Giáo trình Thực tập kỹ thuật (Nghề Công nghệ chế tạo vỏ tàu thủy Hệ Trung cấp nghề)

- Sử dụng được các thiết bị và dụng cụ cắt kim loại bằng ngọn lửa khí đảm bảo an toàn; Vận hành được máy cắt tự động và bán tự động; Vận hành được máy cắt cơ - thủy lực.. - Sử dụng được

TR ƯỜNG CAO ĐẲNG HÀNG HẢI II

KHOA CƠ KHÍ

GIÁO TRÌNH

MĐ14 THỰC TẬP KỸ THUẬT NGHỀ: CÔNG NGHỆ CHẾ TẠO VỎ TÀU

CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN THỰC TẬP KỸ THUẬT Tên mô đun: Thực tập kỹ thuật

+ Là mô đun cơ sở thuộc môn học, mô đun đào tạo nghề bắt buộc

II MỤC TIÊU MÔ ĐUN :

- Trình bày được nguyên lý hoạt động cấu tạo của thiết bị cắt hơi, máy cắt tôn cơ – thủy lực, máy cắt nhiệt tự động, bán tự động

- Sử dụng được các thiết bị và dụng cụ cắt kim loại bằng ngọn lửa khí đảm bảo an toàn; Vận hành được máy cắt tự động và bán tự động; Vận hành được máy cắt (cơ - thủy lực)

- Cắt được các loại thép tấm có chiều dày theo quy định của máy; Cắt được các sản phẩm có biên dạng từ đơn giản đến phức tạp

- Sử dụng được các loại dụng cụ đo kiểm trong qúa trình gia công, sửa chữa

- Chế tạo, sửa chữa được một số dụng cụ phục vụ nghề Chế tạo vỏ tàu thuỷ đạt yêu cầu kỹ thuật

- Thực hiện đúng các biện pháp an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp

- Sử dụng và bảo quản được các loại dụng cụ cầm tay, dụng cụ lấy dấu và kiểm tra

- Chế tạo được các sản phẩm từ tấm kim loại có chiều dày từ 0,3mm đến 2mm đạt yêu cầu kĩ thuật bằng các công nghệ: cắt, nắn, uốn, gò bẻ mép, gấp mép, sấn, banh, chun

- Môđun hình thành kỹ năng gò các loại sản phẩm từ tấm kim loại có chiều dày từ 2mm đến 10mm làm cơ sở cho việc gia công các chi tiết vỏ tàu thuỷ

III NỘI DUNG MÔ ĐUN:

1 Nội dung tổng quát và phân phối thời gian :

STT Tên các bài trong mô đun

Thời gian

Tổng số thuyết Lý

Thực hành, thí nghiệm, thảo luận, bài tập

Kiểm tra

+ Sử dụng thiết bị và dụng cụ cắt hơi và quy định an toàn

+ Cắt thép tấm và thép hình theo đường thẳng, cong…

2 Cắt tôn trên máy cắt cơ - thuỷ lực 7 1 5 1

3 Cắt tôn trên máy cắt nhiệt bán tự

1 Sử dụng và bảo quản dụng cụ lấy

I TRƯỚC KHI LÀM VIỆC:

1 Những người hội đủ các điều kiện sau được làm công việc hàn hơi, cắt :

- Trong độ tuổi lao động qui định của nhà nước

- Đã qua kiểm tra sức khỏe bởi cơ quan y tế

- Được đào tạo chuyên môn và có chứng chỉ kèm theo, được huấn luyện BHLĐ và được cấp thẻ an toàn

2 Người thợ hàn, cắt phải sử dụng đúng và đầy đủ các phương tiện bảo vệ cá nhân gồm quần áo vải bạt, mũ vải, ghệt vải bạt, giầy da lộn cao cổ, mũ mềm hoặc cứng, khẩu trang, dây đai

an toàn (khi làm việc trên cao ở chỗ chênh vênh)

3 Sắp xếp nơi làm việc gọn gàng, kiểm tra tình trạng nước, cát, bình cứu hỏa và khu vực hàn

4 Chuẩn bị nước để làm nguội mỏ hàn

5 Kiểm tra tình trạng hoàn hảo của :

- Các chỗ nối ống cao su với mỏ hàn và bộ giảm áp (dùng nước xà phòng chứ không dùng lửa hơ)

- Mỏ hàn, bộ giảm áp và các ống cao su dẫn khí (cấm sử dụng ống cao su đã hư hỏng hoặc dùng băng dính dán chỗ bị thủng trên ống)

- Sự lưu thông của miệng phun mỏ hàn

- Sự lưu thông của ống dẫn ôxy và ống dẫn axêtylen

- Không lắp lẫn ống cao su dẫn khí axêtylen vào chai ôxy hoặc ngược lại (ống màu đỏ dẫn axêtylen, ống màu đen dẫn ôxy) hoặc áp kế của chai axêtylen vào chai ôxy hoặc ngược lại Nếu phát hiện thấy các điều đó phải loại trừ ngay

6 Chai ôxy và chai axêtylen phải đặt ở tư thế đứng, dùng xích hoặc vòng kẹp gắn vào tường

để giữ chai không đổ Cấm không được để các chai chứa khí trên trục đường vận chuyển của xí

nghiệp ở những nơi để chai phải treo biển "tránh dầu mỡ " Các chai này phải đặt xa đuờng dây

điện, xa các thiết bị khác ít nhất 1 mét và cách xa các nguồn nhiệt như lò rèn, lò sấy ít nhất là 5 mét

7 Không dùng búa hoặc các dụng cụ phát ra tia lửa để gõ vào nắp chai chứa khí Trường hợp không mở được nắp thì phải gởi trả chai về nhà máy nạp khí Không tự ý tìm cách mở

Sau khi đã mở nắp chai phải kiểm tra xem có vết dầu mỡ bám trên đầu chai không Không được để dầu mỡ bám dính vào chai

8 Trước khi lắp bộ giảm áp vào chai phải :

- Kiểrn tra lại tình hình ren của ống cút lắp bộ giảm áp

- Mở van chai ra 1/4 hoặc l/2 vòng quay của van để xịt thông các bụi bặm bám ở van Khi xịt không được đứng đối diện với miệng thoát của van mà phải đứng tránh về một bên Sau khí đã

thông van thì chỉ dùng tay vặn khóa van mà không dùng chìa khóa nữa

9 Không sử dụng bộ giảm áp đã chờn ren hoặc trong tình trạng không hoàn hảo Nghiêm cấm tiến hành hàn khi chai ôxy không có bộ giảm áp

Việc lắp bộ giảm áp vào chai phải do người thợ chính tiến hành làm Chìa khóa vặn tháo phải luôn luôn ở trong túi người dó

Khi đã lắp xong bộ giảm áp vào chai, nếu thấy có khí xì ra thì phải dùng chìa vặn khóa van chai lại rồi rnới được thay đệm lót

10 Khi mở van chai axêtylen phải dùng loại chìa khoá vặn chuyên dùng Trong thời gian làm việc chìa khoá này phải thường xuyên treo ớ cổ chai

II TRONG LÚC LÀM VIỆC:

1 Khi đốt mỏ hàn, đầu tiên phải mớ khóa dẫn ôxy ra 1/4 hoặc 1/2 vòng, sau đó mới mở khóa dẫn axêtylen Sau khi đã mở cả hai khóa cho xịt ra chốc lát thì mới được châm lửa mỏ hàn

2 Khi châm lửa mỏ hàn phải dùng diêm quẹt lửa chuyên dùng, cấm châm bằng cách dí mỏ hàn vào một chi tiết kim loại nào đó đang nóng đỏ

3 Khi tiến hành hàn, cắt không được quàng ống cao su dẫn khí vào cổ, vào vai, kẹp vào chân, cuộn tròn hoặc bẻ gập ống, xoắn ống, không được để ống dính dầu mỡ, không được để ống chạm đường dây điện hay ở gần các nguồn nhiệt

4 Chiều dài của ống dẫn khí không được dài quá 20m Trong điều kiện làm công việc hàn sửa chữa, lắp ráp cho phép dùng ống dài đến 40m, nhưng khi cần nối ống thì ở chỗ nối đó phải dùng ống đệm lồng lót vào trong và hai đầu phải dùng kẹp cơ khí kẹp chặt Chiều dài của đoạn nối phải từ 3m trở lên và chỉ được nối hai mối mà thôi Cấm sử dựng bất kỳ kiểu nối nào khác Cấm gắn vào ống mềm các chạc hai, chạc ba, để phân nhánh cấp khí đồng thời cho một số mỏ hàn, mỏ cắt khi hàn thủ công (hàn bằng tay)

5 Khi mỏ hàn, mỏ cắt đang cháy, không được mang chúng ra khỏi khu vực làm việc dành riêng cho thợ hàn-cắt khi tiến hành hàn, cắt trên cao, cấm mang mỏ hàn đang cháy leo lên thang

6 Khi nghỉ giải lao dù chỉ trong chốc lát phải tắt lửa mỏ hàn, mỏ cắt và đóng núm cung cấp khí ở mỏ hàn, mỏ cắt để đề phòng hiện tượng "nuốt lửa " xảy ra khi người thợ bỏ đi nơi khác

Khi nghỉ lâu (giao ca, ăn trưa) ngoài việc tắt lửa mỏ hàn, mỏ cắt như trên, còn phải khóa van

ở chai ôxy và chai axêtylen đồng thời núm vặn ở bộ phận giảm áp phải nớì ra hết cỡ nén của lò

xo trong bộ giảm áp

7 Khi thấy mỏ hàn nóng quá thì phải tắt lửa mỏ hàn, nhúng đầu mỏ hàn vào chậu nước sạch, chờ nguội hẳn mới được làm việc lại

8 Cấm :

- Tiến hành hàn khi vừa đốt mỏ hàn lên mà thấy ở đầu mỏ hàn có hoa đỏ hoặc khi ngọn lửa

ở mỏ hàn tạt lại (nuốt lửa)

- Dùng các sợi dây thép thay cho dây đồng đúng cỡ để thông miệng phun đầu mỏ hàn bị tắt

- Tiến hành sửa chữa mỏ hàn, mỏ cắt, van chai chứa khí cũng như những thiết bị khác ở khu vực đang hàn

9 Khi phát hiện thấy có khí xì ra ở van chai hoặc ở ống cao su thì phải báo cho quản đốc phân xưởng biết để đình chỉ các công viêc có ngọn lửa trần ở các khu vực lân cận, đồng thời mang chai bị xì đó ra khu vực qui định

10 Khi mở van chai, điều chỉnh áp suất khí, cấm không được hút thuốc, quẹt diêm

11 Khi thấy bộ giảm áp ở chai ôxy có hiện tượng bị tắc thì phải dùng nước sạch đun nóng

để hơ Không dùng lửa để sấy nóng

l2 Khi tiến hành hàn, cắt trong các thể tích kín, phải đốt mỏ hàn, mỏ cắt từ phía ngoài mang vào, không được vào trong đó rồi mới châm lửa

13 Khi tiến hành hàn, cắt trong các gian nhà có sàn bằng gỗ hoặc vật liệu dễ cháy thì phải dùng các tấm tôn, amiăng che phủ cẩn thận

14 Khi tiến hành hàn, cắt trên cao ở chỗ chênh vênh (trên l,5m) phải sử dụng dây đai an toàn

15 Khi tiến hành hàn, cắt các thùng chứa xăng dầu và các chất lỏng dễ cháy khác phải được giám đốc nhà máy cho phép, đồng thời phải dùng dung dịch 5-10% xút ăn da để súc rửa Sau đó dùng nước nóng súc rửa lại, chờ bay hơi hết mới được thực hiện Trường hợp hàn, cắt trong các thể tích kín có cửa, nắp thì cửa, nắp đó phải mở ra phía ngoài

16 Không được phép tiến hành hàn, cắt các thùng chứa, thiết bị đường ống khi trong chúng còn tồn tại một áp suất hơi khí hoặc chất lỏng

17 Khi tiến hành hàn, cắt bên trong các thể tích kín phải đeo mặt nạ phòng độc và thực hiện thông gió trao đổi không khí Nếu nhiệt độ ở nơi làm việc từ 40-50oC thì phải làm, việc luân phiên nhau mỗi người không quá 20 phút trong đó, sau mỗi phiên phải ra ngoài nghỉ ngơi ít nhất

20 phút mới vào làm việc lại

18 Các chai ôxy khi đem tới nhà máy nạp phải chừa lại một áp suất không nhỏ hơn 0,5kg/cm2, còn các chai axêtylen hòa tan phải chừa lại một áp suất không nhỏ hơn trị số trong bảng sau:

III SAU KHI LÀM VIỆC:

l Khi tắt mỏ hàn phải đóng khóa axêtylen trước rồi mới đóng van ôxy sau

2 Sau khi đã tắt mỏ hàn, phải khóa van chai lại, xả hết khí trong ống dẫn, rồi nới hết cỡ nén

lò xo cửa bộ giảm áp ống cao su và mỏ hàn cuộn tròn lại cho gọn gàng và để vào chỗ qui định,

còn bộ giảm áp thì tháo ra để vào ngăn kéo riêng

3 Đối với máy cắt tự động và bán tự dộng thì phải ngắt nguồn điện, còn ống cao su và mỏ

cắt thì không tháo ra mà chỉ việc tách chúng ra khỏi nguồn cung cấp khí

4 Phải tắt hệ thống gió cục bộ (nếu có)

5 Làm vệ sinh nơi làm việc, sắp xếp lại chỗ làm việc trật tự gọn gàng Những chi tiết mới hàn xong còn nóng đỏ hoặc còn nóng ấm thì phải xếp lại một chỗ rồi treo bảng "Chú ý, vật đang nóng "

6 Nếu ca làm việc trước phát hiện thấy những hiện tượng không an toàn hoặc một số chi tiết nào đó của thiết bị sắp hỏng cần thay thế thì phải báo lại cho ca sau biết (ghi vào sổ trực ca)

để ca sau khắc phục kịp thời

IV MỘT SỐ ĐIỀU CẦN LƯU Ý:

1 Phải căn cứ vào các điều ghi trong "Qui phạm kỹ thuật an toàn các bình chứa áp lực QPVN 2 - 1975 " để quản lý, bảo dưỡng và sử dụng đúng các chai ôxy, và axêtylen (cùng các chi tiết kỹ thuật kèm theo)

2 Chỉ vận chuyển các chai ôxy bằng phương tiện cơ giới có là xo giảm xóc hay chai được lót kỹ bằng vật liệu mềm Chai được chồng cao không quá 3 lớp Khi vận chuyển, chai phải có nắp chụp và các đầu mũ phải xếp quay về một phía, chai được xếp ngang trên phương tiện chuyên chở và có mui (mái) che nắng

V- BIỆN PHÁP SƠ CẤP CỨU

- Làm mát bằng nước, sử dụng băng khử trùng riêng ở chổ bỏng

- Không xoa bột hay kem chống bỏng

4- Nhiễm độc do khí và khói

- Cứu và mang người bị nạn ra ngoài không khí thoáng sạch

- Người bị nhiễm độc do khói phải được đến bác sĩ, không để họ tự đi

5- Tai nạn do điện giật

- Ngắt điện, nếu không thể ngắt ngay lập tức thì dùng phương pháp thích hợp để cách li người bị nạn ra khỏi mạng điện

- Bình chứa O2có thể chứa được 6 m3 khí O2, (V = 40 lít , p = 150 at)

- Bình chứa C2H2có dung tích 40 lít và áp suất p < 19 at + than hoạt tính và axêton

a.1.2 Van giảm áp:

- Van giảm áp gắn ở trên bình chứa khí dùng để giảm áp suất và điều chỉnh lượng tiêu hao khí nén chứa trong bình từ áp suất cao tới áp suất cần dùng

- O2 ở bình chứa là 150at, ở mỏ hàn chỉ cần (35)at nên khi hàn phải qua van giảm

3.Nắp an toàn 4.Áp kế 5.Buồng áp lực thấp 6.Lò xo

7.Vít điều chỉnh 8.Màng

9.Cần 10.Áp kế 11.Lò xo

a.1.3 Mỏ cắt:

▪ Phải đảm bảo cắt được tất cả các hướng

▪ Phải có tỷ lệ thích đáng giữa lỗ hỗn hợp nung nóng và lỗ O2

▪ Có thể điều chỉnh ngọn lửa và dòng oxi cắt

▪ Có bộ phận gá lắp để cắt vòng và lỗ

▪ Các rãnh trong mỏ cần có độ nhẵn cao

▪ Bộ mỏ cắt có nhiều đầu cắt để cắt các chiều dày khác nhau

▪ Mỏ cắt phải có chiều dài lớn để đảm bảo khoảng cách từ tay cầm đến đầu mỏ tránh bỏng

- Tính, khai triển, lấy dấu phôi

- Gá phôi đảm bảo chắc chắn đảm bảo tư thề cắt tốt

Trong khi cắt do có sự phát nhiệt, nên giúp cho việc nung vùng xung quanh đến nhiệt

độ, cháy dòng O2cứ tiếp tục mở để cắt cho hết đường cắt

c Điều kiện để kim loại cắt bằng khí:

▪ Nhiệt độ chảy cần phải cao hơn nhiệt độ cháy với ôxy

▪ Nhiệt độ chảy của oxit kim loại phải nhỏ hơn nhiệt độ chảy của kim loại đó

▪ Nhiệt độ sinh ra khi kim loại cháy trong dòng ôxy phải đủ để duy trì quá trình cháy liên tục

▪ Tính dẫn nhiệt của kim loại không cao quá

▪ Oxit phải có tính chảy loãng cao

▪ Kim loại dùng để cắt phải hạn chế bớt nồng độ một số chất cản trở quá trình cắt (C,

Cr, Si…) và một số chất nâng cao tính sôi của thép (Mo,W…)

c Chế độ cắt

- Góc độ mỏ cắt

▪ Lúc bắt đầu cắt: Góc độ cắt từ 80 90 Trong quá trình cắt phải nghiêng mỏ cắt góc hợp với phương thẳng đứng10  20, khi kết thúc đường cắt thì góc  = 0

- Khoảng cách từ đầu mỏ cắt bề mặt chi tiết

Trong quá trình cắt khí cần phải khống chế khoảng cách từ mỏ cắt tới vật cắt thích hợp Khi cắt thép tấm, căn cứ vào chiều dài nhân ngọn lửa và chiều dày tấm cắt ta có thể chọn khoảng cách này như sau:

h = l + 2 [mm]

l - chiều dài nhân ngọn lửa

Để giữ được khoảng cách này không đổi khi cắt ta gá thêm một cặp bánh xe

Chiều dày kim loại (mm) 3-10 10-25 25-50 50-100 100-200 200-300 Khoảng cách (mm) 2-3 3-4 3-5 4-6 5-8 7-10

- Chiều rộng rãnh cắt phụ thuộc vào chiều dày kim loại

Chiều dày kim loại (mm) 5-15 15-30 30-60 60-100 100-150 Chiều rộng (mm) 2-2.5 2.5 3-3.5 3.5-4.5 4.5-5.5

- Công suất ngọn lửa

Được đặc trưng bởi lượng khí cháy tiêu hao trong một đơn vị thời gian Khi cắt các kim loại có S ≤ 300 người ta dụng ngọn lửa bình thường

Áp lực khí oxy cắt phụ thuộc vào chiều dày kim loại

Chiều dày kim loại (mm) 5-20 20-40 40-60 60-100

Áp lực khí ôxy(kg/cm2) 3-4 4-5 5-6 7-9

BẢNG THÔNG SỐ CHẾ ĐỘ CẮT Chiều dày chi

tiết (mm) Số hiệu béc cắt Áp suất khí làm việc (kg/cm

- Mũi vạch, phấn đá

- Đúng kích thước

- Đúng vật liệu

- Còn tốt

3 Mở van đầu chai - Chai chứa khí

- Mỏ lết - - Kín, không bị rò rỉ khí Còn đủ lượng khí làm việc

4 Điều chỉnh lượng khí ra

làm việc - Đồng hồ giảm áp - Điều chỉnh đúng áp suất khí ra làm việc

5 Lấy dấu đường cắt - Thước lá

- Phấn đá Đúng kích thước ghi trên bản vẽ

6 Mồi ngọn lửa cắt - Trạm cắt hơi

- Mỏ hàn

- Thiết bị lấy lửa

Mồi được lửa và điều chỉnh đúng ngọn lửa cắt

Bước 2 Thực hiện đường cắt

Bước 3 Kiểm tra

1 Kiểm tra hình thức - Bàn chải sắt

b Khoảng cách từ mỏ cắt đến vị trí cắt

Khoảng cách từ nhân ngọn lửa đến vật cắt tốt nhất là 1.5 – 2.5mm khoảng cách từ đầu mỏ đến mặt kim loại khi cắt thép tấm có chiều dày nhỏ hơn 100mm có thể tính như sau:

h = L + 2(mm)

L là chiều dày nhân ngọn lửa (mm)

Để khoảng cách này không đổi trong khi cắt ta có thể gá thêm một cặp bánh xe

c.Vị trí và sự dịch chuyển của mỏ cắt:

Khi cắt tấm theo đường thẳng, hợp lý nhất là mỏ cắt nghiêng một góc 20 – 300 về phía ngược hướng cắt, bằng phương pháp này khi cắt tấm thép dày 20 – 30mm cho phép nâng cao năng suất của quá trình cắt.

- Công suất ngọn lửa cắt lớn

- Tốc độ cắt chậm - - Giảm công suất ngọn lửa cắt Tăng tốc độ cắt

3 Đường cắt dính xỉ

nhiều, không sạch - Tốc độ cắt không đều - Chất lượng khí oxy kém - Điều chỉnh tốc độ cắt - Chọn khí oxy có chất lượng tốt

hơn

4 An toàn, phòng chống cháy nổ và vệ sinh phân xưởng

Đối với hàn khí thì công tác an toàn là rất quan trọng, vì trong quá trình làm việc nếu điều kiện làm việc không đảm bảo thì rất dễ xẩy ra cháy nổ, ngộ độc, ảnh hưởng đến sức khoẻ người thợ Vì vậy chúng ta phải chú trọng đến công tác an toàn cho người và thiết bị

4.1 An toàn phòng chống cháy nổ

- Thiết bị phải đảm bảo độ chắc kín, không bị rò rỉ khí ra ngoài

- Khoảng cách giữ a chai khí cháy và chai oxy phải đảm bảo an toàn (>5 m)

- Khoảng cách giữ a các chai khí với vị trí hàn phải an toàn (>10m)

- Nơi làm việc phải đảm bảo khô thoáng, sạch sẽ, đủ ánh sáng

- Nơi làm việc phải cách xa nguồn nhiệt, không được hút thuốc, đùa nghịch trong quá trình làm việc

4.2 Vệ sinh phân xưởng

Vì sau quá trình thực tập sẽ để lại nhiều phôi hàn, bụi bẩn Nên phải chú trọng đến công tác vệ sinh: Thu dọn dụng cụ, phôi liệu, quét sạch bụi bẩn, vệ sinh các trang thiết

bị…

5 Bài tập thực hành

- Bài tập 1: Cắt đường thẳng

Điều kiện thực hiện: Trạm hàn hơi,bản vẽ bài tập, thép tấm CT3 200 x 400 x 6 (1tấm/ 1học sinh), Khí axêtylen và khí ôxy công nghiệp, thước, dây mực, phấn…

Thời gian thực hiện: 5 giờ

- Bài tập 2: Cắt đường cong tự do

Điều kiện thực hiện: Trạm hàn hơi,bản vẽ bài tập, thép tấm CT3 200 x 400 x 6 (1 tấm/ 1 học sinh), Khí axêtylen và khí ôxy công nghiệp thước, dây mực, phấn…

Thời gian thực hiện: 5 giờ

IV HƯỚNG DẪN ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ

3 Thái độ: An toàn lao động, vệ sinh công

nghiệp, tính cẩn thận, chính xác Thông qua quan sát, kết quả ghi ở sổ theo dõi

Bài 2: Cắt tôn trên máy cắt Thời gian: 7.0giờ

Mục tiêu:

- Trình bày được nguyên lý hoạt động và vận hành được máy cắt cơ - thuỷ lực

- Cắt được phôi chi tiết kết cấu thân tàu đảm bảo yêu cầu kỹ thuật

- Rèn luyện ý thức làm việc nghiêm túc, cẩn thận, chính xác

- Trình bày được phương pháp cắt tôn trên máy cắt nhiệt bán tự động

- Cắt được sản phẩm trên máy cắt nhiệt bán tự động đảm bảo yêu cầu kỹ thuật

- Rèn luyện ý thức làm việc nghiêm túc, cẩn thận, chính xác

Nội dung :

1 Các quy định về kỹ thuật an toàn và công tác chuẩn bị khi sử dụng máy

2 Lấy dấu trên phôi

3 Điều chỉnh máy và cắt

Bài 4: Cắt tôn trên máy cắt nhiệt tự động Thời gian: 8.0giờ

Mục tiêu:

- Trình bày được phương pháp cắt tôn trên máy cắt nhiệt tự động

- Cắt được sản phẩm trên máy cắt nhiệt tự động đảm bảo yêu cầu kỹ thuật

- Rèn luyện ý thức làm việc nghiêm túc, cẩn thận, chính xác

PHẦN II : NGUỘI KỸ THUẬT

Bài 1: Sử dụng dụng cụ đo kiểm Thời gian: 2giờ

Mục tiêu :

- Sử dụng và bảo quản được các loại dụng cụ đo, kiểm đảm bảo yêu cầu;

- Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỷ mỉ, chính xác trung thực

- Sử dụng và bảo quản được các loại dụng cụ lấy dấu và gia công thông dụng

- Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỷ mỉ, chính xác trung thực

- Chọn được các dụng cụ vạch dấu phù hợp với công việc

- Vạch được dấu hình dáng sản phẩm cần gia công theo yêu cầu bản vẽ, phân chia lượng dư phù hợp

- Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỷ mỉ, chính xác trung thực

Nội dung:

1 Vạch dấu trên mặt phẳng

2 Vạch dấu trên khối

Mục tiêu:

- Lựa chọn, mài sửa được loại đục phù hợp với công việc

- Đục được rãnh thẳng, mặt phẳng đảm bảo yêu cầu kỹ thuật và an toàn lao động

- Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỷ mỉ, chính xác trung thực

- Trình bày được công dụng và phân loại giũa, chọn được giũa phù hợp với công việc

- Giũa được mặt phẳng, mặt phẳng vuông góc, song song, mặt cong đảm bảo yêu cầu kỹ thuật

- Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỷ mỉ, chính xác trung thực

- Phân biệt được các loại cưa và chọn được lưỡi cưa phù hợp với công việc;

- Cưa được những mạch cưa thép hình, ống kim loại theo đường vạch dấu;

- Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỷ mỉ, chính xác trung thực

- Sử dụng được máy khoan và các phụ tùng kèm theo máy đúng kỹ thuật

- Khoan được lỗ lửng, lỗ suốt từ  5 đến  30 đảm bảo yêu cầu kỹ thuật

- Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỷ mỉ, chính xác trung thực

- Tính toán được kích thước lỗ tán đinh và đinh tán

- Tán được các loại đầu đinh đảm bảo yêu cầu kỹ thuật

- Thực hiện các biện pháp vệ sinh an toàn lao động

Nội dung:

1 Tán đinh đầu chìm

2 Tán đinh đầu bán cầu

PHẦN III: GÒ TÔN KỸ THUẬT

Bài 1: Sử dụng và bảo quản dụng cụ lấy dấu, kiểm tra Thời gian:2 giờ

Mục tiêu:

- Trình bày được phương pháp sử dụng và bảo quản dụng cụ lấy dấu, kiểm tra

- Sử dụng và bảo quản được các loại dụng cụ lấy dấu, kiểm tra đúng yêu cầu

- Rèn luyện ý thức làm việc nghiêm túc, cẩn thận, chính xác

- Trình bày được phương pháp cắt tôn mỏng bằng kéo cầm tay

- Cắt được phôi có dạng đường thẳng, đường cong từ thép tấm có chiều dày   1,2 đạt yêu cầu kỹ thuật

- Rèn luyện ý thức làm việc nghiêm túc, cẩn thận, chính xác

Nội dung:

1 Cắt theo đường thẳng

2 Cắt theo đường cong

3 Kiểm tra chỉnh sửa

Bài 3 : Nắn thép tấm, thanh, hình Thời gian: 4 giờ

Mục tiêu :

- Trình bày được phương pháp nắn phẳng thép tấm mỏng, thanh, hình và

bị biến dạng đạt yêu cầu kỹ thuật

- Năn được thanh thép hình, thép tấm bị biến dạng đạt yêu cầu kỹ thuật

- Rèn luyện ý thức làm việc nghiêm túc, cẩn thận, chính xác

3.1 Xác định vị trí biến dạng

3.2 Nắn phẳng các mặt

3.3 Nắn thẳng các cạnh

3.4 Kiểm tra, chỉnh sửa

Bài 4 : Chế tạo dưỡng phẳng Thời gian: 2 giờ

Mục tiêu :

- Trình bày được quy trình chế tạo dưỡng phẳng

- Chế tạo được dưỡng phẳng lấy dấu và kiểm tra sản phẩm gò đảm bảo yêu cầu kỹ thuật

- Rèn luyện ý thức làm việc nghiêm túc, cẩn thận, chính xác

Nội dung:

1 Xác định hình dáng kích thước

2 Lấy dấu

3 Cắt, nắn

4 Kiểm tra và lấy chuẩn trên dưỡng

Mục tiêu:

- Trình bày được phương pháp gò banh tôn

- Gò banh được sản phẩm bằng tôn đảm bảo yêu cầu kỹ thuật

- Rèn luyện ý thức làm việc nghiêm túc, cẩn thận, chính xác

4 Kiểm tra và hoàn thiện sản phẩm

Mục tiêu :

- Trình bày được phương pháp gò gấp mép

- Gò gấp mép được mối ghép trên các sản phẩm đảm bảo yêu cầu kỹ thuật

- Rèn luyện ý thức làm việc nghiêm túc, cẩn thận, chính xác

Nội dung :

1 Chuẩn bị phôi

2 Lấy dấu vị trí gò bẻ mép trên phôi

3 Gò bẻ mép

4 Ghép mối tạo gân

5 Kiểm tra và chỉnh sửa

Bài 7: Gò sấn bậc, sấn gân Thời gian: 4 giờ

Mục tiêu:

- Trình bày được phương pháp gò sấn bậc trên thép tấm

- Sấn được bậc trên các sản phẩm bằng thép tấm đảm bảo yêu câu kỹ thuật

- Rèn luyện ý thức làm việc nghiêm túc, cẩn thận, chính xác

Nội dung:

1 Chuẩn bị phôi

2 Lấy dấu đường sấn

3 Sấn bậc

4 Kiểm tra và chỉnh sửa

Mục tiêu:

- Trình bày được phương pháp gò chun tôn

- Gò chun được các sản phẩm bằng tôn đảm bảo yêu cầu kỹ thuật

- Rèn luyện ý thức làm việc nghiêm túc, cẩn thận, chính xác

- Trình bày được phương pháp gò thúc tôn

- Gò thúc đựơc sản phẩm bằng tôn đảm bảo yêu cầu kỹ thuật

- Rèn luyện ý thức làm việc nghiêm túc, cẩn thận, chính xác

Bài 1: NỘI QUI AN TOÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP SỬ DỤNG CÁC DỤNG CỤ ĐO KIỂM NGHỀ

GÒ

I Mục tiêu:

Sau khi học xong bài này người học có những kỹ năng sau :

• Giúp cho học viên hiểu rõ về các nguy hiểm trong xưởng gò

• Hình thành kỹ năng sử dụng các dụng cụ gò cơ bản

• Nắm được tên gọi và phạm vi sử dụng các dụng cụ gò

• Đảm bảo an toàn lao động khi làm việc ở xưởng

II Nội qui an toàn trong xưởng gò :

A An toàn trong xưởng gò :

Trong lúc thực tập ở xưởng gò người ta có thể gặp nhiều trường hợp xảy ra tai nạn lao động Các nguyên nhân thường là :

- Thiếu hiểu biết về an toàn lao động

- Sự bất cẩn trong khi làm việc

- Tổ chức quản lý nơi làm việc không chặt chẽ

Hiểu biết đầy đủ những nguyên nhân gây ra tai nạn trong lao động sẽ đảm bảo an toàn cho bản thân, cho mọi người và cho thiết bị Đó cũng là quyền lợi và trách nhiệm của mỗi người lao động

B Các yêu cầu cơ bản về nội qui an toàn trong xưởng gò:

1 Về trang phục:

Trang phục khi vào xưởng gò bao gồm : Quần áo bảo hộ, giày bảo hộ, găng tay,

kính bảo vệ mắt…Tất cả các dụng cụ trên phải đảm bảo đúng qui cách

2 Về dụng cụ:

- Phải sử dụng đúng chức năng của từng dụng cụ

- Dụng cụ trong khi làm việc phải được sắp xếp gọn gàng

- Tham khỏa bảng chỉ dẫn sử dụng thiết bị trước khi vận hành thiết bị đó

- Khi sử dụng máy móc phải thực hiện đúng thao tác

- Kiểm tra máy móc trước khi hoạt động

- Tắt máy kiểm tra và vệ sinh máy sau khi kết thúc công việc

a Nội qui sử dụng máy cắt :

- Khi máy hoạt động chỉ một người điều khiển máy

- Mặt quần áo bảo hộ, đeo kính bảo vệ mắt

- Kiểm tra nguồn điện vào máy

- Kiểm tra các bộ phận che chắn bảo vệ bánh răng

- Cho máy chạy không tải khoảng 2 phút để kiểm tra máy

- Điều chỉnh kích thước và cắt phôi

b Nội qui sử dụng máy khoan :

- Mặt quần áo bảo hộ, đeo kính bảo vệ mắt

- Không đeo bao tay khi khoan

- Cho máy chạy không tải khoảng 2 phút để kiểm tra máy

- Gá mũi khoan vào máy và đặt chi tiết đúng vị trí

- Chỉ thay mũi khoan khi máy đã dừng hẳn

- Không thổi hoặc dùng tay gạt phoi

- Ấn mũi khoan với lực vừa phải để cắt kim loại

c Nội qui sử dụng máy mài đứng :

- Mặt quần áo bảo hộ, đeo kính bảo vệ mắt

- Kiểm tra các bộ phận che chắn bảo vệ bánh răng

- Kiểm tra tình trạng đá mài

- Kiểm tra khe hở giữa đá mài và bệ tì (khoảng 3mm)

- Cho máy chạy không tải khoảng 1phút trước khi mài

- Đưa vật mài vào từ từ tránh làm bể đá

- Không mài nhiều người cùng một lúc

- Tắt máy, vệ sinh sau khi kết thúc công việc

III Sử dụng và bảo quản dụng cụ và thiết bị trong nghề gò :

1 Dụng cụ vạch dấu :

- Mũi vạch Nhưng nhìn chung công dụng chính là dùng để - Mũi vạch có nhiều kiểu, nhiều loại

vạch những đường thẳng hoặc lấy dấu kích thước trên đoạn thẳng

- Compa - Compa dùng để vẽ đường tròn, cung tròn

hoặc chi để lấy dấu

- Mũi đột - Mũi đột dùng để lấy dấu tâm khi khoan

hoặc để vẽ đường tròn

- Thước đo - Thước đo có nhiều loại và chiều dày khác

nhau dùng để lấy kích thước khi vạch dấu và kiểm tra các góc độ

2 Dụng cụ cắt :

- Các loại kéo cắt bằng tay - Truyền động bằng tay đòn hoặc không có

tay đoàn để cắt các tấm thép cacbon có chiều dày thấp hơn 1.5mm hoặc tấm đồng thau, nhôm dày đến 2mm Được chia làm hai loại chính :

• Kéo cắt đứt dùng để cắt các đường thẳng với các lưỡi cắt trái phải

• Kéo cắt hình dùng để cắt các đường biên ngoài với lưỡi cắt trái phải

- Đục có nhiều kiểu và nhiều loại như : đục bằng, đục nhọn…Nhìn chung chúng có công dụng chính là chặt kim loại theo những đường thẳng hoặc cung tròn đường tròn có đường kính

lớn

3 Các loại búa :

- Búa thép

- Búa cao su

- Về cơ bản các loại búa trong nghề gò phải

có cân nặng và bề mặt làm việc phù hợp theo yêu cầu của nghề gò được chia thành hai loại

cơ bản sau :

• Búa mặt cứng được làm bằng kim loại cứng dùng gia công biến dạng dẻo kim loại thường để lại dấu vết trên bề mặt kim loại

• Búa mặt mềm được làm từ gỗ hoặc kim loại mềm như nhôm, đồng,… dùng để gia công kim loại dẻo mà không để lại dấu vết lên bề mặt kim loại gia công

gọi tên các loại dũa như : dũa chữ nhật, dũa tam giác, dũa tròn, dũa bán nguyệt,…Công dụng là lấy đi một lượng nhỏ kim loại trên bề mặt chi tiết gia công

cứng cho chi tiết

7 Các dụng cụ thiết bị khác : - Các loại máy trong nghề gò với công suất

nhỏ có thể vận hành bằng tay và các máy có công suất lớn vận hành bằng động cơ điện Bao gồm :

• Máy cắt : Dùng để cắt kim loại ở dạng tấm vận hành bằng động cơ điện

• Máy uốn ba trục : Dùng để uốn ống trụ

từ các loại ống

• Máy bẻ mí : Bẻ mì viền chỉ cho sản phẩm

• Máy bẻ góc dùng bẻ góc kim loại tấm

- Nhìn chung ngoài các danh mục các dụng

cụ gò trên, trong nghề gò còn nhiều dụng cụ gò

cơ bản khác đặc trưng cho từng công việc cụ thể như dưỡng, đồ gá,…

Bài 2 : CẮT TÔN MỎNG BẰNG KÉO

I Mục tiêu :

- Hình thành kỹ năng cắt kim loại bằng kéo cầm tay

- Đường kéo cắt phải thẳng, nhẵn

- Cắt được phôi có dạng đường thẳng, đường cong từ thép tấm có chiều dày 

1.2mm đạt yêu cầu kỹ thuật

- Đảm bảo an toàn lao động trong quá trình thực tập

V Thời gian thực hiện : 10 giờ

- Cắt theo đường thẳng : 4giờ

- Cắt theo đường cong : 5giờ

- Kiểm tra chỉnh sửa : 1giờ

2 Phôi cắt không bị cong vênh

3 Đảm bảo các kích thước (dung sai 0.5mm)

B Các bước thực hiện :

Bước 1 : Công tác chuẩn bị : - Làm sạch phôi bằng bàn chải và giấy

nhám

- Vạch dấu các đường cắt trên phôi theo bản

vẽ

- Kiểm tra khe hở của lưỡi kéo cắt

- Kiểm tra kích thước phôi

- Dùng giấy nhám làm sạch các đường cắt Bước 2 : Cầm kéo : - Tay thuận cầm kéo tay còn lại cầm phôi

cắt

- Áp ngón tay trỏ thẳng với tay kéo

- Giữ chặt kéo sao cho trong quá trình cắt hai lưỡi kéo sát vào nhau

Bước 3 : Cắt tấm kim loại : - Cắt kim loại dọc theo đường vạch dấu

- Trong quá trình cắt phải giữ phần bị cắt ở bên phải của phôi nếu kéo có lưỡi cắt phải

và ngược lại cho kéo có lưỡi cắt trái

- Khi cắt tấm kim loại không cắt đứt rời các mảnh phôi

- Tiếp tục cắt các đường khác cho đến hết phôi

Bước 4 : Công tác kiểm tra : - Nắn thẳng phôi

- Đặt cạnh thước lá lên đường cắt kiểm tra

độ thẳng của đường cắt

- Kiểm tra các kích thước

C Các dạng sai hỏng – Nguyên nhân và biện pháp khắc phục :

A Đường cắt không thẳng

- Thao tác sử dụng kéo không đúng kỹ thuật

- Sự bất cẩn khi thao tác

- Đọc kỹ hướng dẫn xử dụng kéo ở phần hướng dẫn gia công

- Phải quan sát phần kim loại sẽ lấy đi (phoi)

B Phôi bị dập

- Khe hở giữa hai lưỡi kéo quá lớn - Luôn kiểm tra khe hở của hai lưỡi kéo, xiết

chặc đai ốc trước khi sử dụng

- Dưỡng kiểm tra độ thẳng

Yêu cầu kỹ thuật:

1 Không để lại dấu vết trên phôi

2 Đảm bảo các kích thước (dung sai 0.5mm)

3 Phôi sau khi hoàn thành phải phẳng

C Các bước thực hiện :

Bước 1 : Công tác chuẩn bị : - Dùng bàn chải sắt làm sạch phôi

- Dùng phấn đá đánh dấu xác định những chỗ lồi

Bước 2 : Nắn phôi : - Đặt phôi lên đe sao cho phần lồi hướng lên

trên

- Phôi phải nằm hết trên mặt đe

- Tay thuận cầm búa tay không thuận giữ phôi

- Đánh búa xung quanh vết lồi và tiến dần đến vết lồi

- Khi đánh gần đến vết lồi ta đánh búa nhanh, đều và nhẹ tay hơn

- Búa đánh phải đảm bảo đều và khắp các diện tích của phôi

Bước 3 : Công tác kiểm tra : - Kiểm tra sự thăng bằng của phôi

- Kiểm tra các vết dấu trên phôi

- Kiểm tra kích thước phôi

- Làm sạch phôi

D Các dạng sai hỏng – Nguyên nhân và biện pháp khắc phục :

A Phôi không ph ẳng

- Búa đánh không trải rộng khắp phôi

- Lực đánh búa không đều

- Đe gò có bề mặt làm việc không phẳng

- Đánh búa khắp diện tích trên phôi, đánh từ mép ngoài mép tấm phôi dần dần tiến vào trong

- Lực đánh búa phải đều (khi tiến dần chỗ lồi phải giảm lực đánh búa)

- Chọn bề mặt làm việc của đe gò bằng phẳng

B Nhiều vết dấu để lại trên phôi

- Có nhiều xỉ, cát trên bề mặt đe gò

- Đánh búa với lực đánh vừa phải

Bài 4 : CHẾ TẠO DƯỠNG PHẲNG

I Mục tiêu :

- Hình thành kỹ năng vạch dấu trên kim loại

- Hình thành kỹ năng sử dụng các dụng cụ vạch dấu cơ bản

- Sử dụng đúng chức năng của từng loại dụng cụ

- Đường vạch dấu đám bảo chính xác, rõ ràng

- Trình bày được quy trình chế tạo dưỡng phẳng

- Chế tạo được dưỡng phẳng lấy dấu và kiểm tra sản phẩm gò đảm bảo yêu cầu kỹ

Yêu cầu kỹ thuật:

1 Đường vạch dấu phải thẳng, sắt nét

2 Đảm bảo các kích thước (dung sai 0.3mm)

3 Cung tròn và đường thẳng phải chuyển tiếp

B Các bước thực hiện :

Bước 1 : Công tác chuẩn bị : - Chuẩn bị phôi theo yêu cầu bản vẽ

- Dùng bàn chải sắt làm sạch phôi

- Nắn phẳng phôi

- Giũa sạch cạnh bén của phôi

Bước 2 : Vạch dấu khai triển dưỡng : - Tay thuận cầm mũi vạch tay còn lại cầm

Bước 3 : Công tác kiểm tra : - Dùng thước lá kiểm tra lại các kích thước

trên phôi (dung sai 0.3mm)

- Dùng eke kiểm tra các cạnh góc vuông

- Kiểm tra nét vẽ

- Kiểm tra bằng mắt sự chuyển tiếp của cung tròn và đường thẳng

C Các dạng sai hỏng – Nguyên nhân và biện pháp khắc phục :

A Kích thước vượt quá dung sai cho phép

- Lấy dấu kích thước không chính xác

- Giữa phôi và thước có khoảng cách

- Góc độ nghiêng giữa thước và mũi vạch

không đúng

- Đầu mũi vạch bị mòn

- Quan sát các vạch chia trên thước khi tiến hành chấm dấu

- Ép thước sát vào phôi sao cho giữa thước

và phôi không có khe hở

- Giữ mũi vạch và thước hợp với nhau một góc khoảng 50

- Mài lại mũi vạch

B Có nhiều nét vẽ trên cùng một đường vạch dấu

- Vạch nhiều lần trên cùng một đường thẳng - Chỉ vạch một lần trên một đường thẳng

- Sử dụng đúng chức năng của từng loại dụng cụ

- Đảm bảo đúng thao tác và qui trình khi thực hiện bài tập

- Bảo đảm an toàn lao động trong quá trình thực tập

Bước 1 : Công tác chuẩn bị dưỡng búa :

- Làm sạch phôi

- Vạch dấu xác định vết cắt của đục(đường cắt của đục cách đường bao của dưỡng búa khoảng 1.5mm về phía phần phôi lấy đi)

- Chọn đục bằng

- Kiểm tra lại kích thước