(Tiểu luận) phân tích nội dung quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độlực lượng sản xuất từ đó phân tích làm rõ vai trò của người laođộng trong giai đoạn hiện nay

Lực lượng sản xuất - Lực lượng sản xuất biểu hiện cho mối quan hệ giữa con người với tự nhiên trong quá trình sáng tạo ra của cải vật chất theo mục đích của con người nhằm đảm bảo sự tồn

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN VIỆN ĐÀO TẠO TIÊN TIẾN, CHẤT LƯỢNG CAO VÀ

POHE

-TIỂU LUẬN

Đề tài:

Phân tích nội dung quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ lực lượng sản xuất Từ đó phân tích làm rõ vai trò của người lao

động trong giai đoạn hiện nay.

Họ và Tên: Đinh Thanh Hằng

Mã sinh viên: 11222068

Lớp: Quản trị Kinh doanh Quốc tế CLC 64C Giảng viên: Nghiêm Thị Châu Giang

Hà Nội, 1/2023

Mục lục

LỜI MỞ ĐẦU 3

NỘI DUNG 4

1 CƠ SỞ LÍ LUẬN 4

1.1 Khái niệm và tổng quan về phương thức sản xuất 4

1.2 Những vấn đề cơ bản về quan hệ sản xuất và lực lượng sản xuất 4

1.2.1.Lực lượng sản xuất 4

1.2.2.Quan hệ sản xuất 5

1.3 Quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất 6

1.3.1.Giới thiệu mối quan hệ biện chứng của lực lượng sản xuất với quan hệ sản xuất 6

1.3.2.Vai trò quyết định của lực lượng sản xuất đối với quan hệ sản xuất 7

1.3.3.Sự tác động trở lại của quan hệ sản xuất đối với lực lượng sản xuất 8

1.3.4.Ý nghĩa phương pháp luận 9

2 THỰC TIỄN VỀ VAI TRÒ CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG TRONG XÃ HỘI ĐỔI MỚI HIỆN NAY 10

2.1 Vai trò của người lao động trong xã hội đổi mới hiện nay 11

2.1.1.Khái quát 11

2.1.2.Yếu tố tri thức 11

2.1.3.Yếu tố kỹ năng 12

2.1.4.Yếu tố khoa học – kỹ thuật 13

2.1.5.Tổng quan 14

3 GIẢI PHÁP 15

4 KẾT LUẬN 16

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 18

LỜI MỞ ĐẦU

Trong triết học cổ đại hay hiện đại, nhân loài con người vẫn luôn được coi là đối tượng được đặc biệt quan tâm đến Không chỉ vậy, còn có vai trò vô cùng quan trọng xuyên suốt quá trình sản xuất, khi người lao động là lực lượng sản xuất thiết yếu và chính của xã hội, trực tiếp tham gia sản xuất ra của cải vật chất Bởi lẽ toàn bộ các sản phẩm về vật chất

và cả tinh thần của xã hội đều do bàn tay và tri thức của con người tạo nên, không thể hoạt động riêng rẽ mà không có con người Từ đó ta thấy được rằng người lao động và lực lượng sản xuất nói riêng là cơ sở tồn tại của sự phát triển trong xã hội đổi mới, là vị trí không thể bị thay thế trong sản xuất và nền kinh tế đất nước

Với sự bùng nổ của các cuộc cách mạng công nghiệp và gần đây nhất là cách mạng công nghiệp 4.0, ta càng thấy rõ hơn vai trò của người lao động trong ngành công nghiệp sản xuất và kinh tế của một quốc gia khi ngày càng nhiều cơ hội được mở ra cho nền kinh tế Không chỉ vậy, vai trò của người lao động có tri thức, kỹ năng và khả năng vận dụng nhuần nhuyễn các thành tựu khoa học kĩ thuật trong công cuộc đổi mới ngày càng được xem trọng hơn cả Để có thể liên tục phát triển và hoàn thiện hơn, người lao động cần nỗ lực không ngừng học hỏi và phát triển các yếu tố quan trọng của chính mình Từ đó, thúc đẩy quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất

Do đó với bài tiểu luận của bộ môn Triết học lần này, em xin phép được trình bày về quy luật được nêu trên từ đó chỉ ra vai trò của người lao động trong xã hội ngày nay

NỘI DUNG

1 CƠ SỞ LÍ LUẬN

1.1 Khái niệm và tổng quan về phương thức sản xuất

- Phương thức sản xuất là cách thức con người tiến hành quá trình sản xuất vật chất ở những giai đoạn lịch sử nhất định của xã hội loài người Phương thức sản xuất là sự thống nhất giữa lực lượng sản xuất với một trình độ nhất định và quan hệ sản xuất tương ứng Đó là hai quan hệ “song trùng” của sản xuất xã hội

- Phương thức sản xuất là cách thức con người thực hiện đồng thời sự tác động giữa con người với tự nhiên và sự tác động giữa người với người để sáng tạo ra của cải vật chất phục vụ nhu cầu con người và xã hội ở những giai đoạn lịch sử nhất định

- Ngoài ra, phương thức sản xuất là sự thống nhất giữa lực lượng sản xuất ở một trình độ nhất định và quan hệ sản xuất tương ứng

1.2 Những vấn đề cơ bản về quan hệ sản xuất và lực lượng sản xuất

1.2.1 Lực lượng sản xuất

- Lực lượng sản xuất biểu hiện cho mối quan hệ giữa con người với tự nhiên trong quá trình sáng tạo ra của cải vật chất theo mục đích của con người nhằm đảm bảo sự tồn tại cũng như phát triển của xã hội Lực lượng sản xuất là sự kết hợp giữa người lao động với tư liệu sản xuất:

- Người lao động: Là những cá nhân có tri thức, năng lực, kinh nghiệm

và kỹ năng lao động của con người đối với tư liệu sản xuất để tạo ra vật chất trong quá trình sản xuất của xã hội

- Tư liệu sản xuất: Là tất cả điều kiện vật chất cần thiết để con người

tổ chức sản xuất, bao gồm tư liệu lao động và đối tượng lao động

Đối tượng lao động: Là những yếu tố vật chất cần có trong sản xuất

mà con người sử dụng tư liệu lao động tác động lên, bao gồm những cái có sẵn trong tự nhiên và những cái nhân tạo được con người tạo ra trong quá trình sản xuất

Tư liệu lao động: Là những yếu tố vật chất của sản xuất mà con

người dựa vào đó để tác động lên đối tượng lao động nhằm mục đích biến đổi đối tượng lao động thành sản phẩm đáp ứng yêu cầu của con người Tư liệu lao động bao gồm công cụ lao động và phương tiện lao động Công cụ lao động là yếu tố vật chất “trung gian”, “truyền dẫn” giữa người lao động và đối tượng lao động trong tiến hành sản xuất, giảm áp lực và tăng năng suất lao động

- Trong toàn bộ yếu tố của lực lượng sản xuất, người lao động là nguồn

gốc của của mọi sáng tạo trong sản xuất, là nhân tố hàng đầu giữ vai trò quyết định đối với lực lượng sản xuất Bên cạnh đó, công cụ lao động là yếu tố cơ bản, quan trọng không thể thiếu trong sản xuất Nó nắm giữ vai trò quyết định trực tiếp đến năng suất lao động và chất lượng sản phẩm, được dựa trên trình độ phát triển của công cụ lao động

1.2.2 Quan hệ sản xuất

- Quan hệ sản xuất là tổng hợp các quan hệ kinh tế - vật chất giữa

người với người trong quá trình sản xuất vật chất Là sự thống nhất của ba quan hệ: quan hệ về sở hữu đối với tư liệu sản xuất, quan hệ trong tổ chức quản lý và trao đổi hoạt động với nhau, quan hệ về phân phối sản phẩm lao động Ba quan hệ có sự thống nhất chặt chẽ, đều tác động thúc đẩy hoặc kìm hãm lẫn nhau

Quan hệ về sở hữu đối với tư liệu sản xuất: Là quan hệ giữa các tập

đoàn người trong việc chiếm hữu, sử dụng các tư liệu sản xuất xã hội Đây là quan hệ xuất phát, cơ bản trung tâm và có vai trò quyết định bản chất và tính chất của quan hệ sản xuất nói chung

Discover more

from:

TLTHK31

Document continues below

Tiểu luận triết

học

Đại học Kinh tế…

33 documents

Go to course

Tiểu luận Triết học -triết học

Tiểu luận

triết học 100% (4)

17

TIỂU LUẬN TRIẾT TUẦN 7 - Neu

Tiểu luận

triết học 100% (4)

16

Tiểu-luận - thầy sinh

Tiểu luận

triết học 100% (4)

14

Tiểu luận Triết

Tiểu luận

triết học 100% (3)

16

Bài làm kiểm tra tự luận PTTC (E-…

Tiểu luận

triết học 100% (1)

7

Quan hệ về tổ chức và quản lý sản xuất: Là quan hệ giữa các tập

đoàn người trong việc tổ chức sản xuất và phân công lao động Quan

hệ này có vai trò quan trọng đối với quy mô, tốc độ và hiệu quả của nền sản xuất

Quan hệ về phân phối sản phảm lao động: Là quan hệ giữa các tập

đoàn người trong việc phân phối sản phẩm lao động xã hội, đề cập đến cách thức và quy mô vật chất được thụ hưởng Quan hệ này có vai trò

vô cùng thiết yếu, kích thích trực tiếp lợi ích con người, thúc đẩy tốc

độ và nhịp điệu sản xuất

1.3 Quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất

1.3.1 Giới thiệu mối quan hệ biện chứng của lực lượng sản xuất với quan hệ sản xuất

- Lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất là hai thành tố cơ bản cấu

thành nên phương thức sản xuất Chúng tồn tại trong một mối quan hệ thống nhất về biện chứng và ràng buộc lẫn nhau, trong đó lực lượng quyết định quan hệ sản xuất, còn quan hệ sản xuất thì tác động to lớn trở lại lực lượng sản xuất

- Lực lượng sản xuất là nội dung vật chất có tính chất năng động và

luôn vận động không ngừng, còn quan hệ sản xuất đóng vai trò về mặt hình thức xã hội và tính ổn định tương đối

- Khi lực lượng sản xuất phát triển qua mỗi thời kì, đòi hỏi sự điều

chỉnh và thay đổi sao cho phù hợp của quan hệ sản xuất, từ sự thích ứng phù hợp này thì lực lượng sản xuất lại tiếp tục phát triển Từ đó,

ta hiểu rằng nếu quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất thì sẽ thúc đẩy lực lượng sản xuất tiếp tục phát triển Ngược lại, nếu sự thay đổi không phù hợp và tương thích thì sẽ kìm hãm sự phát triển này

Triết - Tiểu luận Triết học - Mác Lênin

Tiểu luận triết

16

1.3.2 Vai trò quyết định của lực lượng sản xuất đối với quan hệ sản xuất

- Ta biết rằng lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất có mối quan

hệ ràng buộc và thống nhất với nhau, xuyên suốt sự vận động của mâu thuẫn biện chứng thì lực lượng sản xuất có vai trò quyết định lên quan hệ sản xuất

- Biện chứng giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất là mối

quan hệ khách quan vốn có của quá trình sản xuất vật chất Mà cơ

sở khách quan quy định sự vận động, phát triển không ngừng của lực lượng sản xuất là do tính năng động và cách mạng trong sự phát triển công cụ lao động; do vai trò quan trọng của người lao động – lực lượng sản xuất hàng đầu; do tính kế thừa của sự phát triển xuyên suốt qua các thời kì lịch sự của lực lượng sản xuất

- Sự phù hợp giữa quan hệ sản xuất với trình độ phát triển của lực

lượng sản xuất là đòi hỏi khách quan của nền sản xuất trong xã hội Sự mâu thuẫn giữa tính vận động, phát triển và tính đứng im của hai thành tố có thể tạo nên “xiềng xích” kìm hãm lại sự phát triển của lực lượng sản xuất

- Từ đó, ta hiểu khi lực lượng phát triển tiếp tục phát triển trình độ

sẽ tạo nên mâu thuẫn với quan hệ sản xuất hiện có, khiến nó trở nên lạc hậu và lỗi thời Đòi hỏi tất yếu của nền sản xuất là phải xóa bỏ đi quan hệ sản xuất lỗi thời này và thiết lập nên quan hệ sản xuất mới để phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất mới đã tiếp tục phát triển

- Nhờ có những lực lượng sản xuất mới này mà con người thay đổi

phương thức sản xuất trong xã hội, từ đó thay đổi tất cả những quan hệ xã hội do sự thay đổi về phương thức sản xuất và cách kiếm sống của mình

- Ví dụ như ở thời kì nguyên thủy, với quan hệ sản xuất là công hữu

về tư liệu sản xuất với trình độ lao động thấp và công cụ thô sơ; khi lịch sử tiếp tục phát triển đến thời kì hiện đại với trình độ lao động phát triển và công cụ ngày càng tiên tiến thì quan hệ sản xuất

có thêm nhiều những hình thức sở hữu về tư liệu sản xuất

1.3.3 Sự tác động trở lại của quan hệ sản xuất đối với lực lượng sản xuất

- Do quan hệ sản xuất là hình thức xã hội có tính độc lập tương đối,

nó có thể quyết định lên phạm vi của sản xuất, đến thái độ của người lao động, khuynh hướng, động lực và sự ứng dụng khoa học, công nghệ; từ đó có tác động mạnh mẽ trở lại đối với lực lượng sản xuất và không hoàn toàn phụ thuộc vào lực lượng sản xuất

- Vai trò của quan hệ sản xuất đối với lực lượng sản xuất được thể hiện qua sự phù hợp về biện chứng, mà sự phù hợp này chính là đòi hỏi khách quan của nền sản xuất như đã đề cập Đây là một trạng thái mà quan hệ sản xuất là “hình thức phát triển” của lực lượng sản xuất; bao gồm sự kết hợp giữa các yếu tố tạo nên phương thức sản xuất, giữa các yếu tố tạo nên quan hệ sản xuất Ngoài ra, sự phù hợp biện chứng còn bao gồm việc tạo ra các điều kiện tối ưu cho việc sử dụng và kết hợp giữa người lao động và tư liệu sản xuất

- Lúc này, sự tác động trở lại lực lượng sản xuất của quan hệ sản xuất có thể diễn ra theo hai hướng đi:

+ Nếu quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, nó sẽ “tạo địa bàn đầy đủ”, một khuynh hướng phù hợp và động lực mạnh mẽ, từ đó thúc đẩy và tạo điều kiện cho lực lượng sản xuất phát triển Và tác động này thường xảy

ra ở những giai đoạn đầu và giữa của mỗi xã hội Nền sản xuất

lúc này phát triển đúng hướng đi, giúp quy mô sản xuất được

mở rộng và những thành tựu về khoa học công nghệ liên tục được áp dụng

+ Ngược lại, nếu quan hệ sản xuất không phù hợp với trình độ của lực lượng sản xuất, “đi sau” hoặc “vượt trước” đều sẽ tạo nên xiềng xích trói buộc sự phát triển Lúc này, không chỉ kìm hãm lại trình độ phát triển mà còn phá hoại lực lượng sản xuất, tuy nhiên sự kìm hãm này chỉ diễn ra trong giới hạn và điều kiện nhất định Tác động này thường có ở giai đoạn cuối của mỗi xã hội khi đã có sự xuất hiện của lực lượng sản xuất mới

- Sự phù hợp xảy ra trong sự vận động và phát triển, là một quá trình thường xuyên diễn ra mâu thuẫn và giải quyết những mâu thuẫn ấy Bên cạnh đó, sự phù hợp này quy định mục đích và xu hướng phát triển của nền sản xuất, hình thành nên hệ thống động lực giúp thúc đẩy năng suất lao động từ đó đem lại hiệu quả, chất lượng đến nền sản xuất xã hội

- Được biết, quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất là quy luật phổ biến cơ bản của sự vận động và phát triển xã hội, tác động đến toàn bộ tiến trình lịch sử của nhân loại

- Sự tác động biện chứng giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất làm cho lịch sử của xã hội loài người là lịch sử kế tiếp nhau của các phương thức sản xuất Từ phương thức sản xuất cộng sản nguyên thủy qua chiếm hữu nô lệ, phương thức sản xuất phong kiến, phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa và hiện tại đang phát triển lên phương thức sản xuất cộng sản chủ nghĩa

1.3.4 Ý nghĩa phương pháp luận

- Quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất có ý nghĩa phương pháp luận vô cùng quan trọng

và thiết yếu

- Trong thực tiễn, muốn phát triển kinh tế cần bắt đầu từ việc phát triển lực lượng sản xuất, mà trên hết là lực lượng lao động và công

cụ lao động Muốn xóa bỏ một quan hệ sản xuất cũ không phù hợp theo đòi hỏi tất yếu của nền sản xuất cần được căn cứ vào trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, yêu cầu khách quan của quy luật kinh tế nhằm chống tùy tiện, chủ quan và duy ý chí

- Nhận thức đúng đắn về quy luật trên có ý nghĩa vô cùng lớn đối với vấn đề quán triệt và vận dụng quan điểm, đường lối của Đảng

và Nhà nước ta về đổi mới tư duy kinh tế Trong quá trình đổi mới đất nước, Đảng ta vẫn luôn quan tâm đến việc nhận thức và vận dụng đúng đắn quy luật này vào sự nghiệp phát triển kinh tế và xã hội Sự vận dụng đúng đắn quy luật này còn chính là nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay

2 THỰC TIỄN VỀ VAI TRÒ CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG TRONG XÃ HỘI ĐỔI MỚI HIỆN NAY

- Người lao động được xem là những chủ thể sáng tạo, có tri thức, kỹ năng

và kinh nghiệm lao động cùng năng lực làm việc khi tham gia vào quá trình sản xuất trong xã hội Họ là những con người trực tiếp tham gia, tạo

ra và tác động tư liệu lao động lên đối tượng để sản xuất ra những sản phẩm chỉn chu Họ có kỹ năng và năng lực phối hợp cùng các công nghệ hiện đại, tối tân để tạo nên những sản phẩm đáp ứng tốt nhu cầu của con người với chất lượng và năng suất cao

- Sự tác động giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất tạo nên các quy

luật về sự phù hợp giữa quan hệ sản xuất với trình độ phát triển, được xem là quy luật cơ bản và phổ biến nhất quyết định đến sự phát triển và