Báo cáo phòng chống, nhận biết và xử lí sự cố trong phòng xét nghiệm

Tương tác của con ngưi với hệ thống y tế gây ra một mối đe dọa nghiêm trọngchủ yếu là do; các máy móc, công nghệ phức tạp; thao tác, thủ tục, quy trnh phứctạp; nhu cầu cao về dịch vụ;

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC

BÁO CÁO PHÒNG CHỐNG, NHẬN BIẾT VÀ XỬ LÍ

SỰ CỐ TRONG PHÒNG XÉT NGHIỆM

NHÓM 2

Học phần: QUẢN LÍ NGUY CƠ SINH HỌC

Giảng viên: VŨ VÂN NGA 

6 Nguyễn Thị Thuỳ Dương

7  Nguyễn Thuỳ Giang

  2.1 Phân loại sự cố an toàn sinh học

  (Nguyễn T Thuỳ Dương, Nguyễn Thuỳ Giang)

  2.2 Sử lí sự cố và khắc phục hậu quả sự cố ATSH

  (Vũ Ngọc Diệp, Lò T Thanh Dung)

2.2.1 Quy định của pháp luật về xử lý,khắc phục hậu quả sự cố trong phòng xétnghiệm

2.2.2 Một số nguyên nhân xảy ra sự cố trong phòng xét nghiệm

2.2.3 Một số sự cố xảy ra trong phòng xét nghiệm và cách xử lí sự cố

2.2.3.1 Thuật ngữ

2.2.3.2 Sự cố tràn đổ

2.2.3.3 Sự cố bị vật sắc nhọn đâm vào tay trong khi làm việc với tác nhân

gây bệnh

2.2.3.4 Khi làm việc với thiết bị, dụng cụ có điện

2.2.3.5 Khi xảy ra cháy nổ

  2.3 Phòng ngừa nguy cơ xảy ra sự cố ATSH

(Lê Huyền Chi)

2.3.1 Quy định của pháp luật về phòng ngừa sự cố ATSH 

2.3.2 Tình huống lập kế hoạch phòng ngừa sự số trong phòng xét nghiệm

Phần 3: KẾT LUẬN

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHẦN 1: TỔNG QUAN

1.1 Lý do lựa chọn chủ đề

  Mỗi một cá nhân trong chng ta đang công tác tại một đơn vị y tế bt kỳ điều phải mang trên mnh đầy ry những nguy cơ Thao tác công việc chng ta mỗingày phải trải qua giống như một ngưi đang đi dây trên không

  Tương tác của con ngưi với hệ thống y tế gây ra một mối đe dọa nghiêm trọngchủ yếu là do; các máy móc, công nghệ phức tạp; thao tác, thủ tục, quy trnh phứctạp; nhu cầu cao về dịch vụ; áp lực thi gian; kỳ vọng cao từ ngưi sử dụng dịchvụ; tính cht cp bậc theo chuyên môn, đào tạo và trách nhiệm Tổ chức Y tế Thếgiới ước tính cho thy ở các nước phát triển có tới 1 trên 10 bệnh nhân phải chịucác mối nguy hại/tổn thương khi đang được chăm sóc tại bệnh viện, trong số đó cócác mối nguy cơ liên quan tới mt an toàn phòng thí nghiệm

Trên thế giới đã từng xảy ra nhiều sự kiện nghiêm trọng liên quan tới mt antoàn phòng xét nghiệm:

+ Vào năm 2003 một nhà khoa học Singapore bị nhiễm virus SARS do việc thiếu

an toàn trong nuôi cấy

+ Năm 2004 một nhà khoa học người Nga đã chết do virus EBOLA

+ Năm 2007 một PTN đã làm phát tán virus FMDV ra ngoài

=> Mc d các nguyên nhân cơ bản của các sự cố sai sót được nhận định là: vn đề

do giao tiếp, dòng thông tin không ph hợp, vn đề từ con ngưi, các chính sách vàthủ tục không đầy đủ và các lỗi kỹ thuật khác Tuy nhiên, các cuộc điều tra về saisót sự cố thưng xuyên chm dứt bằng việc xác định lỗi của con ngưi và chỉ định buộc tội ngưi thao tác công việc đó là "nguyên nhân" của sai sót sự cố

=> Tầm quan trọng về quản lý nguy cơ của các nhà quản lý/lãnh đạo về cần đượccải thiện Chng ta khuyến khích những sai lầm được mổ x và phân tích hơn làche giu và chôn vi

=> Chng ta cần xây dựng một văn hóa về quản lý nguy cơ trong môi trưng bệnhviện Mỗi một nhân viên bệnh viện cần được trang bị và xây dựng ý thức mnh phải làm sao để đi trên một dây thừng mảnh vắt qua một cái vực sâu một cách antoàn nht

  Đó chính là những lí do chng tôi lựa chọn chủ đề này để đào sâu suy nghĩ.Thông qua bài báo cáo này, nhóm chng tôi hy vọng có thể tự cải thiện kiến thứccủa bản thân, đồng thi thể hiện một mối quan tâm sâu sắc về sự cần thiết phảinâng cao nhận thức về phòng chống, nhận biết và xử lí các sự cố trong phòng xétnghiệm.

1.2 Định nghĩa

 Phòng ngừa sự cố:

Phòng ngừa sự cố là các hoạt động nhằm loại trừ nguyên nhân, điều kiện gây ra sự

cố, tai nạn, bao gồm: Tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, kỹ năng phòngtránh, thoát nạn; thẩm định, thẩm duyệt, kiểm định về các điều kiện bảo đảm antoàn cho ngưi, phương tiện, thiết bị, tài sản đối với nhà, công trnh, phương tiện,thiết bị; theo dõi, giám sát, kiểm tra, thanh tra, xử lý vi phạm về bảo đảm điều kiện

an toàn, phòng, chống sự cố, tai nạn; xây dựng phương án, kế hoạch và tổ chứcthực tập, diễn tập phương án cứu nạn, cứu hộ; tập hun, hun luyện, bồi dưỡngnghiệp vụ về cứu nạn, cứu hộ

  Nhận biết sự cố:

Trong phòng xét nghiệm, việc nhận biết sự cố là quá trnh xác định và nhận thức

về mọi vn đề, sự thay đổi, hoc sự kiện không mong muốn có thể ảnh hưởng đếncht lượng kết quả thử nghiệm hoc an toàn của môi trưng làm việc Điều nàycho phép ngưi dng hoc nhóm hỗ trợ có thể nhận ra sự cố và phản ứng kịp thi

để khắc phục nó, gip đảm bảo rằng kết quả thử nghiệm là chính xác và tin cậy, vàmôi trưng làm việc an toàn cho nhân viên

 Xử lí sự cố:

Xử lý sự cố trong phòng thí nghiệm là quá trnh đối phó với các tnh huống bt ng 

có thể xảy ra trong quá trnh thí nghiệm, có thể ảnh hưởng đến cht lượng kết quảthử nghiệm, an toàn hoc hiệu sut của phòng xét nghiệm Điều này bao gồm các bước như phát hiện sự cố, đánh giá tnh huống, đưa ra biện pháp khắc phục và giảiquyết tnh huống một cách an toàn và hiệu quả

 Sự cố an toàn sinh học

- Sự cố là hiện tượng bt thưng và không hay xảy ra trong một quá trnh hoạtđộng nào đó.

- Sự cố an toàn sinh học là tnh trạng có lỗi về thao tác kỹ thuật hoc tínhnăng của thiết bị an toàn trong phòng xét nghiệm, gây ra rò rỉ, phát tán vi sinh vậttrong phòng xét nghiệm hoc từ phòng xét nghiệm ra bên ngoài

 Phòng ngừa, nhận biết và xử lý sự cố an toàn sinh học trong phòng xétnghiệm là quá trình đảm bảo rằng các sự cố không xảy ra hoặc xảy ranhưng được xử lý một cách hiệu quả, giảm thiểu tối đa những thiệt hại

về con người và vật chất

PHẦN 2: NỘI DUNG

2.1 Phân loại sự cố an toàn sinh học

 Quy định của pháp luật về mức độ an toàn sinh học :

Căn cứ điều 18 Nghị dịnh 103/2016/NĐ-CP quy định về mức độ an toàn sinh họcnhư sau:

- Sự cố an toàn sinh học mức độ ít nghiêm trọng là sự cố xảy ra trong phạm vi

cơ sở xét nghiệm nhưng ít có nguy cơ làm lây nhiễm cho nhân viên xétnghiệm và cơ sở xét nghiệm có đủ khả năng để kiểm soát

- Sự cố an toàn sinh học mức độ nghiêm trọng là sự cố xảy ra trong phạm vi

cơ sở xét nghiệm nhưng có nguy cơ cao làm lây nhiễm cho nhân viên xétnghiệm và cộng đồng hoc sự cố mà cơ sở xét nghiệm không có đủ khả năng

để kiểm soát

 Các sự cố có thể xảy ra trong phòng xét nghiệm

- Sự cố tràn đổ dung dịch chứa tác nhân gây bệnh:

+ Bên trong tủ an toàn sinh học:

 Trên bề mt diện tích làm việc, không chảy xuống khay phía dưới

 Trên bề mt diện tích làm việc, chảy xuống khay phía dưới

  + Bên ngoài tủ an toàn sinh học, trên sàn hoc mt bàn:

 Với tác nhận gây bệnh lây truyền qua đưng hô hp

 Với tác nhân gây bệnh không lây truyền qua đưng hô hp

- Sự cố vỡ ống chứa tác nhân gây bệnh trong máy ly tâm:

+ Cốc ly tâm không có nắp đạy

  + Cốc ly tâm có nắp đạy kín

- Sự cố vật sắc nhọn đâm vào tay khi thao tác với tác nhân gây bệnh:

+ Khi thao tác ly mu bằng bơm-kim tiêm

  + Khi xử lý cht thải

- Sự cố tràn đổ hóa cht trong phòng xét nghiệm

- Sự cố hỏa hoạn, cháy nổ trong phòng thí nghiệm

- Sự cố khác: mt điện đột ngột; văng, bắn vật liệu lây nhiễm lên mắt, mũi,miệng; động vật, côn trng đốt, cắn, cào; lây nhiễm tác nhân gây bệnh quavết thương …

 Một số sự cố mt an toàn phòng thí nghiệm:

- Cuối thập niên 1970, bệnh đậu ma đã bị xóa sổ trong tự nhiên Vào ma hènăm 1978, một nhiếp ảnh gia y tề làm việc tại đây tên là J.P bị ốm, mụn mủlan rộng trên cơ thể của cô, BS chẩn đoán mắc đậu ma nng Cuộc điều tra

do các chuyên gia chính phủ kết luận rằng Parker đã tnh c tiếp xc với mộtchủng virus đậu ma được nuôi trong phòng thí nghiệm ở tầng dưới nơi làmviệc của cô tại Trưng Y Đại học Birmingham Vụ việc này đã dn đếnnhiều thay đổi lớn trong việc nghiên cứu các mầm bệnh nguy hiểm ở Anh

- Năm 1979, bào tử của vi khuẩn than (Bacillus anthracis) đã vô tnh rò rỉ từ

cơ sở nghiên cứu của quân đội Liên Xô tại thành phố Sverdlovsk, Nga Ngàyhôm sau, tt cả công nhân ở một nhà máy gốm đối diện bị ốm và hầu hết họchết trong một tuần sau đó Đợt bng phát này đã khiến ít nht 66 ngưi tửvong

- Dịch lở mồm long móng ở Anh năm xảy ra sau khi virus gây bệnh bị rò rỉtnh c từ một phòng thí nghiệm của Viện Th y ở Surrey, có thể là thôngqua hệ thống đưng ống hỏng và miệng cống tràn không đậy nắp Tổngcộng, dịch bệnh này đã làm chết 2.000 con vật

- Năm 1977, bng phát ổ dịch H1N1 ở biên giới Trung Quốc-Liên Xô Dịchlan rộng ra toàn thế giới Nhiều nhà nghiên cứu kết luận rằng virus đã thoát

ra từ một tai nạn trong phòng thí nghiệm hoc do một thử nghiệm vaccinetht bại ở Liên Xô hoc bắc Trung Quốc Khía cạnh lo ngại là chủng H1N1

đã không còn xut hiện từ năm 1950, sự xut hiện kiểu“ quay ngược thigian “ đã gây khó hiểu

- Virus Corona ( COVID 19 ) được nghiên cứu ở viện Virus Vũ HánTrung Quốc thoát ra ngoài trở thành đại dịch toàn thế giới vào cuốinăm 2019, năm 2022 khiến rt nhiều ngưi tử vong và gây suy giảmsức khỏe

Chương VI, điều 20: Xử lý và khắc phục hậu quả sự cố an toàn sinh học

1 Khi xảy ra sự cố an toàn sinh học, cơ sở xét nghiệm có trách nhiệm:

a) Khẩn trương huy động nhân lực, trang thiết bị để xử lý sự cố theo phương án phòng ngừa, xử lý sự cố an toàn sinh học quy định tại điểm b khoản 1 Điều 19 của Nghị định này;

 b) Đối với sự cố an toàn sinh học ở mức độ ít nghiêm trọng, cơ sở xét nghiệm phảitiến hành lập biên bản về xử lý, khắc phục sự cố và lưu tại cơ sở;

c) Đối với sự cố an toàn sinh học ở mức độ nghiêm trọng, cơ sở xét nghiệm phải báo cáo sự cố và các biện pháp đã áp dụng để xử lý, khắc phục sự cố an toàn sinhhọc với Sở Y tế

2 Sở Y tế có trách nhiệm chỉ đạo cơ quan chuyên môn nơi cơ sở xét nghiệm đttrụ sở kiểm tra việc xử lý, khắc phục sự cố an toàn sinh học của cơ sở xét nghiệm

3 Trưng hợp vượt quá khả năng, Sở Y tế phải báo cáo Ủy ban nhân dân tỉnh đểhuy động nguồn lực tại địa phương hoc đề nghị Bộ Y tế hỗ trợ cho công tác xử lý

và khắc phục sự cố an toàn sinh học

4 Trưng hợp sự cố xảy ra tại cơ sở xét nghiệm an toàn sinh học cp II, cp III vàcp IV lan truyền rộng, ảnh hưởng lớn đến cộng đồng dân cư hoc an ninh quốcgia th việc xử lý, khắc phục sự cố thực hiện theo quy định tại Mục 2 Chương IVcủa Luật phòng, chống bệnh truyền nhiễm

5 Sau khi đã xử lý và khắc phục hậu quả sự cố an toàn sinh học, cơ sở xét nghiệm phải tiến hành kiểm điểm, phân tích nguyên nhân xảy ra sự cố và sửa đổi, bổ sung

kế hoạch phòng ngừa, xử lý sự cố an toàn sinh học

2.2.2 Một số nguyên nhân xảy ra sự cố trong phòng xét nghiệm

- Không được hun luyện tốt, thiếu tập trung khi làm việc

- Làm việc không gọn gàng, không dng giá đỡ để cầm giữ chai lọ

- Làm việc quá sức và mệt mỏi, gp rt để hoàn thành công việc đng gi

- Môi trưng làm việc quá ồn

- Điều kiện làm việc quá nóng và ẩm

2.2.3 Một số sự cố xảy ra trong phòng xét nghiệm và cách xử lí sự cố

 Mô hình hệ thống ứng phó sự cố hiệu quả

- Khử trùng (Disinfection): Mức độ thp hơn tiệt trng, có thể diệt hầu hết tt cả

vi sinh vật nhưng không diệt hết tt cả dạng vi sinh vật (bào tử…)

- Bất hoạt (Antisepsis): Làm mt khả năng gây bệnh của vi sinh vật

- Hộp đựng dụng cụ có nắp đậy kín, dung tích khoảng 3 – 5 lít

- Trang bị bảo hộ cá nhân như găng tay (5 đôi), khẩu trang y tế (2 chiếc), kính bảo vệ mắt

- Kẹp làm bằng thép không gỉ, dài khoảng 30cm.

- Ti đựng cht thải lây nhiễm (2 – 3 ti)

- Hóa cht khử trng ph hợp (hóa cht chứa clo), chai nhựa chứa 1 lít nước

để pha hóa cht

- Giy thm hoc khăn thm (đủ để thm dung dịch tràn đổ)

- Hướng dn xử lý sự cố tràn đổ dung dịch chứa TNGB

 b) Tràn đổ trong và ngoài tủ an toàn sinh học (ATSH)

 Quy tắc sử dụng tủ ATSH

- Trước khi sử dụng, nên đọc kỹ Hướng dn sử dụng tủ an toàn sinh học

“TT.TB.XN.19,24” Tuân thủ các quy định sử dụng tủ như mở đèn UV, vệsinh tủ v.v…

- Chỉ đưa vào tủ những vật liệu cần thiết để thực hiện các thao tác xét nghiệm

- Để riêng các vật sạch bên tay trái và vật nhiễm khuẩn bên tay phải Đt vậtchứa cht nhiễm khuẩn ở phía cuối bên phải tủ

- Không ly tay ra khỏi khu vực làm việc cho đến khi thực hiện xong quytrnh và mọi cht nguy hiểm đã được xử lý an toàn

- Bảo đảm kính chắn đt đng vị trí và an toàn

- Điền đầy đủ vào Phiếu theo dõi sử dụng tủ an toàn sinh học

“BM.TB.XN.03/14” sau khi sử dụng tủ

Cấu tạo tủ an toàn sinh học

 Tràn đổ dung dịch chưa tác nhân gây bệnh TRONG tủ ATSH

- Báo với đồng nghiệp đang làm việc gần đó (nếu có)

- Thay găng tay, đưa tay ra khỏi tủ và đi ly bộ xử lý sự cố đổ mu

- Thay găng tay mới

TH1: KHÔNG chảy xuống khay phía

- Để khoảng 30 pht cho cht khử nhiễm phát huy tác dụng diệt khuẩn tối đa

- Thay găng mới

- Ly vật sắc nhọn (nếu có) bằng kẹp bỏ vào hộp đựng vật sắc nhọn, thmtoàn bộ dung dịch khử nhiễm trên bề mt bằng khăn/ giy thm

- Xử lý khăn/giy thm và vật sắc nhọn theo hướng dn xử lý rác thải lâynhiễm

Lưu ý: Trong trưng hợp dung dịch chứa TNGB CÓ chảy xuống khay phía dưới

 bề mt làm việc

+ Đối với tủ ATSH cp II có loại van thải cho dung dịch khử nhiễm chảy xuốngchậu hứng bên dưới, nâng tm bề mt làm việc và lưới thông khí, lau khô bằngkhăn và lau lại bằng dung dịch khử nhiễm toàn bộ khay phía dưới và bề mt dướicủa tm bề mt làm việc

+ Đối với tủ không có van thải, nâng tm bề mt làm việc và lưới thông khí, sửdụng khăn thm để thm toàn bộ dung dịch khử nhiễm có trong khay phía dưới.Lau khô và lau lại bằng khăn thm dung dịch khử nhiễm

+ Đt tm bề mt làm việc và lưới thông khí về vị trí cũ

- Lau bề mt làm việc của tủ ATSH và các dụng cụ bên trong bằng khăn/ giythm hoá cht khử nhiễm, thay găng tay, rửa tay đng cách

- Ghi chép, báo cáo sự việc với ngưi phụ trách quản lý PXN

- Có thể bắt đầu làm việc trở lại sau 10 pht hoc theo hướng dn của ngưi phụ trách PXN

 Kỹ thuật viên thao tác trong tủ ATSH 

Lưu ý: khi khử nhiễm tủ ATSH

- Vn để tủ ATSH chạy để tránh phát tán khí dung chứa TNGB trong PXN

- Dng cht khử nhiễm thích hợp để khử nhiễm, cht khử nhiễm phải được pha mới để đảm bảo Nếu cht khử nhiễm là NaClO th lau lại bằng nướcsạch/ct để tránh tác động ăn mòn của NaClO

- Khi tràn đổ dung dich chứa TNGB xuống khay phía dưới bề mt làm việc,nếu tủ ATSH có van thải phía dưới phải đảm bảo van thải đã được đóng lại

 Tràn đổ dung dịch chứa tác nhân gây bệnh NGOÀI tủ ATSH (trên sàn nhà,mt bàn xét nghiệm )

- Trong trưng hợp làm đổ dung dịch chứa TNGB không lây nhiễm quađường hô hấp th nhân viên PTN thực hiện các bước xử lý như sau:

 Báo cho đồng nghiệp làm việc gần đó (nếu có)

 Đt du hiệu cảnh báo

 Tháo bỏ găng tay Thay trang bị BHCN khác (áo choàng, quần, bao giày/giày ) nếu nghi ng có dung dịch chứa TNGB bắn vào

 Ly bộ dụng cụ xử lý tràn đổ dung dịch chứa TNGB

 Phủ giy thm và/hoc be b xung quanh khu vực dung dịch bị đổ từ ngoàivào trong

 Đổ cht khử trng lên vng bị đổ theo chiều từ ngoài vào trong Để khoảng

30 pht cho cht khử trng phát huy tác dụng diệt khuẩn (thi gian tiếp xc phụ thuộc vào loại hóa cht khử trng và loại TNGB)

 Thay găng tay mới Gắp giy thm, dụng cụ đựng mu cho vào ti đựng chtthải lây nhiễm Nếu có các mảnh vỡ sắc nhọn, dng kẹp gắp mảnh vỡ bỏ vàohộp đựng vật sắc nhọn

 Lau sạch vng bị đổ bằng khăn/giy thm và cho khăn/giy thm vào tiđựng cht thải lây nhiễm

 Thay găng tay, khử nhiễm và bổ sung vật tư tiêu hao đã sử dụng vào hộpdụng cụ xử lý sự cố

 Lau khu vực sàn PXN có thể bị văng bắn bằng dung dịch khử nhiễm thíchhợp

 Tháo găng tay, rửa tay đng cách

 Ghi chép theo Quy trnh kiểm soát sự không ph hợp và Hành động khắc phục (QL10-QT05), báo cáo sự việc với cán bộ phụ trách PTN