(Tiểu luận) vai trò của tri thức đối với ý thức ở việtnam, tri thức có vai trò gì trong hoạt động củacon người

Nguồn gốc tự nhiên của ý thức: Nguồn gốc tự nhiên của ý thức thể hiện qua sự hình thành của và đó, thế giới khách quan tác động đến bộ óc con người tạo ra quá trình phản ánh năng động, s

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

-*** -BÀI TẬP LỚN MÔN TRIẾT HỌC MÁC- LÊNIN

ĐỀ TÀI:“ VAI TRÒ CỦA TRI THỨC ĐỐI VỚI Ý THỨC Ở VIỆT NAM, TRI THỨC CÓ VAI TRÒ GÌ TRONG HOẠT ĐỘNG CỦA

CON NGƯỜI.”

Họ và tên SV: Vũ Thanh Tùng

Mã sinh viên: 11226780

Giảng viên hướng dẫn: TS Nguyễn Văn Hậu

HÀ NỘI, NĂM 2023

0

MỤC LỤC

LỜI NÓI ĐẦU 1

NỘI DUNG 2

1 Lý luận chung của Triết học về ý thức và tri thức 2

1.1 Quan niệm của Triết học Mác-Lenin về ý thức: 2

1.1.1 Nguồn gốc của ý thức: 2

1.1.1.1 Nguồn gốc tự nhiên của ý thức: 2

1.1.1.2 Nguồn gốc xã hội của ý thức 4

1.2 Kết cấu của ý thức: 5

1.3 Khái niệm về tri thức: 5

1.3.1 Khái niệm tri thức 5

1.3.2 Phân loại tri thức: 5

1.4 Vai trò của tri thức đối với ý thức 5

2 Vai trò của tri thức trong hoạt động của con người ở Việt Nam: 6

2.1 Vai trò của tri thức trong hoạt động kinh tế: 7

2.2 Vai trò tri thức đối với chính trị 9

2.3 Vai trò tri thức đối với văn hoá-giáo dục 10

3 Liên hệ thực tiễn tri thức trong hoạt động con người 10

3.1 Cơ hội đối với Việt nam 10

3.2 Những thách thức 11

3.3 Các giải pháp đề xuất 11

KẾT LUẬN 13

TÀI LIỆU THAM KHẢO 14

LỜI NÓI ĐẦU

Có một vị diễn giả từng nói rằng: “Trên đời không gì vĩ đại bằng con người, trong con người không gì vĩ đại bằng tri thức.”

Loài người đã đi qua thế kỉ XIX, XX với những sự bùng nổ về khoa học, kĩ thuật và công nghệ Từ con vượn cổ hàng trăm triệu năm trước cho đến một thế giới loài người văn minh, phát triển như ngày hôm nay, đó là kết quả, là giá trị mà tri thức mang lại Đối với mỗi quốc gia, muốn phát triển bền vững phải bắt đầu đi lên từ việc xây dựng nền tảng kinh

tế, xã hội vững chắc Để làm được điều ấy, không gì khác, con người ta phải trân trọng và dành một sự quan tâm nhất định dành cho tri thức và việc phát triển nguồn tri thức

Ý thức luôn là đề tài mà các trường phái triết học quan tâm nghiên cứu Nó là điều

kì diệu và thiêng liêng chỉ con người mới có và tạo nên sự khác biệt giữa con người và các loài khác Ý thức của con người là cơ năng của cái “khối vật chất đặc biệt phức tạp mà người ta tạm gọi là bộ óc con người” (theo Lê-nin) Ý thức có tác động rất lớn đối với con người Nó là kim chỉ nam cho hoạt động thực tiễn, là động lực thực tiễn

Cuộc cách mạng chuyển đổi công nghệ số và trí tuệ nhân tạo chắc chắn sẽ làm cho cơ cấu xã hội biến đổi và các tổ chức chính quyền nhà nước các cấp tinh gọn hơn, thông minh hơn, hiệu quả hơn Do vậy, cơ hội để các nước đang phát triển đuổi kịp các nước phát triển

sẽ càng trở nên mong manh hơn, sự bất bình đẳng giữa các quốc gia cũng vì vậy chưa thể nào khắc phục được Do đó phát triển kinh tế là chiến lược cấp bách hàng đầu Hơn nữa chúng ta đang trên con đường tiến hành công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước nên không thể không đặt mình vào tri thức, phát triển tri thức để đưa nền kinh tế nước nhà bắt kịp và phát triển cùng thế giới Việt Nam hiện tại vẫn là một nước đang phát triển Bởi vậy, để rút ngắn khoảng cách về trình độ, để bắt kịp với tốc độ tăng trưởng đáng mong đợi của các cường quốc trên thế giới thì việc nghiên cứu tri thức, tìm hướng đi đúng đắn và phù hợp cho nền kinh tế tri thức là nhiệm vụ cấp thiết đối với Việt Nam

Qua đó, em xin phép nhấn mạnh và làm rõ đề tài tiểu luận:” Vai trò của tri thức đối với ý thức Ở Việt Nam, tri thức có vai trò gì trong hoạt động của con người “

NỘI DUNG

1 Lý luận chung của Triết học về ý thức và tri thức

1.1 Quan niệm của Triết học Mác-Lenin về ý thức:

1.1.1 Nguồn gốc của ý thức:

Trong suốt quá trình phát triển của lịch sử, con người đã không ít lần đưa ra những giả thiết, lập luận và tư tưởng về nguồn gốc của ý thức, từ những ý tưởng nguyên sơ, sai lệch đến những định nghĩa đầy đủ với căn cứ khoa học rõ ràng

đã khẳng định ý thức là nguyên thể đầu tiên, là nguyên nhân sinh

ra thế giới vật chất Trong đó, các nhà duy tâm chủ quan, điển hình là Platon và G.Hê-ghen đồng nhất ý thức với cảm giác và cho rằng cảm giác của con người là thứ chi phối thế giới Mặt khác, các nhà duy vật khách quan như G Beccơli, E Ma khơ đã khẳng định ý thức con người chỉ là sự hồi tưởng về ý niệm và chính lý tính và ý niệm là điểm khởi nguồn của thế giới

đã hoàn toàn phủ nhận tính siêu tự nhiên của ý thức Khi khoa học phát triển, con người đã chứng minh được sự phụ thuộc của các hiện tượng tinh thần, ý thức vào bộ óc con người thì một bộ phận nhà duy vật cho rằng “óc trực tiếp tiết ra ý thức như gan tiết ra mật” hoặc ý thức do nguyên tử hình cầu, linh động tạo nên

duy tâm và chủ nghĩa duy vật siêu hình và dựa vào thành tựu khoa học tự nhiên để khẳng định nguồn gốc của ý thức Theo Triết học Mác- Lenin: “

” Như vậy, ta có thể kết luận rằng ý thức được ra đời bởi hai nguồn gốc:

1.1.1.1 Nguồn gốc tự nhiên của ý thức:

Nguồn gốc tự nhiên của ý thức thể hiện qua sự hình thành của và

đó, thế giới khách quan tác động đến bộ óc con người tạo ra quá trình phản ánh năng động, sáng tạo

- Về bộ óc người:

Có thể nói, ý thức ra đời là kết quả của sự phát triển lâu dài của thế giới tự nhiên cho tới khi xuất hiện con người và bộ óc con người

Ý thức là thuộc tính của một dạng vật chất có tổ chức cao là bộ óc người, là chức năng của bộ óc, là kết quả hoạt động sinh lý thần kinh của bộ óc Bộ óc càng hoàn thiện, hoạt động sinh lý thần kinh của bộ óc càng có hiệu quả, ý thức của con người càng phong phú và sâu sắc Điều này lý giải tại sao quá trình tiến hoá của loài người cũng là quá trình phát triển năng lực của nhận thức, của tư duy và tại sao đời sống tinh thần của con người bị rối loạn khi sinh lý thần kinh của con người không bình thường do bị tổn thương bộ óc

Về mối quan hệ giữa con người với thế giới khách quan tạo ra quá trình phản ánh năng động, sáng tạo: Quan hệ giữa con người và thế giới khách quan là một mối quan hệ

mang tính tất yếu, nó xuất hiện từ khi có sự xuất hiện của con người và bộ óc của người Trong quá trình hoạt động sinh lý thần kinh, não bộ con người không ngừng thu nhận, xử lý, truyền dẫn và điều khiển các hoạt động cơ thể với môi trường xung quanh qua cơ chế phản

xạ, tạo nên sự tương tác lẫn nhau của môi trường bên ngoài và não bộ

Sự tác động qua lại lẫn nhau này của hệ thống vật chất đã làm nảy sinh một hệ quả,

đó là sự phản ánh Phản ánh cũng là thuộc tính chung của vật chất Đó là những năng lực tái hiện, ghi lại của hệ thống vật chất này với những đặc điểm của hệ thống vật chất khác Phản ánh quá trình phát triển từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ thụ động đến chủ động, có tổ chức, điều khiển và lựa chọn đối tượng phản ánh Tương ứng với quá trình tiến hóa của các dạng vật chất, phản ánh được thể hiện dưới nhiều hình thức: phản ánh vật lý, hoá học; phản ánh sinh học; phản ánh tâm lý và phản ánh năng động, sáng tạo (phản ánh ý thức)

Trong thế giới vô cơ, , hoá học là hình thức thấp nhất Hình thức phản ánh này được thể hiện qua những biến đổi về cơ, lý, hóa khi có sự tác động từ bên ngoài của vật chất vô sinh Như vậy, có thể nói, đây là phản ánh đơn giản, thụ động, không có định hướng lựa chọn

Bên cạnh đó, giới tự nhiên hữu sinh lại tồn tại một hình thức phản ánh cao hơn, gọi là

Song bản thân giới hữu sinh lại tồn tại những trình độ khác nhau tiến hóa từ thấp lên cao, từ đơn giản đến phức tạp nên hình thức phản ánh sinh vật cũng thể hiện

ở trình độ khác nhau tương ứng Đối với thực vật và động vật bậc thấp, tính kích thích là phản ứng của chúng khi thay đổi chiều hướng sinh trưởng, phát triển, thay đổi màu sắc, thay đổi cấu trúc… khi nhận sự tác động trong môi trường sống Tính cảm ứng hay là năng

lực có cảm giác, là hình thức phản ánh của các động vật có hệ thần kinh Nét đặc trưng cho phản ánh này là ngay trong quá trình hệ thần kinh điều khiển mối liên hệ giữa cơ thể và môi trường bên ngoài thông qua phản xạ bẩm sinh hay phản xạ riêng biệt Đây là hình thức phản ánh đơn giản nhất xuất hiện tính lựa chọn của vật nhận tác động

là phản ứng của động vật có hệ thần kinh trung ương được thực hiện trên cơ sở điều khiển của hệ thần kinh qua cơ chế phản xạ có điều kiện Phản ánh tâm lý

là hình thức phản ánh cao nhất của thế giới động vật gắn liền với quá trình hình thành các phản xạ có điều kiện, đưa lại cho con vật thông tin về các thuộc tính, quan hệ của sự vật bên ngoài và về cả ý nghĩ của chúng đối với đời sống của con vật Như vậy, các con vật có cơ hội được lường trước về tính huống có thể xảy ra và từ đó tính toán, chủ động điều chỉnh và lựa chọn hành vi thích hợp

hình thức cao nhất của sự phản ánh, nó chỉ có khi xuất hiện con người và xã hội loài người

Sự phản ánh này được thực hiện qua quá trình hoạt động sinh lý thần kinh của bộ não người khi thế giới khách quan tác động lên các giác quan của con người Đây là sự phản ánh có tính chủ động lựa chọn thông tin, xử lý thông tin để tạo ra những thông tin mới, phát hiện ý nghĩa của thông tin

1.1.1.2 Nguồn gốc xã hội của ý thức

Ý thức là sự phản ánh thế giới bởi bộ óc con người, là sự khác biệt về chất so với động vật Do sự phản ánh đó mang tính xã hội, sự ra đời của ý thức gắn liền với quá trình hình thành và phát triển của bộ óc người dưới ảnh hưởng của lao động, của giao tiếp và các quan hệ xã hội Như vậy, nguồn gốc xã hội của ý thức là lao động và ngôn ngữ Hai yếu tố này vừa là nguồn gốc, vừa là tiền đề của sự ra đời ý thức

là hoạt động vật chất có tính chất xã hội nhằm cải tạo tự nhiên,thỏa mãn nhu cầu phục vụ mục đích cho bản thân con người Chính nhờ lao động mà con người và xã hội loài người mới hình thành, phát triển Thêm vào đó, lao động là sự tác động chủ động của con người vào thế giới khách quan để phản ánh thế giới đó, lao động buộc thế giới xung quanh phải bộc lộ các thuộc tính, đặc điểm của nó Từ đó làm cho con người hiểu biết thêm

về thế giới xung quanh, thấy sự vật hiện tượng xung quanh nhiều đặc tính mới mà lâu nay chưa có, đó chính là cơ sở để sáng tạo ra các sự vật, hiện tượng mới Có thể nói, lao động có vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển ý thức

Discover more

from:

Document continues below

Triết 1

Đại học Kinh tế…

999+ documents

Go to course

Sơ đồ tư duy Triết chính thức

Triết 1 99% (114)

7

PHÂN TÍCH QUAN NIỆM DUY VẬT BIỆN…

Triết 1 100% (44)

12

Tiểu luận triết học Ý thức và vai trò của t…

Triết 1 99% (91)

25

tóm tắt triết học Mac Lenin

Triết 1 100% (39)

58

TIỂU LUẬN TRIẾT 1

Triết 1 100% (34)

19

là hệ thống tín hiệu vật chất chứa đựng thông tin mang nội dung ý thức Không có ngôn ngữ, ý thức không thể tồn tại và thể hiện Sự ra đời của ngôn ngữ gắn liền với lao động Lao động ngay từ đầu đã mang tính tập thể Mối quan hệ giữa các thành viên trong lao động nảy sinh ở họ nhu cầu phải có phương tiện để biểu đạt Nhu cầu này làm ngôn ngữ nảy sinh và phát triển ngay trong quá trình lao động Nhờ ngôn ngữ con người đã không chỉ giao tiếp, trao đổi mà còn khái quát, tổng kết, đúc kết thực tiễn, truyền đạt kinh nghiệm, truyền đạt tư tưởng từ thế hệ này qua thế hệ khác

1.2 Kết cấu của ý thức:

Ý thức có kết cấu cực kỳ phức tạp Có nhiều ngành khoa học, nhiều cách tiếp cận nghiên cứu về kết cấu của ý thức Ở đây chỉ tiếp cận kết cấu của ý thức theo các yếu tố cơ bản nhất hợp thành nó Theo cách tiếp cận này, ý thức bao gồm ba yếu tố cơ bản nhất là: , và , trong đó tri thức là nhân tố quan trọng nhất Ngoài ra ý thức còn có thể bao gồm các yếu tố khác

1.3 Khái niệm về tri thức:

1.3.1 Khái niệm tri thức

Theo Triết học Mác- Lenin,

1.3.2 Phân loại tri thức:

, tri thức có thể chia thành nhiều loại như tri thức về tự nhiên, tri thức về xã hội, tri thức nhân văn

, tri thức có thể chia thành tri thức đời thường và tri thức khoa học, tri thức kinh nghiệm và tri thức lý luận, tri thức cảm tính và tri thức lý tính,…

1.4 Vai trò của tri thức đối với ý thức

Khi xem xét ý thức với các yếu tố hợp thành các quá trình tâm lý tích cực đem lại sự hiểu biết của con người về thế giới khách quan, ta có: tri thức, tình cảm, niềm tin, ý chí ; trong đó là nhân tố cơ bản, cốt lõi nhất Muốn cải tạo được sự vật, trước hết con người phải có sự hiểu biết sâu sắc về sự vật đó Do đó, nội dung và phương thức tồn tại cơ bản của ý thức phải là tri thức Ý thức mà không bao hàm tri thức, không dựa vào tri thức thì ý thức đó là một sự trừu tượng trống rỗng, không giúp ích gì cho con người trong hoạt động thực tiễn

NHÀ NƯỚC VÀ CÁCH MẠNG XÃ HỘI

Triết 1 100% (35)

11

Theo C.Mác, "phương thức mà theo đó ý thức tồn tại và theo đó một cái gì tồn tại đối với ý thức là ., cho nên một cái gì đó nảy sinh ra đối với ý thức, chừng nào ý thức biết cái đó" Tri thức có nhiều lĩnh vực khác nhau như: tri thức về tự nhiên, xã hội, con1

người; và có nhiều cấp độ khác nhau như: tri thức cảm tính và tri thức lý tính; tri thức kinh nghiệm và tri thức lý luận; tri thức tiền khoa học và tri thức khoa học v.v Tích cực tìm hiểu, tích luỹ tri thức về thế giới xung quanh là yêu cầu thường xuyên của con người trên bước đường cải tạo thế giới Tuy nhiên, không thể đồng nhất ý thức với sự hiểu biết, tri thức về sự vật

Cùng với quá trình nhận thức sự vật, trong ý thức còn nảy sinh thái độ của con người đối với đối tượng phản ánh là một hình thái đặc biệt của sự phản ánh tồn tại, nó phản ánh quan hệ giữa người với người và quan hệ giữa người với thế giới khách quan Tình cảm tham gia và trở thành một trong những động lực quan trọng của hoạt động con người

Sự hoà quyện giữa tri thức với tình cảm và trải nghiệm thực tiễn đã tạo nên tính bền vững của thôi thúc con người hoạt động vươn lên trong mọi hoàn cảnh

Nhận thức không phải là một quá trình dễ dàng, phẳng lặng mà là một quá trình phản ánh với những khó khăn, gian khổ thường gặp phải trên mỗi bước đường đi tới chân lý Muốn vượt qua khó khăn để đạt tới mục đích, chủ thể nhận thức phải có cao Ý chí chính là những cố gắng, nỗ lực, khả năng huy động mọi tiềm năng trong mỗi con người vào hoạt động để có thể vượt qua mọi trở ngại đạt mục đích đề ra Nhận rõ vị trí, vai trò của các nhân tố cấu thành ý thức và mối quan hệ giữa các yếu tố đó, đòi hỏi mỗi chủ thể phải luôn tích cực học tập, rèn luyện, bồi dưỡng nâng cao tri thức, tình cảm, niềm tin, ý chí trong nhận thức và cải tạo thế giới

Có thể khái quát lại bao gồm:

Thứ nhất, tri thức là một trong những thành phần cấu tạo nên ý thức cùng với tình

cảm, ý chí và nhiều yếu tố khác

Thứ hai, tri thức là yếu tố cơ bản, quan trọng nhất của ý thức Quan điểm này có ý

nghĩa chống lại quan điểm giản đơn coi ý thức chỉ là tình cảm, niềm tin và ý chí Tuy nhiên cũng không thể coi nhẹ nhân tố tình cảm, ý chí

Tóm lại, ý thức bao gồm những yếu tố tri thức và những yếu tố tình cảm, ý chí trong

sự liên hệ tác động qua lại Nhưng về căn bản, ý thức có nội dung tri thức và luôn hướng tới tri thức

2 Vai trò của tri thức trong hoạt động của con người ở Việt Nam:

phát triển của xã hội là vị thế ngày càng quan trọng của tri thức Tri thức tác động đến từng hoạt động của con người mà con người chính là hạt nhân để xây dựng xã hội Bởi vậy, ta thấy được tầm ảnh hưởng không nhỏ của tri thức đối với các mặt cơ bản của đời sống xã hội như kinh tế, chính trị và văn hóa- giáo dục Cùng với xu hướng phát triển chung của thế giới, Việt Nam không phải ngoại lệ

2.1 Vai trò của tri thức trong hoạt động kinh tế:

Nền kỉnh tế tri thức là nền kinh tế trong đó quá trình thu nhận truyền bá, sử dụng, khai thác,sáng tạo tri thức trở thành thành phần chủ đạo trong quá trình tạo ra của cải Kinh tế tri thức có nhiều đặc điểm cơ bản khác biệt so với các nền kinh tế trước đó: Tri thức khoa học - công nghệ cùng với lao động kỹ năng cao là cơ sỏ chủ yếu và phát triển rất mạnh:

- Nguồn vốn quan trọng nhất,quý nhất là tri thức,nguồn vốn trí tuệ

- Sáng tạo và đổi mới thướng xuyên là động lực chủ yếu nhất thúc đảy sụ phát

triển

- Nền kinh tế mang tính học tập

- Nền kinh tế lấy thị trường toàn cầu là môi trường hoạt động chính

- Nền kinh tế phát triển bền vững do được nuôi dưỡng bằng nguồn năng lượng vô

tận và năng động là tri thức

Thực tiễn hai thập niên qua đã khẳng định,dưới tác động của cách mạng khoa học – công nghệ và toàn cầu hoá,kinh tế tri thức đang hình thành ở nhiều nước phát triển và sẽ trở thành một xu thế quốc tế lớn trong một,hai thập niên tới

Sự xuất hiện của các hoạt động sản xuất kinh doanh dựa trên tri thức

Nền kinh tế tri thức là nền kinh tế lấy sản xuất và kinh doanh tri thức làm nội dung chủ yếu.Tương lai của bất cứ doanh nghiệp nào cũng không chỉ phụ thuộc vào việc sử dụng tiền bạc, nguyên vật liệu,nguồn nhân lực và máy móc thiết bị…mà còn phụ thuộc vào việc

xử lý và sử dụng những thông tin nội bộ và thông tin từ môi trường kinh doanh.Cách tốt