(Tiểu luận) lý luận mác xít về mối quan hệ giữa vật chất và ý thức và sự vận dụng trong giải quyết vấn đề việc làm, thất nghiệp của sinh viên đã tốt nghiệp

Nổ bật hơn bao giờ hết của sự phát triển phạm trù vật chất là định nghĩa vật chất của hai nhà triết học Hy lạp cổ đại Leucippus và Democritos khi cho rằng vật chất là nguyên tử - những h

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

Viện đào tạo Tiên tiến, Chất lượng cao và POHE

TIỂU LUẬN TRIẾT HỌC MÁC-LÊNIN

Đề tài: “Lý luận Mác-xít về mối quan hệ giữa vật chất và ý thức và sự vận dụng trong giải quyết vấn đề việc làm, thất nghiệp của sinh viên đã tốt nghiệp”

Giảng viên hướng dẫn Lê Ngọc Thông :

Sinh viên thực hiện: Phạm Thùy Chi Lớp: QTKDQT CLC 64A

Năm học: 2022-2023

Hà Nội – 2023

PHẦN MỞ ĐẦU Trong lịch sử nhân loại, triết học đã được ra đời và được coi là một bộ môn

đóng vai trò cực kỳ quan trọng đối với loài người Thế giới xung quanh chúng ta có

vô vàn hiện tượng, sự vật đa dạng và phong phú Mặc dù đa dạng, phong phú đến đâu thì ta cũng phân chia chúng về hai lĩnh vực vật chất và ý thức Đó chính là một trong những vấn đề cơ bản lớn của triết học Trên thực tế, có rất nhiều quan điểm triết học bàn luận về mối quan hệ giữa vật chất và ý thức, nhưng chỉ có lý luận triết học của Mác - Lênin có thể coi là đúng đắn nhất và được biết đến bởi nhiều người, đó là vật chất là cái có trước, ý thức là cái có sau

Thời gian vừa qua, nền kinh tế Việt Nam đã phần nào chứng minh được vị thế của mình với các quốc gia trên thế giới Vượt qua bao nhiêu khó khăn, thách thức sau gần ba năm chịu ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 cũng như nguy cơ mất an ninh lương thực, năng lượng do vấn đề chính trị và xung đột vũ trang, kinh tế Việt Nam được dự báo và đánh giá tích cực bởi các tổ chức quốc tế Và kết quả tăng trưởng kinh tế của nước ta trong năm 2022 đã cho thấy rõ điều đó Điều này đồng nghĩa với việc chất lượng đầu vào của đại đa số doanh nghiệp, công ty sẽ cao hơn so với giai đoạn kinh tế trước rất nhiều Bằng chứng cho việc này là sự gia tăng cắt giảm nhân lực của một lượng lớn doanh nghiệp Song, trên thực tế, tỉ lệ thất nghiệp của sinh viên

ra trường ngày càng tăng Một đất nước phát triển phải đi lên từ nguồn lao động, mà sinh viên là lực lượng lao động trẻ, dồi dào, năng động, được đào tạo bài bản Vì vậy việc đào tạo chuyên môn, sử dụng hợp lý nguồn nhân lực hợp lý, hiệu quả là một việc rất cấp bách và quan trọng Đảng và nhà nước ta cần có những chính sách giải quyết việc làm và những giải pháp để khắc phục, hạn chế thất nghiệp ở sinh viên ra trường Mỗi người sẽ có một quan điểm, ý kiến riêng nên vấn đề này được nhìn nhận ở góc độ khác nhau Nguyên do là vì về mặt nhận thức, chủ thể chưa nhìn nhận vấn đề một cách tổng thể, toàn diện Do vậy ở bài tiểu luận này em sẽ vận dụng giữa vật chất

và ý thức của triết học Mác-Lenin để trình bày nguyên nhân của vấn đề và đưa ra một vài giải pháp Do kiến thức của bản thân còn hạn chế nên bài viết sẽ không tránh khỏi thiếu sót Vậy kính mong sự góp ý của thầy giáo cùng độc giả

Em xin chân thành cảm ơn!

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 2

MỤC LỤC 3

PHẦN 1: MỐI QUAN HỆ GIỮA VẬT CHẤT VÀ Ý THỨC 4

1 Quan niệm về vật chất và ý thức 4

1.1Vật chất 4

1.2 Ý thức 6

1.3 Mối quan hệ giữa vật chất và ý thức 8

PHẦN 2: VẬN DỤNG TRONG GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ VIỆC LÀM, THẤT NGHIỆP CỦA SINH VIÊN ĐÃ TỐT NGHIỆP 11

1.Thực trạng 11

2 Nguyên nhân 12

3 Giải pháp 15

KẾT LUẬN 18

PHẦN 1: MỐI QUAN HỆ GIỮA VẬT CHẤT VÀ Ý THỨC

1 Quan niệm về vật chất và ý thức

1.1 Vật chất

a Định nghĩa:

Có rất nhiều quan điểm, ý kiến, nhận định khác nhau về vật chất – một phạm trù triết học cơ bản cùng với ý thức Các nhà duy vật thời cổ đại quy vật chất về một vài dạng cụ thể và xem chúng là cơ sở đầu tiên của mọi vật trong vũ trụ là một dạng vật chất đơn nhất, vô định, vô hạn và tồn tại vĩnh viễn Nổ bật hơn bao giờ hết của sự phát triển phạm trù vật chất là định nghĩa vật chất của hai nhà triết học Hy lạp cổ đại Leucippus và Democritos khi cho rằng vật chất là nguyên tử - những hạt nhỏ nhất không thể phân chia và giống nhau về chất, tồn tại vĩnh viễn và chính sự phong phú của chúng về tư thế, hình dạng và cách sắp xếp đã tạo nên sự muôn màu muôn vẻ của mọi vật

Trong tác phẩm “Chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa kinh nghiệm phê phán”, V.I Lenin đã đưa ra định nghĩa về vật chất như sau: “Vật chất là một phạm trù triết học dùng để chỉ thực tại khách quan được đem lại cho con người trong cảm giác, được cảm giác của chúng ta chép lại, chụp lại, phản ánh, và tồn tại không lệ thuộc vào cảm giác” Không thể có một phạm trù nào rộng hơn, thì duy nhất về mặt phương

pháp luận, Lenin đã định nghĩa vật chất bằng cách đối lập nó với ý thức, xác định nó

là cái mà khi tác động lên giác quan của chúng ta thì sẽ gây ra cảm giác Định nghĩa vật chất của ông bao hàm các nội dung cơ bản sau: Thứ nhất, vật chất là thực tại khách quan – cái tồn tại hiện thực bên ngoài ý thức và không lệ thuộc vào ý thức

Thứ hai, vật chất là cái khi mà tác động vào giác quan của con người thì đem lại cho

con người cảm giác Thứ ba, vật chất là cái mà ý thức chẳng qua chỉ là sự phản ánh của nó

b Đặc tính của vật chất:

- Vận động là phương thức tồn tại của vật chất và là thuộc tính cố hữu của vật chất:

Ta nhận thấy rằng không ở nơi nào lại có vật chất mà không có sự vận động Vật chất dưới các dạng thức của nó luôn trong quá trình không ngừng biến đổi Thế giới vật chất, tồn tại từ những thiên thể khổng lồ đến những hạt nguyên tử vô cùng nhỏ bé, từ những hiện tượng tự nhiên đến những hiện tượng xã hội,… đều ở trang thái không ngừng vận động, biến đổi Biểu hiện sự tồn tại của nó là các hình dạng đa dạng, phong phú, muôn hình, muôn vẻ, vô tận cùng Trong hệ thống dày đặc ấy, chúng luôn ảnh hưởng, tác động qua lại lẫn nhau gây ra biến đổi nói chung, tức là vận động

Các nhà khoa học tự nhiên đã chứng minh quy luật bảo toàn và chuyển hóa năng lượng để nhận định cho quan niệm về tính không thể tạo ra và không bị tiêu diệt của vận động Vì vậy có thể nói một hình thức vận động ở dạng cụ thể có thể bị mất

đi để chuyển hóa thành hình thức vận động khác, còn vận động nói chung tồn tại vĩnh viễn gắn liền với bản than vật chất

Ph Ăngghen đã phân chia vận động của vật chất thành năm hình thức cơ bản:

cơ học, vật lý, hóa học, sinh học và xã hội dựa trên nguyên tắc: các hình thức vận động phải tương ứng với trình độ nhất định của tổ chức vật chất; các hình thức vận động có mối liên hệ phát sinh

Theo quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng, ngoài vận động ra, trạng thái ổn định về chất cũng như là hình thức biểu hiện sự tồn tại của sự vật còn là đứng

im Tuy nhiên, đứng im chỉ mang tính tạm thời Lấy ví dụ như khi một người đứng

im không có nghĩa là họ ở trạng thái đứng im mà trong cơ thể của họ vẫn luôn có sự vận hành, vận động của các bộ phận, cơ quan như tim vẫn đập, phổi vẫn luôn giúp ta

hô hấp,…

- Không gian và thời gian là những hình thức tồn tại của sự vật:

V.I Lenin từng viết: “Trong thế giới, không có gì ngoài vật chất đang vận động

và vật chất đang vận động không thể vận động ở đâu ngoài không gian và thời gian” Thật vậy, không gian và thời gian là hai hình thức tồn tại khác nhau, thuộc tính của

vật chất vận động mà không bao giờ tách rời nhau Nhưng theo lý mà nói, vật chất có

ba chiều không gian và một chiều thời gian

- Tính thống nhất vật chất của thế giới:

Tính thống nhất thực sự của thế giới là ở tính vật chất của nó, và tính vật chất này được chứng minh bằng một sự phát triển lâu dài và khó khan của triết học và khoa học tự nhiên chứ không phải bằng vài ba lời lẽ khéo léo của kẻ làm trò ảo thuật

1.2 Ý thức

a Nguồn gốc của ý thức:

- Nguồn gốc tự nhiên:

Ý thức là thuộc tính của vật chất dạng sống có tổ chức cao nhất là bộ óc người

Do vậy bộ óc người và ý thức tách rời là điều không thể Trên thực tế, trái đất hình thành và trải qua quá trình tiến hóa lâu dài đến sự xuất hiện của con người – lich sử phát triển năng lực phản ánh của thế giới vật chất mà cao nhất là trình độ phản ánh ý

thức Chính vì thế, sự xuất hiện con người và hình thành bộ óc của con người có năng lực phản ánh hiện thực khách quan là nguồn gốc tự nhiên của ý thức

- Nguồn gốc xã hội:

Dưới ảnh hưởng của sự lao động và giao tiếp quan hệ xã hội, sự ra đời của ý thức gắn liền với sự hình thành và phát triển của bộ óc con người Con người đã phải lao động sáng tạo từ đó tạo ra những vật phẩm thỏa mãn nhu cầu của họ để tồn tại Ví

dụ như viêc sáng tạo ra từ vũ khí để từ phòng vệ, săn bắn,… đến công cụ trồng trọt phục vụ cho nông nghiệp,… Ảnh hưởng của những hoạt động thực tiễn theo thời gian cũng làm cho nhận thức phát triển ngày một sâu sắc và sáng tạo hơn Từ đó, cho ra đời những vật phẩm mà chưa có trong giới tự nhiên Nhu cầu giao tiếp, trao đổi kinh nghiệm giữa người với người trong xã hội đã nảy sinh khi lao động mang tính xã hội

Từ đó, bộ máy phát âm, trung tâm ngôn ngữ trong bộ óc người được hình thành và hoàn thiện dần Ngôn ngữ là phương thức để ý thức tồn tại với tư cách là sản phẩm xã

Discover more

from:

2022/2023

Document continues below

Triết học Mác

Lênin

Đại học Kinh tế…

432 documents

Go to course

hội – lịch sử; đóng vai trò như một phương tiện giap tiếp, công cụ của tư duy, giúp con người trao đổi tư tưởng, lưu giữ, kết thừa,…

b Bản chất của ý thức:

- Là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan:

Đối tượng phản ánh, điều kiện lịch sử - xã hội, phẩm chất, năng lực, kinh

nghiệm sống của chủ thể phản ánh là những yếu tố mà kết quả phản ánh của ý thức – cái chủ quan tùy thuộc vào Còn ý thức phản ánh – cái vật chất ở bên ngoài “di

chuyển” vào trong đầu óc của con người là khách quan Trong ý thức của chủ thể, cho

dù phản ánh chính xác tới đâu thì đó cũng chỉ là sự phản ánh gần đúng, có xu hướng tiến dần đến khách thể; sự phù hợp giữa tri thức và khách thể chỉ là tương đối, biểu tượng về thế giới khách quan có thể đúng đắn hoặc sai lầm

- Có đặc tính tích cực, sáng tạo, gắn bó chặt chẽ với thực tiễn xã hội:

Thế giới bao la rộng lớn vô tận Việc của con người là không ngừng khám phá

về cả bề rộng lẫn chiều sâu của các đối tượng phản ánh thông qua hàng loạt những hoạt động thực tiễn đa dạng, phong phú Quá trình thống nhất của ba mặt : trao đổi

thông tin giữa các chủ thể và đối tượng phản ánh; mô hình hóa đối tượng trong tư duy dưới dạng hình ảnh tinh thần; chuyển hóa mô hình từ tư duy ra hiện thực khách quan

là sự phản ánh ý thức

- Là một hiện tượng xã hội và mang bản chất xã hội:

Với tính năng động của mình, ý thức sáng tạo lại hiện thực theo nhu cầu của bản than và thực tiễn xã hội Mà sự ra đời và tồn tại của ý thức gắn liền với hoạt động thực tiễn Chịu sự chi phối không chỉ của các quy luật sinh học mà ý thức chủ yếu chịu sự chi phối của các quy luật xã hội hay do nhu cầu xã hội và các điều kiện sinh hoạt hiện thực của xã hội quy định

c Kết cấu của ý thức:

- Theo chiều ngang:

300 CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM TRIẾT HỌC…

Triết học Mác Lênin 100% (2)

35

Tiểu luận lượng chất

Triết học Mác Lênin 100% (2)

19

Phân tích mối quan

hệ giữa vật chất và …

Triết học Mác Lênin 100% (1)

12

CH1018GK2019 2 -Giáo trình triết học…

Triết học Mác Lênin 100% (1)

4

đọc triết

Triết học Mác Lênin 100% (1)

6

một nửa sự thật có

là sự thật không

Triết học Mác Lênin 100% (1)

3

Các yếu tố cấu thành nên ý thức bao gồm có: tri thức, ý chí thái độ ( niềm tin,

lý trí, ý chí,…), trạng thái tâm lý (tình cảm và chú ý) Trong đó, nhân tố cơ bản và cốt lõi là tri thức Nó là kết quả của quá trình con người nhận thức thế giới Tri thức có nhiều lĩnh vực khác nhau về con người, tự nhiên, xã hội,…và có nhiều cấp độ khác nhau như tri thức cảm tính, tri thức lý tính, tri thức kinh nghiệm và tri thức khoa học,

… Ngoài ra, một hình thái đặc biệt của sự phản ánh tồn tại, phản ánh quan hệ giữa người với người với thế giới khách quan chính là tình cảm Nó trở thành một trong những động lực quan trọng trong hoạt động của con người Thật vậy, có tri thức tình cảm mãnh liệt mới sâu sắc và thông qua tình cảm tri thức mới biến thành hành động thực tế, mới phát huy được sức mạnh của mình

- Theo chiều dọc:

Được phân chia thành ba yếu tố: tự ý thức, tiềm thức và vô thức Trong đó, tự

ý thức là quá trình con người tự nhận thức về bản thân mình Do đó, tự ý thức cũng là

ý thức, một thành tố quan trọng của ý thức Song, đây là ý thức về bản thân mình trong mối quan hệ với ý thức về thế giới bên ngoài Đối với tiềm thức, nó là những hoạt động tâm lý (chủ yếu là hoạt động nhận thức ở cả hai trình độ cảm tính và tư duy) tự động diễn ra bên ngoài sự kiểm soát của chủ thể, song lại có liên quan trực tiếp đến các hoạt động tâm lý đang diễn ra dưới sư kiểm soát của chủ thể ấy Trong tư duy khoa học, tiềm thức chủ yếu gắn với các loại hình tư duy chính xác Trong tư duy thường lặp đi lặp lại nhiều lần góp phần giảm sự quá tải của đầu óc trong việc xử lý khối lượng lớn các tài liệu, dữ kiện, tin tức diễn ra một cách lặp đi lặp lại mà vẫn đảm bảo được độ chính xác và chặt chẽ cần thiết của tư duy khoa học Còn vô thức là những hiện tượng tâm lý không phải do lý trí điều khiển Lĩnh vực vô thức là lĩnh vực các hiện tượng tâm lý nằm ngoài phạm vi của lý trí mà ý thức không kiểm soát được trong một lúc nào đó Chúng liên quan đến những hoạt động xảy ra bên ngoài phạm

vi của lý trí hoặc chưa được con người ý thức đến

1.3 Mối quan hệ giữa vật chất và ý thức

Do là “vấn đề cơ bản lớn của mọi triết học” nên có rất nhiều quan điểm, nhận định khác nhau về mối quan hệ giữa vật chất và ý thức Đối với các nhà triết học theo

chủ nghĩa duy tâm, ý thức, tinh thần vốn có của con người đã bị trừu tượng hóa, tách khỏi con người hiện thực thành một lực lượng thần bí, tiên thiên Còn đối với chủ nghĩa duy vật siêu hình, nó tuyệt đối hóa yếu tố vật chất, chỉ nhấn mạnh vai trò của vật chất sinh ra ý thức, không thấy được vai trò của ý thức trong hoạt động thực tiễn Theo quan điểm triết học Mác – Lenin, vật chất và ý thức có mối quan hệ

biện chứng, trong đó vật chất quyết định ý thức, còn ý thức tác động tích cực trở lại

vật chất

- Vật chất quyết định ý thức:

Các thành tựu của khoa học tự nhiên hiện đại đã chứng minh rằng, giới tự nhiên có trước con người; vật chất là cái có trước, ý thức là cái có sau; vật chất là tính thứ nhất, ý thức là tính thứ hai Mà con người là do giới tự nhiên, vật chất sinh ra, cho nên lẽ tất nhiên, ý thức – một thuộc tính của bộ óc con người- cũng do giới tự nhiên, vật chất sinh ra Sự vận động của thế giới vật chất là yếu tố quyết định sự ra đời của

cái vật chất có tư duy là bộ óc người Vì vậy, vật chất quyết định nguồn gốc của ý

thức

C Mác và Ph Ăngghen chỉ rõ: “ Ý thức không bao giờ có thể là cái gì khác hơn là sự tồn tại được ý thức” Suy cho cùng, dưới bất kì hình thức nào, ý thức đều phản ánh hiện thực khách quan hay là những hoạt động thực tiễn có tính xã hội – lịch

sử của loài người Do đó, vật chất quyết định nội dung của ý thức.

Thực tiễn là cơ sở để hình thành, phát triển ý thức – là hoạt động vật chất có tính cải biến thế giới của con người vừa sáng tạo, vừa phản ánh, vừa sáng tạo để phản ánh, vừa phản ánh để sáng tạo Mà chủ nghĩa duy vật biện chứng xem xét thế giới vật

chất là thế giới của con người hoạt động thực tiễn Vì thế, vật chất quyết định bản

chất của ý thức.

Mọi sự tồn tại, phát triển của ý thức gắn liền với quá trình biến đổi của vật chất Con người có tính xã hội ngày càng phát triển cả về thể xác lẫn tinh thần đồng nghĩa với ý thức- một hình thức phản ánh của óc người cũng phát triển dần theo thời gian Sự phát triển của nền văn minh và khoa học trong đời sống xã hội hiện nay đã chứng minh điều đó Vai trò quyết định của vật chất đối với ý thức được biểu hiện ở