ HOẠT ĐỘNG THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ TẠI BIDV CHI NHÁNH SƠN TÂY LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG Hà Nội

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ -

NGUYỄN MẠNH HÀ

HOẠT ĐỘNG THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ

TẠI BIDV CHI NHÁNH SƠN TÂY

LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG

Hà Nội – 2012

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ -

NGUYỄN MẠNH HÀ

HOẠT ĐỘNG THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ

TẠI BIDV CHI NHÁNH SƠN TÂY

Mục lục Trang

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT i

DANH MỤC CÁC BẢNG ii

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ iii

Mở đầu 1

LỜI CẢM ƠN 3

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 6

1.1 Những vấn đề chung về thẩm định TCDA đầu tư 6

1.1.1 Khái niệm dự án đầu tư 6

1.1.2 Phân loại dự án đầu tư 8

1.1.3 Các giai đoạn của dự án đầu tư 8

1.2 Hoạt động thẩm định tài chính dự án đầu tư tại các NHTM 10

1.2.1 Hoạt động cho vay theo dự án của NHTM 10

1.2.2 Khái niệm, mục đích và sự cần thiết phải thẩm định TCDA án đầu tư của NHTM 14

1.2.3 Quy trình và nội dung thẩm định TCDA đầu tư của NHTM 16

1.3 Đánh giá hoạt động thẩm định TCDA đầu tư của NHTM 29

1.3.1 Các chỉ tiêu đánh giá hoạt động thẩm định TCDA đầu tư của NHTM……… 29

1.3.2 Các nhân tố ảnh hưởng tới hoạt động thẩm định TCDA đầu tư của NHTM 32

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ TẠI BIDV CHI NHÁNH SƠN TÂY 37

2.1 Khái quát về BIDV chi nhánh Sơn Tây 37

2.1.1 Cơ cấu tổ chức 38 2.1.2 Tình hình hoạt động kinh doanh của BIDV chi nhánh Sơn Tây 39 2.1.3 Tình hình cho vay các dự án đầu tư tại BIDV chi nhánh Sơn Tây.45 2.2 Thực trạng hoạt động thẩm định TCDA đầu tư tại BIDV chi nhánh Sơn Tây 48 2.2.1 Cơ sở thẩm định tài chính đối với dự án đầu tư 48 2.2.2 Quy trình TĐDA đầu tư và tổ chức thực hiện thẩm định TCDA đầu

tư tại BIDV chi nhánh Sơn Tây 50 2.2.3 Thực trạng hoạt động thẩm định TCDA đầu tư của BIDV chi nhánh Sơn Tây 54 2.3 Đánh giá hoạt động thẩm định TCDA đầu tư tại BIDV chi nhánh Sơn Tây 59 2.3.1 Những kết quả đạt được 59 2.3.2 Hạn chế và nguyên nhân 61 CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ TẠI BIDV CHI NHÁNH SƠN TÂY 67 3.1 Định hướng hoạt động cho vay và thẩm định TCDA đầu tư của BIDV chi nhánh Sơn Tây 67 3.1.1 Định hướng hoạt động cho vay của BIDV chi nhánh Sơn Tây 67 3.1.2 Định hướng hoạt động thẩm định TCDA đầu tư của BIDV chi nhánh Sơn Tây 69 3.2 Giải pháp hoàn thiện hoạt động thẩm định TCDA tại BIDV chi nhánh Sơn Tây 71 3.2.1 Giải pháp chính: 71 3.2.2 Giải pháp hỗ trợ: 78 3.3 Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện hoạt động TCDA đầu tư ở BIDV Sơn Tây 89

3.3.1 Kiến nghị với Nhà nước, các Bộ, ngành 89

3.3.2 Kiến nghị với NHNN và BIDV 90

3.3.3 Kiến nghị với Chủ đầu tư 92

KẾT LUẬN 94

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 96 Phụ lục

Mở đầu

1 Tính cấp thiết của đề tài:

Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển của nền kinh tế, các

dự án xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội và phục vụ đời sống ngày càng nhiều, do đó hoạt động cho vay theo dự án của các ngân hàng ngày càng phát triển Tuy nhiên, cùng với việc mở rộng thêm quy mô cho vay tài trợ cho các

dự án đầu tư thì ngân hàng cũng có nguy cơ gia tăng những rủi ro tiềm ẩn Vì vậy trước khi cho vay, ngân hàng phải tiến hành đánh giá tính hiệu quả, rủi ro của dự án đầu tư cho vay Trong thẩm định dự án đầu tư, thẩm định tài chính

dự án đầu tư là nội dung rất quan trọng để đánh giá về tính sinh lời của dự án đầu tư, khả năng thu hồi vốn, hiệu quả và sự an toàn trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng Việc này càng cần thiết đối với hệ thống ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và phát triển Việt Nam vốn có thế mạnh về cho vay theo dự án

Những năm gần đây, cùng với xu hướng đô thị hóa, thị xã Sơn Tây đang quyết tâm phấn đấu trở thành đô thị loại II, do vậy các dự án đầu tư trên địa bàn Sơn Tây được triển khai ngày càng nhiều, nhất là các dự án đầu tư về xây dựng các khu đô thị, di dân và xây dựng cơ sở hạ tầng nền kinh tế xã hội, hoạt động cho vay theo các dự án đầu tư của BIDV chi nhánh Sơn Tây ngày càng được phát triển Tuy vậy, công tác TĐDA đầu tư tại chi nhánh chưa được quan tâm đúng mức Cùng với tình hình khó khăn chung của đất nước trong mấy năm gần đây, đã gây tác động xấu tới chất lượng cho vay theo dự

án đầu tư của ngân hàng Hoạt động cho vay theo dự án đầu tư của chi nhánh

đã có những chi nhánh đã có nhiều vấn đề, hạn chế nảy sinh, nợ quá hạn và

nợ xấu tăng nhanh làm giảm hiệu quả của kinh doanh và ảnh hưởng tới uy tín của ngân hàng

Vì thế, hoạt động TĐDA đầu tư, nhất là thẩm định tài chính dự án đầu

tư là rất quan trọng và trong giai đoạn hiện nay thì càng cần phải chú trọng nhằm nâng cao chất lượng các khoản cho vay

Nhằm góp phần giải quyết các vấn đề đã nêu ở trên và hoàn thiện hoạt động thẩm định tài chính dự án đầu tư tại BIDV chi nhánh Sơn Tây, tác giả đã

chọn đề tài: “Hoạt động thẩm định tài chính dự án đầu tư tại BIDV chi

nhánh Sơn Tây” làm luận văn tốt nghiệp

2 Tình hình nghiên cứu:

Hoàn thiện hoạt động thẩm định tài chính dự án đầu tư tại các ngân hàng thương mại là một vấn đề không mới, từ năm 2008 đến nay đã có nhiều công trình nghiên cứu dưới dạng luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ… công bố

Có thể nêu một số công trình nghiên cứu điển hình như: Luận văn thạc sĩ

‘‘Giải pháp nâng cao hiệu quả cho vay theo dự án đầu tư trung và dài hạn trong hệ thống ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam’’ năm 2008; Luận văn thạc sĩ ‘‘Nâng cao chất lượng thẩm định tài chính dự án trong hoạt động cho vay tại ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Đông Hà Nội’’ năm 2009 của Trần Hồng Khánh, Đại học Kinh tế Quốc Dân; Luận văn thạc sĩ ‘‘Thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả công tác thẩm định cho vay đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại NHTM cổ phần Công thương Việt Nam – chi nhánh Tô Hiệu’’ năm 2011 của Đỗ Thị Tuyết, Học viện Tài chính; Luận án tiến sĩ ‘‘Hiệu quả cho vay theo dự án đầu tư tại các NHTM Việt Nam’’ năm 2011 của Nguyễn Văn Thắng, Học viện Tài chính; Luận văn thạc sĩ ‘‘Hoàn thiện công tác thẩm định tài chính dự án đầu tư tại Tổng công ty Tài chính cổ phần Dầu khí Việt Nam – chi nhánh Đà Nẵng’’ năm 2012 của Nguyễn Văn Lành, Đại học Đà Nẵng … Một số nghiên cứu về các vấn đề có liên quan đến cho vay dự án đầu tư hoặc thẩm định tài chính dự

án đầu tư của các ngân hàng dưới dạng bài báo được đăng tải trên một số tạp

chí chuyên ngành như bài nghiên cứu ‘‘Xây dựng hệ thống chỉ tiêu chất lượng thẩm định tài chính dự án đầu tư’’ năm 2012 của Ths Phạm Trung Kiên và Ths Hồ Thị Hương, tạp chí Thị trường tài chính tiền tệ; bài nghiên cứu ‘‘Bàn thêm về giải pháp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong giai đoạn thực hiện tái cơ cấu NHTM’’ năm 2012 của TS Nguyễn Đức Hải và ThS Đặng

Lan Hương, tạp chí Thị trường tài chính tiền tệ; bài nghiên cứu ‘‘Rủi ro đạo

đức và vấn đề an toàn của hệ thống’’ năm 2012 của Kim Anh, tạp chí Thị

trường tài chính tiền tệ; bài nghiên cứu “BIDV - nhìn lại gia tài lớn qua 55

năm xây dựng, phát triển và một vài đề xuất về chiến lược phát triển mới”

năm 2012 của TS Nguyễn Đại Lai, tạp chí Thị trường tài chính tiền tệ

Trong các công trình nghiên cứu trên, các tác giả đã nêu ra được thực trạng của công tác thẩm định tài chính dự án đầu tư tại các NHTM trong những giai đoạn mà mình nghiên cứu Đồng thời mỗi tác giả cũng đã đưa ra được các biện pháp nhằm nâng cao chất lượng thẩm định tài chính dự án đầu

tư tại các NHTM nói chung và tại các ngân hàng mình lựa chọn nghiên cứu nói riêng

Tuy nhiên, với những giai đoạn khác nhau thì mỗi ngân hàng khác nhau lại có chiến lược kinh doanh khác nhau để phù hợp với tình hình phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn Trong tình hình kinh tế khó khăn hiện nay thì BIDV chi nhánh Sơn Tây đang tập trung vào việc nâng cao chất lượng cho vay theo dự án đầu tư nhằm giảm thiểu rủi ro tín dụng Nhưng, để nâng cao được chất lượng hoạt động cho vay theo dự án đầu tư thì BIDV chi nhánh Sơn Tây phải nâng cao chất lượng hoạt động thẩm định tài chính dự án đầu tư vì chất lượng hoạt động thẩm định tài chính đầu tư đóng vai trò quyết định đến chất lượng khoản vay sau này Xuất phát từ nhu cầu thực tế của BIDV chi nhánh Sơn Tây và hiện chưa có một đề tài nào nghiên cứu một cách tổng thể

về ‘‘Hoạt động thẩm định tài chính dự án đầu tư tại BIDV chi nhánh Sơn

Tây’’, tác giả xin chọn đề tài ‘‘Hoạt động thẩm định TCDA đầu tư tại BIDV chi nhánh Sơn Tây’’ để nghiên cứu

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu:

* Mục đích: Hoàn thiện hoạt động thẩm định tài chính dự án đầu tư tại BIDV chi nhánh Sơn Tây góp phần vào nâng cao hiệu quả trong hoạt động đầu tư của BIDV chi nhánh Sơn Tây

* Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Nghiên cứu lý luận chung về hoạt động thẩm định tài chính dự án đầu

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

- Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động thẩm định tài chính dự án đầu tư của NHTM

- Phạm vi nghiên cứu: Hoạt động thẩm định tài chính dự án đầu tư tại BIDV chi nhánh Sơn Tây giai đoạn 2009 đến 30/06/2012 và tới năm 2015, các nghiên cứu đứng về phía NHTM là chủ yếu

5 Phương pháp nghiên cứu:

Phương pháp tổng hợp, phân tích, phương pháp so sánh, các phương pháp thống kê dựa trên số liệu thực tế và điều tra khảo sát

6 Những đóng góp mới của luận văn:

- Nghiên cứu thực trạng hoạt động tài chính dự án đầu tư tại BIDV chi nhánh Sơn Tây gắn với đặc điểm kinh tế - xã hội trên địa bàn

- Đề xuất những giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện hoạt động thẩm định tài chính dự án đầu tư tại BIDV chi nhánh Sơn Tây giai đoạn 2012 -2015

7 Bố cục của luận văn: Luận văn ngoài phần mở đầu, danh mục tài liệu tham khảo, danh mục chữ viết tắt, luận văn được chia thành 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về dự án đầu tư và thẩm định tài chính dự án đầu tư của NHTM

Chương 2: Thực trạng hoạt động thẩm định tài chính dự án đầu tư tại BIDV chi nhánh Sơn Tây

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện hoạt động thẩm định tài chính dự án đầu tư tại BIDV chi nhánh Sơn Tây

CHƯƠNG I

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ

CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Những vấn đề chung về thẩm định TCDA đầu tư

1.1.1 Khái niệm dự án đầu tư

Theo Luật Đầu tư năm 2005 thì “Dự án đầu tư là tập hợp các đề xuất

bỏ vốn trung và dài hạn để tiến hành các hoạt động đầu tư trên địa bàn cụ thể, trong khoảng thời gian xác định”

* Các đặc trưng cơ bản của một dự án đầu tư

- Dự án có mục đích, mục tiêu rõ ràng/Dự án có chu kỳ phát triển riêng

và thời gian tồn tại hữu hạn/Dự án chịu sự ràng buộc về nguồn lực/Dự án có tính bất định và độ rủi ro cao

1.1.2 Phân loại dự án đầu tư

Theo cơ cấu tái sản xuất/Theo lĩnh vực hoạt động trong xã hội/Theo các giai đoạn hoạt động của các dự án đầu tư trong quá trình tái sản xuất xã hội/Theo thời gian thực hiện và phát huy tác dụng để thu hồi đủ vốn đã bỏ ra/Theo sự phân cấp quản lý dự án (theo thẩm quyền quyết định hoặc giấy phép đầu tư)/Theo nguồn vốn

1.1.3 Các giai đoạn của dự án đầu tư

Ta có thể minh họa các giai đoạn của dự án đầu tư theo hình sau đây:

Hình 1.1: Các giai đoạn của dự án đầu tư Giai đoạn 1: Chuẩn bị đầu tư

Giai đoạn 2: Thực hiện đầu tư

Ý đồ về

dự án mới

Vận hành các kết quả đầu tư

Thực hiện đầu tư

Chuẩn bị đầu tư

Ý đồ về

dự án

đầu tư

Giai đoạn 3: Vận hành kết quả đầu tư

1.2 Thẩm định tài chính dự án đầu tư tại các NHTM

1.2.1 Hoạt động cho vay theo dự án đầu tư của NHTM

Cho vay theo dự án đầu tư được hiểu là một dạng cho vay trung và dài hạn chủ yếu nhất của các NHTM Đó là việc các NHTM hỗ trợ các khách hàng có đủ nguồn lực tài chính thực hiện các dự định đầu tư mà thời gian thu hồi vốn đầu tư vượt quá 12 tháng

* Đặc điểm của hoạt động cho vay theo dự án đầu tư

- Đối tượng cho vay là các dự án đầu tư về thiết bị, máy móc, nhà xưởng, các công trình xây dựng cơ bản nên thời hạn cho vay thường dài Do vậy cho vay theo dự án đầu tư thuộc loại tín dụng trung, dài hạn

- Cho vay theo dự án đầu tư có số vốn cho vay lớn, thời gian cho vay dài, chịu nhiều biến động và do đó có độ rủi ro cao

* Quy trình cho vay theo dự án đầu tư

Giống như cho vay ngắn hạn, chu kỳ cho vay dự án đầu tư đối với các khách hàng được bắt đầu bằng việc xem xét và quyết định cho vay, sau đó là giải ngân vốn, theo dõi nợ vay và kết thúc bằng việc thu nợ gốc và lãi Dựa trên đề xuất vay dự án đầu tư của khách hàng vay, NHTM phải xem xét trong một thời gian nhất định và đưa ra quyết định từ chối hay chấp nhận cho vay

Hình 1.2: Quy trình cho vay theo dự án đầu tư của NHTM

1.2.2 Khái niệm, mục đích và sự cần thiết phải thẩm định TCDA án đầu

tư của NHTM

* Khái niệm TĐDA đầu tư

TĐDA là việc tổ chức xem xét một cách khách quan có khoa học và toàn diện các nội dung cơ bản ảnh hưởng trực tiếp hay gián tiếp tới việc đầu

tư cũng như tính khả thi của một dự án đầu tư để ra quyết định về đầu tư và cho phép đầu tư

* Khái niệm thẩm định TCDA đầu tư

Thẩm định TCDA đầu tư là thẩm định các yếu tố ảnh hưởng tới hiệu quả tài chính của dự án đầu tư Hay nói cách khác, thẩm định tài chính dự án

đầu tư là thẩm định tính khả thi về mặt tài chính của dự án đầu tư, nhu cầu vay vốn của dự án đầu tư cũng như khả năng trả nợ và lãi vay của dự án đầu

tư

* Sự cần thiết của thẩm định TCDA đầu tư

Về mặt nghiệp vụ, công tác thẩm định TCDA đầu tư của ngân hàng giúp cho:

- Ngân hàng có cơ sở tương đối vững chắc để xác định được hiệu quả đầu tư vốn cũng như khả năng hoàn vốn của dự án đầu tư, quan trọng hơn cả

là xác định khả năng trả nợ của chủ đầu tư

- Ngân hàng có thể dự đoán được những rủi ro có thể xảy ra, ảnh hưởng tới quá trình triển khai thực hiện dự án đầu tư Trên cơ sở này, phát hiện và bổ sung thêm các biện pháp khắc phục hoặc hạn chế rủi ro, đảm bảo tính khả thi của dự án đầu tư đồng thời tham gia ý kiến với các cơ quan quản lý Nhà nước

và chủ đầu tư để có quyết định đầu tư đúng đắn

1.2.3 Quy trình và nội dung thẩm định TCDA đầu tư của NHTM

Công tác thẩm định TCDA đầu tư trong cho vay của NHTM thông thường được tiến hành qua một số bước sau:

Hình 1.3: Quy trình thẩm định tài chính dự án đầu tư tại các NHTM Bước 1: Tiếp nhận dự án đầu tư, thu thập thông tin tài chính

* Hồ sơ dự án đầu tư về mặt tài chính bao gồm:

- Hồ sơ pháp lý

- Hồ sơ về tình hình sản xuất kinh doanh và tài chính

- Hồ sơ về dự án đầu tư vay vốn

Phân tích tài chính

dự án đầu tư

Xử lý thông tin

Tiếp nhận dự án,

thu thập các

thông tin tài chính

* Thông tin tài chính:

- Báo cáo về hồ sơ pháp lý liên quan đến nguồn tài chính của chủ dự án đầu tư/Báo cáo tài chính

- Thông tin tài chính liên quan đến dự án đầu tư vay vốn

- Các tài liệu liên quan khác:

Trên cơ sở nguồn thông tin thu thập được, CBTD thực hiện đánh giá tính chính xác, độ tin cậy, tính khách quan của các thông tin để đảm bảo phục

vụ hiệu quả cho hoạt động thẩm định TCDA đầu tư sau này

Bước 3: Phân tích tài chính dự án đầu tư

* Lựa chọn phương pháp thẩm định:

Tùy thuộc vào quy mô, mức độ quan trọng, tính chất phức tạp của từng

dự án đầu tư mà có thể có các phương pháp thẩm định khác nhau

* Xem xét các chỉ tiêu tài chính

Các chỉ tiêu tài chính được xem xét trong thẩm định TCDA đầu tư bao gồm một số các chỉ tiêu sau:

- Lãi suất chiết khấu

- Giá trị hiện tại ròng (NPV)

- Tỷ suất hoàn vốn nội bộ (IRR)

- Chỉ số doanh lợi (PI)

- Điểm hòa vốn (BP)

- Khả năng trả nợ của dự án (DSCR)…

* Nội dung thẩm định TCDA đầu tư:

Thẩm định tài chính dự án đầu tư bao gồm nhiều nội dung liên quan chặt chẽ với nhau Những nội dung chủ yếu được NHTM chú trọng thẩm định là:

- Thẩm định tổng mức vốn đầu tư của dự án đầu tư và nguồn tài trợ