I.GiớiThiệu..................................................................................................................2 II.HiệnTrạngCôngNghiệpChipBánDẫnởViệtNam...........................................3 1.Cơsởhạtầng.........................................................................................................4 2.HợpTácQuốcTếvàĐốiTácChiếnLược...........................................................5 3.Cácchínhsáchhỗtrợ............................................................................................5 IV.TháchThứcĐốiMặt..............................................................................................6 V.NghiênCứuvàPhânTíchTácĐộngcủaPhátTriểnNgànhCôngNghiệpChip đốivớiViệtNam............................................................................................................7 VI.KếtLuận..................................................................................................................8 VII.TàiLiệuThamKhảo............................................................................................9
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ
-o0o -CÁC VẤN ĐỀ HIỆN ĐẠI TRONG KỸ THUẬT MÁY TÍNH Chủ đề : Cơ hội và thách thức của Việt Nam trong chế tạo và sản xuất chip bán dẫn
Họ và tên sinh viên: Bùi Quang Hiếu
Mã số sinh viên: 20020662
Lớp: ELT3241_1
Hà Nội, tháng 11 năm 2023
Trang 2Mục Lục
I Giới Thiệu 2
II Hiện Trạng Công Nghiệp Chip Bán Dẫn ở Việt Nam 3
1 Cơ sở hạ tầng 4
2 Hợp Tác Quốc Tế và Đối Tác Chiến Lược 5
3 Các chính sách hỗ trợ 5
IV Thách Thức Đối Mặt 6
V Nghiên Cứu và Phân Tích Tác Động của Phát Triển Ngành Công Nghiệp Chip đối với Việt Nam 7
VI Kết Luận 8
VII Tài Liệu Tham Khảo 9
Trang 3I Giới Thiệu
Ngành sản xuất chip bán dẫn đang là một trong những lĩnh vực quan trọng nhất, đặc biệt là trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 đang diễn ra toàn cầu Vi mạch bán dẫn được xem là nền tảng của tính toán hiện đại, giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong bối cảnh thế giới bước sang giai đoạn bùng nổ nghiên cứu, ứng dụng và phát triển các công nghệ mới như: AI, IoT, 5G, Big Data…Theo báo cáo của Gartner, năm 2022, doanh thu của ngành này đã tăng khoảng 1,2% so với năm trước, đạt mức 601,7 tỷ USD, một con số ấn tượng thể hiện sức hút và tiềm năng lớn của thị trường này [Gartner, 2022]
Từ năm 2019 đến nay, sự thiếu hụt nguồn cung chip trên khắp thế giới đã gây
ra những biến động đáng kể, đồng thời mang đến không ít khó khăn nhưng cũng tạo ra nhiều cơ hội mới Cuộc chiến chip giữa Mỹ và Trung Quốc, ngoài yếu tố chính trị và kinh tế, còn mở ra thách thức về việc tự chủ công nghệ cho từng quốc gia
Trong hoàn cảnh này, tháng 8/2022, tổng thống Mỹ Joe Biden đã công bố Đạo luật Chips và Khoa học, dành tổng cộng 52,7 tỷ USD để thúc đẩy ngành sản xuất bán dẫn tại Mỹ và đưa các nhà máy bán dẫn trở lại nước này Liên minh châu Âu cũng không kém phần tích cực, với đạo luật chip riêng của họ và kế hoạch trợ cấp 49 tỷ USD, nhằm nâng cao thị phần sản xuất chip toàn cầu lên 20% vào năm 2030, gấp đôi
so với hiện nay
Hàn Quốc, với kế hoạch phát triển cụm công nghiệp bán dẫn lớn nhất thế giới tại Yongin, đã chứng minh quyết tâm cao cả của họ với vốn đầu tư lên đến 230 tỷ USD trong 20 năm Điều này thể hiện sự nhạy bén và đầu tư chiến lược trong lĩnh vực công nghiệp bán dẫn
Trong khi đó, Ấn Độ, mặc dù chưa phải là một quốc gia có nền công nghiệp bán dẫn phát triển, nhưng đang thể hiện sự tích cực thông qua đầu tư lớn, với kế hoạch 19,5 tỷ USD Ấn Độ hiện đang rơi vào cuộc đua để trở thành một trong những quốc gia dẫn đầu về công nghệ bán dẫn
Dự báo cho thị trường bán dẫn toàn cầu ngày càng trở nên hấp dẫn, và dự kiến đến năm 2029, quy mô của thị trường này có thể đạt khoảng 1.400 tỷ USD, mở ra không gian phát triển lớn cho các quốc gia tham gia Trong bối cảnh này, Việt Nam, thông qua nỗ lực mạnh mẽ để tham gia thị trường bán dẫn toàn cầu, dự kiến sẽ nắm bắt những cơ hội kinh tế vô cùng lớn
Trang 4Tham gia vào thị trường bán dẫn sẽ giúp Việt Nam khai thác những cơ hội độc đáo và có thể đạt được doanh thu đáng kể Theo dự báo, đến năm 2024, giá trị của công nghiệp bán dẫn Việt Nam có thể vượt qua con số 6,16 tỷ USD, mở ra triển vọng tích cực cho sự đổi mới và phát triển
Trước bối cảnh toàn cầu đang chứng kiến sự chuyển đổi mạnh mẽ từng ngày, Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để làm nổi bật tên tuổi và đóng góp tích cực vào
sự đổi mới công nghiệp quốc tế Trong bài tiểu luận này, chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu về cơ hội và thách thức mà Việt Nam phải đối mặt trong quá trình tham gia thị trường bán dẫn toàn cầu, đặt ra những câu hỏi quan trọng và tìm kiếm giải pháp để khai thác tối đa tiềm năng của ngành công nghiệp này tại quốc gia chúng ta
II Hiện Trạng Công Nghiệp Chip Bán Dẫn ở Việt Nam
Trong bối cảnh của cuộc đua chuyển đổi số toàn cầu, nơi doanh nghiệp trên khắp thế giới đang gia tăng tốc độ để phát triển hệ sinh thái thiết bị, sản xuất chip vi mạch bán dẫn tích hợp trở thành điểm chìm của sự đổi mới trong ngành công nghiệp điện tử và công nghệ Việc áp dụng ngày càng nhiều công nghệ IoT và các giải pháp nhà thông minh đã tạo động lực cho sự phát triển nhanh chóng của thị trường chất bán dẫn tại Việt Nam
Chính phủ đang có những ưu đãi, chính sách để khuyến khích và thúc đẩy việc nghiên cứu, thiết kế, và sản xuất vi mạch bán dẫn Tình hình kinh tế và chính trị ổn định; Lượng nhân công dồi dào và năng động đã biến Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn nguồn vốn Đầu tư Nước ngoài (FDI) của các tập đoàn hàng đầu thế giới trong lĩnh vực công nghệ bán dẫn Ví dụ như: Samsung, Amkor Technology Inc, Hana Micron (Hàn Quốc); Intel, Synopsys (Mỹ); Renesas Electronics (Nhật Bản); USI Electronic của Đài Loan (Trung Quốc)
Để làm ra một chip, có ba khâu cơ bản gồm: thiết kế, sản xuất và đóng gói Tuy nhiên, Việt Nam hiện chỉ đang tham gia vào việc lắp ráp, đóng gói và đang phụ thuộc 100% nguồn cung chip bán dẫn từ nước ngoài: Broadcom, Hitachi, Qualcomm, Samsung, SK Hylix Các công ty trong nước chỉ có VHT và FPT Semiconductor tham gia với công đoạn nghiên cứu và thiết kế chip; các công ty trong nước có vốn đầu tư nước ngoài đa phần thực hiện các công đoạn gia công thiết kế vi mạch, lắp ráp, kiểm định
Với những sự cố gắng gần đây, Việt Nam đã đạt được những tiến bộ đáng kể trong cơ sở hạ tầng, năng lực nghiên cứu và phát triển, cũng như mức độ hợp tác quốc
tế trong ngành công nghiệp chip Tuy nhiên, để tiếp tục phát triển và đối mặt với các thách thức, cần tăng cường đầu tư và hợp tác, đặc biệt là trong việc phát triển năng lực
Trang 5nghiên cứu và áp dụng công nghệ mới Điều này sẽ giúp Việt Nam tham gia vào cuộc đua chuyển đổi số toàn cầu và giữ vững vị thế của mình trong ngành công nghiệp bán dẫn quốc tế
III Cơ Hội Cho Việt Nam
1 Cơ sở hạ tầng
Việt Nam được đánh giá cao về sự phát triển nhanh chóng của hệ sinh thái bán dẫn, có tiềm năng vị trí quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu Với việc sở hữu nguồn tài nguyên phong phú và nguồn nhân lực chất lượng cao đồng hành với sự đầu
tư và hợp tác đào tạo kỹ sư thiết kế chip từ các tập đoàn lớn như Apple, Intel, Samsung… tạo ra nhu cầu lớn về nguồn nhân lực kỹ sư thiết kế chip Dự báo, cơ hội nghề nghiệp trong lĩnh vực chip bán dẫn sẽ phát triển mạnh trong tương lai
Việt Nam đã chiếm hơn 10% số lượng chip nhập khẩu của Mỹ trên toàn thế giới trong 7 tháng liên tiếp, đứng thứ ba châu Á về doanh số, sau Malaysia và Đài Loan trong xuất khẩu chip bán dẫn vào Mỹ
Đặc biệt, sự đầu tư của Intel - một trong ba nhà sản xuất bán dẫn hàng đầu thế giới, đã mở rộng quy mô nhà máy tại Việt Nam lên 1,5 tỷ USD vào năm 2021 và đang
có kế hoạch đầu tư thêm để mở rộng nhà máy Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong mạng lưới sản xuất toàn cầu của Intel, với nhà máy tại Khu công nghệ cao Tp.Hồ Chí Minh chiếm hơn 50% tổng sản lượng của hãng
Ngoài Intel, Samsung cũng đặt kế hoạch sản xuất linh kiện bán dẫn tại Việt Nam, với dự kiến sản xuất đại trà các sản phẩm lưới bóng chíp bán dẫn vào cuối năm
2023 Hana Micron Vina, Amkor Technology, và nhiều công ty khác cũng tích cực đầu tư vào các dự án trong lĩnh vực này
Ở miền Bắc, Hana Micron Vina (Hàn Quốc) đã khánh thành dự án nhà máy sản xuất chất bán dẫn tại Khu công nghiệp Vân Trung (Bắc Giang) Đây là dự án sản xuất chất bán dẫn đầu tiên tại miền Bắc, đánh dấu sự phát triển của ngành công nghiệp chip
ở khu vực này
Ngoài các dự án của các công ty nước ngoài, Việt Nam đã thấy sự nỗ lực của các doanh nghiệp công nghệ trong nước như VHT, FPT Semiconductor, CMC, Viettel,
đã nghiên cứu, thiết kế, và sản xuất chip Các thành công này là bước quan trọng, hướng dẫn Việt Nam tham gia sâu hơn vào ngành công nghiệp chip bán dẫn toàn cầu FPT đã thành công trong việc thiết kế sản xuất chip thương mại, mở ra triển vọng trở thành công ty thiết kế chip lớn nhất Đông Nam Á
Trang 62 Hợp Tác Quốc Tế và Đối Tác Chiến Lược
Hợp tác quốc tế và xây dựng đối tác chiến lược đóng vai trò quan trọng trong việc định hình và thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp chip tại Việt Nam Việc hợp tác với các tập đoàn công nghệ hàng đầu như Intel, Samsung và Synopsys không chỉ mang lại cơ hội truy cập vào nguồn lực và công nghệ hàng đầu mà còn giúp Việt Nam nhanh chóng bắt kịp với các tiêu chuẩn quốc tế Đồng thời, việc triển khai các trung tâm ươm tạo và thiết kế chất bán dẫn, như trường hợp của Synopsys tại TP.Hồ Chí Minh, tạo ra không gian cho sự phát triển kiến thức và kỹ năng cho người lao động Việt Nam
Mở rộng hợp tác trong chuỗi cung ứng toàn cầu cung cấp cơ hội tối ưu hóa chi phí và gia tăng linh hoạt trong sản xuất chip Hợp tác với đối tác quốc tế, chẳng hạn như Samsung, Renesas Electronics, mang lại không chỉ nguồn vốn mà còn là kinh nghiệm quản lý chuỗi cung ứng toàn cầu, tăng cường hiệu suất và giảm rủi ro sản xuất
Vị trí địa lý đắc địa của Việt Nam trở thành một lợi thế quan trọng khi hợp tác với các đối tác quốc tế Sự gần gũi với thị trường châu Á tạo điều kiện thuận lợi cho vận chuyển và quản lý chuỗi cung ứng Điều này làm tăng sự hấp dẫn khi hợp tác với các đối tác quốc tế, như USI Electronic của Đài Loan, trong việc định vị Việt Nam như một trung tâm chiến lược trong quá trình sản xuất và xuất khẩu chip
Ngoài ra, chính sách hỗ trợ mạnh mẽ từ Chính phủ, như sáng kiến phát triển nguồn nhân lực giữa Việt Nam và Hoa Kỳ, với khoản tài trợ khởi đầu 2 triệu USD từ Chính phủ Hoa Kỳ, không chỉ mang lại nguồn lực tài chính mà còn thúc đẩy sự hợp tác giáo dục và đào tạo, tạo ra lực lượng lao động chất lượng cao cho ngành công nghiệp chip tại Việt Nam
3 Các chính sách hỗ trợ
Ngoài những yếu tố bên ngoài, sự ủng hộ và hỗ trợ của nhà nước là một phần quan trọng góp phần thúc đẩy ngành công nghiệp chip
a Chính Sách Tạo Môi Trường Kinh Doanh Thuận Lợi:
- Chính Sách Thuế Ưu Đãi: Giảm thuế nhập khẩu cho thiết bị và nguyên liệu sản xuất chip Ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp cho các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực chip
- Hỗ Trợ Tài Chính: Cung cấp vốn vay ưu đãi từ Ngân hàng Nhà nước để hỗ trợ các doanh nghiệp nâng cao năng suất và mở rộng sản xuất
- Bảo Vệ Quyền Sở Hữu Trí Tuệ: Tăng cường Hệ thống Pháp Luật: Thiết lập quy định rõ ràng và nghiêm túc về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, kèm theo các biện pháp trừng phạt nếu có vi phạm
Trang 7- Hỗ Trợ Nghiên Cứu và Phát Triển Đặc Biệt: Cung cấp khoản tài trợ đặc biệt cho các dự án nghiên cứu và phát triển mới, đặc biệt là những dự án có tính đổi mới cao
- Hỗ Trợ Đào Tạo và Nguồn Nhân Lực:
+ Chương Trình Đào Tạo Chuyên Nghiệp: Tài trợ chương trình đào tạo chuyên sâu về công nghệ chip, hợp tác chặt chẽ với các trường đại học
và trung tâm nghiên cứu
+ Kích Thích Sự Đam Mê và Sáng Tạo: Tạo chính sách học bổng cho sinh viên chuyên ngành chip và cơ hội thực tập trong các doanh nghiệp hàng đầu
b Hợp Tác Quốc Tế và Đối Tác Chiến Lược:
- Điều Kiện Thuận Lợi Cho Hợp Tác: Xây dựng quy định để giảm rủi ro và tạo điều kiện thuận lợi cho hợp tác quốc tế trong lĩnh vực chip
- Thúc Đẩy Xuất Khẩu và Thương Mại Quốc Tế: Hỗ trợ doanh nghiệp trong việc thực hiện thương lượng thương mại quốc tế và mở rộng thị trường xuất khẩu
c Chính Sách Hỗ Trợ Doanh Nghiệp Nội Địa:
- Khuyến Khích Đầu Tư Nội Địa: Tạo điều kiện thuận lợi và ưu đãi thuế cho doanh nghiệp trong nước đầu tư vào dự án nghiên cứu và sản xuất chip
- Chính Sách Ưu Đãi Cho Doanh Nghiệp Nội Địa: Miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm đầu tiên cho các doanh nghiệp trong nước hoạt động trong lĩnh vực chip
d Thúc Đẩy Cộng Đồng Nghiên Cứu và Khởi Nghiệp:
- Hỗ Trợ Các Dự Án Khởi Nghiệp: Tài trợ 100% chi phí nghiên cứu cho các dự
án khởi nghiệp trong lĩnh vực chip Tổ chức các sự kiện và hội thảo hỗ trợ mạng lưới khởi nghiệp
- Chương Trình Hỗ Trợ Nghiên Cứu: Cung cấp nguồn tài trợ cho các dự án nghiên cứu có thể ứng dụng thương mại trong thời gian ngắn
IV Thách Thức Đối Mặt
Lĩnh vực thiết kế và sản xuất chip đặt ra nhiều thách thức đối với Việt Nam, từ bước thiết kế mạch tích hợp, mô phỏng, sản xuất wafer, kiểm thử đến đóng gói Để đạt được thành công trong ngành công nghiệp này, không chỉ đòi hỏi sự đầu tư kỹ thuật và tài chính lớn mà còn yêu cầu một khoảng thời gian dài để đạt được hiệu suất và chất lượng mong muốn
Một trong những thách thức lớn nhất mà Việt Nam phải đối mặt khi cạnh tranh với các nước như Ấn Độ và Thái Lan là sự thiếu hụt nguồn nhân lực có trình độ đủ Mặc dù có số lượng lớn kỹ sư công nghệ thông tin ở mức phổ thông, tuy nhiên, nhân lực có trình độ cao và thành thạo ngoại ngữ vẫn là nguồn lực khan hiếm, làm giảm khả năng cạnh tranh của Việt Nam trong lĩnh vực này
Trang 8Vấn đề về công nghệ, nghiên cứu khoa học cơ bản và xây dựng nguồn nguyên vật liệu tại Việt Nam phản ánh một thực tế quan trọng: năng lực vốn đầu tư còn là một rào cản đáng kể Để đảm bảo sự thành công trong sản xuất chip, các nhà máy cần sử dụng thiết bị hiện đại và thực hiện quy trình sản xuất chuẩn mực, điều này đòi hỏi đầu
tư lớn, thường lên đến hàng tỷ USD
Trong khi những doanh nghiệp lớn như FPT và Viettel có nguồn lực đủ mạnh,
đa số các công ty công nghệ trong nước lại có quy mô nhỏ Điều này tạo ra một ngành công nghiệp thiếu hệ sinh thái mạnh mẽ, không có sự liên kết sâu rộng và quy mô như các đối thủ ở Trung Quốc, Đài Loan hay các nước châu Âu, góp phần làm giảm khả năng cạnh tranh của Việt Nam trong lĩnh vực sản xuất chip
V Nghiên Cứu và Phân Tích Tác Động của Phát Triển Ngành Công Nghiệp Chip đối với Việt Nam
Ngành công nghiệp chip đang trở thành một cột mốc quan trọng trong hành trình phát triển kinh tế của nhiều quốc gia trên thế giới, và Việt Nam không phải là ngoại lệ Sự phát triển của ngành này không chỉ mang lại những cơ hội mới mà còn tạo ra những thách thức cần được vượt qua để đảm bảo tác động tích cực trong tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và thị trường xuất khẩu
Trong bối cảnh toàn cầu hóa, ngành công nghiệp chip đóng vai trò quan trọng trong sự tích hợp của các ngành công nghiệp khác Việc phát triển mạnh mẽ ngành công nghiệp chip tại Việt Nam có thể tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế bằng cách thúc đẩy sự đổi mới, nâng cao đời sống người dân và hiệu suất trong các lĩnh vực khác như ô tô, điện tử, y tế và năng lượng
Một trong những lợi ích trực tiếp nhất của sự phát triển ngành công nghiệp chip
là tạo ra cơ hội việc làm Việc xây dựng và vận hành các nhà máy sản xuất chip đòi hỏi một lực lượng lao động chất lượng cao, từ kỹ sư thiết kế đến nhân viên sản xuất và
kỹ thuật viên Sự gia tăng về quy mô ngành này không chỉ mở ra hàng ngàn công việc mới mà còn đóng góp vào việc đào tạo và phát triển nhân sự có chất lượng cao, làm nâng cao năng lực lao động toàn diện của đất nước
Ngoài ra, sự phát triển ngành công nghiệp chip còn có thể thúc đẩy thị trường xuất khẩu của Việt Nam Việc sản xuất và cung cấp chip cho thị trường quốc tế không chỉ mang lại nguồn thu nhập lớn mà còn giúp củng cố vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu Thị trường xuất khẩu mở ra cơ hội để các doanh nghiệp trong ngành có thể mở rộng quy mô sản xuất, tăng cường năng lực cạnh tranh và tạo ra nguồn thu nhập ổn định cho đất nước
Trang 9Tuy nhiên, để thực sự hưởng lợi từ sự phát triển của ngành công nghiệp chip, Việt Nam cần đối mặt với những thách thức như đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đầu tư nghiên cứu và phát triển, cũng như xây dựng cơ sở hạ tầng và hệ sinh thái
hỗ trợ Nếu những thách thức này được vượt qua một cách hiệu quả, ngành công nghiệp chip có thể trở thành một động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo nhiều cơ hội việc làm và mở rộng thị trường xuất khẩu cho Việt Nam
VI Kết Luận
Ngành công nghiệp chip bán dẫn đang trở thành một trong những động lực quan trọng của sự phát triển kinh tế toàn cầu, đặc biệt là trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 Việc này không chỉ tạo ra những cơ hội mới mà còn đặt ra những thách thức lớn đối với các quốc gia, trong đó có Việt Nam
Bài tiểu luận đã đi sâu vào tình hình hiện tại của ngành công nghiệp chip ở Việt Nam
và nhấn mạnh những cơ hội và thách thức mà nó mang lại
Nếu Việt Nam có thể vượt qua những thách thức này một cách hiệu quả, ngành công nghiệp chip có thể trở thành một mũi nhọn quan trọng, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và mở rộng thị trường xuất khẩu cho đất nước Sự hỗ trợ từ Chính phủ, hợp tác quốc tế và đầu tư vào nguồn nhân lực và nghiên cứu sẽ đóng vai trò quyết định trong việc hình thành và phát triển ngành công nghiệp chip ở Việt Nam trong thời gian tới
Dựa trên những thông tin và phân tích đã đề cập trong bài viết, ta có thể đưa ra một số phương hướng đề xuất để Việt Nam phát triển ngành công nghiệp chip và tận dụng cơ hội: đầu tư mạnh mẽ vào nguồn nhân lực; tăng cường nghiên cứu và phát triển; xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ; thúc đẩy hợp tác quốc tế; hỗ trợ các dự án khởi nghiệp và doanh nghiệp nội địa; chú trọng vào chất lượng và an toàn; tăng cường tiếp cận thị trường quốc tế
VII Tài Liệu Tham Khảo
1 https://daibieunhandan.vn/khoa-hoc-moi-truong/kho-khan-lon-nhat-nganh-con g-nghiep-chip-ban-dan-cua-viet-nam-la-nguon-nhan-luc-i345867/
2 https://congthuong.vn/linh-vuc-san-xuat-chip-ban-dan-co-hoi-ty-usd-cho-viet-n am-273270.html
3 https://baochinhphu.vn/nhu-cau-nguon-nhan-luc-nganh-cong-nghiep-chip-ban-dan-tai-viet-nam-rat-lon-102231019092142747.htm
Trang 104 https://tuoitre.vn/cac-doanh-nghiep-my-muon-mo-nha-may-chip-ban-dan-o-vie t-nam-20230920113100386.htm
5 https://cafef.vn/tham-gia-sau-vao-nganh-cong-nghiep-ban-dan-toan-cau-thuan-l oi-va-thach-thuc-188231003090848575.chn
6 https://vneconomy.vn/viet-nam-thieu-hut-tram-trong-nguon-nhan-luc-nganh-ba n-dan.htm
7 https://laodong.vn/ban-tin/4-thach-thuc-lon-nhat-trong-dao-tao-sinh-vien-hoc-n ganh-chip-ban-dan-1269168.ldo