Đánh giá văn hóa chính trị của hệ thống chính trị ở nhật bản

Mục tiêu nghiên cứu Dựa trên cơ sở phân tích, đánh giá các tài liệu, người viết đưa ra những đánh giá chung về tác động đến văn hóa chính trị trong hệ thống chính trị Nhật Bản.. Hay vào

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

LỜI MỞ ĐẦU 1

PHẦN II: ĐÔI NÉT VỀ ĐẤT NƯỚC NHẬT BẢN (JAPAN) 3 PHẦN III: KHÁI QUÁT VỀ VĂN HÓA CHÍNH TRỊ 4

PHẦN V: VĂN HÓA CHÍNH TRỊ TRONG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ NHẬT

LỜI MỞ ĐẦU

Đầu tiên, em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Trường Đại Học Kinh Tế - Đại Học

Đà Nẵng đã đưa bộ môn Kinh Doanh Quốc Tế vào chương trình giảng dạy Đặc biệt,

em xin chân thành cảm ơn sau sắc đến giảng viên bộ môn – Thầy Trần Thiện Trí đãtruyền đạt những kiến thức quý báu cho em suốt thời gian qua Trong những buổi học,

em đã được tiếp thu nhiều điều bổ ích cũng như những kĩ năng để hoàn thành bài tiểuluận cá nhân một cách đầy đủ và chính xác nhất có thể Thông qua bài tiểu luận cánhân này, em xin trình bày những kiến thức của mình qua tìm hiểu và đưa ra đánh giá

về “Văn hóa chính trị của hệ thống chính trị Nhật Bản”

Trong quá trình lựa chọn đề tài, tìm tài liệu và bắt tay vào thực hiện bài khóa luận củamình tuy vẫn còn hạn chế về ngôn ngữ, về chuyên môn trong bài tiểu luận của mìnhnên sẽ không thể tránh khỏi những thiếu sót Bản thân em đã rất cố gắng để hoàn thànhbài tiểu luận một cách tốt nhất bài tiểu luận này rất mong được sự nhận xét, ý kiếnđóng góp và chỉ bảo từ phía thầy để hoàn thiện bài tiểu luận hơn

Lời cuối cùng, em xin chúc thầy sức khỏe, thành công trên con đường giảng dạy củamình và hạnh phúc trong cuộc sống

Em xin chân thành cảm ơn!

PHẦN I: MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Có thể nói văn hóa chính trị đóng vai trò rất to lớn đối với mỗi quốc gia, mỗi dân tộctrong việc tổ chức xã hội, định hướng điều chỉnh các hành vi và quan hệ xã hội Đồngthời, thúc đẩy hoạt động của cá nhân, giai cấp trong chính trị, góp phần nâng cao chấtlượng, hiệu quả của hoạt động chính trị Góp phần đẩy mạnh xu hướng toàn cầu hóa đã

mở ra cơ hội phát triển song cũng tạo ra những thách thức mới cho mỗi quốc gia, mỗidân tộc

Và cũng chính vì đó Nhật Bản cũng đã đưa nền văn hóa chính trị trở thành một trongnhững yếu tố chi phối tới sự phát triển ở họ Vì vậy, chúng ta cùng tìm hiểu về vấn đềvăn hóa chính trị của hệ thống chính trị ở Nhật Bản nhằm học hỏi kinh nghiệm quýbáu của Nhật Bản, để tận dụng và phát huy những thế mạnh ở Việt Nam một cách hợp

lý Để có thể đưa nước ta đi lên ngày một giàu mạnh, đứng vững về văn hóa chính trị

2 Mục tiêu nghiên cứu

Dựa trên cơ sở phân tích, đánh giá các tài liệu, người viết đưa ra những đánh giá chung

về tác động đến văn hóa chính trị trong hệ thống chính trị Nhật Bản

3 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp sử dụng chủ yếu trong đề tài: Phân tích và tổng hợp tài liệu Trên cơ sở tìm hiểu, phân tích các tài liệu: sách, báo, website,… đưa ra những nội dung cơ bản về các văn hóa chính trị Nhật Bản Từ đó, tổng hợp và đánh giá các đặc điểm văn hóa chính trị trong hệ thống chính trị của Nhật Bản

4 Kết cấu của đề tài tiểu luận

Nhật Bản

phương Đông và cơ sở hình thành

thống chính trị Nhật Bản

PHẦN II: ĐÔI NÉT VỀ ĐẤT NƯỚC NHẬT BẢN (JAPAN)

Nhật Bản là một đảo quốc nhỏ nằm ở phía Đông châu Á, tọa lạc trên biển Thái BìnhDương, nằm bên rìa phía Đông của các biển Không những thế Nhật Bản còn là mộtquần đảo núi lửa gồm khoảng 6852 đảo, có năm hòn đảo chính là Honshu, Hokkaido,Kyushu, Shikoku và Okinawa, chúng chiếm khoảng 97% diện tích đất liền nhưng chủyếu là rừng và núi nên nguồn tài nguyên khoáng sản bị hạn chế Người Nhật chiếmkhoảng 98,1% tổng dân số cả nước và gần 20 triệu người sinh sống tại thủ đô Tokyo.Diện tích lãnh thổ Nhật Bản là 379.954km, đứng thứ 61 so với toàn thế giới Đượcxem là một trong những quốc gia có nền tăng trưởng kinh tế nhất Châu Á, kinh tế pháttriển xếp sau Mỹ và Trung Quốc theo danh nghĩa GDP

Nhiều người sẽ không thể quên rằng, Nhật Bản là quốc gia duy nhất trong chiến tranhthế giới thứ hai phải chịu sự tàn phá của hai quả bom nguyên tử rơi xuống Hiroshima

và Nagasaki Hơn 220,000 ngàn người đã thiệt mạng và sau chiến tranh thế giới thứhai, Nhật Bản đã tuyên bố từ bỏ quyền khai chiến Mặc dù đã từ bỏ quyền tuyên chiến,nước này vẫn sở hữu một lực lượng quân đội hiện đại với sức mạnh quân sự tổng hợpxếp hạng 5 toàn cầu cùng ngân sách quốc phòng cao thứ 9 thế giới, được huy động với

mục đích tự vệ và giữ gìn hòa bình, với ý chí kiên cường và tinh thần đoàn kết, ngườiNhật đã đưa đất nước của mình vươn lên sánh ngang các cường quốc hàng đầu khiến

cả thế giới phải ngưỡng mộ

PHẦN III: KHÁI QUÁT VỀ VĂN HÓA CHÍNH TRỊ

Tính đến nay, văn bản hóa có rất nhiều định nghĩa khác nhau Điển hình như nghiêncứu về bản sắc văn hóa Việt Nam, Trần Ngọc Thêm cho rằng “Văn hóa là một hệthống sở hữu các vật chất giá trị và tinh thần do con người sáng tạo và tích lũy quátrình hoạt động tiễn, trong sự tương tác giữa con người với môi trường tự nhiên và xãhội của mình ” Hay vào năm 2002, UNESCO đã đưa ra định nghĩa về văn hóa nhưsau “Văn hóa nên được cập nhật như một tập hợp của những đặc trưng về tâm hồn, vậtchất, tri thức và cảm xúc của một xã hội hay một nhóm người trong xã hội và nó chứađựng, bên ngoài văn học và nghệ thuật, cả cách sống, phương thức chung sống, hệthống giá trị, truyền thống và đức tin Cũng chính vì thế một nước giàu truyền thốngvăn hóa là một nước giàu có về tinh thần ”

Chung quy lại văn hóa được hiểu như là sản phẩm của các loài người, văn hóa đượctạo ra và phát triển trong hệ thống lưu giữ con người và xã hội Song, chính văn hóa lạitham gia vào công việc nên con người và duy trì sự nghiệp và xã hội hóa Văn hóađược truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác thông qua quá trình xã hội hóa Văn hóađược tái tạo và phát triển trong quá trình vận hành và tương tác xã hội của conngười Văn hóa là chế độ phát triển của con người và xã hội được thể hiện trong cácloại và tổ chức hình thức đời sống và hoạt động của con người cũng như trong vật chấtgiá trị và tinh thần mà con người tạo ra

Là một lĩnh vực nhạy cảm và có vai trò quan trọng, giá trị chính đã được nhiều nhà tưtưởng quan tâm nghiên cứu theo nhiều cách tiếp cận khác nhau

Có thể nói “chính trị” là một lĩnh vực phức tạp và có vai trò quan trọng, giá trị chính

đã được nhiều nhà tư vấn quan tâm Nghiên cứu theo nhiều cách tiếp cận khác nhau Ở

phương Đông thời kỳ cổ đại, nhất là ở thời kỳ Trung Quốc "bách gia chư tử", nhà đuatiếng cũng xuất hiện những nhà tư tưởng kiệt xuất giá trị Nổi bật nhất là các quanniệm của Khổng tử, Hàn Phi tử, Lão tử Và điển hình như Khổng Tử, ông cho quanđiểm về chính trị rằng “Chính trị là công việc của quân tử, là công việc của chính đạo,chính danh”.

Hay là phương Tây thời đại cổ đại, nổi lên các triết gia, lỗi chính trị Lạc về chính trịnhư Herodotus, Platon, Aristotle, và điển hình như Platon cho rằng “Chính trị là“ nghệthuật cung đình ”liên kết trực tuyến tiếp của người anh hùng và thông minh Liên kết

đó được thực hiện bằng tư tưởng hệ thống nhất và tinh thần chủ ái Chính trị là cai trịnghệ thuật Cai trị bằng sức mạnh là độc tài, cai trị bằng mới nghệ thuật là đích ” Hiện nay, thế giới thành 4 cách hiểu khác nhau về khái niệm:

- Chính trị là nghệ thuật của phép điều chỉnh

-Chính trị là những công việc chung

-Chính trị là sự thỏa mãn và đồng thỏa thuận

-Chính trị là quyền lực và cách phân phối tài nguyên hay lợi ích.

Từ những khái niệm về giá trị chính ở trên, có thể đưa ra một khái niệm khái quát nhất

về giá trị Chính trị là hoạt động trong lĩnh vực quan hệ giữa các cấp, các dân tộc và cácquốc gia với vấn đề, giữ, tổ chức và quyền sử dụng của lực lượng nhà nước, là sự thamgia của nhân dân công việc nhà nước và xã hội, là hoạt động thực tiễn của các giai cấp,đảng phái nhà nước nhằm mục đích tìm kiếm những khả năng thực hiện đường ngắn

và những mục tiêu nhằm thỏa mãn lợi ích

1.3 Văn hóa chính trị

Văn hóa chính trị là những lõi cốt yếu tố, được liên kết chặt chẽ với thiết bị nhà nước

và biểu hiện qua hệ thống, hỗ trợ lẫn nhau giữa văn hóa chính trị Mặc dù có nhiềuđịnh nghĩa khác nhau về thuật ngữ trên nhưng có thể nhận thức một cách tổng quanvăn hóa chính trị là những người định hướng chính về chế độ, niềm tin, ý thức của chủ

thể đối với hệ thống chính trị cũng như cách thức tham gia vào đời sống chính của cácchủ thể sao cho phù hợp với các chuẩn mực của đạo đức xã hội

Hay nói một cách nôm na như các nhà khoa học Mỹ, thì “Văn hóa chính trị là hệ thốngcác niềm tin được hình thành trong thực thi chính trị”

Trên cơ sở định hướng theo tư tưởng Hồ Chí Minh, tác giả Lê Văn Cảnh và Bùi TrọngTài cũng đã nói trong bài giảng Chính trị học đại cương rằng “Văn hóa chính trị là mộtlĩnh vực, một biểu hiện đặc biệt của văn hóa loài người trong xã hội có giai cấp, vănhóa chính trị được hiểu là trình độ phát triển của con người thể hiện ở trình độ hiểubiết về chính trị, trình độ tổ chức hệ thống, tổ chức các quyền theo một cách nào đóchuẩn giá trị xã hội nhất định nhằm điều hòa các hệ thống lợi ích giữa các giai cấp vàbảo vệ lợi ích của các giai đoạn nắm quyền, phù hợp với xu thế phát triển và tiến trìnhcủa xã hội”

Đặc trưng nổi bật nhất của văn hóa chính trị là "Văn hóa chính trị có thể được đo bằnglập trường, quan điểm và lòng trung thành với lý tưởng chính trị, tính trung thực và tựdo; quyết định, khéo léo, mưu lược, lòng nhân và vị tha, hướng về nhân dân và nhândân phục vụ một cách có hiệu quả Tất cả những điều nêu trên làm rõ bản chất củavăn hoá chính trị"

- Thứ nhất, tính giai cấp:

Tính giai cấp của văn hóa chính trị có thể hiện ở vị trí mỗi một giai cấp, các tầng lớp

sẽ được xây dựng cho mình phù hợp với văn hóa chính trị Trong đó, cốt lõi của vănhóa đó là hệ thống tư tưởng chính của giai cấp Từ hệ thống tư tưởng chính trị, nềntảng pháp lý cũng được xây dựng sao cho phù hợp với lợi ích của giai cấp, xã hội.Trong lịch sử loài người, ứng với mỗi xã hội cấp độ chính trị sẽ sản sinh ra một chínhvăn hóa có giá trị không giống nhau

- Thứ hai, tính lịch sử:

Tính lịch sử của văn hóa chính trị có thể hiện ở sự gắn bó chặt chẽ với một giai đoạn

và với một thời kỳ lịch sử xác định Trải qua quá trình phát triển lịch sử, văn hóa chínhtrị cũng có những bước thăng trầm, chuyển đổi Tuy nhiên, trong từng mốc lịch sử, ta

có thể chỉ ra những tinh hoa văn hóa nhân loại để làm giàu thêm và hoàn thiện khôngngừng.

- Thứ ba, tính kế thừa:

Tính kế thừa của văn hóa chính trị được thể hiện ở chỗ các chế độ chính trị ra đời sau

sẽ kết nối với các văn hóa trị giá chế độ trước và có sự phù hợp lọc chọn với văn hóachính trị đương đại, phù hợp với chuẩn mực đạo đức của cộng đồng, dân tộc, quốc gia

và quốc tế

- Thứ tư, tính đa dạng:

Tính đa dạng của văn hóa chính trị được thể hiện ở sự đa dạng về giá trị hệ thống giaicấp, hình thức nhà nước và đa dạng về các hình thái kinh tế - xã hội, đa dạng về giá trịchính chế độ, hình thức nhà nước và đa dạng cả về giá trị, chuẩn mực và các quy định

Văn hóa chính trị có vai trò rất lớn trong tổ chức, định hướng điều hành vi và quan hệ

xã hội, thúc đẩy hoạt động cá nhân, giai cấp trong chính trị, góp phần nâng cao chấtlượng, hiệu quả của mỗi hoạt động chính trị ở mỗi quốc gia, dân tộc Ngày nay, cả thếgiới cuốn vào xu hướng phát triển toàn cầu hóa Đây được xem là bước ngoặt cho toàn

bộ hội đồng ở mỗi quốc gia nhưng cũng tạo ra những thách thức về nền tảng và đặcbiệt là văn hóa chính trị Vì vậy, để thể hiện lòng yêu nước cũng như sự chắc chắn vềvăn hóa chính trị của riêng mình, thì mỗi quốc gia đều có biểu tượng văn hóa chính trịđầy đủ ý nghĩa và vô cùng độc đáo

Không những thế văn hóa chính trị mà còn cho con người và hành vi chính trị của conngười cũng như thể chế chính trị giá trị nói chung được trong sạch, minh bạch, phòngchống được những thứ tệ hại quan liêu và tham chiếu, nghĩa là có sức mạnh vượt quanhững nguy cơ hóa chất, biến chất khi cầm quyền Liêm khiết, thanh khiết trongtruyền thống chính trị của ông cha ta đặt ra những yêu cầu nghiêm ngặt của người làmquan, phải luôn trau dồi chữ tâm và chữ tài, ngay thẳng, chính trực không có gì khuấttất, mờ ám Trong nền hiện đại chính trị của giai cấp công nhân cách mạng, đạo đứccách mạng Các chuẩn mực giá trị cần phải có liêm chính, chí vô tư là đòi hỏi khôngthể giảm thiểu đối với từng cán bộ là người đứng đầu vừa là đầy tớ, công bộc của dân

Điều trình bày ở đây cho thấy văn hóa tác động và ảnh hưởng trực tiếp tới nhân cách

và hành vi chính trị của mỗi cá nhân, xã hội

PHẦN IV: VĂN HÓA CHÍNH TRỊ TRUYỀN THỐNG PHƯƠNG ĐÔNG VÀ

CƠ SỞ HÌNH THÀNH

Từ khi xã hội loài người nguyên thủy xuất hiện trên trái đất, các phát kiến để tự đấutranh sinh tồn của con người đã tự hình thành Xã hội xuất hiện, các bộ tộc, bộ lạc, thịtộc cứ lớn mạnh lên Với sự xuất hiện nhà nước với nhiều lo toan quản lý đời sốngnhân dân, các niềm tin Quy luật cung cầu tự nhiên xuất hiện, việc trao đổi hàng hóaxuất hiện ngày càng nhiều, tạo ra các phong tục cần được trao đổi và bổ sung chomình

Do đặc điểm của tự nhiên ở vùng sông nước, cho nên có rất nhiều đồng bằng màu mỡ,phì nhiêu, có nguồn nước dồi dào do các con sông lớn cung cấp Từ đó Mở rộng cácdịch vụ buôn bán bằng đường thủy qua nước láng giềng Những cuộc chiến tranh đấtnước giành lãnh thổ, gây nên sự mất đi và xuất hiện một nhà nước hiện đại mới Cácđiều kiện đó đã đủ điều kiện chứng minh cho nền văn hóa của phương Đông phongphú

Phương Đông bước vào xã hội chiếm hữu nô lệ – xã hội có giai cấp đầu tiên trong lịch

sử phát triển của nhân loại – tương đối sớm, trở thành nơi xuất hiện những quốc giachiếm hữu nô lệ tối cổ xây dựng trên sự tan rã của chế độ công xã nguyên thủy.Phương Đông có điều kiện tự nhiên vô cùng thuận lợi, đó là: thuỷ lượng cao, khí hậu

ấm áp, đất đai màu mỡ, dễ canh tác Nên hoạt động kinh tế chủ đạo là nông nghiệp,quy mô sản xuất nhỏ, gắn liền với công tác thủy lợi Khi nông nghiệp phát triển thì tổchức xã hội cũng phát triển, dẫn đến việc xã hội sớm phân hoá thành giai cấp và hệquả là nhà nước sớm ra đời Các nhà nước cổ đại phương Đông không chỉ có nhữngđặc trưng chung của một xã hội chiếm hữu nô lệ mà còn có những đặc điểm riêngmang màu sắc phương Đông

Đến những năm cuối trước công nguyên hay những năm đầu công nguyên, nhìn chungthì các quốc gia phương Đông đều kết thúc chế độ nô lệ mà lần lượt chuyển sang chế

độ xã hội phong kiến Và nhà nước phong kiến Trung Hoa cũng là một điển hình trong

các nhà nước phong kiến ở phương Đông Đặc trưng của sự xuất hiện và phát triểnmạnh của nước này là một hình thức tổ chức nhà nước đặc biệt – nhà nước quân chủchuyên chế trung ương tập quyền – gọi là chủ nghĩa chuyên chế phương Đông Cácquốc gia phương Đông sở dĩ thiết lập được thiết chế chính trị này bởi vua các nước đónắm được quyền sở hữu tối cao về ruộng đất và về thần dân trong cả nước Có thểnói “khắp dưới gầm trời không đâu không phải đất nhà vua, khắp dưới mặt đất khôngđâu không phải thần dân của nhà vua” Một lí do nữa về sự tồn tại của nhà nước quânchủ chuyên chế trung ương tập quyền là yêu cầu của việc trị thuỷ, đắp đê phòng lụt,bảo vệ mùa màng Nhu cầu này đòi hỏi phải tập trung quyền lực vào trung ương để cóthể huy động được sức người sức của, nhân tài vật lực Và bộ máy nhà nước đều dovua đứng đầu có uy quyền vô cùng lớn.

Có nhiều cách hiểu về hệ thống truyền thông nhưng nhìn chung thì có thể hiểu được

đó là những cái “vốn có”, “tại chỗ”, “tự có” và được truyền từ hệ thống này sang thế

hệ khác Vì vậy, thuộc tính nổi bật của văn hóa chính trị truyền thông là không ngừng

biến đổi theo môi trường xã hội nhưng cũng rất bảo thủ Ở phương Đông, các tiền tố

của văn bản hóa hệ thống truyền thông chính trị đã trở thành nguyên tắc định hướng tiêu chuẩn pháp lý xã hội, biểu hiện qua các nguyên tắc hệ thống xã hội, phương thứcsản xuất vật chất, phương pháp xã hội được quản lý, in đậm dấu ấn trong sinh hoạtchính trị, thậm chí tác động trở lại và chi phối đến hoạt động của các chủ thể Chúngtrở thành nền tảng của hệ thống chính trị, tạo ra cơ sở xã hội vững chắc cho các quyền

-và hệ thống quyền lực

Nhìn chung, văn hóa chính trị truyền thống phương Đông hình thành từ nhiều yếu tố

về điều kiện tự nhiên, dân cư, đặc biệt là tín ngưỡng tôn giáo Ngay từ thời đại cổ đại,con người phương Đông đã đặt niềm tin vào một thế giới siêu thực, từ đó nảy sinh tâm

lý tôn thờ người lãnh tụ, tôn sùng quyền lực và nhà nước Những nội dung chính này

có thể hiện rõ nét hơn cả văn hóa chính trị truyền thống của phương Đông là sự tônsùng cá nhân, chủ nghĩa gia trưởng - gia đình trị và mối quan hệ “bầu chủ - người phụthuộc” Phương tiện truyền tải bộ máy chính quyền truyền thông cũng được sử dụngtôn giáo như công cụ đắc lực để đạt được sự trung thành tuyệt đối của nhân dân đốivới giai cấp thống trị