Giáo trình Thực tập máy điện 1 (Nghề Điện công nghiệp Trình độ Trung cấp)

Giáo trình Thÿc t¿p máy ißn 1 ±ÿc biên so¿n theo nguyên t¿c: tính ßnh h±ßng thß tr±ßng lao ßng; tính hß thßng và khoa hßc; tính ßn ßnh và linh ho¿t; h±ßng tßi liên thông, chu¿n ào t¿o ng

1

SÞ LAO ÞNG - TH¯¡NG BINH VÀ Xà HÞI ÞNG THÁP

TR¯ÞNG TRUNG C¾P THÁP M¯ÞI

GIÁO TRÌNH Tên mô un: Thÿc t¿p máy ißn 1 NGHÞ: IÞN CÔNG NGHIÞP TRÌNH Þ TRUNG C¾P NGHÞ

(Ban hành kèm theo Quy¿t ßnh sß: /Q- ngày tháng nm 2018 cÿa

)

ßng Tháp, nm 2018

3

LÞI GIÞI THIÞU

Giáo trình Thÿc t¿p máy ißn 1 ±ÿc xây dÿng và biên so¿n trên c¡ sß ch±¡ng trình ào t¿o nghß ißn công nghißp ã ±ÿc Tr±ßng Trung c¿p nghß 3 Giáo dÿc th±ßng xuyên Hßng Ngÿ Ban hành

Trong quá trình thÿc hißn, ban biên so¿n ã nh¿n ±ÿc nhißu góp ý ki¿n th¿ng th¿n, khoa hßc, trách nhißm cÿa nhißu chuyên gia, công nhân b¿c cao trong l)nh vÿc nghß ißn công nghißp Song do ißu kißn thßi gian, nên giáo trình không tránh khßi nhÿng thi¿u sót nh¿t ßnh R¿t mong ±ÿc nhÿng ý ki¿n góp ý ß giáo trình này ±ÿc hoàn thißn h¡n, áp ÿng ±ÿc yêu c¿u thÿc t¿ s¿n su¿t cÿa các doanh nghißp hißn t¿i và t±¡ng lai

Giáo trình Thÿc t¿p máy ißn 1 ±ÿc biên so¿n theo nguyên t¿c: tính ßnh h±ßng thß tr±ßng lao ßng; tính hß thßng và khoa hßc; tính ßn ßnh và linh ho¿t; h±ßng tßi liên thông, chu¿n ào t¿o nghß khu vÿc và th¿ gißi; tính hißn ¿i và sát thÿc vßi s¿n su¿t

ßng Tháp, ngày&&tháng& nm 2018

Tham gia biên so¿n

1 ¿ng Thanh Tâm 3 Chÿ biên

2 Huÿnh Hoàng Giang

3 Võ Duy Linh

4

MþC LþC

Bài 3: V¿ s¡ ß dây qu¿n ßng c¡ không ßng bß ba pha rôto lßng sóc 35

Bài 4: Qu¿n dây ßng c¡ không ßng bß ba pha rôto lßng sóc 48 Bài 5: V¿ s¡ ß dây qu¿n ßng c¡ không ßng bß mßt pha rôto lßng sóc 66

5

CH¯¡NG TRÌNH MÔ UN Tên mô un: Thÿc t¿p máy ißn 1

- Tính ch¿t: Là mô un chuyên môn rèn luyßn cho ng±ßi hßc kÿ nng tính toán

các thông sß và qu¿n dây các máy ißn thông dÿng

II Mÿc tiêu mô un:

- Ki¿n thÿc:

+ Trình bày ±ÿc các b±ßc tính toán các thông sß dây qu¿n máy ißn

+ Trình bày ±ÿc các b±ßc v¿ s¡ ß dây qu¿n và qu¿n dây máy ißn

- Kÿ nng:

+ Tính toán úng các thông sß bß dây qu¿n máy bi¿n áp, ßng c¡ ißn

+ V¿ ±ÿc s¡ ß dây qu¿n ßng c¡ mßt pha, ba pha và máy phát ißn

+ Qu¿n ±ÿc các bß dây úng yêu c¿u kÿ thu¿t và th¿m mÿ

- Nng lÿc tÿ chÿ và trách nhißm:

+ Rèn luyßn tính kÿ lu¿t, có tinh th¿n trách nhißm cao trong hßc t¿p

+ Chÿ ßng và tích cÿc thÿc hißn nhißm vÿ trong quá trình hßc t¿p

+ Thÿc hißn úng quy trình an toàn lao ßng và vß sinh công nghißp

III Nßi dung mô un:

1 Nßi dung tßng quát và phân bß thßi gian:

Sß

Thßi gian (giß) Tßng

sß thuy¿t Lý Thÿc hành Kißm tra

1 Bài 1: Sÿ dÿng các v¿t lißu dùng trong máy ißn 4 4

1 Sÿ dÿng v¿t lißu cách ißn thông

dÿng

2 Sÿ dÿng v¿t lißu d¿n ißn thông

dÿng

6

3 Sÿ dÿng v¿t lißu d¿n tÿ thông

dÿng

2 Bài 2: Qu¿n dây máy bi¿n áp mßt pha công su¿t nhß 20 2 16 2

3 Bài 3: V¿ s¡ ß dây qu¿n ßng c¡ không ßng bß ba pha rôto lßng sóc 16 4 10 2

1 Gißi thißu các d¿ng s¡ ß dây

1 Tháo dây ci, thu th¿p sß lißu cÿa

bß dây qu¿n ßng c¡ không ßng bß

ba pha rôto lßng sóc

2 Lót gi¿y cách ißn rãnh stato

ßng c¡

3 o khuôn qu¿n bß dây ßng c¡

4 Lßng dây vào rãnh theo s¡ ß dây

qu¿n ã kh¿o sát

5 Nêm tre mißng rãnh

6 ¿u nßi các nhóm bßi dây theo

Bài 5: V¿ s¡ ß dây qu¿n ßng c¡

không ßng bß mßt pha rôto lßng

sóc

1 Khái nißm

6 Bài 6: Qu¿n dây ßng c¡ không ßng bß mßt pha 40 8 28 4

1 Tháo dây ci, thu th¿p sß lißu cÿa

bß dây qu¿n ßng c¡ không ßng bß

ba pha rôto lßng sóc

2 Lót gi¿y cách ißn rãnh stato

ßng c¡

3 o khuôn qu¿n bß dây ßng c¡

4 Nêm tre mißng rãnh

5 ¿u nßi các nhóm bßi dây theo

8

BÀI 1

Sþ DþNG CÁC V¾T LIÞU DÙNG TRONG MÁY IÞN

Gißi thißu:

Bài hßc này s¿ gißi thißu tßi hßc sinh mßt sß lo¿i v¿t lißu dùng trong máy

ißn Tính ch¿t và yêu c¿u cÿa tÿng l¿i v¿t lißu ißn

Mÿc tiêu:

- Nh¿n d¿ng, phân lo¿i ±ÿc chính xác các lo¿i v¿t lißu cách ißn, d¿n ißn, d¿n

tÿ dùng trong máy ißn

- Trình bày ±ÿc các ¿c tính c¡ b¿n cÿa mßt sß lo¿i v¿t lißu cách ißn, d¿n

V¿t lißu dùng làm cách ißn (còn gßi là ch¿t ißn môi) là các ch¿t mà trong

ißu kißn bình th±ßng ißn tích xu¿t hißn ß âu thì ß nguyên ß chß ¿y, tÿc là ß

ißu kißn bình th±ßng, ißn môi là v¿t lißu không d¿n ißn, ißn d¿n ³ cÿa chúng b¿ng không ho¿c nhß không áng kß

V¿t lißu cách ißn có vai trò quan trßng và ±ÿc sÿ dÿng rßng rãi trong kÿ thu¿t

ißn, Vißc nghiên cÿu v¿t lißu cách ißn ß tìm hißu các tính ch¿t, ¿c ißm, ß tÿ

ó chßn lÿa cho phù hÿp

1.2 Phân lo¿i v¿t lißu cách ißn:

1.2.1 Phân lo¿i theo tr¿ng thái v¿t lý

1.2.2 Phân lo¿i theo thành ph¿n hóa hßc

Theo thành ph¿n hoá hßc, ng±ßi ta phân ra: v¿t lißu cách ißn hÿu c¡

và v¿t lißu cách ißn vô c¡

a V¿t lißu cách ißn hÿu c¡: chia thành hai nhóm: nhóm có ngußn

gßc trong thiên nhiên và nhóm nhân t¿o

÷ Nhóm có ngußn gßc trong thiên nhiên sÿ dÿng các hÿp ch¿t c¡ b¿n có trong thiên nhiên, ho¿c giÿ nguyên thành ph¿n hóa hßc nh±: cao su, lÿa, phíp, xenluloit,

÷ Nhóm nhân t¿o th±ßng ±ÿc gßi là nhÿa nhân t¿o gßm có: nhÿa phênol, nhÿa amino, nhÿa polyeste, nhÿa epoxy, xilicon, polyetylen, vinyl, polyamit,

b V¿t lißu cách ißn vô c¡: gßm các ch¿t khí, các ch¿t lßng không cháy,

các lo¿i v¿t lißu r¿n nh± gßm, sÿ, thÿy tinh, mica, aming

1.2.3 Phân lo¿i theo tính chßu nhißt

Phân lo¿i theo tính chßu nhißt là sÿ phân lo¿i c¡ b¿n, phß bi¿n v¿t lißu cách

ißn dùng trong kÿ thu¿t ißn Khi lÿa chßn v¿t lißu cách ißn, ¿u tiên c¿n bi¿t v¿t lißu có tính chßu nhißt theo c¿p nào Ng±ßi ta ã phân v¿t lißu theo tính chßu nhißt nh± b¿ng 3.2

Các v¿t lißu cách ißn chÿ y¿u

Gi¿y, v¿i sÿi, lÿa, phíp, cao su, gß và các v¿t lißu t±¡ng

tÿ không t¿m nhÿa, các lo¿i nhÿa polyetylen, PVC, polistinol, anilin, abomit

A 105 Gi¿y, v¿i sÿi, lÿa trong d¿u, nhÿa polyeste, cao su nhân

t¿o, các lo¿i s¡n cách ißn có d¿u làm khô

Nhÿa tráng Polyvinylphocman, poliamit, epoxi Gi¿y ép ho¿c v¿i ép có nhÿa phendfocmandehit (gßi chung là Bakelit gi¿y) Nhÿa Melaminfocmandehit có ch¿t ßng

F 155 Sÿi amiang, sÿi thÿy tinh có ch¿t k¿t dính

H 180 Xilicon, sÿi thÿy tinh, mica có ch¿t k¿t dính

C >180 Mica không có ch¿t k¿t dính, thÿy tinh, sÿ,

Polytetraflotylen, Polymonoclortrifloetylen

2 Sÿ dÿng v¿t lißu d¿n ißn thông dÿng

2.1 Khái nißm

V¿t lißu d¿n ißn là v¿t ch¿t mà ß tr¿ng thái bình th±ßng có các ißn tích tÿ

do N¿u ¿t chúng vào trong mßt ißn tr±ßng, các ißn tích s¿ chuyßn ßng theo mßt h±ßng nh¿t ßnh cÿa tÿ tr±ßng và t¿o thành dòng ißn Ng±ßi ta gßi v¿t lißu

Ã- ißn trß su¿t (' mm2/m) S- ti¿t dißn dây d¿n (mm2) l- Chißu dài dây d¿n(m)

2.2.2 ißn d¿n G

ißn d¿n G cÿa mßt dây d¿n là ¿i l±ÿng nghßch ¿o cÿa ißn trß R

e : ißn tích cÿa ph¿n tÿ mang ißn

Thay vtb = uE (u - ß di chuyßn cÿa ph¿n tÿ mang ißn) vào (2.3), ta ±ÿc d¿ng tßng quát cÿa ßnh lu¿t ôm:

12

Chßn v¿t lißu d¿n ißn ph¿i ¿m b¿o ±ÿc các y¿u c¿u vß tính ch¿t lý hóa, ph¿i phù hÿp cho vißc sÿ dÿng v¿t lißu, thông th±ßng ph¿i ¿m b¿o ±ÿc các yêu c¿u sau:

- ß d¿n ißn ph¿i tßt

- Có sÿc bßn c¡ khí, ¿m b¿o ±ÿc ißu kißn ßn ßnh ßng và ßn ßnh nhißt

- Có kh¿ nng k¿t hÿp ±ÿc vßi các kim lo¿i khác thành hÿp kim

- Ph¿i ¿m b¿o ±ÿc tính ch¿t lý hßc nh±: tính nóng ch¿y, tính d¿n nhißt, tính dãn nß nhißt

- ¿m b¿o ±ÿc tính ch¿t hóa hßc: tính chßng n mòn do tác dÿng cÿa môi tr±ßng và các dung môi gây ra

ß gi¿i thích tÿ tính cÿa nam châm, Ampe là ng±ßi ¿u tiên nêu lên gi¿ thuy¿t vß các dòng ißn kín tßn t¿i trong lòng nam châm gßi là dòng ißn phân tÿ Theo Ampe thì tÿ tr±ßng cÿa nam châm chính là tÿ tr±ßng cÿa các dòng ißn phân

tÿ trong lòng nam châm ó Ngày nay ta hißu dòng ißn phân tÿ chính là do các

ißn tÿ chuyßn ßng bên trong nguyên tÿ, phân tÿ t¿o thành Có thß dùng khái nißm dòng ißn phân tÿ ß gi¿i thích sÿ nhißm tÿ cÿa các ch¿t thu¿n tÿ và nghßch

tÿ, còn ßi vßi sÿ nhißm tÿ cÿa các ch¿t s¿t tÿ thì không thß gi¿i thích b¿ng dòng

ißn phân tÿ mà b¿ng mßt lý thuy¿t khác Tuy nhiên cái chính cÿa gi¿ thuy¿t Ampe là dòng ißn sinh ra tÿ tr±ßng thì v¿n giÿ nguyên giá trß

13

5 Siêu hÿp kim (79Ni, 15Fe, 5M0, 0,5 Mn) 1.500.000

b Hß sß tÿ th¿m µ cÿa v¿t lißu s¿t tÿ không ph¿i là h¿ng sß

Quá trình tÿ hoá cÿa v¿t lißu tÿ ±ÿc ¿c tr±ng b¿ng quan hß giÿa tÿ c¿m B và c±ßng ß tÿ tr±ßng H, B = f(H) gßi là ±ßng cong tÿ hoá (không ph¿i là ±ßng th¿ng) ±ßng cong tÿ hoá cÿa t¿t c¿ các v¿t lißu s¿t tÿ g¿n gißng nhau (hình 6.1)

±ßng cong này là ±ßng cong tÿ hoá ban ¿u (c¡ b¿n)

H

0 Hình 6.1 ±ßng cong tÿ hoá c¡ b¿n

A

Þ giai o¿n ¿u khi tng dòng ißn tÿ

hoá trong cußn dây, thì c±ßng ß tÿ

thì tÿ c¿m B h¿u nh± không tng lên nÿa:

giai o¿n bão hoà, hß sß tÿ th¿m µ s¿ ti¿n

¿n 1

14

BÀI 2 QU¾N DÂY MÁY BI¾N ÁP 1 PHA CÔNG SU¾T NHÞ Gißi thißu:

Máy bi¿n áp ±ÿc sÿ dÿng r¿t phß bi¿n trong s¿n xu¿t cÿng nh± ßi sßng Trong trong nghiên cÿu máy ißn Máy bi¿n áp là lo¿i máy ißn quan trßng áp dÿng trong mßi l)nh vÿc

Máy bi¿n áp c¿m ÿng 1 pha công su¿t nhß ±ÿc ÿng dÿng r¿t rßng rãi nh±: làm ngußn cung c¿p cho các thi¿t bß ißn, bß chßnh l±u, nghßch l±u&

Bài hßc này trang bß cho hßc nhÿng ki¿n thÿc vß tính toán bß dây qu¿n; ph±¡ng pháp thi công mßt bß dây qu¿n cÿa máy bi¿n áp công su¿t nhß

Mÿc tiêu:

- Trình bày ±ÿc quy trình tháo, l¿p các thành ph¿n t¿o nên máy bi¿n áp

- Ghi nh¿n chính xác các sß lißu bß dây qu¿n máy bi¿n áp sau khi tháo

- Tính toán úng các sß lißu vòng và ±ßng kính dây qu¿n cÿa máy bi¿n áp theo tính ch¿t cÿa t¿i

- Qu¿n l¿i ±ÿc máy bi¿n áp mßt pha cÿ nhß ¿m b¿o các tiêu chí vß ißn trß cách ißn giÿa cußn s¡ và thÿ c¿p, giÿa cußn dây vßi vß

- Chßn lÿa máy bi¿n áp phù hÿp vßi mÿc ích sÿ dÿng

- B¿o d±ÿng và sÿa chÿa máy bi¿n áp theo úng yêu c¿u kÿ thu¿t

- Rèn luyßn tính c¿n th¿n, tß mß, chính xác, nghiêm túc thÿc hißn nßi quy an toàn lao ßng và vß sinh công nghißp

Nßi dung chính:

1 Tính toán bß dây qu¿n máy bi¿n áp

B¯ÞC 1 : o các kích th±ßc tiêu chu¿n cÿa lá thép E,I

Khi sÿ dÿng lßi thép E, I; c¿n o các kích th±ßc sau (xem hình 1.1) n¿u sÿ dÿng lá thép E, I úng tiêu chu¿n

HÌNH 1.1: Các kích th±ßc c¡ b¿n cÿa lßi thép d¿ng E,I

Ký hißu và tên gßi các kích th±ßc c¡ b¿n cÿa lßi thép:

- Riêng kích th±ßc b ±ÿc xác ßnh gián ti¿p b¿ng cách o xác ßnh

bß d¿y cÿa mßi lá thép E, I ; sau ĩ ¿m tßng sß lá thép E và tßng sß lá thép I Tÿ

ĩ tính ra bß d¿y lßi thép bi¿n áp b¿ng cách áp dÿng quan hß sau:

) (

) 1

(Bề dầy lá thép x Tổng số lá thép

- Vßi lá thép kÿ thu¿t ißn tiêu chu¿n thußc d¿ng tơle cán nĩng hay cán l¿nh v¿n hành t¿i t¿n sß f = 50Hz, bß d¿y tiêu chu¿n cÿa lá thép th±ßng thußc mßt trong hai cß sau : 0,5 mm ; hay 0,35 mm

- Kích th±ßc tßng quát cÿa tồn bß lá thép sau khi ghép sát ±ÿc xác

ßnh theo hình 1.2 Chúng ta cĩ thß tính khßi l±ÿng lßi thép bi¿n áp (d¿ng tiêu chu¿n) theo quan hß (1.2)

HÌNH 1.2: Các kích th±ßc ngồi cÿa lßi thép

- Sau khi xác ßnh các kích th±ßc lßi thép, chúng ta tính ti¿t dißn trÿ giÿa cÿa lßi thép chÿ E ây chính là ti¿t dißn cho tÿ thơng chính mĩc vịng xuyên qua các bß dây qu¿n

Gßi At : ti¿t dißn trÿ giÿa lßi thép, ta cĩ:

b a

b a

W fer =46 , 8 2 . (1.2) Trong ĩ, ¡n vß o ±ÿc xác

ßnh nh± sau:[Wfer] = [Kg] ; [a] = [b] = [ dm]

16

B¯ÞC 2 : Xác ßnh giá trß nv (sß vòng dây qu¿n t¿o ra 1 volt sÿc ißn

ßng c¿m ÿng)

Trong b±ßc này chúng ta thÿc hißn hai thao tác:

- Chßn m¿t ß tÿ thông (hay tÿ c¿m) B dùng tính toán cho lßi thép

- Áp dÿng công thÿc tính sÿc ißn ßng t¿o ra trong dây qu¿n bi¿n

áp ß tính sß vòng t¿o ra 1 V sÿc ißn ßng c¿m ÿng (xem quan hß 1.4)

t v

A B

- Vßi lá thép kÿ thu¿t ißn có bß d¿y tiêu chu¿n 0,5mm ¿n 0,35 mm; lá thép thußc d¿ng tôle l¿nh và hàm l±ÿng Silic kho¿ng 4%; giá trß m¿t ß tÿ thông n¿m trong ph¿m vi B = 1,4T ¿n B = 1,6T ây là d¿ng lá thép d¿n tÿ ßnh h±ßng.Vßi d¿ng lá thép này m¿ch tÿ ±ÿc c¿u t¿o theo hình d¿ng ¿c bißt : hình xuy¿n và không thußc d¿ng E, I

B¯ÞC 3 : Xác ßnh s¡ ß nguyên lý cÿa máy bi¿n áp ; tính toán sß vòng dây qu¿n

Theo lý thuy¿t sß vòng dây qu¿n cÿa các cußn dây máy bi¿n áp ±ÿc xác

ßnh theo sÿc ißn ßng c¿m ÿng trong các bß dây s¡ và thÿ c¿p (xem l¿i Lý thuy¿t Máy bi¿n áp); Trong khi ó theo s¡ ß nguyên lý máy bi¿n áp c¿n thÿc hißn, chúng ta chß có ±ÿc các thông sß ißn áp ßnh mÿc cÿa các bß dây

Gßi U1 ; U2 l¿n l±ÿt là các ißn áp cÿa dây qu¿n s¡ và thÿ c¿p bi¿n áp, chúng ta có thß tính toán sß vòng dây qu¿n bi¿n áp theo quan hß (1.5) và (1.6) khi thÿc hißn thi công

1 v

1 n U

2 v

2 ( 1 , 05 1 , 1 n U

Trong ó:

- N1 , N2 l¿n l±ÿt là sß vòng dây qu¿n s¡ c¿p, và thÿ c¿p cÿa bi¿n áp

- Trong quan hß (1.6) kho¿ng giá trß ( 1,05 ÷ 1,1) ±ÿc xem là tß sß chênh lßch giÿa sÿc ißn ßng t¿i dây qu¿n thÿ c¿p so vßi ißn áp ßnh mÿc t¿i thÿ c¿p lúc ¿y t¿i

B¯ÞC 4 : Chßn m¿t ß dòng ißn, ±ßc l±ÿng hißu su¿t, chßn giá trß

hß sß l¿p ¿y tính toán ±ßng kính dây qu¿n s¡ và thÿ c¿p

Trong b±ßc 4, chúng ta ti¿n hành tu¿n tÿ các công o¿n tính toán sau:

17

- Chßn m¿t ß dịng ißn J qua dây qu¿n máy bi¿n áp Giá trß m¿t ß dịng ißn theo lý thuy¿t thi¿t k¿ phÿ thußc vào các thơng sß sau : C¿p cách ißn chßu nhißt cÿa v¿t lißu dùng thi cơng bß dây bi¿n áp, ch¿ ß làm vißc máy bi¿n áp liên tÿc, ng¿n h¿n l¿p l¿i hay ng¿n h¿n khơng l¿p l¿i .; kißu thơng giĩ gi¿i nhißt cho dây qu¿n bi¿n áp

Mußn chßn giá trß m¿t ß dịng ißn chính xác chúng ta c¿n tham kh¿o các b¿ng tiêu chu¿n

Trong bài thÿc t¿p này, chúng ta chßn m¿t ß dịng cho dây qu¿n máy bi¿n

áp trong ph¿m vi : J = 4 A/mm2 ¿n 5 A/mm2

Tính tốn dißn tích cÿa cÿa sß lßi thép; gßi Acs là dißn tích cÿa sß; chúng ta

cĩ quan hß sau:

h c

; 2

a h a

cấp thứ và sơ quấn dây diện tiết Tổng

1

2 2

2

1

2

cos U

cos I U cấp sơ vào cấp cung dụng tác suất Công

tải trên thụ tiêu dụng tác suất Công P

và hß sß cơng su¿t phía s¡ c¿p cĩ thß xem nh± g¿n b¿ng nhau

Trong tr±ßng hÿp này, mßt cách g¿n úng chúng ta cĩ thß vi¿t nh± sau:

18

1 2 1 1

2 2 1 1

1

2 2

2 1

2

S

S I U

I U cos

U

cos I U P

P

= g

2 U

U I

[ ][A / mm 2]

A J

1

2 2

2 1

1 2

1

2

d d 4

d 4

d U

U I

I s

s

ÿÿ ø

þ üü ý

û

= ÿÿ ø

þ üü ý û

ÿÿ ø

þ üü ý

2

U

U d

d

·

= ÿÿ ø

þ üü ý

û

hay

2 1 1

2 U

U s

- Dÿa theo các giá trß dòng ißn t¿i qua dây qu¿n và m¿t ß dòng ißn, chúng

ta xác ßnh ±ÿc ti¿t dißn dây , và ±ßng kính dây tr¿n

- Dÿa theo ti¿t dißn dây và ±ßng kính dây có lßp men bßc, chúng ta s¿ xác

ßnh ±ÿc hß sß l¿p ¿y cÿa sß lßi thép

Tuy nhiên quan hß (1.15) chß úng cho các lo¿i dây ißn tÿ có ±ßng kính lßn h¡n 0,2mm; vßi ±ßng kính dây nhß h¡n bß d¿y lßp men giãm th¿p

19

Trong quá trình tính toán ±ßc l±ÿng thi công, chúng ta có thß tính tß sß chênh lßch giÿa ti¿t dißn dây qu¿n tr¿n và ti¿t dißn dây qu¿n khi tính luôn lßp cách ißn theo quan hß (1.16) sau ây Quan hß này hoàn toàn chính xác khi dây qu¿n ti¿t dißn tròn và lßp men bßc d¿y 0,05mm ßng thßi ±ßng kính dây qu¿n thay ßi trong ph¿m vi tÿ 0,25mm ¿n 1mm

Trong quá trình tính toán ±ßc l±ÿng s¡ bß, chúng ta có thß l¿p quan hß sau

ây ß lo¿i bß ¿nh h±ßng chênh lßch giá trß giÿa s và sc

2

1 1

2 cñ 1

cñ 2

U

U s

s s

A

s N s N

þ üü ý

û

=

= +

2

1 cñ 1 cñ 2

cs lñ cñ 2 2 cñ 1 1

U

U s s

A K s

N s N

Gi¿i hß thßng ph±¡ng trình trên chúng ta suy ra : ti¿t dißn dây qu¿n (có tính

¿n bß d¿y cách ißn) cÿa dây qu¿n s¡ và thÿ c¿p; ±ßng kính dây có cách ißn và

±ßng kính dây tr¿n

CHÚ Ý:

Khi tính ±ÿc các giá trß ±ßng kính dây qu¿n, chúng ta ph¿i chßnh tròn sß các giá trß tính ±ÿc theo úng các kích th±ßc s¿n có, qui ßnh do các nhà s¿n xu¿t

Quá trình chßnh này ph¿i khéo léo ß không làm gia tng hß sß l¿p ¿y (±a

¿n thÿc tr¿ng không bß lßt bß dây vào cÿa sß lßi thép); nh±ng cing không ±ÿc làm gi¿m quá th¿p giá trß K l ( tránh tình tr¿ng làm giãm th¿p công su¿t bi¿n áp , không t¿n dÿng kích th±ßc s¿n có cÿa lßi thép )

÷ Kích th±ßc và v¿t lißu làm khuôn qu¿n dây

÷ Bß d¿y gi¿y cách ißn lßp giÿa các lßp dây qu¿n

Vßi khuôn qu¿n dây, chúng ta có thß lÿa chßn theo các ph±¡ng án sau:

Chúng ta có thß dùng khuôn nhÿa úc s¿n, khi kích th±ßc khuôn t±¡ng thích vßi kích th±ßc lßi thép Chßn theo ph±¡ng án này, không tßn thßi gian làm khuôn, nh±ng ph¿i thÿc hißn công tác chu¿n bß làm s¿ch các c¿nh khuôn nhÿa tr±ßc khi qu¿n dây

Vì kh¿ nng chßu nhißt cÿa khuôn nhÿa không cao so vßi các lo¿i v¿t lißu các

ißn khác: bakelite, carton cách ißn, gi¿y presspahn ßng thßi ß t¿o dß dàng trong quá trình ch¿ t¿o bß d¿y cÿa khuôn nhÿa th±ßng b¿ng hay lßn h¡n 1mm; nh± v¿y bß cao hißu dÿng dùng rãi dây qu¿n s¿ nhß h¡n bß cao cÿa sß lßi thép làm giãm th¿p sß vòng dây qu¿n bß trí cho mßi lßp

ißu cußi cùng c¿n quan tâm khi chßn lÿa khuôn là chú ý ¿n bß d¿y b cÿa lßi thép Giá trß bß d¿y lßi thép, xác ßnh trong quá trình tính toán sß vòng dây, s¿ nhß h¡n bß d¿y lßi thép bi¿n áp thÿc t¿ Sÿ kißn này xãy ra do ba vß ß các c¿nh mßi lá thép; làm tng ß d¿y cÿa lõi thép trong quá trình l¿p ghép (công nghß d¿p

lá thép càng chính xác và tinh vi làm giãm th¿p lßp ba vß xu¿t hißn trên các c¿nh cÿa lá thép)

Tóm l¿i trong quá trình thi công, tr±ßc khi thi công: chúng ta nên ghép toàn

bß các lá thép vào khuôn nhÿa ß xác ßnh kh¿ nng chÿa cÿa khuôn N¿u khuôn quá rßng so vßi bß d¿y lá thép, dß sinh ra hißn t±ÿng rung và ti¿ng ßn t¿n sß th¿p khi bi¿n áp v¿n hành Ng±ÿc l¿i n¿u khuôn quá h¿p, chúng ta không thß ghép h¿t toàn bß lá thép vào khuôn, nh± v¿y sß lißu tính toán s¿ sai lßch

21

Vị trí c a ù c c a ïnh ca à n

la ø m sa ïc h trướ c khi thi c ô ng qua á n da â y

HÌNH 1.4: Bß cao hißu dÿng qu¿n dây

Khi tính tốn sß vịng mßt lßp dây qu¿n, bß cao qu¿n dây xác ßnh theo kích th±ßc ã trÿ i bß d¿y cÿa khuơn qu¿n (ph¿n khuơn che phía trên 2 m¿t cÿa bß dây) Gßi bß cao dùng qu¿n dây là bß cao hißu dÿng Hhd , ta cĩ:

) dây quấn khuôn dầy

bề (

2 h

IÞN :

Trong hình 1.3 chúng ta trình bày hình d¿ng khuơn nhÿa, các

vß trí c¿nh c¿n làm s¿ch tr±ßc khi thi cơng, cách ghép thÿ lßi thép vào khuơn nhÿa tr±ßc khi thi cơng Kích th±ßc cÿa khuơn dùng qu¿n dây ±ÿc trình bày trong hình 1.4

22

Khi dùng gi¿y cách ißn làm khuơn qu¿n dây bi¿n áp, ta ph¿i chßn gi¿y cách

cĩ ß d¿y khỗng 1mm (n¿u khuơn 1 lßp) ho¿c 0,5mm (khi thÿc hißn khuơn cĩ 2 lßp) Gi¿y cách ißn làm khuơn ph¿i cÿng , cĩ ß bßn c¡ hßc

c'

GIẤ Y CÁ CH ĐIỆ N DÙ NG LÀ M KHUÔ N (Sa u khi đa õ ca é t bỏ c a ù c die ä n tíc h khô ng ca à n thie á t)

GIẤ Y CÁ CH ĐIỆ N

TẤ M CÁ CH ĐIỆ N

KHUÔ N QUẤ N DÂ Y LÀ M

BẰ NG GIẤ Y CÁ CH ĐIỆ N

THỰC HIỆ N HOÀ N CHỈ NH

HÌNH 1.5 : Ph±¡ng pháp thÿc hißn khuơn qu¿n dây b¿ng gi¿y cách ißn

23

Trong hình 1.5 trình bày trình tÿ thÿc hißn khuôn qu¿n dây làm b¿ng gi¿y cách ißn Vßi ph±¡ng pháp làm khuôn qu¿n dây b¿ng gi¿y cách ißn; khi thÿc hißn chúng ta c¿n chú ý ¿n các ¿c ißm sau:

Lõi gß ph¿i có kích th±ßc quan hß vßi kích th±ßc lßi thép nh± sau:

- Kích th±ßc a9 lõi gß h¡i lßn h¡n kích th±ßc a cÿa lá thép khoãng 0,5

mm

- Kích th±ßc b9 lõi gß lßn h¡n kích th±ßc toàn bß các lá thép E ghép sát l¿i; kích th±ßc này lßn h¡n kích th±ßc b dùng tính toán ti¿t dißn lõi thép

- Kích th±ßc h cÿa lõi gß b¿ng ß cao h cÿa cÿa sß lõi thép

Bß rßng cÿa t¿m gi¿y cách ißn dùng làm <tai= cÿa khuôn qu¿y dây dùng che các c¿nh dây qu¿n chßng xây xát vßi lá thép trong quá trình l¿p ghép ph¿i có

bß rßng b¿ng vßi bß rßng c cÿa cÿa sß lõi thép

Ph¿i dùng keo dán lßp gi¿y g¿p mí cÿa khuôn qu¿n dây Lßp g¿p mí luôn n¿m phía cánh a cÿa lõi thép

Dùng kéo dán ßnh vß các t¿m gi¿y cách ißn (<tai < cÿa khuôn qu¿n) vào khuôn qu¿n dây

Sau khi thÿc hißn; chß cho các lßp keo dán khô h¿n, cho lõi gß thoát khßi khuôn gi¿y và dùng lá thép E ±ßm kißm tra l¿i ißu kißn bß lßt lá thép E vào khuôn qu¿n dây N¿u c¿n thi¿t dùng kéo tßa ßnh hình nhÿng vß trí d± thÿa Sau khi cho lá thép E vào khuôn kißm tra ß cao cÿa khuôn ph¿i b¿ng hay h¡i th¿p h¡n bß cao h cÿa cÿa sß lõi thép (xem hình 1.6)

24

HÌNH 1.6: Thốt lõi gß và ±ßm thÿ lá thép E vào khuơn qu¿n dây

Dÿavào kích th±ßc khuơn chúng ta xác ßnh sß vịng cho mßi lßp dây qu¿n

và bß d¿y tính tốn cho bß dây qu¿n

Sß vịng dây qu¿n cho mßt lßp dây qu¿n s¡ c¿p:

quấn cđ 1

hd

d

H lớp /

hd

d

H lớp /

Sß lßp dây qu¿n s¡ c¿p :

lớp / SV

N SL

1

1

Sß lßp dây qu¿n thÿ c¿p :

25

lớp / SV

N SL

SL ) e d SL

e= 1 1 cđ + cđ 1 + 2 2 cđ + cđ 2 (1.27) Trong ĩ:

e : bß d¿y cußn dây qu¿n, cĩ tính luơn cách ißn giÿa các lßp dây qu¿n

ec1 : bß d¿y gi¿y cách ißn lßp giÿa các lßp dây qu¿n s¡ c¿p

ec2 : bß d¿y gi¿y cách ißn lßp giÿa các lßp dây qu¿n thÿ c¿p

Thơng th±ßng, vßi máy bi¿n áp 1 pha cơng su¿t d±ßi 50VA, dây qu¿n s¡ c¿p cĩ thß qu¿n khơng c¿n cách ißn lßp, ß tránh làm tng bß d¿y cußn dây do gi¿y cách ißn lßp t¿o ra Chß c¿n cách ißn lßp giÿa dây qu¿n s¡ c¿p và thÿ c¿p Vßi cơng nghß này, khi thi cơng c¿n rãi ßu sß vịng dây trên mßi lßp trong quá trình qu¿n dây; ßng thßi ph¿i t¿m cách ißn th¿t kÿ Vßi các bi¿n áp cĩ cơng su¿t lßn h¡n tÿ 100VA trß lên, chúng ta nên dùng cách ißn giÿa các lßp trong mßi cußn dây; bß d¿y cách ißn lßp phÿ thußc vào khỗng ißn áp chênh lßch giÿa hai lßp dây qu¿n N¿u ißn áp chênh lßch giÿa hai lßp khơng quá 600V, chúng ta cĩ thß chßn gi¿y presspahhn ß d¿y cách ißn khỗng 0,1mm

Kißm tra l¿i hß sß l¿p ¿y tính theo bß d¿y chốn chß cÿa cußn dây so vßi

bß rßng cÿa sß lõi thép

Trong tr±ßng hÿp này, n¿u khơng ß ý ¿n bß d¿y cÿa khuơn qu¿n dây, chúng ta cĩ hß sß l¿p ¿y cÿa sß lßi thép tính theo bß d¿y chĩan chß cÿa cußn dây qu¿n bi¿n áp nh± sau:

¿n giai o¿n này n¿u các sß lißu tính tốn ã thßa, chúng ta ti¿n hành thÿc hißn sang ph¿n thi cơng qu¿n dây bi¿n áp

2 Thi cơng bß dây qu¿n máy bi¿n áp

B¯ÞC 1 : L¿p ráp lõi gß và khuơn qu¿n dây vào bàn qu¿n

Vßi các bi¿n áp cĩ cơng su¿t nhß, ±ßng kính dây qu¿n nhß h¡n 0,5mm chúng ta cĩ thß sÿ dÿng các bàn qu¿n (hay tay qu¿n dây) cĩ tß sß truyßn ßng 1/10 hay 1/5 Tß sß truyßn ßng 1/10 t±¡ng ÿng vßi mßt vịng quay tay b¿ng 10 vịng quay cÿa trÿc qu¿n Tß sß bi¿n tßc cÿa trÿc quay tay so vßi trÿc qu¿n dây càng chênh lßch xa, lÿc cng dây càng tng , dây qu¿n càng sát; tuy nhiên vßi ±ßng

ßnh h±ßc trong quá trình x¿p dây qu¿n

Hình d¿ng cÿa mßt bß khuơn và lõi gß sau khi ±ÿc l¿p trên tay qu¿n trình bày trong hình 2.1

HÌNH 2.1 : Khuơn qu¿n dây sau khi ±ÿc l¿p ghép hồn chßnh trên trÿc cÿa tay

qu¿n dây, s¿n sàng ß thi cơng

Vß trí b¿t ¿u qu¿n dây ±ÿc ßnh vß sao cho:

o C¿n cÿa tay quay bàn qu¿n n¿m ß vß trí th¿p nh¿t

o Các mép cÿa khuơn qu¿n dây t¿i phía ra dây ph¿i ±ÿc ßnh vß n¿m phía trên cùng (xem hình 2.2)

HÌNH 2.2: Vß trí b¿t

¿u qu¿n dây sau khi l¿p khuơn qu¿n dây lên bàn qu¿n

TAY QUẤ N DÂ Y BOULON VÀ

RONDELLE GIỮ PHÍA TRONG

BOULON VÀ

RONDELLE

GIỮ PHÍA NGOÀ I

MÁ CHẬ N GIỮ THẲ NG HAI MẶ T KHUÔ N QUẤ N DÂ Y

KHUÔ N QUẤ N DÂ Y

Ca à n ta y qua y

ở vị trí tha á p nha á t Mé p ra da â y củ a khuô n

ở vị trí tre â n cù ng

27

B¯ÞC 2 : Giÿ các ¿u dây ra tr±ßc khi b¿t ¿u qu¿n dây qu¿n s¡ c¿p Thông th±ßng ß thu¿n lÿi cho vißc x¿p dây qu¿n, chúng ta th±ßng chßn bß dây có ±ßng kính nhß bß trí bên trong, bß dây có ±ßng kính lßn h¡n ±ÿc bß trí bên ngoài Thÿc hißn theo ph±¡ng pháp này chúng ta tránh g¿p hißn t±ÿng làm cng m¿t ngoài lßp men cách ißn khi dây qu¿n i qua các giao tuy¿n cÿa các m¿t ph¿ng x¿p dây; tránh ±ÿc sÿ cß làm bong vÿ lßp men cách ißn t¿i các vß trí chuyßn h±ßng trong quá trình chuyßn m¿t x¿p dây qu¿n

Ngoài ra chúng ta c¿n chú ý ¿n vß trí các ¿u ra dây cÿa mßi bß dây qu¿n; t¿o tính mÿ thu¿t cho cußn dây bi¿n áp sau quá trình thi công Hai ¿u ra cÿa cùng mßt bß dây nên bß trí ra mßt m¿t và x¿p cùng phía Chúng ta c¿n quan tâm giá trß ch¿n l¿ cÿa sß lßp dây qu¿n cÿa mßi cußn dây N¿u sß lßp có giá trß l¿, hai ¿u dây

ra th±ßng có khuynh h±ßng n¿m ß hai phía ßi nhau, xem hình 2.3, 2.4

HÌNH 2.3: Ph±¡ng pháp giÿ các ¿u ra, lúc b¿t ¿u qu¿n cußn dây bi¿n áp

HÌNH 2.4 : Vß trí các ¿u ra dây khi sß lßp cÿa cußn dây có giá trß l¿ (Hai

¿u dây cÿa cußn dây n¿m khác phía)

28

Vßi sß lßp dây qu¿n cĩ giá trß l¿, mußn x¿p các ¿u dây ra cÿa bß dây n¿mg trên cùng mßt m¿t và x¿p cùng phía, ta cĩ thß chßn và thi cơng theo mßt trong hai ph±¡ng án sau:

- Chßn tr±ßc vß trí ra dây t±¡ng ÿng cho ¿u dây b¿t ¿u qu¿n ß c¿ hai ¿y

ra x¿p cùng mßt phía (xem hình 2.5 và 2.6)

- Thÿc hißn cách ra và qu¿n dây nh± vÿa trình bày trong hình 2.3 và 2.4

Sau khi hồn t¿t quá trình qu¿n các bß dây; khi hàn dây ra chúng ta hißu chßnh vß trí cho các ¿u ra cÿa dây qu¿n

HÌNH 2.5 : Vß trí các ¿u ra dây khi sß lßp cÿa cußn dây cĩ giá trß l¿; sau khi hißu

chßnh vịng dây ¿u tiên ß các ¿u ra dây x¿p cùng phía

Hướ ng ra õ i

da â y qua á n (khi qua á n lớ p thứ 3)

Vị trí ra đa à u da â y tre â n vò ng da â y cuố i cù ng Gen bọc cho

đa à u ra da â y

29

HÌNH 2.6: Ph±¡ng pháp qu¿n và giÿ các ¿u ra (lúc b¿t ¿u qu¿n cußn dây bi¿n

áp) theo ph±¡ng pháp trình bày trong hình 2.5

Vßi ph±¡ng pháp ra ¿u dây theo hình 2.5 và 2.6, dùng hißu chßnh hai ¿u

ra cÿa cußn dây x¿p cùng m¿t và cùng phía (khi sß lßp dây qu¿n l¿); chúng ta nh¿n th¿y dây qu¿n s¿ bß cßm ß vß trí c¿nh dây ra ¿u tiên Nh± v¿y trong quá trình qu¿n, chúng ta ph¿i sÿ dÿng thêm búa nhÿa ß gị ép sát dây qu¿n trong tr±ßng hÿp ±ßng kính dây qu¿n lßn h¡n 0,7 mm

Trong quá trình sÿ dÿng búa nhÿa , chúng ta ph¿i t¿i lÿc gị theo ph±¡ng th¿ng gĩc vßi m¿t ph¿ng rãi dây qu¿n, vßi lÿc vÿa ÿ; khi gị ph¿i dùng tay d¿n ß giÿ lÿc t¿i ißm tác ßng

Ba ê ng ke o giữ vò ng da â y đa à u tiê n

đe ø giữ vò ng

da â y đa à u tie â n

Vị trí la ø m c ộ m lớ p

da â y qua á n

30

B¯ÞC 3 : Ph±¡ng pháp lĩt gi¿y cách ißn lßp giÿa các lßp dây qu¿n

Sau khi thÿc hißn ÿ sß vịng dây qu¿n mßt lßp, tr±ßc khi qu¿n ti¿p lßp thÿ nhì, chúng ta c¿n lĩt gi¿y cách ißn lßp Cơng dÿng cÿa lßp gi¿y lĩt cách ißn lßp

±ÿc trình bày nh± sau:

- T¿o lßp ¿ ph¿ng ß qu¿n lßp dây k¿ ti¿p, tránh các hißn t±ÿng ùa dây qu¿n do lÿc cng cÿa lßp thÿ hai tác ßng lên các vịng dây qu¿n cÿa lßp ¿u tiên (xem hình 2.7)

- Vßi ph±¡ng pháp lĩt cách ißn lßp cĩ g¿p mí biên, vịng dây ¿u cÿa lßp thÿ nhì ±ÿc ßnh vß cß ßnh và chßng hißn t±ÿng ùa ch¿y dây qu¿n Tuy nhiên, nh±ÿc ißm cÿa cơng nghß này làm tng bß d¿y cußn dây ß hai phía mép bìa Mußn kh¿c phÿc tình tr¿ng này, chúng ta ph¿i:

+ Dùng ß d¿y cÿa gi¿y cách ißn lßp vÿa ÿ

+ ß d¿y g¿p mí khơng quá d±

+ ßng thßi trong quá trình qu¿n dây chúng ta ph¿i dùng búa nhÿa

ß ánh sát các vịng dây phía lßp gi¿y g¿p mí

HÌNH 2.7: Ph±¡ng pháp lĩt cách ißn lßp

- Thao tác dùng búa nhÿa ßnh hình nên thÿc hißn liên tÿc khi qu¿n ±ÿc mßt hay hai lßp; khơng nên sÿ dÿng ph±¡ng pháp ßnh hình này khi ã hồn t¿t tồn bß dây qu¿n ; vì lúc ĩ chúng ta c¿n tác dÿng lÿc khá lßn dß gây h± hßng lßp

Bộ da â y qua á n khi hoa ø n ta á t mộ t lớ p da â y qua á n

31

men cách ißn cÿa dây qu¿n (t¿i vß trí tác ÿng lÿc) ißu chú ý khi dùng búa nhÿa

ßnh hình các mép cußn dây; chúng ta nên sÿ dÿng thêm mßt lßp gß th¿ng và d¿y khi tác ßng lÿc Thao tác này giúp cho dây qu¿n khi ßnh hình v¿n giÿ hình d¿ng

±ÿc th¿ng; khơng bß bi¿n d¿ng do chßu lÿc tác dÿng cÿc bß

B¯ÞC 4 : Ph±¡ng pháp gút giÿ ¿u ra dây khi hồn t¿t cußn dây qu¿n Khi thÿc hißn qu¿n cịn khỗng m±ßi vịng dây thì úng giá trß yêu c¿u , chúng ta dÿng l¿i và bß trí bng v¿i (hay bng gi¿y cách ißn) ß giÿ ¿u ra dây

Vß trí bß trí bng v¿i cĩ thß thÿc hißn ß hai m¿t: mßt ß phía m¿t ra dây và mßt ß ph¿n dißn cÿa m¿t ra dây , xem hình 2.7

Sau ĩ, chúng ta ti¿p tÿc qu¿n ti¿p sß vịng cịn l¿i, các vịng dây qu¿n cußi này ±ÿc qu¿n è lên bng v¿i hay bng gi¿y giÿ ¿u dây Khi ¿n vịng dây cußi cùng, chúng ta ±ßm ÿ ß dài ra dây, dùng kßm c¿t ÿt o¿n dây qu¿n tách rßi khßi rouleau dây ß ra dây Sau ĩ lußn qua ¿u cịn d± cÿa ph¿n bng v¿i (hay bng gi¿y); k¿ ti¿p rút sát bng v¿i (hay bng gi¿y) ß giÿ sát và ch¿t ¿u ra dây, xem hình v¿ 2.8

HÌNH 2.8: Ph±¡ng pháp dùng bng v¿i (hay bng gi¿y) rút giÿ ¿u ra dây B¯ÞC 5 : Hồn chßnh các ¿u ra dây tr±ßc khi ghép lßi thép vào dây qu¿n Qui trình thao tác ß qu¿n các bß dây khác cịn l¿i, thÿc hißn t±¡ng tÿ theo tÿng b±ßc ã trình bày nh± trên Sau khi qu¿n xong các bß dây, chúng ta c¿n hàn các dây mßm nßi các ¿u dây ra tr±ßc khi l¿p ghép các lá thép vào bß dây Trình

tÿ hàn các dây mßm vào các ¿u ra dây (cÿa các bß dây qu¿n) ti¿n hành theo các cơng o¿n nh± sau:

Ba ê ng va û i ha y ba ê ng gia á y giữ đa à u ra da â y

Hướ ng rú t ba ê ng va û i giữ đa à u ra da â y sa ù t

va ø cha ë t

32

- C¿o s¿ch lßp men bßc t¿i các o¿n dây ß ¿u ra dây

- Xi chì các ¿u ra dây

- Làm s¿ch lßp oxid ßng bàm trên ¿u o¿n dây mßm c¿n hàn nßi

- Nên dùng mã màu cho các dây nßi ß chúng ta cĩ thß ánh d¿u : cÿc tính cÿa các bß dây; ißn áp ßnh mÿc

- Xo¿n dây mßm theo hình xo¿n ßc ơm quanh thân o¿n ¿u nßi c¿n hàn

- Hàn chì mßi nßi, ß h¡i ngußi xß gen bßc ơm quanh mßi hàn o¿n gen ph¿i phÿ che d± hai ¿u mßi hàn và che kín mßi hàn (xem hình 2.9)

- S¿p x¿p các ¿u ra dây song song, dùng bng keo dán giÿ ch¿t cß ßnh các ¿u ra (xem hình 2.10)

- Sau cùng dùng gi¿y cách ißn bßc quanh phía ngồi cußn dây qu¿n

HÌNH 2.9: Gen cách ißn che phÿ mßi hàn nßi

Vị trí đa à u nố i ca à n ca ïo sa ïch men,

xi c hì trướ c khi ha ø n nố i

Đoa ïn da â y ra củ a đa à u da â y biế n

a ù p (có bọc ge n ca ù ch điệ n)

Điể m nố i da â y ra sa u khi đa õ xi va ø ha ø n chì

Gen c a ù ch đie ä n dù ng che mố i ha ø n

gen ca ù ch điệ n che

ba û o ve ä mố i

ha ø n nố i

33

HÌNH 2.10: Ph±¡ng pháp s¿p x¿p các ¿u dây ra và bßc gi¿y cách ißn che ngồi

cußn dây qu¿n

B¯ÞC 6 : L¿p ghép các lá thép vào cußn dây qu¿n

Sau khi hồn t¿t cơng o¿n nêu trong các b±ßc 1 ¿n b±ßc 5; chúng ta thÿc hißn cơng o¿n l¿p ghép các lá thép vào cußn dây vÿa thi cơng

Khi thÿc hißn thao tác l¿p ghép các lá thép, chúng ta c¿n chú ý :

- Ghép h¿t tồn bß các lá thép chÿ E vào cußn dây; sau ĩ mßi ghép các

lá thép chÿ I sau

- Mßi l¿n ghép chß nên cho vào tÿng lá mßt (n¿u bß d¿y mßi lá thép là 0,5mm); trong tr±ßng hÿp bß d¿y mßi lá thép là 0,35mm chúng ta cĩ thß nh¿p 2 lá chi E ghép vào cußn dây cùng mßt lúc

- Khi ghép lá thép E chúng ta nên chèn ß hai o¿n phía ¿u (n¿m g¿n các m¿t ra dây) mßt vài vß trí : t¿i ĩ cĩ 2 lá E ±ÿc nh¿p chung ghép cùng 1 lúc Các

Vị trí ba é t đa à u bọc ca ù ch điệ n

che ngoa ø i cuộ n da â y.

Điể m gia ù p mí gia á y bọc ngoa ø i

bố trí ta ïi vị trí na ø y

34

vß trí dùng ß chèn thêm các lá thép E sau cùng, khi chúng ta khơng cịn kh¿ nng

ép sát lßi thép ß ±a các lá thép E sau cùng vào cußn dây

- Sau khi ghép lá thép chÿ E xong chúng ta chèn vào các vß trßng các lá thép I, sß l±ÿng lá thép chÿ I chèn vào mßi vß trí ph¿i b¿ng sß thép E ang cĩ t¿i vß trí ĩ

- Sau khi, ã ghép các lá thép E và I vào cußn dây, chúng ta dùng búa

ĩng sát các lá thép E và I g¿n l¿i vßi nhau, làm giãm th¿p khe hß khơng khí Khi tác ßng lÿc ß dßn sát các lá thép E, I, chúng ta nên ¿t tồn bß bi¿n áp lên mßt t¿m gß ph¿ng, sau ĩ dùng búa tác ßng lÿc lên m¿t trên lßi thép Nên tác ßng lÿc lên lßi thép thơng qua lßp gß trung gian, khơng nên tác ßng lÿc trÿc ti¿p lên lßi thép Trong quá trình tác ßng lÿc dßn sát các lá thép, ta nên thay ßi m¿t (trß m¿t) ±ÿc tác dÿng lÿc

- Sau khi ghép hồn chßnh lõi thép vào cußn dây, dùng Ohm k¿ kißm tra l¿i cách ißn giÿa cußn dây vßi lõi thép; cách ißn giÿa các bß dây vßi nhau; kißm tra tính liên l¿c giÿa các vịng dây trong tÿng bß dây qu¿n

- C¿p ngußn ißn vào dây qu¿n s¡ c¿p, o dịng ißn khơng t¿i và kißm tra ißn áp ra trên thÿ c¿p; kißm tra l¿i tß sß bi¿n áp

HÌNH 2.11: Ph±¡ng pháp ghép lá thép và cußn dây qu¿n

Hướ ng ghe ù p la ù the ù p E va ø o cuộ n da â y qua á n

35

BÀI 3 DÂY QU¾N ÞNG C¡ KHÔNG ÞNG BÞ 3 PHA RÔ TO LÞNG SÓC Gißi thißu:

Dây qu¿n stato là thành chính t¿o nên tÿ tr±ßng quay trong ßng c¡ không

ßng bß 3 pha rô to lòng sóc Bài hßc này s¿ trang bß cho hßc sinh các ki¿n thÿc c¡ b¿n ¿ có thß xây dÿng ±ÿc mßt s¡ ß dây qu¿n cÿ thß

Mÿc tiêu:

- Trình bày ±ÿc các b±ßc tính toán s¡ ß dây qu¿n ßng c¡ không ßng bß ba pha rôto lßng sóc

- V¿ chính xác các d¿ng s¡ ß dây qu¿n ßng c¡

- Rèn luyßn tính chÿ ßng, tích cÿc và trách nhißm trong công vißc

- Nghiêm túc thÿc hißn nßi quy an toàn lao ßng và vß sinh công nghißp

Nßi dung chính:

1 ¿i c±¡ng

1.1 các khái nißm c¿n ghi nhß

ß thßng nh¿t danh tÿ và các kí hißu cho các ¿i l±ÿng sÿ dÿng trong ngành qu¿n dây ¿u tiên chúng ta ch¿p nh¿n mßt sß tÿ và các kí hißu sau ây :

- q : Sß rãnh phân bß cho mßi pha d±ßi mßi cÿc

- p : Sß ôi cÿc tÿ cÿa bß dây qu¿n

- Ç : B±ßc cÿc tÿ

-³ : Hß sß rút ng¿n bßi dây

1.2 Mßt sß ¿i l±ÿng c¡ b¿n:

a B±ßc cÿc tÿ (Ç):

B±ßc cÿc tÿ là bß rßng cÿa mßt cÿc tÿ trong kho¿ng không gian cÿa Stator

¡n vß cÿa b±ßc cÿc tÿ khi dùng trong phép qu¿n dây ±ÿc tính theo ¡n vß o là rãnh

36

Khi Stator cÿa ßng c¡ không ßng bß 3 pha có sß rãnh là Zs và sß cÿc là 2P ; theo mßi vùng b±ßc cÿc tÿ Ç, n¿u ßng c¡ có sß pha là m thì cÿc tÿ t¿o ra bß dây có m pha Do ó b±ßc cÿc tÿ s¿ phân phßi ßu cho mßi pha, sß rãnh mßi pha d±ßi mßi cÿc tÿ, ký hißu là q:

m

q= Ç (2.5)

c Kho¿ng ¿u vào giÿa hai pha liên ti¿p:

(Kho¿ng ¿u vào giÿa hai pha liên ti¿p)=

a Bßi dây: (hay tép dây):

Bßi dây hay tép dây thÿc sÿ là mßt cußn dây qu¿n t¿o nên do nhißu vòng dây qu¿n cùng mßt chißu nßi ti¿p nhau

b Vòng dây hÿu hißu:

Trong công nghißp qu¿n dây và trong mßt vài tr±ßng hÿp ¿c bißt , ng±ßi ta t¿o bßi dây gßm N vòng dây (mßi vòng dây có ±ßng kính cÿa mßi sÿi là d) thì ta

l¿i thÿc hißn bßi dây có N vòng dây và mßi vòng dây t¿o nên do nhißu sÿi dây có

±ßng kính là d/ gißng nhau ch¿p l¿i, do nhißu sÿi có ±ßng kính d1, d2, d3 &khác nhau hÿp l¿i Khi ó, mßt vòng là nhißu sÿi dây ch¿p l¿i, nên không thß xem là nhißu vòng Thí dÿ, khi ch¿p 3 sÿi dây ß qu¿n 10 vòng dây cho bßi dây N¿u ¿m

sß vòng cn cÿ trên sß sÿi thì ta có 30 vòng Vì v¿y trong tr±ßng hÿp này ta xem:

Nh± v¿y, c¿nh tác dÿng là mßt trong 2 c¿nh cÿa bßi dây t¿o nên nhißu vòng dây qu¿n hÿu hißu nßi ti¿p nhau, ta nói mßt c¿nh tác dÿng ±ÿc t¿o nên tÿ nhißu dây d¿n hÿu hißu

d C¿nh tác dÿng trên, c¿nh tác dÿng d±ßi (dây qu¿n 1 lßp và dây qu¿n

2 lßp):

Trong bß dây qu¿n cÿa ßng c¡ ba pha, t¿i mßi rãnh ta có thß có:

Trong mßt rãnh chß chÿa mßt c¿nh tác dÿng, bß dây qu¿n trong tr±ßng hÿp này gßi là dây qu¿n mßt lßp

Trong mßt rãnh chß chÿa 2 c¿nh tác dÿng cÿa 2 bßi dây ßc l¿p vßi nhau, ta nói bß dây trong tr±ßng hÿp này là dây qu¿n 2 lßp

Khi thÿc hißn lßi qu¿n dây 2

T¿i mßi b±ßc cÿc sß rãnh liên ti¿p phân

phßi cho mßi pha là q, do ó t¿i hai vùng b±ßc

cÿc khác tên liên ti¿p nhau kß c¿n nhau, sß

rãnh phân phßi cho mßt pha d±ßi mßt c¿p cÿc

tÿ là 2q

Mßt bßi dây l¿i có 2 c¿nh tác dÿng, h¡n

nÿa khi có dòng ißn ch¿y qua mßt bßi dây

chißu dòng ißn qua mßi c¿nh tác dÿng cÿa bßi

dây s¿ ng±ÿc chißu nhau.Vì v¿y 2 c¿nh cÿa bßi

dây khi bß trí ph¿i luôn luôn và g¿n nh± n¿m

d±ßi 2 b±ßc cÿc tÿ khác tên liên ti¿p lân c¿n

nhau

38

Do sÿ phân tích này t¿i mßt c¿p b±ßc cÿc tÿ liên ti¿p nhau, sß rãnh phân phßi cho mßi pha là 2q và mßt bßi dây l¿i có 2 canh tác dÿng ß 2 rãnh thußc hai b±ßc

cÿc tÿ lên ti¿p lân c¿n khác tên nhau

V¿y trong mßt c¿p b±ßc cÿc tÿ, nhóm bßi dây cÿa mßt pha gßm có q bßi dây qu¿n nßi ti¿p nhau (k¿t qu¿ này th¿y rõ nh¿t trong các kißu dây qu¿n t¿p trung d¿ng mßt lßp ßng khung cing nh± ßng tâm, và trong dây qu¿n x¿p hai lßp hay

ßng khuôn 2 lßp)

g Bßi dây b±ßc ng¿n : Khi lßng dây cho mßt bßi dây vào 2 rãnh phân bißt, kho¿ng cách giÿa 2 rãnh chÿa 2 c¿nh tác dÿng cÿa bßi dây ±ÿc gßi là b±ßc bßi dây

Ký hißu b±ßc bßi dây là y, ¡n vß o là rãnh

- N¿u y < Ç ta nói bßi dây qu¿n b±ßc ng¿n, lúc ó ¿t

Ç

³ = y , ta gßi ³ là hß

sß rút ng¿n b±ßc bßi dây

V¿y ta ghi y = ³.Ç (³ < 1)

Công dÿng cÿa dây qu¿n dùng lo¿i bßi dây b±ßc ng¿n có thß nh¿m:

- Ti¿t kißm dây ßng sÿ dÿng cho bß dây qu¿n

- C¿i thißn ¿t tính mß máy cho ßng c¡, làm gi¿m ti¿ng ßn ißn tÿ lúc

ßng c¡ v¿n hành (công dÿng này ¿t ±ÿc khi sÿ dÿng dây qu¿n 2 lßp)

2 Trình tÿ xây dÿng s¡ ß dây qu¿n ßng c¡ không ßng bß 3 pha rôto lòng sóc

2.1 Dây qu¿n 1 lßp

Ph±¡ng pháp này ti¿n hành theo qui trình gßm 4 b±ßc ß dÿng s¡ ß, trong

ó ta ch±a chú ý ¿n dây qu¿n là lo¿i ßng tâm, hay ßng khuôn phân tán móc xích & mà chß nh¿m xác ßnh ±ÿc sÿ phân bß mßi pha trên toàn bß rãnh cÿa Stator theo sß cÿc tÿ 2p

Sau ó, tùy theo sÿ phân bß này ta mßi áp dÿng cách v¿ ß dÿng s¡ ß riêng cho mßi lo¿i dây qu¿n

B±ßc 1:

Xác ßnh các sß lißu ban ¿u c¿n thi¿t ß xây dÿng s¡ ß

- Sß rãnh Zs cÿa Stator

- Sß cÿc tÿ 2p (hay tßc ß ßnh mÿc ho¿c tßc ß ßng bß cÿa ßng c¡)

- Lo¿i dây qu¿n 1 lßp mußn xây dÿng

B±ßc 2:

Xác ßnh các ¿i l±ÿng c¡ b¿n

- B±ßc cÿc tÿ Ç.

- Sß rãnh 1 pha/ 1 b±ßc cÿc tÿ q

- Góc lßch ißn ³  giÿa hai rãnh liên ti¿p

- Kho¿ng cách ¿u vào giÿa hai pha liên ti¿p

B±ßc 3:

Xác ßnh các rãnh phân bß cho mßi pha trên mßi kho¿ng b±ßc cÿc tÿ

39

- ¿u tiên, ta v¿ các o¿n th¿ng song song, b¿ng nhau và cách ßu nhau, mßi o¿n th¿ng t±ÿng tr±ng cho mßt c¿nh tác dÿng chÿa trong mßt rãnh ánh sß thÿ tÿ cÿa o¿n th¿ng này, tßng sß o¿n th¿ng c¿n v¿ b¿ng tßng sß rãnh ZcÿaStator

- Dÿa vào trß sß cÿa Ç ß phân ra các b±ßc cÿc tÿ trên Stator Þ giai o¿n này ta bi¿t ±ÿc phân bß rãnh Stator trong mßi kho¿ng b±ßc cÿc tÿ

- Trong mßi vùng cÿc tÿ, cn cÿ trên giá trß q ß xác ßnh sß rãnh phân bß cho mßi pha trong mßi b±ßc cÿc, n¿u thÿ tÿ 3 pha ±ÿc ký hißu là A, C, B thì t¿i

mßi b±ßc cÿc thÿ tÿ phân bß cho mßi pha nên chßn s¿p x¿p theo thÿ tÿ A, C, B

B±ßc 4 :

Khi ti¿n hành ¿n giai o¿n này là giai o¿n chĩt trong trình tÿ xây dÿng s¡

ß, cn cÿ vào lo¿i dây qu¿n cing nh± giá trß q ch¿n hay l¿ và dây qu¿n là d¿ng t¿p trung hay phân tán, ta xác ßnh sß nhĩm bßi dây cĩ trong mßi pha dây qu¿n Sau cùng v¿ ph¿n ¿u nßi cho tÿng bßi và nhĩm bßi dây theo thÿ tÿ tÿng pha ß hồn chßnh s¡ ß dây qu¿n

Chú ý t¿i b±ßc này: Cn cÿ vào sß nhĩm bßi dây trong mßt pha và sß cÿc tÿ

mà ta liên k¿t các nhĩm bßi l¿i vßi nhau t¿o thành các cÿc tÿ trong ßng c¡

- N¿u sß nhĩm bßi dây b¿ng vßi sß cÿc tÿ 2p thì ¿u cÿc <Th¿t= (¿u nßi vßi ¿u, cußi nßi vßi cußi)

- N¿u sß nhĩm bßi dây b¿ng vßi ½ sß cÿc tÿ 2p thì ¿u cÿc <Gi¿= (Cußi nßi vßi ¿u, ¿u nßi vßi cußi)

ß dß n¿m vÿng trình tÿ nêu trên, ta kh¿o sát nhißu thí dÿ m¿u sau ây vß ph±¡ng pháp xây dÿng s¡ ß khai trißn

Thí dÿ 2.1:

* DÂY QU¾N ÞNG KHUƠN 1 LÞP (X¾P ¡N 1 LÞP HAY R¾ ¡N 1

LÞP) Q NGUYÊN, BÞI DÂY B¯ÞC þ

Cho Stator ßng c¡ khơng ßng bß 3 pha cĩ sß rãnh Z = 18, sß cÿc tÿ cÿa

1 rãnh/

3 3 m 2p.m

Z

3p Z Z

p.360

120 120

0 0

ta có d¿ng s¿p x¿p các bßi trong mßt nhóm có d¿ng nh± trong hình 2.13

Sß bßi dây trong mßi nhóm ±ÿc xác ßnh theo tÿng ßng c¡, sß rãnh stator,

sß cÿc tÿ 2p, và nhóm ßng tâm liên k¿t theo d¿ng t¿p trung hay phân tán Qua hình 2.13 ta nh¿n th¿y các bßi trong nhóm có b±ßc dây qu¿n khác nhau (bßi nhß ß trong, bßi có b±ßc lßn h¡n bao bßc ß bên ngoài) b±ßc dây qu¿n ß hai bßi lân c¿n nhau chênh lßch 2 ¡n vß (thí dÿ y1 = y2 3 2 hay y2 = y1 + 2).