Giáo trình lắp ráp và sửa chữa mối ghép ren, mối ghép then (nghề nguội lắp ráp cơ khí trung cấp)

BÀI 1: LẮP RÁP MỐI GHÉP REN CỐ ĐỊNH - Trình bày được cấu tạo, nguyên lý lắp ghép của mối ghép ren cố định - Lắp ráp được các loại mối ghép ren cố định thông thường: Mối ghép vít, vít cấ

BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN

TRƯỜNG CAO ĐẲNG CƠ GIỚI

GIÁO TRÌNH

MÔ ĐUN: LẮP RÁP VÀ SỬA CHỮA MỐI GHÉP REN,

MỐI GHÉP THEN NGHỀ: NGUỘI LẮP RÁP CƠ KHÍ

TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP

Quảng Ngãi (Lưu hành nội bộ)

1

LỜI GIỚI THIỆU

Trong những năm qua, dạy nghề đã có những bước tiến vượt bậc cả về số lượng và chất lượng, nhằm thực hiện nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật trực tiếp đáp ứng nhu cầu xã hội Cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ trên thế giới, lĩnh vực cơ khí chế tạo nói chung và ngành nguội lắp ráp cơ khí nói riêng ở Việt Nam đã có những bước phát triển đáng kể.

Chương trình khung quốc gia nghề nguội lắp ráp cơ khí đã được xây dựng trên cơ sở phân tích nghề, phần kỹ năng nghề được kết cấu theo các môđun Để tạo điều kiện thuận lợi cho các cơ sở dạy nghề trong quá trình thực hiện, việc biên soạn giáo trình nghề theo theo các môđun đào tạo nghề là cấp thiết hiện nay.

Mô đun “ Lắp ráp và sửa chữa mối ghép ren, mối ghép then” là mô đun

đào tạo nghề được biên soạn theo hình thức tích hợp lý thuyết và thực hành Trong quá trình thực hiện, nhóm biên soạn đã tham khảo nhiều tài liệu có liên quan, kết hợp với kinh nghiệm trong thực tế sản xuất

Mặc dù có rất nhiều cố gắng, nhưng không tránh khỏi những khiếm khuyết, rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của độc giả để giáo trình được hoàn thiện hơn.

Tham gia biên soạn

1 Tạ Hữu Đạt Chủ biên

2 …………

3 ……… …

3

4

GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: LẮP RÁP VÀ SỬA CHỮA MỐI GHÉP REN, MỐI GHÉP THEN

Mã mô đun: MĐ19

Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun:

- Vị trí: Mô đun được bố trí sau khi học sinh đã học xong mô đun MĐ14, MĐ15, MĐ16, MĐ17.

- Tính chất: Mô đun chuyên môn nghề bắt buộc.

- Mô đun học tích hợp giữa lý thuyết và thực hành

Mục tiêu mô đun:

lông-B2 - Hiệu chỉnh được các mối ghép ren, then, chống nới lỏng cho các mối ghép renbằng các phương pháp thông dụng

- Năng lực tự chủ và trách nhiệm:

C1 Bố trí vị trí làm việc hợp lý và đảm bảo an toàn và vệ sinh công nghiệp

C2 Nêu cao tinh thần trách nhiệm chăm sóc bảo quản máy và thực hiện tốt côngviệc thực tập

C3 Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học viên

5

1 Chương trình khung nghề nguội lắp ráp cơ khí

Mã

MH,

MĐ

Tên môn học, mô đun Tín chỉ

Thời gian đào tạo (giờ)

Tổng số

Trong đó

Lý thuyế t

Thực hành/thực tập/thí nghiệm/

bài tập

Thi/ kiểm tra

II Các môn học, mô đun chuyên môn

MĐ 22 Tháo lắp và điều chỉnh bộ truyền đai,

MĐ 25 Nâng hạ, vận chuyển thiết bị bằng

phương pháp thủ công và cơ giới 2

Lý thuyết

Thực hành

Kiểm tra*

3.2 Trang thiết bị dạy học: Projetor, máy vi tính, bảng, phấn, tranh vẽ

3.3 Học liệu, dụng cụ, mô hình, phương tiện: Giáo trình, mô hình thực hành, bộ dụng

cụ nghề lắp ráp cơ khí,…

3.4 Các điều kiện khác: Người học tìm hiểu thêm về các tài liệu trong công ty, nhà máy

thực tế, các website ô tô liên quan

4 Nội dung và phương pháp đánh giá:

4.1 Nội dung:

- Kiến thức: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kiến thức

- Kỹ năng: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kỹ năng

7

- Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Trong quá trình học tập, người học cần:

+ Nghiên cứu bài trước khi đến lớp

+ Chuẩn bị đầy đủ tài liệu học tập

+ Tham gia đầy đủ thời lượng môn học

+ Nghiêm túc trong quá trình học tập

+ Điểm kiểm tra định kỳ (Hệ số 2)

+ Điểm thi kết thúc môn học 60%

Chuẩn đầu ra đánh giá

Số cột Thời điểm

Vấn đáp vàthực hànhtrên mô hình

A1, A2, A3, B1, B2,C1, C2, C3

- Điểm môn học là tổng điểm của tất cả điểm đánh giá thành phần của môn họcnhân với trọng số tương ứng Điểm môn học theo thang điểm 10 làm tròn đến một chữ sốthập phân, sau đó được quy đổi sang điểm chữ và điểm số theo thang điểm 4 theo quy địnhcủa Bộ Lao động Thương binh và Xã hội về đào tạo theo tín chỉ.

5 Hướng dẫn thực hiện môn học

5.1 Phạm vi, đối tượng áp dụng: Đối tượng Trung cấp nguội lắp ráp cơ khí

5.2 Phương pháp giảng dạy, học tập môn học

5.2.1 Đối với người dạy

* Lý thuyết: Áp dụng phương pháp dạy học tích cực bao gồm: Trình chiếu, thuyết trình ngắn,

nêu vấn đề, hướng dẫn đọc tài liệu, bài tập cụ thể, câu hỏi thảo luận nhóm

* Thực hành:

- Phân chia nhóm nhỏ thực hiện bài tập thực hành theo nội dung đề ra.

- Khi giải bài tập, làm các bài Thực hành, thí nghiệm, bài tập: Giáo viên hướng dẫn, thao tác mẫu và sửa sai tại chỗ cho nguời học

- Sử dụng các mô hình, học cụ mô phỏng để minh họa các bài tập

* Thảo luận: Phân chia nhóm nhỏ thảo luận theo nội dung đề ra.

* Hướng dẫn tự học theo nhóm: Nhóm trưởng phân công các thành viên trong nhóm

tìm hiểu, nghiên cứu theo yêu cầu nội dung trong bài học, cả nhóm thảo luận, trình bàynội dung, ghi chép và viết báo cáo nhóm

5.2.2 Đối với người học: Người học phải thực hiện các nhiệm vụ như sau:

- Nghiên cứu kỹ bài học tại nhà trước khi đến lớp Các tài liệu tham khảo sẽ đượccung cấp nguồn trước khi người học vào học môn học này (trang web, thư viện, tài liệu )

- Sinh viên trao đổi với nhau, thực hiện bài thực hành và báo cáo kết quả

- Tham dự tối thiểu 70% các giờ giảng tích hợp Nếu người học vắng >30% số giờtích hợp phải học lại mô đun mới được tham dự kì thi lần sau

- Tự học và thảo luận nhóm: Là một phương pháp học tập kết hợp giữa làm việctheo nhóm và làm việc cá nhân Một nhóm gồm 2-3 người học sẽ được cung cấp chủ đềthảo luận trước khi học lý thuyết, thực hành Mỗi người học sẽ chịu trách nhiệm về 1hoặc một số nội dung trong chủ đề mà nhóm đã phân công để phát triển và hoàn thiện tốtnhất toàn bộ chủ đề thảo luận của nhóm

- Tham dự đủ các bài kiểm tra thường xuyên, định kỳ

9

- Tham dự thi kết thúc môn học.

- Chủ động tổ chức thực hiện giờ tự học

6 Tài liệu tham khảo:

Tài liệu tham khảo

-Sửa chữa thiết bị cơ khí

-Sổ tay thợ sửa chữa cơ khí –Giáo sư tiến sĩ khoa học KT : Nguyễn minh Đường ;

-Sửa chữa bảo trì hệ thống khí nén –Nhà xuất bản Đà Nẵng

Tác giả : - Nguyễn thành Trí

- Châu ngọc Thạch

10

BÀI 1: LẮP RÁP MỐI GHÉP REN CỐ ĐỊNH

- Trình bày được cấu tạo, nguyên lý lắp ghép của mối ghép ren cố định

- Lắp ráp được các loại mối ghép ren cố định thông thường: Mối ghép vít, vít cấy, bu lông - đai ốc

- Sử dụng thành thạo các loại dụng cụ lắp ráp mối ghép ren cố định

- Kiểm tra được mối lắp ráp đạt yêu cầu kỹ thuật

- Đảm bảo an toàn trong quá trình thực tập.

Phương pháp giảng dạy và học tập bài mở đầu

- Đối với người dạy: Sử dụng phương pháp giảng giảng dạy tích cực (diễn giảng, vấn đáp, dạy học theo vấn đề); yêu cầu người học nhớ các giá trị đại lượng, đơn vị của các đại lượng.

- Đối với người học: Chủ động đọc trước giáo trình trước buổi học

Điều kiện thực hiện bài học

- Phòng học chuyên môn hóa/nhà xưởng: Phòng học chuyên môn

- Trang thiết bị máy móc: Máy chiếu và các thiết bị dạy học khác

- Học liệu, dụng cụ, nguyên vật liệu: Chương trình môn học, giáo trình, tài

liệu tham khảo, giáo án, phim ảnh, và các tài liệu liên quan

- Các điều kiện khác: Không có

Kiểm tra và đánh giá bài học

- Nội dung:

 Kiến thức: Kiểm tra và đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kiến thức

 Kỹ năng: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kĩ năng.

 Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Trong quá trình học tập, người học cần: + Nghiên cứu bài trước khi đến lớp

+ Chuẩn bị đầy đủ tài liệu học tập.

+ Tham gia đầy đủ thời lượng môn học.

+ Nghiêm túc trong quá trình học tập.

- Phương pháp:

 Điểm kiểm tra thường xuyên: 1 điểm kiểm tra (hình thức: hỏi miệng)

 Kiểm tra định kỳ thực hành: không có

Nội dung chính:

11

CHƯƠNG 1: LẮP RÁP CHI TIẾT-CƠ CẤU MÁY.

Mục tiêu:

-Nắm vững nguyên tắc lắp ráp chi tiết cơ cấu

-Vận dụng được phương pháp lắp ráp các chi tiết và cơ cấu máy vào thựchành lắp ráp

-Kiểm tra được các mối ghép cơ bản và cơ cấu máy sau khi lắp

Nội dung:

Chất lượng làm việc của máy có được đảm bảo đúng tính năng kỹ thuật vàtuổi thọ của máy có được đảm bảo hay không? điều đó phụ thuộc rất nhiềuvào chất lượng lắp ráp các chi tiết trong máy

vì vậy để đảm bảo độ làm việc chính xác của máy thì phải nắm vững kỹ thuậtlắp ráp chi tiét máy và bộ phận máy

Chương1 giới thiệu toàn bộ kỹ thuật lắp ráp mối ghép cơ bản và cơ cấu máythường dùng trong các máy công cụ

I-KHÁI NIỆM VỀ LẮP RÁP.

1-Khái niệm:

Quá trình lắp ráp các chi tiết máy theo một trình tự công nghệ,hoàn thiện lạithành các cơ cấu ,bộ phận máy,từ các bộ phận lắp thành máy bảo đảm tínhnăng kỹ thuật được gọi là quá trình lắp ráp

Ví dụ: Để tạo thành trục chính máy tiện thì phải có các chi tiết máy lắp hợpthành,theo một trình tự nhất định

2-Nguyên tắc lắp ráp.

Muón lắp ráp đạt yêu cầu kỹ thuật cần tuân theo các nguyên tắc sau: -Đọcbản vẽ lắp để tìm hiểu mối quan hệ của các chi tiết và đặc tính của các mốighép,trên cơ sở đó chuẩn bị các dụng cụ lắp,đồ gá lắp hợp lý để đảm bảo antoàn cho tiết máy trong quá trình lắp

-Xác định trình tự lắp và phải thực hiện lắp theo một trình tự nhất định,chi tiếtnào cần lắp trước,chi tiết nào lắp sau

-Sau khi lắp xong phải kiểm tra,điều chỉnh mối ghép sao cho sai lệch khôngvượt quá trị số cho phép bằng dụng cụ đo kiểm

3-Chi tiết lắp

14-Vòng đệm

5-Mũ ốc

1.1.1-Yêu cầu lắp:

+Vít cấy lắp vào thân phải thẳng Hình 2:Mối ghép vít cấy

+Chiều cao của vít cấy không được quá cao,hoặc thấp

+Khi vặn không bị lắc đảo

1.1.2-Phương pháp lắp:

a) Công tác chuẩn bị :

+Làm sạch các chi tiết của mối ghép ;

+Kiểm tra chất lượng của các chi tiết ;

+Chuẩn bị dụng cụ : Dụng cụ thường dùng là clê,hoặc đồ gá chuyên dùng

b) Trình tự lắp :

Vì đặc điểm kết cấu của vít cấy 2 đầu đều chế tạo ren,nên việc lắp vít cấy không thể dùng các dụng cụ lắp thông thường mà phải có dụng cụ lắp chuyên dùng hoặc theo vị trí và điều kiện làm việc của mối ghép mà chọn phương pháp lắp cho phù hợp có thể lắp theo phương pháp sau: -Lắp bằng 2 mũ ốc công:

+Tạo mũ ốc tạm thời cho vít cấy bằng cách lắp 2 mũ ốc vào đầu trên của vítcấy ,rồi vặn cho 2 mũ ốc công nhau (H.3a)

-Lắp vít cấy tạo mũ vào thân1,dùng clê vặn mũ ốc cho đến khi vít được lắp vào thân 1 đúng theo yêu cầu,Tháo 2 mũ ốc ra khỏi vít cấy -Lắp chi tiết 2 vào vít cấy (H.3b)

-Lắp vòng đệm 4(H.3c)

-Lắp mũ ốc 5 (H.3d),dùng clê xiết chặt mũ ốc đạt yêu cầu

Hình 3 : Trình tự lắp mối ghép vít cấy

-Lắp vít cấy bằng tay vặn kiểu bánh cóc (H4)

Tay vặn kiểu bánh cóc có đầu 1 với con lăn lắp với tay

quay 2 qua bánh cóc

Khi quay tay quay theo hướng vặn vít cấy ,tay quay và

đầu tỳ vào nhau theo hướng vuông góc với bề mặt và

đầu quay vặn vít cấy vào Khi quay theo chiều ngược lại

,đầu tỳ sẽ bị trượt trên các mặt nghiêng 55º.Lò so nén 3

giữ cho tay quay và đầu 1 luôn luôn cố định

Hình 4 :Tay vặn kiểu bánh cóc

d

-Lắp vít cấy bằng đầu vặn vít cấy vạn năng (H5)

Đầu này được dùng để vặn và tháo vít cấy có

đường kính từ 8 14 mm,có thể lắp được vào máy

khoan chạy bằng khí nén Đai ốc thay thế 1 để vặn

vào vít cấy và tỳ vào viên bi 2 rồi đến tấm chặn 3

.Khi vít cấy đã vặn vào chi tiết rồi viên bi bắt đầu

trượt dưới tấm chặn tạo ra tiếng lách cách Khi đó

quay ngược đầu vặn ,vít cấy được tháo ra khỏi đầu

vặn

-Mối ghép bu lông mũ ốc dùng ghép 2 chi tiết lại với nhau

-Mối ghép bu lông (H.6) gồm các chi tiết:

Để mối ghép đảm bảo yêu cầu làm

việc khi lắp cần phải đạt các yêu cầu sau: Hình 6:Mối ghép bu lông mũ ốc

-Chọn bu lông mũ ốc có cùng bước ren ,

+Lồng bu lông 3 vào 2 chi tiết ;

+Lắp vòng đệm 4 vào đầu bu lông ;

+Vặn mũ ốc 5 vào bu lông 3,theo 2 giai đoạn :

*Vặn sơ bộ bằng tay cho mũ ốc sát vào vòng

-Mối ghép vít( H7) gồm các chi tiết:

3

Hình 7 :Mối ghép vít

1

3

+Chi tiết cố định 1;

+Chi tiết lắp 2;

-Yêu cầu lắp và phương pháp lắp tương tự

như mối ghép bu lông mũ ốc

-Khi lắp nhiều vít cần chú ý thứ tự xiết chặt

như sau:

+Vít lắp theo hàng dọc thì xiết vít từ giữa sang

2 bên như : H8.a;

+Vít lắp theo hình tròn thì xiết đối xứng vị trí như:

định bằng ren, cần phải sử dụng các biện pháp phòng chống nới, phụ thuộcvào kết cấu không gian cho phép của mối ghép mà lựa chọn biện pháp phòngchống nới cho phù hợp ,dưới đây là một số biện pháp chống nới của mối ghépren thường dùng (H9):

Hình 9a : Dùng vòng đệm vênh Hình 9b : Dùng đai ốc công

Tuỳ theo tính chất và yêu cầu của mối ghép mà xác định phương pháp lắp rápcho phù hợp và đạt yêu cầu kỹ thuật.

2.1-Lắp ghép then bằng.

-Mối ghép then bằng (H10 )thường gồm các chi tiết :

1:then bằng ; 2: trục truyền ; 3:Bạc

b 1

-Khi lắp phải đảm bảo lắp ghép thực hiện theo kích thước chiều rộng b củathen với khe hở cho phép 0,02mm đến 0,04 mm

-Đảm bảo sự đồng phẳng của then trên suốt chiều dài,phải có khe hở giữa mặttrên của then với đáy rãnh bạc

Đặt then chính xác vào rãnh then trên trục dùng búa đồng gõ nhẹ,đềudọc theo chiều dài then,hoặc dùng máy ép ,ép đều then vào rãnh then tránh bịkênh

-Kiểm tra khe hở mặt bên của then bằng căn lá

+lắp trục then vào bạc:(H.12)

1

2

3Hình 12: Lắp trục then vào bạc

Để vị trí của then trên trục trùng với trí rãnh then trên bạc3 ,đóng trục theo chiều dọc trục để lắp then vào bạc.(Hoặc đóng bạc vào trục then ) Kiểm tra khe hở mặt trên của then và đáy rãnh bạc

2.2 -Lắp ráp mối ghép then vát.

-Đặc điểm làm việc của mối ghép then vát(H.13) là truyền mô men bằng mặt trên và mặt dưới then,với độ dốc của then là 1:100

h

b

Hình 13 :Mối ghép then vát

2.2.1-Yêu cầu lắp.

-Độ dốc của then và rãnh then phải trùng nhau, độ hở cho phép tiếp xúc củathen giữa mặt trên và mặt dưới : 0,02 0,04mm.

-Hai mặt bên của then phải có khe cho phép

2.2.2-Phương pháp lắp.

Để đảm bảo độ dốc của then và rãnh bạc đạt yêu cầu kỹ thuật,thì khi láp rápthen vào trục và bạc thì phải tién hành cạo sửa mặt vát của then theo vết màu

-Lắp then theo trình tự sau:(H14)

+Lắp trục vào bạc sao cho rãnh then của trục và bạc trùng nhau

+Đặt then trùng vào rãnh then trên trục và bạc,gõ nhẹ then vào rãnh theophương dọc trục để xác định điểm cạo,tháo then ra để cạo

Hình 14 : Lắp then vát vào trục,bạc

Cứ làm như thế một số lần cho đến khi thấy vết màu bám đều cả mặt trên vàmặt dưới của then thì lúc đó mới chính thức lắp then vào mối ghép +Kiểm tra khe hở cho phép bằng nhét căn lá vào mặt trên và dưới của then

2.3-Lắp ghép mối ghép then hoa.

-Mối ghép then hoa (H15)được sử dụng khi cần truyền mô men xoắn lớn vàcần có độ đồng tâm cao giữa trục và bạc.Tuỳ theo tính chất định tâm mà lắpráp mối ghép then hoa thực hiện theo yếu tố nào :

-Nếu định tâm theo đường kính ngoài (H15a) thì lắp ghép thực hiện theo Dvới các kiểu lắp cơ bản:H7/f7;H77/g6;H7/js6…

Và lắp ghép theo b với kiểu lắp:F8/f7;F8/js7;F8/h6.

D

d

a Hình 15 a : Lắp ghép định tâm theo đường kính ngoài (D)

-Nếu định tâm theo đường kính trong (H15b) thì lắp ghép thực hiện theo d vớicác kiểu lắp cơ bản:F7/h7; G6/h7 ;Js6/H7…

Và lắp ghép theo b với kiểu lắp:F8/f7;F8/js7;F8/h6.

D

d

b

Hình 15b : Lắp ghép định tâm theo đường kính trong (d)

-Mối ghép then hoa có thể là cố định hoặcdi trượt trên trục truyền.

2.3.1-Yêu cầu lắp:

-Phải đảm bảo đúng dung sai lắp ghép theo yêu cầu kỹ thuật

-Với mối ghép cố định thì sau khi lắp xong Định vị chắc chắn trong cả quá trình làm việc

-Với mối ghép di trượt sau khi lắp xong phải di trượt nhẹ nhàng dọc trục

-Chuẩn bị dụng cụ lắp : Tông đồng ,búa đồng hoặc đồ gá lắp ép.

b) Trình tự lắp :

-Lắp mối ghép di trượt:

+ Đặt rãnh then của bạc trùng với rãnh then của trục ở vị trí thẳng góc,dùngtông đồng hay búa đồng đánh đều lên chi tiết bạc sao cho bạc chuyển độngdọc trục êm,sít trượt là được

-Mối ghép cố định:

Phương pháp lắp giống như mối ghép trên nhưng sau khi lắp xong phải cốđịnh chi tiết bạc trên trục bằng các phương pháp cố định như vít định vị ,vònggăng

Sau khi lắp xong kiểm tra mối ghép then hoa:

-Mối ghép cố định phải đúng vị trí chỉ định trên bản vẽ và được định vị chắc chắn trong cả quá trình làm việc bằng các chi tiết cố định tiét máy; -Mối ghép

di trượt phải di trượt nhẹ nhàng dọc trục

Hình 16c :Mối ghép chốt côn có ren

.4.1-yêu cầu lắp:

-Đảm bảo độ dôi cho phép ;

-Định vị chắc chắn trong cả quá trình làm việc;

2.4.2-Phương pháp lắp:

a) Công tác chuẩn bị :

-Trước khi lắp phải làm sạch bề mặt lắp ghép , kiểm tra độ chính xác của chốt

và lỗ lắp chốt

-Bôi trơn lên mặt lắp ghép

-Chuẩn bị dụng cụ lắp : Tông đồng ,búa hoặc đồ gá lắp ép

b) Trình tự lắp :

-Lắp mối ghép chốt trụ :

+Điều chỉnh vị trí của 2 lỗ lắp chốt trùng nhau;

+Đặt chốt sao cho tâm của chốt trùng với tâm của lỗ lắp đóng hoặc ép chốt vào vị trí lắp

-Lắp mối ghép chốt côn (H17) :

+Xác định chiều lỗ côn của chi tiết 1,2 lắp phải thẳng tâm ;

+Đặt chốt 3 sao cho tâm của chốt trùng với tâm của lỗ lắp và đúng chiều côn đóng hoặc ép chốt vào vị trí lắp

-Kiểm tra mối ghép sau khi lắp : Mối ghép phải đảm bảo độ dôi để cố định được mối ghép trong cả quá trình làm việc

-ổ trượt dùng để đỡ các trục truyền và Chịu

tác dụng của các lực đặt lên trục và truyền các lực này

vào thân máy.Nhờ có ổ trượt mà vị trí của của trục được

xác định,quay quanh đường tâm xác định

-ổ trượt thường bao gồm:

Thân ổ,lót ổ và bộ phận bôi trơn bảo vệ

-ổ trượt có 2 loại: ổ trượt nguyên và ổ trượt ghép

1.1-Lắp ráp ổ trượt nguyên.

ổ nguyên (H18) có cấu tạo đơn giản gồm :

thân ổ có thể làm liền với vỏ máy hoặc chế tạo riêng rồi ghép vào

Vật liệu làm ổ có thể chế tạo bằng vật liệu chống ma sát như :gang xámhoặc kim loại màu

1.1.1-Yêu cầu lắp:

ổtrượt sau khi láp xong phải đảm bảo yêu cầu:

+Đảm baỏ dung sai lắp lắp ghép theo bản vẽ

+Phải tạo thành màng dầu giữa bề mặt trượt

+ Định vị chắc chắn vị trí ổ trượt trong quá trình làm việc.

1.1. Phương pháp lắp:

a) Công tác chuẩn bị :

-Trước khi lắp phải làm sạch bề mặt lắp ghép , kiểm tra độ chính xác của ổ trượt và lỗlắp ổ trên thân máy

-Bôi trơn lên mặt lắp ghép

-Chuẩn bị dụng cụ lắp : Khi lắp ổ vào thân máy,để tránh biến dạng lót ổ thường dùngphương pháp ép nguội vì vậy nên sử dụng đồ gá lắp ép hoặc dụng cụ lắp ép thì phải

1: Thân hộp; 2: ổ trượt ;3: tấm dẫn hướng 4: Trục ép

*Đặt tâm tấm dẫn hướng 3 trùng với tâm của lỗ thân 1;

*Đặt ổ 2 vào lỗ của vòng dẫn hướng 3 sao cho tâm trùng nhau ;

*Đặt trục ép 4 thẳng góc vào lỗ ổ 2

búa tác dụng lực đúng trọng tâm để ép ổ vào thân máy

1 :Bu lông ; 2: Đai ốc ; 3 ,6: Vòng đệm ;4: ổ trượt ;5:Thân máy.

Sau khi lắp đồ gá thì chỉ cần vặn đai ốc 2 thì ổ sẽ được ép vào thân maý một cách dễ dàng

Sau khi lắp xong đúng vị trí thì cần phải định vị ổ chắc chắn ,không được xê dịch trong quá trình làm việc (H19c)

Hình 18c :Một phương pháp định vị ổ cơ bản

1.1.3-Kiểm tra ổ trượt sau khi lắp:

Dùng ca líp lắp vào ổ trượt kiểm tra độ tròn của ổ và khe hở của ổ,nếu không đạt thìphải tiến hành cạo hoặc doa lại.Để đảm bảo độ đồng trục giữa 2 ổ thì phải tién hànhdoa lại các ổ đồng thời cùng một lần gá.

-Phải tạo màng dầu bôi trơn tốt

-Đảm bảo độ tròn với dung sai cho phép

1.2.2-Phương pháp lắp:

a-Công tác chuẩn bị:

-Kiểm tra độ chính xác của 2 nửa ổ ghép và vỏ hộp

-Làm sạch chi tiết lắp;

-Chuẩn bị dụng cụ lắp:

-Chìa vặn dẹt,tông chốt,búa

- Lắp 2 nửa lót ổ vào thân cho và định vị bằng chốt

- Lắp 2 nửa bạc lên nhau,phải tạo ra độ dôi Äh

theo kinh nghiệm Äh=0,12 0,015mm Nếu Äh

lớn thì 2 nửa lắp vào sẽ tạo thành hình số

a

8,nếu

Äh nhỏ sẽ có khe hở giưa thành hộp và lót ổ Hình 20a: tạo độ dôi

Khi lắp ổ phải tiến hành cạo bề mặt lót ổ bằng Äh khi lắp bạc

cách rà màu theo ngõng trục

-Kiểm tra sau khi lắp:

+Kiểm tra khe hở giữa ngõng trục và ổ bằng căn lá

+Kiểm tra rãnh dầu phải lượn nhịp nhàng trên bề mặt tiếp xúc của ổ

+Chuyển động của trục phải êm ,không bị đảo

2-lắp ổ lăn.

-Đặc điểm làm việc của ổ lăn:

ổ lăn dùng để đỡ các trục truyền và xác định trục quay quanh một đường tâm cố định,chụi tác dụng của các lực đặt lên trục (Lực hướng tâm,lực dọc trục)

và truyền các lực này lên thân máy Tải trọng từ trục trước khi truyền đến gối trục phải qua con lăn nên ma sát sinh ra trong ổ là ma sát lăn -Đặc điểm dung sai lắp ghép:

Để lắp vòng trong lên ngõng trục và vòng ngoài lên vỏ máy,người ta sử dụng miềndung sai tiêu chuẩn của hệ thống trục và lỗ ,theo TCVN2245-77 và phối hợp miềndung sai của các vòng ổ

Chọn miền dung sai tuỳ thuộc vào dạng chịu tải của các vòng ổ có thể quy

về 3 dạng sau:

+Vòng trong và vòng ngoài chịu tải trọng cục bộ thì

tải trọng hướng tâm không đổi và chỉtác dụng lên một phần con lăn

+Vòng trong hay vòng ngoài chịu tải trọng

tuần hoàn thì tải trọng hướng tâm sẽ tác dụng lên toàn

bộ đường lăn

+Vòng trong hay vòng ngoài chịu tải trọng dao

động ,thì tải trọng hướng tâm chỉ tác dụng lên

chỉ tác dụng lên một khoảng đường lăn và truyền đến một

+Để các vòng ổ không trượt theo bề mặt trục hoặc lỗ thì cần chọn kiểu lắp trung gian

có độ dôi cho các vòng quay

+Đối với vòng không quay chịu tải trọng cục bộ thì sử dụng kiểu lắp có độ hở,nhờ có

độ hở ổ có thể dãn nở do nhiệt tránh cho ổ bi bị kẹt,đồng thời nhờ có độ hở mà vòng

ổ có thể xoay thay đổi đường lăn chịu tải trọng cục bộ để đường lăn mòn đều,nângcao tuổi thọ của ổ

2.1-Yêu cầu lắp :

-Mặt có ký hiệu ổ phải lắp ra phía ngoài

-Đảm bảo độ đồng trục giữa ổ và trục

-Mặt cạnh của ổ lăn phải tỳ sát vào vai trục

-Sau khi lắp quay trục chuyển động êm,nhẹ không có độ dơ

2.2-Phương pháp lắp:

2.2.1-Công tác chuẩn bị:

-Kiểm tra độ chính xác của ngõng trục và vỏ hộp

-Vệ sinh ổ trong xăng hoặc dầu sạch

-Để dễ lắp ổ cần gia nhiệt ổ ở nhiệt độ 70º 80º bằng các phương pháp sau:+Gia nhiệt bằng phương pháp đun trong bể dầu;

+Gia nhiệt cảm ứng trên máy(H21)ổ sạch và an toàn

-Chuẩn bị dụng cụ lắp:

+Thiết bị lắp an toàn nhất là máy ép không bị va đập và chính xác(H22) +Dụng

cụ thông dụng nhất là ống lắp; +Nếu đầu trục có lỗ ren hoặc ren ngoàicó

thể sửa dụng ren đó để lắp ép ổ(H23)

+Phủ một lớp dầu nhẹ lên bề mặt lắp ráp

Hình 23: Sử dụng ren đầu trục ép ổ

2.2.2-Trình tự lắp :

a)Lắp ổ lăn đỡ:

+Chọn mặt có ký hiệu ổ lắp ra phía ngoài;

lực tác dụng chỉ được vào vòng trong cho đến khi mặt cạnh của ổ tỳ sát vào vai trục( H24a)

+Lắp vòng ngoài vào vỏ máy thì lực tác dụng chỉ được vào vòng ngoài (H24.b)+Lắp đồng thời cả vòng trong và vòng ngoài cùng một lúc thì lực tác dụng cả vòng trong và vòng ngoài (H24.c)

+Điều chỉnh khe hở ổ lăn đạt yêu cầu kỹ thuật;

+Cố định ổ đảm bảo vị trí chính xác trong quá trình làm việc

a Hình 24a : lắp vòng trong với ngõng trục

b Hình 24b : Lắp vòng ngoài với vỏ hộp .

Hình 24c: Lắp đồng thời cả vòng trong và vòng ngoài

+Lắp ổ lăn có thể dựa vào kết cấu của ngõng trục hoặc đầu trục mà sử dụng các đồ

gá lắp ép sa

Hình 25a,b,c : Đồ gá đơn giản lắp ép ổ lăn

c Hình 26 Lắp ổ đỡ chặn

*Chú ý :Khi lắp ổ lăn cần phải đảm bảo độ đồng trục giũa ổ và trục ,nếu không lắprất khó và có khi còn làm vỡ vòng cách ,phá hỏng vòng bi cũng như bề mặt ngõngtrục bị biến dạng

Khi lắp thường lắp riêng vòng trong với ngõng trục và vòng ngoài với vỏ máy

- Vòng trong lắp với ngõng trục phương pháp lắp giống như lắp ổ lăn đỡ

- Vòng ngoài lắp với vỏ máy thì phải chú ý để cho vòng ngoài đảm bảo đồng

tâm với lỗ vỏ máy thì nên dùng đồ gá để ép

c)Lắp ổ lăn chặn (H27):

Hình 27 : Mối ghép ổ chặn

Cần phân biệt giữa vòng lắp trung gian với trục và vòng lắp có khe hở với trục và lắp theo thứ tự sau:

-vòng lắp có khe hở với trục luôn tỳ vào chi tiết đứng yên; -Lắp

vòng lắp trung gian với trục với lực ép đều;

-Lắp bộ phận điều chỉnh khe hở ban đầu của ổ; -Điều

chỉnh khe hở của ổ đạt yêu cầu kỹ thuật

sau khi lắp xong cần định vị ổ cố định chắc chắn trong cả quá trình làm việc Một số phương pháp định vị ổ cơ bản (H28)

Hình 28 : Phương pháp định vị ổ cơ bản

2.3-Kiểm tra sau khi lắp.

-Quay trục băng tay xem chuyển động có êm nhẹ và nghe tiếng ồn; -Kiểm

tra độ đảo của trục bằng đồng hồ so (H29): +Độ đảo hướng trục ;

+Độ đảo hướng kính

Hình 29 : Kiểm tra độ đảo hướng trục của ổ

-Cho chạy thử và nghe tiếng ồn nếu tiếng chạy ro ro đều đặn là làm việc bình thường;-Kiểm tra nhiệt độ của ổ theo quy định;

-Ghi biên bản gồm: Ngày lắp-Kết quả kiểm tra,kế hoạch bảo dưỡng,kế hoạch thay thế

IV-LẮP RÁP CƠ CẤU TRUYỀN ĐỘNG QUAY.

1-Lắp cơ cấu bánh đai:

1.1-Yêu cầu lắp:

-Đảm bảo dung sai lắp ghép ghi trên bản vẽ;

-Đảm bảo độ song song giữa 2 trục bánh đai chủ động và bánh đai bị động; -Đảm bảo độ đồng phẳng giữa 2 bánh đai; -Đảm bảo độ căng của dây đai

1.2-Phương pháp lắp :