Quan hệ thương mại việt nam hoa kỳ cơ hội và thách thức

Vai trò của thương mại trong phát triển kinh tế- xã hội của Việt Nam: 5 II.Phân tích và đánh giá cơ hội của mối quan hệ thương mại Việt Nam – Hoa Kỳ 6 III.. Tuy nhiên, với trình độ sản x

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ ĐÀ NẴNG

KHOA KẾ TOÁN

🙥 🙥 🙥

Đề tài: Quan hệ thương mại Việt Nam-Hoa Kỳ

cơ hội và thách thức

Giáo viên hướng dẫn: Trần Thiện Trí

Mục lục

4 Vai trò của thương mại trong phát triển kinh tế- xã hội của Việt Nam: 5

II.Phân tích và đánh giá cơ hội của mối quan hệ thương mại Việt Nam – Hoa Kỳ 6

III Phân tích và đánh giá Thách thức của mối quan hệ thương mại Việt Nam –

IV Triển vọng trong tương lai quan hệ thương mại Việt Nam – Hoa Kỳ: 10

Lời mở đầu

1 Tính cấp thiết của đề tài

Toàn cầu hóa kinh tế đang trở thành xu hướng phát triển chủ yếu của nền kinh tế thế giới hiện nay, Việt Nam cũng không nằm ngoài xu thế đó Kể từ khi Việt Nam áp dụng chính sách mở cửa nền kinh tế vào năm 1986, quan hệ thương mại song phương giữa Việt Nam và các quốc gia trên thế giới được cải thiện và xúc tiến theo chiều hướng tích cực với tốc độ cực nhanh Việt Nam từ khi mở cửa hội nhập kinh tế đến nay đã thu được nhiều thành công trong nhiều lĩnh vực như: khoa học, công nghệ, giáo dục, kinh tế… mà thành công trong phát triển kinh tế là rất quan trọng Cán cân thương mại có những thay đổi theo hướng tích cực rõ rệt Quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Hoa Kỳ được thiết lập từ năm 1995 sau khi Hoa Kỳ bỏ lệnh cấm vận Việt Nam đã giúp cho thương mại Việt Nam – Hoa Kỳ được ký kết vào ngành 13/07/2000 và chính thức có hiệu lực từ ngày 11/12/2001 đã mở ra một triển vọng mới về lĩnh vực thương mại giữa hai nước Hiệp định này là tiền đề quan trọng cho hang hóa Việt Nam sang thị trường Hoa

Kỳ, một thị trường lớn và nhiều phân đoạn Tuy nhiên, với trình độ sản xuất của Việt Nam còn yếu kém, hàng Việt Nam gặp không ít khó khăn, thách thức khi bước vào thị trường này, nhất là về cạnh tranh, năng suất, chất lượng sản phẩm, thị trường tiêu thụ và khả năng vận dụng Marketing vào kinh doanh…

Do đó muốn đẩy mạnh xuất khẩu hàng hóa Việt Nam sang Hoa Kỳ trong điều kiện nền kinh tế của Việt Nam ở mức thấp, tính cạnh tranh kém hiệu quả thì cần phải hiểu rõ được những cơ hội mà mối quan hệ thương mại song phương Việt Nam-Hoa Kỳ mang lại cũng như những thách thức của nó Từ đó rút ra kinh nghiệm và đưa ra các giải pháp cụ thể nhằm đẩy mạnh xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ

2 Mục đích nghiên cứu

Thứ nhất, làm rõ tầm quan trọng của việc phát triển quan hệ thương mại quốc tế nói chung và thương mại với Hoa Kỳ nói riêng trong bối cảnh toàn cầu hoá và khu vực hoá

Thứ hai, nghiên cứu những cơ hội và thách thức trong quan hệ thương mại giữa Việt Nam – Hoa Kỳ

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là quan hệ thương mại giữa Việt Nam và Hoa Kỳ trên cơ sở các động thái chủ quan và khách quan chi phối các mặt đời sống kinh tế, chính trị, xã hội; là các giải pháp nhằm thúc đẩy, phát triển quan hệ thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ trong xu hướng toàn cầu hóa và khu vực hóa

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Nghiên cứu về cơ hội và thách thức trong quan hệ thương mại giữa Việt Nam – Hoa Kỳ

NỘI DUNG

I Khái quát chung về thương mại quốc tế

1 Khái niệm thương mại quốc tế

Thương mại quốc tế là là việc trao đổi hàng hóa và dịch vụ (hàng hóa hữu hình và hàng hóa vô hình) giữa các quốc gia, tuân theo nguyên tắc trao đổi ngang giá nhằm đưa lại lợi ích cho các bên

2 Tầm quan trọng của thương mại quốc tế

Ngày nay, hầu hết các quốc gia trên thế giới đều coi thương mại quốc tế là yếu tố quan trọng bậc nhất trong chính sách và chiến lược phát triển kinh tế của mình Tuy nhiên, thương mại quốc tế không phải lúc nào cũng là giải pháp màu nhiệm mang lại sự thịnh vượng cho một quốc gia Thương mại quốc tế càng phát triển, đồng nghĩa với quá trình tự do hóa thương mại phát triển theo (lúc này rào cản thuế quan và rào cản phi thuế trong thương mại giữa các nước giảm) Do vậy, trong điều kiện còn có sự chênh lệch về trình độ phát triển kinh tế và năng suất lao động, thương mại quốc tế có xu hướng khiến cho nhập khẩu của các nước đang và kém phát triển tăng lên, nhiều hàng hóa nước ngoài trở nên cạnh tranh với hàng hóa nội địa, làm giảm quy mô sản xuất nội địa, kéo theo đó là hiện tượng thất nghiệp của các nước có thể gia tăng

Nhìn chung, có thể thấy rằng thương mại quốc tế mang lại lợi ích rõ rệt cho các nước phát triển có trình độ công nghệ và tổ chức sản xuất cao, có khả năng cạnh tranh cao ở cả bốn bình diện: doanh nghiệp, sản phẩm, ngành và quốc gia Đoi với các nước đang và kém phát triển, thương mại quốc tế chỉ mang lại lợi ích thực sự khi các nước đó có chiến lược hội nhập kinh tế đúng đắn, phù hợp; biết chủ động và tận dụng lợi ích, biết hạn chế tác động bất lợi từ thương mại quốc tế đưa lại

3 Các nhân tố tác động đến hoạt động thương mại quốc tế:

3.1 Nhân tố chính trị, chính sách và pháp luật quốc tế

Các doanh nghiệp luôn chịu sự tác động của chính trị, chính sách, luật pháp và mối quan hệ giữa các quốc gia Vì vậy, các doanh nghiệp cần theo dõi và cập nhật tin tức liên quan đến các quốc gia mà mình hợp tác Các quyết định của những nhà chính trị sẽ ảnh hưởng đến thuế, nhân công, chi phí nguyên vật liệu, cơ sở hạ tầng,

Ảnh hưởng của tỷ giá hối đoái và tỷ suất ngoại tệ: Giá trị đồng tiền của một quốc gia thông thường sẽ không tương đương với đơn vị tiền tệ của các quốc gia khác Khi tỷ giá đồng nội tệ tăng lên sẽ khiến lượng ngoại tệ thu được từ hoạt động xuất khẩu giảm xuống nên doanh thu từ hoạt động xuất khẩu tính ra động nội tệ bị thu hẹp Nếu tỷ giá tăng liên tục trong thời gian dài sẽ khiến lợi nhuận của các doanh nghiệp xuất khẩu giảm, lượng hàng xuất khẩu trở nên khan hiếm từ đó tác động xấu đến kim ngạch xuất khẩu

3.2 Nhân tố môi trường văn hóa - xã hội

Tình hình văn hóa - xã hội sẽ có những nét đặc thù ảnh hưởng đến doanh nghiệp khi tham gia vào thị trường thương mại quốc tế Ảnh hưởng của văn hóa sẽ tác động đến các hoạt động như quản lý nhân công, tiếp thị,… Mỗi nền văn hóa sẽ một mẫu thái độ và đức tin ảnh hưởng lên các khía cạnh trong cuộc sống của con người nên nhà lãnh đạo cần hiểu rõ điều này để đưa ra các chiến lược phù hợp, không được áp dụng chung một chiến lược cho mọi thị trường

Ngoài ra, ngôn ngữ cũng là một yếu tố quan trọng Ngôn ngữ chính là phương

tiện quan trọng để giao tiếp trong quá trình hoạt động thương mại quốc tế.

Sự hình thành của các liên minh quốc tế: Hiện nay, giữa các quốc gia đã hình thành nên các khối liên kết về quốc tế, chính trị,… từ đó góp phần làm tăng hoạt động kinh doanh buôn bán và đầu tư giữa các quốc gia thành viên với nhau Sự tham gia của các tổ chức kinh tế quốc tế cũng góp phần thúc đẩy hoạt động thương mại quốc tế phát triển mạnh mẽ

Sự phát triển của khoa học- kỹ thuật: Có thể nói, thương mại quốc tế chịu nhiều ảnh hưởng từ sự phát triển của khoa học- kỹ thuật Khoa học - kỹ thuật phát triển

đã tạo ra nhiều công nghệ mới, hiện đại như các vật liệu mới, máy móc làm việc hiệu quả hơn,… giúp tiết kiệm sức lao động và chi phí nhân công từ đó khiến cho hoạt động thương mại trở nên dễ dàng hơn Ngoài ra, sự phát triển của công nghệ

và Internet cũng khiến thương mại quốc tế giờ đây chỉ bằng một cú click chuột.

4 Vai trò của thương mại trong phát triển kinh tế- xã hội của Việt Nam:

Thứ nhất, thương mại thúc đẩy lưu thông hàng hóa trong nền kinh tế thị trường có

sự quản lý của Nhà nước

Thứ hai, thương mại thúc đẩy sản xuất, đẩy mạnh quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa (CNH- HĐH) đất nước

Thứ ba, thương mại thúc đẩy phát triển các ngành khác của nền kinh tế

Thứ tư, thương mại thúc đẩy việc phân phối các nguồn lực

Thứ năm, thương mại góp phần mở rộng quan hệ kinh tế đối ngoại

Như vậy, thương mại góp phần mở rộng quan hệ kinh tế không chỉ phạm vi trong nước mà còn phạm vi quốc tế, làm cho thương mại địa phương thâm nhập được thị trường ngoài nước Vai trò hoạt động thương mại trong nền kinh tế của địa phương với quan hệ kinh tế quốc tế là rất cần thiết trong giai đoạn hiện nay của Việt Nam

II Phân tích và đánh giá cơ hội của mối quan hệ thương mại

Việt Nam – Hoa Kỳ

Cùng với quan hệ chính trị tốt đẹp, hợp tác kinh tế thương mại Việt Nam -Hoa Kỳ được coi là lĩnh vực hợp tác thành công nhất, đã và đang trở thành trọng tâm, nền tảng, động lực phát triển cho quan hệ chung giữa hai nước

Năm 2020 đã đánh dấu 25 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Hoa

Kỳ (1995-2020) Trong suốt chặng đường 25 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Hoa Kỳ, kim ngạch thương mại song phương giữa hai nước liên tục tăng trưởng Đặc biệt, Việt Nam hiện là đối tác thương mại lớn thứ 16 của Hoa Kỳ

và đang mong muốn ở TOP 10 đối tác thương mại của Hoa Kỳ Ở chiều ngược lại, Hoa Kỳ cũng là đối tác thương mại lớn thứ 3 trong số hơn 100 đối tác thương mại của Việt Nam trên toàn cầu

Theo Tổng cục Hải quan, trong 25 năm qua, kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam và Hoa Kỳ đã tăng gần 120 lần, từ 451 triệu USD (năm 1995) lên 7,8 tỷ USD (năm 2005), 45,1 tỷ USD (năm 2015), 47,15 tỷ USD (năm 2016), 50,8

tỷ USD (năm 2017) và 77,5 tỷ USD (năm 2019) (Hình 1)

Hình 1: Kim ngạch thương mại 2 chiều Việt Nam – Hoa Kỳ

Nguồn: Tổng cục Hải quan

Trong đó, tốc độ tăng xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang thị trường Hoa

Kỳ trong giai đoạn 2010-2020 bình quân đạt 16,3%/năm, từ mức 14,24 tỷ USD trong năm 2010 thì đến năm 2018 đạt 77,08 tỷ USD (Hình 2) Với kết quả này, trong suốt 10 năm qua, Hoa Kỳ luôn là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam Các mặt hàng xuất khẩu chủ yếu của Việt Nam sang thị trường Hoa Kỳ là dệt may; điện thoại các loại và linh kiện; máy vi tính sản phẩm điện tử và linh kiện; máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng khác; giày dép; đồ gỗ; với kim ngạch mỗi mặt hàng đạt từ 1 tỷ USD trở lên

Ở chiều ngược lại, tốc độ tăng của hàng hóa nhập khẩu có xuất xứ từ Hoa Kỳ vào Việt Nam giai đoạn 2010-2020 cũng có mức tăng bình quân 16,5%/năm, từ mức 3,77 tỷ USD trong năm 2010 lên mức 13,71 tỷ USD trong năm 2020 (Hình 2) Việt Nam cũng là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Hoa Kỳ tại Đông Nam Á với mức độ tăng trưởng nhanh Nhóm hàng nhập khẩu lớn nhất, đạt kim ngạch “tỷ đô” từ thị trường Hoa Kỳ là máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện, gỗ và các sản phẩm từ gỗ, thức ăn cho gia súc và nguyên liệu, thủy sản, rau quả…

Hình 2: Xuất nhập khẩu hàng hóa Việt Nam - Hoa Kỳ giai đoạn 2010-2018

Nguồn: Tổng cục Hải quan

Bên cạnh đó, một trong những lĩnh vực hợp tác thương mại sôi động khác của hai nước trong những năm qua là hàng không với hàng loạt hợp đồng mua máy bay Boeing của các hãng hàng không: Vietnam Airlines, VietJet Air và Bamboo Airways

III Phân tích và đánh giá Thách thức của mối quan hệ thương

mại Việt Nam – Hoa Kỳ

Tuy nhiên, bên cạnh những cơ hội đem lại, thì thị trường này cũng đang có

xu hướng tăng cường bảo hộ thông qua việc ban hành các quy định, tiêu chuẩn mới về chất lượng, an toàn thực phẩm, nguồn gốc sản phẩm khiến doanh nghiệp Việt Nam gặp nhiều khó khăn khi xuất khẩu sang đây, đặc biệt là việc phải đương đầu với rất nhiều các vụ kiện phòng vệ thương mại từ Hoa Kỳ Trong khi đó, việc hiểu biết về hệ thống pháp luật và thị trường Hoa Kỳ của doanh nghiệp Việt Nam cũng còn rất hạn chế Từ đầu những năm 2000, doanh nghiệp Việt Nam đã phải đương đầu với các vụ kiện bán phá giá tại thị trường Hoa Kỳ, đầu tiên là vụ cá ba

sa (năm 2002), tiếp đó là vụ tôm (năm 2004) cùng với 11 nước khác Vụ kiện này xuất phát từ lợi ích của khoảng 3.000 chủ trại nuôi cá da trơn ở Hoa Kỳ, thông qua một Nghị sĩ Quốc hội kiện những nhà xuất khẩu cá basa Việt Nam về tên loài cá

và việc bán phá giá tại Hoa Kỳ (Nguyễn Mại, 2020) Do chưa có nhận thức đầy đủ

về luật pháp, quy trình, thủ tục vụ kiện này, nên Việt Nam bị động khi đối phó và

bị thua kiện

Tính đến hết năm 2020, thống kê về việc đối mặt với các vụ kiện phòng vệ thương mại của hàng Việt Nam xuất khẩu, theo Cục Phòng vệ Thương mại (Bộ Công Thương), Việt Nam đã bị điều tra tổng cộng 199 vụ Trong 5 năm gần đây nhất (2015-2020) có tới 97 vụ điều tra phòng vệ thương mại Dẫn đầu các thị trường điều tra nhiều nhất, đó là: Hoa Kỳ (40 vụ), tiếp đến là Ấn Độ (27 vụ), Thổ Nhĩ Kỳ (23 vụ), Australia (16 vụ), Canada (16 vụ), EU (14 vụ) và Philippines (12 vụ) Riêng trong năm 2020, Việt Nam bị điều tra tổng cộng 37 vụ việc (Nguyễn

Nhìn chung, lý do chính của xu thế gia tăng các vụ việc phòng vệ thương mại áp dụng với hàng xuất khẩu từ Việt Nam của các quốc gia nói chung, của Hoa

Kỳ nói riêng là do, xuất khẩu của Việt Nam tăng nhanh trong thời gian qua, nhờ vào tác động tích cực của tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế khi Việt Nam tham gia vào các FTA Nhiều mặt hàng của Việt Nam đã tạo ra sức ép cạnh tranh lớn tại thị trường nước nhập khẩu, khiến ngành sản xuất tại các nước này cũng đề nghị chính phủ nước họ điều tra áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại

Hay về quy tắc xuất xứ, để được hưởng ưu đãi về thuế quan của Hoa Kỳ, doanh nghiệp Việt Nam phải đáp ứng được tiêu chuẩn cao về chất lượng sản phẩm

và hàng rào kỹ thuật thương mại; đồ gỗ của Việt Nam muốn vào thị trường Hoa

Kỳ thì cần có xuất xứ là gỗ rừng trồng (có Chứng chỉ gỗ từ rừng trồng được phép khai thác); hải sản xuất khẩu sang Hoa Kỳ không được khai thác bất hợp pháp… Hơn nữa, vấn đề cạnh tranh về giá so với các thị trường tương đồng, như: Thái Lan, Malaysia, Trung Quốc… cũng là những thách thức của doanh nghiệp Việt Nam khi xuất khẩu vào thị trường này

Ngoài ra, một thách thức cũng không kém quan trọng khi Việt Nam xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ, đó là vấn đề môi trường đầu tư Mặc dù môi trường đầu

tư của Việt Nam được cải thiện, an ninh chính trị, kinh tế, an toàn cho nhà đầu tư được đánh giá cao, nhưng có 3 vấn đề Việt Nam chưa thực sự làm tốt để đáp ứng đòi hỏi của các nhà đầu tư Hoa Kỳ, đó là: (1) Hệ thống luật pháp công khai, minh bạch, ổn định, dễ dự báo được thực thi nghiêm chỉnh trong cả nước; đảm bảo chi phí cơ hội là đòi hỏi có tính nguyên tắc của các tập đoàn xuyên quốc gia của Hoa

Kỳ khi đầu tư vào nước ta; (2) Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ mà Việt Nam đã cam kết trong nhiều hiệp định liên quan đến đầu tư với những quy định khắt khe và phạm vi rộng hơn là vấn đề nổi lên trong thu hút FDI từ các tập đoàn xuyên quốc gia của Hoa Kỳ, bởi vì đây là ưu thế nổi trội của họ, trong khi tình trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, ăn cắp bản quyền, thương quyền, làm hàng giả, hàng nhái

đang là vấn nạn của Việt Nam; (3) Giảm thiểu thời gian tiến hành các thủ tục hành chính từ thẩm định cấp giấy chứng nhận đầu tư, triển khai thực hiện dự án Đồng thời, chi phí bôi trơn, tham nhũng là những tệ nạn không được chấp nhận đối với các tập đoàn xuyên quốc gia của Hoa Kỳ

IV Triển vọng trong tương lai quan hệ thương mại Việt Nam – Hoa Kỳ:

Hoa Kỳ đã trở thành đối tác thương mại thứ hai và là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, trong khi Việt Nam tiếp tục vươn lên, trở thành đối tác thương mại lớn thứ 9 của Hoa Kỳ Quan hệ kinh tế giữa hai quốc gia sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ trong thời gian tới

Hướng tới tương lai, cộng đồng doanh nghiệp hai nước nhìn nhận quan hệ thương mại và đầu tư Việt Nam-Hoa Kỳ vẫn còn dư địa lớn để phát triển Đối với Hoa Kỳ, Việt Nam được coi là một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng hàng hóa toàn cầu và vai trò này dự báo còn tiếp tục gia tăng trong thời gian tới Đồng thời, các công ty và nhà đầu tư Hoa Kỳ đã đóng góp đáng kể vào sự chuyển đối và tăng trưởng của nền kinh tế Việt Nam

Sáng 8/3, tại Hà Nội, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính dự và phát biểu tại Hội nghị Thượng đỉnh Kinh doanh Việt Nam - Hoa Kỳ lần thứ 5 với chủ đề

"Định hình lại quan hệ kinh tế song phương" Các đại biểu tin tưởng rằng xu hướng tăng trưởng thương mại và đầu tư giữa hai nước sẽ tiếp tục được duy trì Những giải pháp để tháo gỡ khó khăn và các vấn đề chính được nêu ra tại hội nghị

sẽ giúp cải thiện môi trường kinh doanh nhằm tăng cường sức mạnh cho khu vực

tư nhân, góp phần phát triển kinh tế-xã hội, thu hút thêm đầu tư và thúc đẩy thịnh

Ngày 23/3, Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn đã tiếp Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam Marc Knapper đến chào xã giao lãnh đạo cấp cao hai nước Việt Nam-Hoa Kỳ duy trì các chuyến thăm và tiếp xúc Hai bên đẩy mạnh hợp trong nhiều