(Tiểu luận) phân tích quy luật chuyển hóa từ những thay đổi về lượng dẫn đếnnhững thay đổi về chất và ngược lại từ đó rút ra phương pháp luận gắn liềnvới ngành học và bản thân em

Chứcnăng này thể hiện ở chỗ, con người dựa vào các nguyên lý, được cụ thể hóabằng các cặp phạm trù và quy luật cơ bản của phép biện chứng duy vật để đề racác nguyên tắc tương ứng định hư

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

VIỆN NGÂN HÀNG – TÀI CHÍNH

_ _

BÀI TẬP LỚN Môn: Triết học Mác – Lênin

Đề bài: Phân tích quy luật chuyển hóa từ những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất và ngược lại Từ đó rút ra phương pháp luận gắn liền với ngành học và bản thân em.

Họ và tên: ĐÀO MINH TRANG Lớp: THMLN_41

Mã SV: 11226344

Hà Nội – 2022

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 3

NỘI DUNG 5

A Phần Lý thuyết - Phân tích nội dung quy luật những thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất và ngược lại 5

I Tổng quan 5

1 Về chất 5

2 Về lượng 7

3 Khái niệm về độ, điểm nút 8

4 Bước nhảy 8

II Mối quan hệ giữa chất và lượng 9

1 Sự biến đổi về lượng dẫn đến sự biến đổi về chất 9

2 Chất mới ra đời lại bao hàm một lượng mới tương ứng 10

3 Tác động ngược 10

III Nội dung quy luật 11

IV Ý nghĩa của phương pháp luận 11

B Phần liên hệ thực tiễn 12

1 Liên hệ với ngành học 12

2 Liên hệ bản thân 16

KẾT LUẬN 19

2

MỞ ĐẦU

Phép biện chứng duy vật là “linh hồn sống”, là “cái quyết định” của chủnghĩa Mác, bởi khi nghiên cứu các quy luật phát triển phổ biến của hiện thựckhách quan và của nhận thức khoa học, phép biện chứng duy vật thực hiện chứcnăng phương pháp luận chung nhất của hoạt động nhận thức và thực tiễn Chứcnăng này thể hiện ở chỗ, con người dựa vào các nguyên lý, được cụ thể hóabằng các cặp phạm trù và quy luật cơ bản của phép biện chứng duy vật để đề racác nguyên tắc tương ứng định hướng hoạt động lý luận và thực tiễn của mình.Trong “Toàn tập”, V.I.Lênin viết: “Khái niệm quy luật là một trong nhữnggiai đoạn của sự nhận thức của con người về tính thống nhất và về liên hệ, về sựphụ thuộc lẫn nhau và tính chỉnh thể của quá trình thế giới”

Mọi quy luật đều thể hiện cái phổ biến vốn có ở các giai đoạn vận động,thể hiện sự thống nhất các đối tượng đa dạng Do vậy, những mối liên hệ đượcphản ánh trong các quy luật cũng không mang tính đơn chất nhất Mặt khác,điều đó không có nghĩa là những mối liên hệ phổ biến được phản ánh trong quyluật đã thâu tóm hết mọi đối tượng khách quan Mức độ chung của các đối tượng

là khác nhau nên các quy luật cũng có mức độ phổ biến khác nhau và một cáchtương đối có thể chia tất cả các quy luật thành ba nhóm: quy luật riêng, quy luậtchung và quy luật phổ biến Những quy luật của phép biện chứng mang tính phổbiến, phản ánh những mối liên hệ phổ biến của tất cả các đối tượng hiện thực,đồng thời cũng phản ánh cả nội dung chung, thống nhất vốn có ở các quy luậtnhóm thứ nhất và nhóm thứ hai

Việc nhận thức các quy luật khách quan, nhất là các quy luật phổ biến, có

ý nghĩa thực tiễn to lớn, tạo điều kiện cho con người làm chủ tốt hơn tự nhiên và

xã hội Những quy luật phổ biến của phép biện chứng duy vật khái quát cáchthức, nguyên nhân và khuynh hướng vận động, phát triển của sự vật, hiện tượng,phản ánh bản chất biện chứng của thế giới khách quan vốn được con người rút

ra từ trong lịch sử của giới tự nhiên và lịch sử của xã hội loài người Các quyluật này định hướng việc nghiên cứu các quy luật đặc thù, mối liên hệ giữa

This is a preview

Do you want full access? Go

Premium and unlock all 21 pages

Access to all documentsGet Unlimited DownloadsImprove your grades

Log in

chúng, từ đó tạo ra cơ sở khách quan cho mối liên hệ giữa triết học duy vật biệnchứng với khoa học chuyên ngành.

Phép biện chứng duy vật có ba quy luật cơ bản là quy luật chuyển hóa từnhững thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất và ngược lại, quy luậtthống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập và quy luật phủ định của phủ định.Trong bài tiểu luận này, em xin trình bày quy luật đầu tiên của phép biện chứngduy vật - đó là quy luật chuyển hóa giữa lượng – chất, từ đó rút ra ý nghĩa thựctiễn và vận dụng quy luật trên nhằm phát triển bản thân, áp dụng vào ngành học.Bài tiểu luận của em gồm 3 phần: Mở đầu, Nội dung và Kết luận Trong

đó phần nội dung bao hàm hai ý chính Thứ nhất là lý thuyết phân tích nội dungquy luật những thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất và ngược lại Bêncạnh những khái niệm, định nghĩa về lượng, chất, bước nhảy, em đã đưa ra vàilời trích dẫn và minh chứng cụ thể để làm sáng rõ nội dung của từng mục Thứhai là phần liên hệ thực tiễn, được chia ra thành 2 đối tượng lớn – ngành học Tàichính ngân hàng và bản thân mỗi người Trên cơ sở đó đi đến kết luận cuối cùng

về vai trò quan trọng, tính thiết thực của quy luật và đề xuất phương hướng nhậnthức, hành động cho con người

Do kiến thức và năng lực của em còn hạn chế, cũng như đây là lần đầuviết tiểu luận nên em không tránh khỏi những sai sót trong quá trình làm bài Vìvậy, em rất mong nhận được sự góp ý của các thầy cô giáo để học hỏi, trau dồikinh nghiệm và làm tốt hơn trong các bài tiểu luận lần sau

Em xin chân thành cảm ơn ạ

4

NỘI DUNG

A Phần Lý thuyết - Phân tích quy luật những thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất và ngược lại:

Quy luật chuyển hóa từ những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi

về chất và ngược lại là một trong ba quy luật cơ bản của phép biện chứng duyvật Quy luật trên không chỉ làm rõ cách thức chung nhất của sự vận động vàphát triển, mà còn chỉ ra tính chất của sự vận động và phát triển đó

- Ví dụ:

+ Nước biển luôn luôn có vị mặn

+ Nguyên tố lưu huỳnh là một phi kim phổ biến, có dạng gốc là chất rắn kết tinhmàu vàng chanh, nhiệt độ nóng chảy là 444,6°C, khi đốt cháy xuất hiện mùi hắc

dị thường, Những thuộc tính (tính chất) này phản ánh chất riêng của lưuhuỳnh, phân biệt nó với những phi kim khác

+ Cuộc Cách mạng tháng Tám năm 1945 ở nước ta, dưới sự lãnh đạo của Đảngcủa giai cấp công nhân, một mặt, đánh đuổi bọn thực dân xâm lược, giành lạiquyền độc lập cho dân tộc, mặt khác, đánh đổ sự thống trị của giai cấp phongkiến, giành quyền dân chủ cho nhân dân Vì vậy, cuộc cách mạng ấy, về chất, làmột cuộc cách mạng dân tộc, dân chủ nhân dân, khác về chất so với những cuộccách mạng khác

b) Đặc điểm:

5

- Đặc điểm cơ bản của chất là nó thể hiện tính ổn định tương đối của sự vật, hiệntượng Trong quá trình tồn tại và phát triển gồm nhiều giai đoạn, mỗi sự vật,hiện tượng không phải chỉ có một chất mà có thể có nhiều chất.

- Chất và sự vật có mối quan hệ chặt chẽ, không tách rời nhau Trong hiện thựckhách quan không thể tồn tại sự vật không có chất và không thể có chất nằmngoài sự vật Chất của sự vật được biểu hiện qua những thuộc tính của nó nhưngkhông phải bất kỳ thuộc tính nào cũng là biểu hiện chất của sự vật

- Những thuộc tính cơ bản được tổng hợp lại tạo thành chất của sự vật Chínhchúng quy định sự tồn tại, sự vận động và sự phát triển của sự vật, chỉ khi nàochúng thay đổi hay mất đi thì sự vật mới thay đổi hay mất đi Những thuộc tínhcủa sự vật chỉ bộc lộ qua các mối liên hệ cụ thể với các sự vật khác Sự phânchia thuộc tính thành thuộc tính cơ bản và thuộc tính không cơ bản cũng chỉmang tính chất tương đối, tùy theo từng mối quan hệ

- Chất của sự vật không chỉ được quy định bởi chất của những yếu tố tạo thành

mà còn bởi phương thức liên kết giữa các yếu tố ấy Trong hiện thực các sự vậtđược tạo thành bởi các yếu tố như nhau, song chất của chúng lại khác

- Chất luôn gắn liền với lượng của sự vật

+ Khác nhau: Tuy cùng xuất hiện trong khoảng thời gian đầu kháng Pháp nhưngcuộc khởi nghĩa nông dân Yên Thế không thuộc phong trào Cần Vương Chúngkhác nhau hoàn toàn về chất: Khởi nghĩa Yên Thế mang tính chất tự vệ, tự phát;còn Phong trào Cần Vương lại theo ý thức hệ phong kiến và thể hiện tinh thầndân tộc sâu sắc

This is a preview

Do you want full access? Go

Premium and unlock all 21 pages

Access to all documentsGet Unlimited DownloadsImprove your grades

Log in

- Trong mối quan hệ với động vật thì các thuộc tính có khả năng chế tạo, sử dụng

công cụ, có tư duy là thuộc tính cơ bản của con người còn những thuộc tínhkhác không là thuộc tính cơ bản Song trong quan hệ giữa những con người cụthể với nhau thì những thuộc tính của con người về nhân dạng, về dấu vân tay, lại trở thành thuộc tính cơ bản

2 Về lượng:

a) Khái niệm:

- Lượng là khái niệm dùng để chỉ tính quy định vốn có của sự vật, hiện tượng vềmặt quy mô, trình độ phát triển, các yếu tố biểu hiện ở số lượng các thuộc tính, ởtổng số các các bộ phận, ở đại lượng, ở tốc độ và nhịp điệu vận động và pháttriển của sự vật, hiện tượng

- Lượng còn biểu hiện ở kích thước (dài, ngắn), số lượng (lớn, nhỏ), tổng số (ít,nhiều), trình độ (cao, thấp), tốc độ vận động (nhanh, chậm), màu sắc (đậm,nhạt),

- Ví dụ: + Đối với mỗi quốc gia, lượng là dân số, diện tích lãnh thổ của nước ấy + Đối với mỗi phân tử nước (H O), lượng là số nguyên tử tạo thành nó,2tức hai nguyên tử Hi-đrô (H) và một nguyên tử Ô-xi (O)

+ Vận tốc của một con báo Cheetah có thể đạt tới 112-120 km/h.b) Đặc điểm:

- Đặc điểm cơ bản của lượng là tính khách quan vì nó là một dạng biểu hiện củavật chất, chiếm một vị trí nhất định trong không gian và tồn tại trong thời giannhất định Lượng không phụ thuộc vào ý chí, ý thức của con người

- Trong sự vật, hiện tượng có nhiều loại lượng khác nhau; có lượng là yếu tố quyđịnh bên trong, có lượng chỉ thể hiện yếu tố bên ngoài của sự vật, hiện tượng Sựvật hiện tượng càng phức tạp thì lượng của chúng cũng phức tạp theo

- Lượng có thể đo, đếm được hoặc có thể nhận biết được bằng năng lực trừutượng hóa, khái quát hóa

7

- Bản thân lượng không nói lên sự vật đó là gì, các thông số về lượng không ổnđịnh mà thường xuyên biến đổi cùng với sự vận động biến đổi của sự vật, đó làmặt không ổn định của sự vật.

c) Ví dụ:

- Trình độ nhận thức tri của một người, ý thức trách nhiệm cao hay thấp của một

công dân,

- Tốc độ của ánh sáng trong mỗi trường chân không có giá trị chính xác bằng 299

792 458 m/s, thông số này có thể thay đổi khi ánh sáng truyền đi trong một môitrường khác ( Ví dụ: môi trường tự nhiên có không khí)

3 Khái niệm về độ, điểm nút:

a) Khái niệm:

- Độ là khái niệm dùng để chỉ mối liên hệ thống nhất và quy định lẫn nhau giữa

chất với lượng; là giới hạn tồn tại mà trong đó sự biến đổi về lượng chưa làmthay đổi về chất của sự vật, hiện tượng

- Điểm nút là điểm giới hạn mà tại đó sự thay đổi về lượng đạt tới chỗ phá vỡ độ

cũ, làm cho chất của sự vật, hiện tượng thay đổi và chuyển thành chất mới; làthời điểm bước nhảy bắt đầu xảy ra

b) Ví dụ:

- Ví dụ 1: 0 C và 100 C là điểm nút để nước chuyển sang trạng thái rắn hoặc trạng thái khí (bay hơi)

- Ví dụ 2: Trong điều kiện bình thường, sắt (Fe) tinh khiết có trạng thái rắn Nếu

tăng nhiệt độ lên đến 1538 C, sắt sẽ nóng chảy Trong ví dụ này, độ là khoảnggiới hạn mà trong đó nhiệt độ của sắt chưa đạt tới 1538 C và điểm nút là 1538 C.

- Ví dụ 3: Sự kiện Nguyễn Ái Quốc đọc được bản Sơ thảo Luận cương của Lê-nin

vào năm 1920 là một điểm nút Luận cương của Lênin đã tạo ra bước ngoặt cănbản về chất trong sự phát triển nhận thức, tư tưởng và lập trường chính trị củaNguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh trong quá trình tìm đường cứu nước Hướng điđúng đắn của sự nghiệp giải phóng dân tộc đã được xác định, chấm dứt cuộckhủng hoảng lâu dài, sâu sắc về đường lối của cách mạng Việt Nam

8

4 Bước nhảy:

a) Khái niệm:

- Bước nhảy là khái niệm dùng để chỉ giai đoạn chuyển hóa cơ bản về chất của sự

vật, hiện tượng do những thay đổi về lượng trước đó gây ra, là bước ngoặt cơbản trong sự biến đổi về lượng Bước nhảy kết thúc một giai đoạn biến đổi vềlượng, là sự gián đoạn trong quá trình vận động liên tục của sự vật, hiện tượng b) Phân loại:

- Căn cứ vào quy mô và nhịp độ của bước nhảy, có bước nhảy toàn bộ và bước

nhảy cục bộ Tuy nhiên, sự phân biệt bước nhảy toàn bộ hay cục bộ chỉ có ýnghĩa tương đối, bởi vì chúng đều là kết quả của quá trình thay đổi về lượng.+ Bước nhảy toàn bộ làm cho tất cả các mặt, các bộ phận, các yếu tố của

sự vật, hiện tượng thay đổi

+ Bước nhảy cục bộ chỉ làm thay đổi một số mặt, một số yếu tố, một số

bộ phận của chúng Ta có thể thấy điều này thông qua vòng đời của một conong Ban đầu, trứng ong sẽ phát triển thành ấu trùng không có chân và mắt; khi

ấu trùng phát triển, nó sẽ lột xác (lột lớp da bên ngoài) nhiều lần Trong lỗ tổ bịbịt kín, ấu trùng bắt đầu xây một cái kén quanh nó và chuyển thành nhộng Quátrình này sẽ phát triển ấu trùng thành con ong hoàn thiện, với đầy đủ đầu, ngực,bụng, cánh và chân Kết thúc thời kỳ nhộng, chúng cắn vỏ nắp sáp chui ra ngoài,các bộ phận cơ thể cũng dần trở nên cứng cáp và hoàn thiện, phát triển thànhong trưởng thành

- Căn cứ vào thời gian của sự thay đổi về chất và dựa trên cơ chế của sự thay đổi

đó, có bước nhảy tức thời và bước nhảy dần dần

+ Bước nhảy tức thời làm chất của sự vật, hiện tượng biến đổi mau chóng

ở tất cả các bộ phận Chẳng hạn, khối lượng Uranium 235 (Ur 235) được tăngđến khối lượng tới hạn thì sẽ xảy ra vụ nổ nguyên tử trong chốc lát

+ Bước nhảy dần dần là quá trình thay đổi về chất diễn ra bằng cách tíchlũy dần những yếu tố của chất mới và loại bỏ dần các yếu tố của chất cũ Trongtrường hợp này các sự vật, hiện tượng biến đổi chậm hơn Quá trình thoát xác

This is a preview

Do you want full access? Go

Premium and unlock all 21 pages

Access to all documentsGet Unlimited DownloadsImprove your grades

Log in

của bướm là một ví dụ điển hình cho bước nhảy dần dần Các đặc điểm củanhộng sẽ mất đi trong quá trình chúng biến đổi cơ thể.

 Lưu ý:

- Sự phân biệt giữa chất và lượng chỉ có ý nghĩa tương đối, tùy theo từng mối

quan hệ mà xác định đâu là lượng và đâu là chất; cái là lượng trong mối quan hệnày, lại có thể là chất trong mối quan hệ khác

- Độ được giới hạn bởi hai điểm nút và sự thay đổi về lượng đạt tới điểm nút trên

sẽ dẫn đến sự ra đời của chất mới Sự thống nhất giữa lượng mới và chất mới tạo

ra độ mới và điểm nút mới

II Mối quan hệ giữa chất và lượng:

1 Sự biến đổi về lượng dẫn đến sự biến đổi về chất:

- Sự biến đổi về chất của các sự vật và hiện tượng bao giờ cũng bắt đầu từ sự biến

đổi về lượng Sự biến đổi này diễn ra một cách dần dần Quá trình biến đổi ấyđều có ảnh hưởng đến trạng thái chất của sự vật và hiện tượng, nhưng chất của

sự vật và hiện tượng chưa biến đổi ngay

- Khi sự biến đổi về lượng đạt đến một giới hạn nhất định, phá vỡ sự thống nhất

giữa chất và lượng thì chất mới ra đời thay thế chất cũ, sự vật mới ra đời thaythế sự vật cũ

2 Chất mới ra đời lại bao hàm một lượng mới tương ứng:

- Mỗi sự vật và hiện tượng đều có chất đặc trưng và lượng đặc trưng phù hợp với

nó Vì vậy, khi một chất mới ra đời lại bao hàm một lượng mới để tạo thành sựthống nhất mới giữa chất và lượng

- Nghiên cứu về cách thức vận động, phát triển của sự vật và hiện tượng rất có ý

nghĩa đối với chúng ta trong cuộc sống

- Để tạo ra sự biến đổi về chất, nhất thiết phải tạo ra sự biến đổi về lượng đến một

giới hạn nhất định Vì vậy, trong học tập và rèn luyện, chúng ta phải kiên trì,nhẫn nại, không coi thường việc nhỏ; mọi hành động nôn nóng hoặc nửa vời đềukhông đem lại kết quả như mong muốn

3 Tác động ngược:

10

Sự thay đổi về chất tác động trở lại đối với sự thay đổi về lượng Lượngthay đổi luôn luôn trong mối quan hệ với chất, chịu sự tác động của chất Song

sự tác động của chất đối với lượng rõ nét nhất khi xảy ra bước nhảy về chất, chấtmới thay thế chất cũ, nó quy định quy mô và tốc độ phát triển của lượng mớitrong một độ mới Khi chất mới ra đời, nó không tồn tại một cách thụ động, mà

có sự tác động trở lại đối với lượng, được biểu hiện ở chỗ: chất mới sẽ tạo ramột lượng mới phù hợp với nó để có sự thống nhất mới giữa chất và lượng Sựquy định này có thể được biểu hiện ở quy mô, nhịp độ và mức độ phát triển mớicủa lượng

Khi lượng biến đổi đến điểm nút thì diễn ra bước nhảy, chất mới ra đờithay thế cho chất cũ, sự vật mới ra đời thay thế cho sự vật cũ, nhưng rồi nhữnglượng mới này tiếp tục biến đổi đến điểm nút mới lại xảy ra bước nhảy mới Cứnhư vậy, quá trình vận động, phát triển của sự vật diễn ra theo cách thức từnhững thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất một cách vô tận Đó làquá trình thống nhất giữa tính tuần tự, tiệm tiến, liên tục với tính gián đoạn,nhảy vọt trong sự vận động, phát triển Nhà hoạt động vì quyền trẻ em MarianWright Edelman cho biết: "Chúng ta không phải gắng sức tìm cách tạo ra sựkhác biệt lớn mà phớt lờ đi những thay đổi nhỏ hàng ngày Chính những thayđổi nhỏ, từng bước một, sẽ tạo ra những khác biệt lớn mà hiện ta chưa thấyđược"

III Nội dung quy luật:

Mối quan hệ giữa các khái niệm cấu thành quy luật chỉ ra rằng, mỗi sựvật, hiện tượng là một thể thống nhất giữa hai mặt chất và lượng, chúng tác độngbiện chứng lẫn nhau theo cơ chế khi sự vật, hiện tượng đang tồn tại, chất vàlượng thống nhất với nhau ở một độ; nhưng cũng trong phạm vi độ đó, chất vàlượng đã tác động lẫn nhau làm cho sự vật, hiện tượng dần biến đổi bắt đầu từlượng Quá trình thay đổi của lượng diễn ra theo xu hướng hoặc tăng hoặc giảmnhưng không lập tức dẫn đến sự thay đổi về chất của sự vật, hiện tượng; chỉ khinào lượng thay đổi đến giới hạn nhất định (đến độ) mới dẫn đến sự thay đổi về

11