(Tiểu luận) chứng minh độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hộicủa hồ chí minh là sự lựa chọn phù hợp với điều kiện lịch sử củaviệt nam

Qua đề tài: “Chứng minh độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội của Hồ ChíMinh là sự lựa chọn phù hợp với điều kiện lịch sử của Việt Nam”, tôi sẽ nêu ra nhữngnhận thức của cá nhân

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

BÀI TẬP LỚN MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

ĐỀ TÀI: Chứng minh độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội

của Hồ Chí Minh là sự lựa chọn phù hợp với điều kiện lịch sử của

2

Mục lục

ĐẶT VẤN ĐỀ 3

I TIẾP CẬN CỦA HỒ CHÍ MINH VỀ VẤN ĐỀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI 4

1 QUAN ĐIỂM CỦA H C MỒ HÍ INH VỀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI 4

2 TIẾN LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI LÀ MỘT TẤT YẾU KHÁCH QUAN 5

3 MỘT SỐ ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA XÃ HỘI XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VÀ MỤC TIÊU CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM 7

II CHỨNG MINH ĐỘC LẬP DÂN TỘC GẮN LIỀN VỚI CHỦ NGHĨA XÃ HỘI CỦA HỒ CHÍ MINH LÀ SỰ LỰA CHỌN PHÙ HỢP VỚI ĐIỀU KIỆN LỊCH SỬ CỦA VIỆT NAM 10

1 TƯ TƯỞNG CỦA H C MỒ HÍ INH VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐỘC LẬP DÂN TỘC VÀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI 11

1.1 Độc lập dân tộc là cơ sở, tiền đề để tiến lên chủ nghĩa xã hội 11

1.2 Chủ nghĩa xã hội là điều kiện để bảo đảm nền độc lập dân tộc vững chắc 12

2 ĐỘC LẬP DÂN TỘC GẮN LIỀN VỚI CHỦ NGHĨA XÃ HỘI CỦA H C MỒ HÍ INH LÀ SỰ LỰA CHỌN PHÙ HỢP VỚI ĐIỀU KIỆN LỊCH SỬ CỦA VIỆT NAM 13

III QUAN ĐIỂM CÁ NHÂN VỀ LỰA CHỌN ĐỘC LẬP DÂN TỘC GẮN LIỀN VỚI CHỦ NGHĨA XÃ HỘI CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH 18

TÀI LIỆU THAM KHẢO 20

3

ĐẶT VẤN ĐỀ

Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là sợi chỉ đỏ xuyên suốt trong toàn

bộ hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh và trong đường lối của cách mạng Việt Nam Tưtưởng đó thể hiện sự lựa chọn sáng suốt của Đảng ta, của Chủ tịch Hồ Chí Minh và cảdân tộc Việt Nam, phù hợp với xu hướng của thời đại

Nhờ đường lối đúng đắn ấy, cách mạng Việt Nam đã đi từ thắng lợi này đến thắnglợi khác Sau 35 năm đổi mới, lý luận về đường lối đổi mới, về chủ nghĩa xã hội vàcon đường đi lên chủ nghĩa xã hội của nước ta ngày càng hoàn thiện Đất nước đạtđược những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử, phát triển mạnh mẽ, toàn diện so vớinhững năm trước đổi mới Đời sống nhân dân được nâng lên rõ rệt cả về vật chất lẫntinh thần

Qua đề tài: “Chứng minh độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội của Hồ ChíMinh là sự lựa chọn phù hợp với điều kiện lịch sử của Việt Nam”, tôi sẽ nêu ra nhữngnhận thức của cá nhân về tầm quan trọng của sự song hành của độc lập dân tộc trongsuốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước của Việt Nam

4

NỘI DUNG

I Tiếp cận của Hồ Chí Minh về vấn đề chủ nghĩa xã hội

1 Quan điểm của Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội

Trong suốt 30 năm ra đi tìm đường cứu nước, Hồ Chí Minh không chỉ tiếp cậnđược với những tư tưởng cơ bản về giải phóng dân tộc mà còn tiếp cận được với hệ tưtưởng mang đậm tính khoa học và nhân văn về một chế độ xã hội, ở đó sự phát triển

tự do của mỗi người là điều kiện cho sự phát triển tự do của tất cả mọi người Xã hộicộng sản chủ nghĩa Người khẳng định mục đích của cách mạng Việt Nam là “tiến đếnchủ nghĩa cộng sản” Xã hội cộng sản chủ nghĩa có hai giai đoạn: Giai đoạn thấp làchủ nghĩa xã hội, giai đoạn cao là chủ nghĩa cộng sản Hai giai đoạn ấy giống nhau ởchỗ: Sức sản xuất đã phát triển cao; nền tảng kinh tế là tư liệu sản xuất đã trở thànhcủa chung, không còn giai cấp áp bức, bóc lột Hai giai đoạn ấy khác nhau ở chỗ: Chủnghĩa xã hội vẫn còn chút ít vết tích của xã hội cũ còn chủ nghĩa cộng sản thì không

Vì vậy, muốn tiến lên chủ nghĩa cộng sản, trước hết phải xây dựng thành công chủnghĩa xã hội

Trong các tác phẩm của mình, Hồ Chí Minh không để lại một định nghĩa cố định

về chủ nghĩa xã hội, mà được người diễn đạt một cách dung dị, dễ hiểu, dễ nhớ bằngcách tiếp cận khái niệm đó ở nhiều góc độ khác nhau qua việc chỉ ra những đặc trưngquan trọng nhất ở một lĩnh vực cụ thể nào đó, như tiếp cận ở góc độ khát vọng củadân tộc khi đất nước còn là thuộc địa Người khẳng định: Chỉ có chủ nghĩa xã hội vàchủ nghĩa cộng sản mới giải phóng được các dân tộc bị áp bức, ở góc độ chính trị chế

độ xã hội chủ nghĩa là chế độ của nhân dân, do nhân dân làm chủ; ở góc độ kinh tế:chủ nghĩa xã hội có công nghiệp hiện đại, nông nghiệp hiện đại; 4 góc độ quan hệgiữa ngành với người chủ nghĩa xã hội đem lại tự do, bình đẳng, bác ái, xóa bỏ

"những bức tường dài” ngăn cản con người đoàn kết, yêu thương nhau"; v.v Song tất

cả những cách tiếp cận ấy đều hướng đến mục tiêu cơ bản của chủ nghĩa xã hội mà

5

theo Người: “Nói một cách tóm tắt, mộc mạc, chủ nghĩa xã hội trước hết nhằm làmcho nhân dân lao động thoát khỏi bần cùng, làm cho mọi người có công ăn việc làm,được ấm no và sống một đời hạnh phúc", là làm sao cho dân giàu, nước mạnh.Khi so sánh các chế độ xã hội đã tồn tại trong lịch sử để nhận thấy sự khác biệtcủa chủ nghĩa xã hội so với các xã hội khác, Hồ Chí Minh nhận thấy: “Trong xã hội

có giai cấp bóc lột thống trị, chỉ có lợi ích cá nhân của một số rất ít người thuộc giaicấp thống trị là được thỏa mãn, còn lợi ích cá nhân của quần chúng lao động thì bịgiày xéo Trái lại, trong chế độ xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa là chế độ donhân dân lao động làm chủ, thì mỗi người là một bộ phận của tập thể, giữ một vị trínhất định và đóng góp một phần công lao trong xã hội” Vì thế, lợi ích cá nhân nằmtrong lợi ích tập thể, phải đảm bảo lợi ích chung của tập thể thì mới có điều kiện thoảmãn lợi ích của cá nhân

Như vậy, theo Hồ Chí Minh, xã hội xã hội chủ nghĩa là xã hội ở giai đoạn đầu của

xã hội cộng sản chủ nghĩa Tuy còn tồn đọng tàn dư của quá khác nhưng xã hội xã hộichủ nghĩa không còn áp bức, bóc lột, do nhân dân lao động làm chủ, trong đó conngười sống ấm no, tự do, hạnh phúc; quyền lợi của cá nhân và tập thể vừa thống nhấtvừa gần bỏ nhặt chẽ với nhau

2 Tiến lên chủ nghĩa xã hội là một tất yếu khách quan

Học thuyết Hình thái kinh tế - xã hội của C.Mác đã chỉ ra rằng, sự phát triển của

xã hội loài người là quá trình lịch sử - tự nhiên, không tuân theo ý muốn chủ quan củacon người mà tuân theo những quy luật khách quan, trong đó quy luật về sự phù hợpcủa quan hệ sản xuất với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất và quy luật về kiếntrúc thượng tầng phù hợp với cơ sở hạ tầng là trước hết và quan trọng nhất Theo đó,

“Sự sụp đổ của giai cấp tư sản và thắng lợi của giai cấp vô sản là tất yếu như nhau”.Sau khi Cách mạng Tháng Mười Nga thắng lợi, trong điều kiện lịch sử mới và từthực tiễn những năm đầu của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Nga, V.I.Lêninkhẳng định tính đúng đắn học thuyết của C.Mác về quy luật phát triển của xã hội và

6

Tư tưởng

Hồ Chí… 100% (19)

40

Tóm tắt môn học Tư tưởng Hồ Chí Minh

Tư tưởng

Hồ Chí… 100% (15)

18

BT lớn Tư tưởng Hồ Chí Minh_20212022

14

nhận định: “Với sự giúp đỡ của giai cấp vô sản các nước tiên tiến, các nước lạc hậu cóthể tiến tới chế độ Xô viết, và qua những giai đoạn phát triển nhất định, tiến tới chủnghĩa cộng sản, không phải trải qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa” Ở đâyV.I.Lênin đã đưa ra quan điểm về hai hình thức quá độ lên chủ nghĩa xã hội: quá độtrực tiếp đối với các nước có chủ nghĩa tư bản phát triển cao, giai cấp công nhân đãtrưởng thành và quá độ gián tiếp đối với các nước chưa qua giai đoạn phát triển tư bảnchủ nghĩa.

Nghiên cứu về lịch sử và vận dụng vào bối cảnh xã hội Việt Nam từ sự kế thừa tưtưởng của các nhà kinh điển chủ nghĩa Mác-Lênin, ngay từ năm 1953, Hồ Chí Minh

đã nhận thấy: Nhìn chung, xã hội loài người đã trải qua chế độ công xã nguyên thủy,chiếm hữu nô lệ, phong kiến, tư bản chủ nghĩa và sẽ tiến lên xã hội xã hội chủ nghĩa,song, lộ trình này không bắt buộc đối với tất cả các nước mà diễn ra theo hai phươngthức, trong đó: Có nước thì tiến thẳng lên chủ nghĩa xã hội như Liên Xô; có nước thìphải kinh qua chế độ dân chủ mới, rồi tiến lên chủ nghĩa xã hội như các nước Đông

Âu, Trung Quốc, Việt Nam, v.v Người chỉ rõ đặc điểm của dân chủ mới là: Dưới sựlãnh đạo của Đảng và giai cấp công nhân, nhân dân đánh đổ đế quốc và phong kiến,trên nền tảng công nông liên minh, nhân dân lao động làm chủ nước nhà, xây dựngnhân dân dân chủ chuyền chính; có nhiều thành phần kinh tế; tư tưởng Mác - Lênin là

tư tưởng dẫn đường, ngày càng được củng cố và phát triển; Đảng lãnh đạo thực hiệndân chủ mới và tiến dần đến chủ nghĩa xã hội; trong nước thì nhân dân quyết tâmphấn đấu, quyết tâm tiến lên; trên thế giới thì có phe dân chủ hòa bình ủng hộ

Theo Hồ Chí Minh, sự phát triển lên chủ nghĩa xã hội là một tất yếu khách quan,song, tuỳ vào bối cảnh cụ thể của từng quốc gia mà thời gian, phương thức sẽ diễn rakhác nhau Những nước đã qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa sẽ “đi thẳng” lênchủ nghĩa xã hội; những nước đã hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dânnhưng chưa qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa có thể bỏ qua giai đoạn này để

đi lên chủ nghĩa xã hội nếu có sự lãnh đạo của Đảng, của giai cấp công nhân, xâydựng được khối liên minh công nông, được chủ nghĩa Mác-Lênin dẫn đường và được

sự giúp đỡ của các lực lượng tiến bộ trên thế giới

7

Tư tưởng

Hồ Chí… 100% (14)

Trắc nghiệm tư tưởng Hồ Chí Minh…

Tư tưởng

Hồ Chí… 95% (44)

15

Với nhận định trên, Hồ Chí Minh đã cho thấy tính chất chung của các quy luậtphát triển xã hội và tính đặc thù trong sự thể hiện các quy luật đó ở những quốc gia cụthể, trong những điều kiện cụ thể.

Đối với Việt Nam, hàng nghìn năm dưới ách thống trị tàn bạo của chế độ phongkiến, thực dân, nhiều khuynh hướng cứu dân, cứu nước đã được thử nghiệm nhưngđều không đem lại kết quả cuối cùng mà dân tộc khát khao đạt được Chỉ có chủ nghĩa

xã hội mới là nguồn gốc của tự do, bình đẳng, bác ái, xóa bỏ được những bức tườngdài ngăn cản con người đoàn kết, yêu thương nhau Con đường đi lên chủ nghĩa xãhội của nhân loại nói chung, của Việt Nam nói riêng vừa là một tất yếu của lịch sử,vừa đáp ứng được khát vọng của các dân tộc bị áp bức, bóc lột, của những lực lượngtiến bộ trong quá trình đấu tranh tự giải phóng mình

3 Một số đặc trưng cơ bản của xã hội xã hội chủ nghĩa và mục tiêu chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Là xã hội có bản chất khác hẳn các xã hội khác đã tồn tại trong lịch sử, xã hội xãhội chủ nghĩa có nhiều đặc trưng; song, nếu tiếp cận từ những lĩnh vực lớn của xã hội,theo Hồ Chí Minh, xã hội xã hội chủ nghĩa có một số đặc trưng cơ bản sau:

Thứ nhất, về chính trị: Xã hội xã hội chủ nghĩa là xã hội có chế độ dân chủ.

Chế độ dân chủ trong xã hội xã hội chủ nghĩa được thể hiện trước hết là xã hội donhân dân làm chủ, nhân dân là chủ dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản trên nền tảngliên minh công - nông Trong xã hội xã hội chủ nghĩa, địa vị cao nhất là nhân dân.Nhà nước là của dân, do dân và vì dân Mọi quyền lợi, quyền lực, quyền hạn thuộc vềnhân dân và mọi hoạt động xây dựng, bảo vệ đất nước, bảo vệ chế độ xã hội cũngthuộc về nhân dân"

Những tư tưởng cơ bản về đặc trưng chính trị trong xã hội xã hội chủ nghĩa nếutrên không chỉ cho thấy tính nhân văn cao cả của Hồ Chí Minh mà còn cho thấy HồChí Minh nhận thức rất sâu sắc về sức mạnh, địa vị và vai trò của nhân dân; về sự

8

thắng lợi của chủ nghĩa xã hội khi Đảng lãnh đạo dựa vào nhân dân, huy động đượcnhân lực, tài lực, trí lực của nhân dân để đem lại lợi ích cho nhân dân.

Liên quan đến vấn đề dân chủ, trong Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản, C.Mác vàPh.Ăngghen chỉ rõ: Để tiến tới chủ nghĩa xã hội, trong giai đoạn thứ nhất của cáchmạng vô sản, giai cấp vô sản phải “giành lấy dân chủ” để thực hiện nền chuyên chínhcủa mình” Kế thừa và phát triển tư tưởng trên, Hồ Chí Minh cho rằng, chế độ nàocũng có chuyên chính; song, sự khác nhau cơ bản giữa chuyên chính trong chế độ xãhội chủ nghĩa với chuyên chính trong các chế độ khác ở chỗ: Chuyên chính ở chế độphong kiến, tư bản là chuyên chính của số ít người đối với đại đa số nhân dân, cònchuyên chính dưới chế độ xã hội chủ nghĩa là chuyên chính của đại đa số nhân dânđối với thiểu số phản động chống lại lợi ích của nhân dân” Người gọi chuyên chínhnày là nhân dân dân chủ chuyên chính và giải thích “nhân dân dân chủ chuyên chính,nghĩa là dân chủ với nhân dân, chuyên chính (trừng trị) bọn phản động” Về tầm quantrọng của nhân dân dân chủ chuyên chính, Người chỉ rõ: “Như cái hòm động của cảithì phải có khóa Nhà thì phải có cửa Khóa và cửa để phòng kẻ gian ăn trộm Dân chủ

là của quý báu nhất của nhân dân, chuyên chính là cái khóa, cái cửa để đề phòng kẻphá hoại, nếu hòm không có khóa, nhà không có cửa thì sẽ mất cắp hết Cho nên cócửa phải có khóa, có nhà phải có cửa Thế thì dân chủ cũng cần phải có chuyên chính

để giữ gìn lấy dân chủ"

Như vậy, theo Hồ Chí Minh, trong chủ nghĩa xã hội, dân chủ và nhân dân dân chủchuyên chính là hai mặt của một vấn đề, là hai yếu tố không thể tách khỏi nhau để dânchủ được thực hiện và được bảo vệ trong hiện thực

Thứ hai, về kinh tế: Xã hội xã hội chủ nghĩa là xã hội có nền kinh tế phát triển cao

dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chế độ công hữu về tư liệu sản xuất chủ yếu.Theo Hồ Chí Minh, chủ nghĩa xã hội là chế độ xã hội phát triển cao hơn chủ nghĩa

tư bản nên chủ nghĩa xã hội phải có nền kinh tế phát triển cao hơn nền kinh tế của chủnghĩa tư bản; đấy là nền kinh tế dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sảnxuất tiên tiến

9

Đặt trong bối cảnh xã hội đương thời, lực lượng sản xuất hiện đại được Hồ ChíMinh diễn đạt là công cụ lao động, phương tiện lao động trong quá trình sản xuất “đãphát triển dần đến máy móc, sức điện, sức nguyên tử” Về quan hệ sản xuất, Hồ ChíMinh đặc biệt nhấn mạnh đến quan hệ sở hữu tư liệu sản xuất bởi đây là yếu tố thuộcquan hệ giữa người với người trong lĩnh vực kinh tế Người chỉ rõ, chính chế độ tưhữu về tư liệu sản xuất cơ bản là nguồn gốc trực tiếp dẫn đến hiện tượng người bóc lộtngười nên chủ nghĩa xã hội phải từng bước xóa bỏ chế độ sở hữu này Trong nền kinh

tế nông nghiệp ở Việt Nam, Hồ Chí Minh chỉ rõ: “trước kia ruộng đất là của địa chủ,nông dân cứ cúi đầu làm lụng suốt ngày, gặt bao nhiêu thì nộp cho địa chủ hết”; ngàynay, xây dựng chủ nghĩa xã hội thì máy móc, ruộng đất, xe lửa, ngân hàng, v.v phải làcủa nhân dân, nhân dân phải là chủ sở hữu về tư liệu sản xuất để làm chung, hưởngchung Đây là tư tưởng Hồ Chí Minh về chế độ công hữu tư liệu sản xuất chủ yếutrong chủ nghĩa xã hội

Thứ ba, về văn hóa, đạo đức và các quan hệ xã hội, xã hội xã hội chủ nghĩa là xã

hội có trình độ phát triển cao về văn hoá và đạo đức, bảo đảm sự công bằng, hợp lýtrong các quan hệ xã hội

Trình độ phát triển cao về văn hóa và đạo đức của chủ nghĩa xã hội thể hiện trướchết trong các quan hệ xã hội; đấy là xã hội không còn hiện tượng người bóc lột người;con người được tôn trọng, được đảm bảo đối xử công bằng, bình đẳng; được tạo điềukiện để phát huy năng lực của mình và các dân tộc đoàn kết, gắn bó với nhau

So sánh giữa các chế độ xã hội, Hồ Chí Minh nhận thấy: Chỉ có chủ nghĩa xã hộimới “chú ý xem xét những lợi ích cá nhân đúng đắn và bảo đảm cho nó được thỏamãn”; “chỉ ở trong chế độ xã hội chủ nghĩa thì mỗi người mới có điều kiện để cáithiện đời sống riêng của mình, phát huy tính cách riêng và sở trường riêng của mìnhChủ nghĩa xã hội là cơ sở, là tiền đề để tiến tới chế độ xã hội bình đẳng, bác ái, khôngcòn phân biệt chủng tộc, không còn gì ngăn cản những người lao động hiểu nhau vàthương yêu nhau

10

Chủ nghĩa xã hội bảo đảm tính công bằng và hợp lý trong các quan hệ xã hội Đấy

là xã hội đem lại quyền bình đẳng trước pháp luật cho mọi công dân; mọi cộng đồngngười đoàn kết chặt chẽ trên cơ sở bình đẳng về quyền lợi và nghĩa vụ; ai cũng phảilao động và ai cũng có quyền lao động, ai cũng được hưởng thành quả lao động củamình trên nguyên tắc làm nhiều thì hưởng nhiều, làm ít thì hưởng ít, không làm thìkhông hưởng, tất nhiên là trừ những người chưa có khả năng lao động hoặc khôngcòn khả năng lao động”

Thứ tư, chủ thể xây dựng chủ nghĩa xã hội là sự nghiệp của quần chúng nhân dân

dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản

Từ khi xã hội có giai cấp là có đấu tranh giai cấp Đây là cuộc đấu tranh của nhũnggiai cấp bị trị, bị bóc lột chống lại những giai cấp thống trị nhằm thủ tiêu chế độ ngườibóc lột người Khác với các chế độ xã hội trước đó, chế độ xã hội chủ nghĩa là chế độcủa nhân dân, do nhân dân làm chủ, trong đó lợi ích của cả nhân gắn liền với lợi ích

xã hội nên tiến lên chủ nghĩa xã hội không chỉ là “yêu cầu cấp bách của hàng chụctriệu người lao động” mà nó còn là “công trình tập thể của quần chúng lao động”.Chính nhân dân là lực lượng xây dựng chủ nghĩa xã hội cũng như quyết định tốc độxây dựng và sự vững mạnh của chủ nghĩa xã hội Song, giống như trong một dàn nhạccần có người nhạc trưởng, trên con tàu cần có người thuyền trưởng và chủ nghĩa Mác-Lênin là “khoa học về thắng lợi của chủ nghĩa xã hội” nên trong sự nghiệp xây dựngnày, Hồ Chí Minh khẳng định: Cần có sự lãnh đạo của một đảng cách mạng chânchính, toàn tâm toàn ý phục vụ nhân dân, biết vận dụng một cách sáng tạo chủ nghĩaMác-Lênin vào điều kiện cụ thể của nước mình thì mới có thể đưa cách mạng xã hộichủ nghĩa đến thành công”

II Chứng minh độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội của Hồ Chí Minh là

sự lựa chọn phù hợp với điều kiện lịch sử của Việt Nam

11