KHOA HỌC KĨ THUẬT LĨNH VỰC XÃ HỘI HÀNH VI. BÁO CÁO TÓM TẮT ĐỀ TÀI DỰ THI ĐỀ TÀI: GIÚP HỌC SINH CÓ KỸ NĂNG BIẾT LẮNG NGHE

KHOA HỌC KĨ THUẬT LĨNH VỰC XÃ HỘI HÀNH VI. BÁO CÁO TÓM TẮT ĐỀ TÀI DỰ THI ĐỀ TÀI: GIÚP HỌC SINH CÓ KỸ NĂNG BIẾT LẮNG NGHE Phần I: mở đầu 1 1.Lí do chọn đề tài 1 2.Mục tiêu nghiên cứu 1 3 . Câu hỏi nghiên cứu 2 4. Đối tượng nghiên cứu 2 5. Nội dung nghiên cứu 2 6. Phương pháp nghiên cứu 2 7. Tính sáng tạo của đề tài 2 8. Thời gian và kế hoạch nghiên cứu 3 Phần II: Nội dung 3 1. Cơ sở khoa học của dự án 3 1.1 Lịch sử nghiên cứu 3 1.2 Khái niệm 3 1.3 Vai trò của kỹ năng lắng nghe 4 1.4 Hỏi ý kiến của các giáo viên đang trực tiếp giảng dạy 2. Thực trang 4 2.1 Học sinh chưa biết lắng nghe trong gia đình 4 2.2 Biểu hiện của học chưa lắng nghe trong trường học 4 2.3 Biểu hiện của học sinh chưa biết lắng nghe ngoài xã hội 4 3 .Nguyên nhân. 5 4. Hậu quả 6 5.Định hướng và giải pháp 7 1.1 đối với xã hội 7 1.2 Đối với giáo viên 8 1.3.Đối với gia đình 8 1.4 Đối với học sinh 9 6. Kết quả sau áp dụng 11 Phần III: Kết luận và khuyến nghị 14 I Kết luận 14 II KHuyến nghị 1

PHÒNG GD&ĐT HUYỆN YÊN THÀNH

TRƯỜNG THCS BẠCH LIÊU

KHOA HỌC KĨ THUẬT LĨNH VỰC XÃ HỘI HÀNH VI.

BÁO CÁO TÓM TẮT ĐỀ TÀI DỰ THI

ĐỀ TÀI:

GIÚP HỌC SINH CÓ KỸ NĂNG BIẾT LẮNG NGHE

Giáo viên hướng dẫn: Phan Thị Hoàng Lam

Tác giả: Trần Chi Mai Nguyễn Đức Dũng

Thực hiện từ năm học: 2021 – 202

MỤC LỤC

Phần II: Nội dung 3

1.4 Hỏi ý kiến của các giáo viên đang trực tiếp giảng dạy

2.1 Học sinh chưa biết lắng nghe trong gia đình 4

2.2 Biểu hiện của học chưa lắng nghe trong trường học 4

2.3 Biểu hiện của học sinh chưa biết lắng nghe ngoài xã hội 4

Phần III: Kết luận và khuyến nghị 14

Tài liệu tham khảo 16

1 Tên dự án: 

GIÚP HỌC SINH CÓ KỸ NĂNG BIẾT LẮNG NGHE

2 Lĩnh vực của dự án:  Khoa học kỹ thuật hành vi

3 Thời gian/ địa điểm nghiên cứu dự án: 

- Thời gian: bắt đầu từ ngày 5/ 9/2021

- Địa điểm: Trường trung học cơ sở Bạch Liêu

4 Nhóm thí sinh:  Số lượng học sinh:  2

Học sinh: Trần Chi Mai (nhóm trưởng)

      Nguyễn Đức Dũng (thành viên)

Người hướng dẫn:  Phan Thị Hoàng Lam( Giáo viên bộ môn Ngữ văn)

PHẦN I: MỞ ĐẦU

1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai, xã hội muốn phát triển để sánh vai với các cường quốc năm châu thì phải nhờ vào thế hệ các em sau này. Nếu muốn trẻ em giúp ích cho xã hội thì phải làm thế nào để các em có thể phát triển một cách lành mạnh, toàn diện nhất. Mục tiêu của giáo dục hiện đại là đào tạo ra những thế hệ con người đáp ứng đủ năng lực và phẩm chất để làm việc trong bối cảnh hội nhập, trong tốc độ phát triển công nghiệp hóa, hiện đại hóa và xứng đáng là công dân toàn cầu. Tuy nhiên, nhìn vào thực tế, học sinh ngày càng thiếu kỹ năng sống, nhất

là thiếu kỹ biết năng lắng nghe và để lại nhiều hậu quả đáng buồn. Điều này gây nên hệ lụy nặng nề cản trở sự phát triển của xã hội

Vậy, câu hỏi được đặt ra ở đây chính là: Làm thế nào để giúp học sinh có kỹ năng  biết lắng nghe? Thông qua đề tài này, chúng em muốn mọi người, thầy cô và các  bạn sẽ hiểu rõ hơn về vấn đề quan ngại đó,Từ đó, tìm ra  nguyên nhân và cách giải  quyết tốt nhất

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU:

- Nghiên cứu về thực trạng kỹ năng biết lắng nghe của học sinh hiện nay để chọn lọc ra những giải pháp hợp lý nhằm giúp cho môi trường học tập và cũng như xã hội ngày càng phát triển một cách lành mạnh hơn

- Biết được nguyên nhân gây ra thực trạng không có kỹ năng lắng nghe ở học sinh, trên cơ sở đó đề xuất giải pháp giúp học sinh có kỹ năng biết lắng nghe

- Giúp học sinh nhận thức được những hậu quả nặng nề mà thực trạng không có kỹ năng biết lắng nghe gây nên

- Từ đó tuyên truyền, giáo dục, nâng cao ý thức, suy nghĩ của học sinh về vấn đề này

3 CÂU HỎI NGHIÊN CỨU:

-Kỹ năng biết  lắng nghe có vai trò như thế nào đối với học sinh?

- Tại sao tình trạng   học sinh thiếu kỹ năng biết lắng nghe ở các bạn học sinh có chiều hướng gia tăng?

- Tình trạng  học sinh thiếu kỹ năng biết lắng nghe  có chiều hướng gia tăng ảnh hưởng như thế nào đến học sinh, gia đình, xã hội?

- Làm thế nào để giúp học sinh rèn luyện kỹ năng sống  và đặc biệt là biết lắng nghe một cách hiệu quả?

4 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:

Chúng em tập trung nghiên cứu ở các nhóm đối tượng sau:

- Khách thể nghiên cứu:  

  Học sinh THCS trên địa bàn huyê ̣n Yên Thành. (học sinh trường THCS Bạch Liêu, học sinh trường THCS Xuân Thành)

- Đối tượng nghiên cứu: Nhóm học sinh không có kỹ năng biết lắng nghe. 

5 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU:

-  Thực trạng của hiện tượng học sinh thiếu kỹ năng biết lắng nghe. 

-  Nguyên nhân và những hệ lụy của hiện tượng đó

- Nhận thức, hiểu biết, suy nghĩ và thái độ, hành vi ứng xử của các bạn học sinh cũng như phụ huynh về vấn đề này. 

- Các giải pháp phù hợp để giúp học sinh biết kỹ năng biết lắng nghe và giảm thiểu những hậu quả đáng tiếc của nó

6 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:

- Phương pháp điều tra bằng phiếu khảo sát

- Tiến hành phỏng vấn. 

- Phương pháp quan sát thực tế

- Phương pháp hỏi ý kiến các nhà giáo dục. 

- Phương pháp thống kê toán học

7 TÍNH SÁNG TẠO CỦA ĐỀ TÀI

- Lần đầu tiên có mô ̣t đề tài nghiên cứu khoa học do học sinh nghiên cứu đã phán ánh chân thực về hiê ̣n tượng chưa có kỹ năng biết lắng nghe của học sinh hiện

nay trên địa bàn huyện Yên Thành mà đối tượng nghiên cứu trực tiếp là học sinh trường THCS Xuân Thành và trường THCS Bạch Liêu

- Đề tài đã tìm ra được cụ thể thực trạng, nguyên nhân, hậu quả và phương pháp giáo dục kỹ năng lắng nghe đối với học sinh ở huyện Yên Thành nói riêng và trong cả nước nói chung

- Đề tài dễ áp dụng và khả năng áp dụng rộng rãi đem đến ý nghĩa chiến lược giáo dục toàn diện, lâu dài. 

- Đặc biệt đề tài không chỉ đưa ra giải pháp rèn luyện kỹ năng lắng nghe bằng tiếng Việt mà còn giúp học sinh lăng nghe bằng tiếng Anh Từ đó, trang bị đầy đủ về kiến thức, kỹ năng, phẩm chất toàn diện cho học sinh để bước vào cuộc sống hội nhập một cách tự tin và đầy sáng tạo, làm chủ được cuộc sống trong mọi hoàn cảnh và giúp học sinh sẽ trở thành công dân toàn cầu

8 THỜI GIAN – KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU:

- Từ ngày 5/9/2021. 

- Tại trường THCS Bạch Liêu và trường THCS Xuân Thành

* Bảng kế hoạch nghiên cứu cụ thể:

1 Tìm tòi , nghiên cứu tham khảo để chọn 

đề tài

  5/9/2021 đến 14/9/2021

2 Thu thập điều tra thông tin thực trạng của

vấn đề

  15/9/2021 đến 22/9/2021

3 Xử lí và phân tích dữ liệu 23/9/2021 đến 30/9/2021

4 Lập các bước nội dung trong đề tài cần 

thực hiện nghiên cứu

1/10/2021 đến 5/10/2021

6 Chỉnh sửa, bổ sung, hoàn thiện 24/11/2021đến 2/12/2021

PHẦN II: NỘI DUNG

1 Cơ sở lí luận

1.1Lịch sử nghiên cứu

1.2Khái niệm:

Học sinh: là những thiếu niên hoặc thiếu nhi trong độ tuổi đi học (từ 6–18 tuổi) đang được học tại các  trường tiểu học, trung học cơ sở  hoặc trung  học phổ thông. Học sinh là đối tượng cần sự giáo dục của cả gia đình và nhà trường. Học

sinh rất dễ bị tác động bởi các hiện tượng xã hội, vì vậy rất cần thiết sự theo dõi, định hướng, giáo dục từ gia đình và nhà trường.1

- Kỹ năng: là khả năng vận dụng những kiến thức, hiểu biết của con người để giải quyết một thực tiễn cuộc sống

-   Biết lắng nghe: là một nguyên tắc sống đúng đắn đối với mọi người. Đó là sự tập trung cao độ để nắm bắt thông tin, học tập và tích lũy tri thức. Là bộc lộ sự đồng cảm, sẻ chia với những mảnh đời bất hạnh. Lắng nghe để sống đúng pháp luật và sống đúng chuẩn mực đạo đức. Mặt khác, lắng nghe còn biểu hiện không chỉ đối với thông tin từ bên ngoài mà còn phải lắng nghe tiếng nói từ

1.3 Vai trò của kỹ năng biết lắng nghe:

- Lắng nghe để học hỏi kinh nghiệm, tích lũy kiến thức và trau dồi kỹ năng

- Lắng nghe để thấu hiểu tâm tư, tình cảm, sở thích, tính cách của những người xung quanh

- Lắng nghe là một liều thuốc thần để chữa trị cho tất cả những mâu thuẫn xung đột, những hiểu lầm không đáng có trong xã hội. Sẽ tạo nên sự thân thiện và kết nối yêu thương. Từ đó sẽ làm cho cuộc sống con người ngày càng tốt đẹp hơn

- Lắng nghe giúp con người điều chỉnh lại bản thân để sống tốt hơn, sống đúng hơn và tránh xa các tệ nạn xã hội

- Biết lắng nghe sẽ giúp con người đi đến thành công trong cuộc sống:

- Lắng nghe để vượt qua mọi khó khăn thử thách : thiên tai, dịch bệnh

- Lắng nghe để biết trân trọng vẻ đẹp cuộc sống

1.4 Hỏi ý kiến giáo viên đang trực tiếp giảng dạy trên địa bàn huyện Yên Thành

2 Thực trạng của hiện tượng học sinh thiếu kỹ năng biết lắng nghe ở lứa tuổi tuổi THCS trên địa bàn trường THCS Xuân Thành và trường THCS Bạch Liê 2.1 Học sinh chưa lắng nghe trong gia dình

+ Chưa lắng nghe về nhiệm vụ học tập để phấn đấu trong sự nghiệp

+ Chưa lắng nghe về cảm xúc tình cảm và các mối quan hệ tình cảm trong gia đình

2.2 Biểu hiện học sinh chưa lắng nghe trong trường học

+ Chưa lắng nghe trong lớp học

+ Chưa lắng nghe trong các buổi  sinh hoạt câu lạc bộ , lao động tập thể… 2.3 Biểu hiện học sinh chưa biết lắng nghe ngoài xã hội

+ Khi tham gia giao thông

1

Wikipedia ếng Việt

*.Thống kê kết quả khảo sát trước khi áp dụng đề tài:

PHIẾUKHẢO SÁT TRƯỚC KHI THỰC HIỆN ĐỀ TÀI.

Phiếu khảo sát 140 học sinh khối 8 9 trường THCS Bạch Liêu và trường THCS Xuân Thành

Họ và tên học sinh:………

Câu hỏi: Em đã có kỹ năng biết lắng nghe chưa ?

  r   Đã biết kỹ năng lắng nghe đúng phương pháp. 

       r  Đã biết kỹ năng lắng nghe nhưng chưa đúng phương pháp

  r Chưa có kỹ năng lắng nghe

Lưu ý: Em hãy đánh dấu “ x “ vào ô vuông mình chọn

Kí tên

1

* Nhận xét:

Qua điều tra khảo sát bằng phiếu được tiến hành ở hai trường THCS Xuân Thành

và THCS Bạch Liêu thì bản thân chúng em  đã thu nhận được số liệu cụ thể về học sinh lắng nghe chưa đúng phương pháp và chưa có kỹ năng lắng nghe chiếm một tỉ

lệ quá lớn. Đây là một con số đáng báo động đối với học sinh trong hành trình rèn luyện, phát triển năng lực nhận thức để bước vào cuộc sống hội nhập và phát triển theo xu thế toàn cầu hóa

Cụ thể, số phiếu khảo sát là 140 phiếu, trong đó số lượng học sinh chưa có kỹ năng lắng nghe là 72( chiếm 52 % ) bạn và đã biết lắng nghe nhưng chưa đúng phương pháp là 51 bạn ( chiếm 36 % ). Nhưng chỉ có 17 

3 Nguyên nhân của hiện tượng học sinh thiếu kỹ năng biết lắng nghe

3.1. Nguyên nhân khách quan:

- Xã hội vô cảm, thờ ơ, có dấu hiệu phai nhạt tình yêu thương trước những vấn đề

mà người khác quan tâm, chia sẻ, đặc biệt là học sinh

- Bị bạn bè, người xấu rủ rê. Những người này thường đưa ra  lời dụ dỗ ngon ngọt nhằm kích thích sự tò mò, hiếu kì của nhóm học sinh. Đối tượng học sinh luôn bị chúng nhắm đến. 

- Lợi dụng lòng tốt, sự ngây thơ của học sinh mà làm ra những việc đồi trụy, trái với đạo đức xã hội

- Một số giáo viên hiện nay xem việc dạy học là nghĩa vụ mà họ bắt buộc phải làm Không làm tròn vai trò của một giáo viên đúng nghĩa. Họ không quan tâm đến những biểu hiện khác thường của học trò, không muốn tâm sự và lắng nghe lời giải thích của học sinh. Hoặc có thể đã lắng nghe nhưng không chia sẻ quan điểm bản thân đúng cách

- Do khoảng cách tuổi tác giữa thầy và trò,  bất đồng quan  điểm nên giáo viên thường gặp khó 8ong trong việc đồng cảm với vấn đề mà học sinh đang mắc phải

- Một số giáo viên, nhà trường chỉ quan tâm đến điểm số, thành tích học tập mà tạo

ra áp lực nặng nề cho học sinh. Đồng thời, nhà trường không có các câu lạc bộ ngoại khóa hay giáo dục kỹ năng biết lắng nghe cho học sinh

- Một số giáo viên 8ong những lời lẽ, câu từ, phát ngôn tiêu cực để mắng học sinh  khi bị điểm kém. 

- Trong gia đình, có lẽ bố mẹ là những người phải lao động nặng nhọc và bận rộn nhất. Sau những ngày làm việc cực nhọc, với áp lực đè nặng trên vai, bố mẹ thường cảm thấy mệt mỏi và không có thời gian để quan tâm, để ý đến cảm xúc của con mình. Không lắng nghe, tâm sự với con về những vấn đề mà chúng mắc phải

3.2. Nguyên nhân chủ quan:

- Trẻ em còn thiếu nhận thức về vai trò của lắng nghe  và các mối nguy hiểm từ thực trạng thiếu kỹ năng lắng nghe. 

- Do lối sống ích kỉ, thực dụng, thích gì được nấy, hình thành thói quen và lối sống xấu, không biết lắng nghe, quan tâm, chia sẻ với người khác. 

- Do học sinh là nhóm người đang trong quá trình phát triển về mặt tâm sinh lý nên không thể tránh khỏi những việc làm và hành động thiếu kiểm soát. Đa số các bạn học sinh trong độ tuổi dậy thì sẽ có cảm xúc nổi loạn. 

4 Hậu quả từ thực trạng học sinh thiếu kỹ năng biết lắng nghe.

Việc học sinh không có kỹ năng lắng nghe sẽ gây nên hậu quả xấu đối với xã hội, gia đình và đặc biệt là đối với chính bản thân các em học sinh

4.1 Hậu quả trực tiếp:

- Học sinh sẽ không biết ước mơ hoài bão của mình là gì, không dám thể hiện, khẳng định mình trong các môi trường hoạt động. Làm cho chất lượng học tập và mục tiêu giáo dục của nhà trường bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Và đặc biệt là khó đáp ứng được yêu cầu của cuộc sống phát triển hội nhập hiện nay

- Thiếu hụt cảm xúc, không biết đồng cảm, không biết lắng nghe, chia sẻ,  điều này sẽ lặp đi lặp lại như một vòng tuần hoàn đáng sợ nếu như nó không được cải thiện. Học sinh trở nên khép kín và bị tổn thường về tinh thần lẫn thể chất. 

- Học sinh không đủ trưởng thành để đối kháng với tiêu cực, dẫn đến hoảng loạn, trầm cảm nặng hoặc tệ hơn chính là tìm đến cái chết

- Học sinh sẽ sa vào các tệ nạn và tai nạn đáng tiếc đau 9ong như bạo lực học đường, nghiện thuốc lá, ma túy, nghiện game, yêu sớm, đuối nước

Hiện trường nơi xảy ra vụ đuối nước khiến 5 em học sinh tử vong ở xã Bắc Thành

do không có kỹ năng lắng nghe

- Việc hiểu nhầm  nhau sẽ xảy ra thường xuyên, nhất là trong trường học xảy ra bạo lực học đường

- Khoảng cách giữa các thành viên trong gia đình sẽ ngày một xa cách. Tình cảm rạn nứt, gây ra bạo lực gia đình

4.2. Hậu quả gián tiếp:

- Xã hội sẽ không thể phát triển khi chính các em học sinh ( niềm hi vọng của đất nước)  không có kỹ năng sống, không biết lắng nghe những lời chỉ bảo của các anh chị đi trước

- Mọi giá trị nhân cách tốt đẹp của nhân loại ngày càng mai một. Tạo ra một lớp người sống ích kỉ, vừa thiếu trí tuệ vừa thiếu tâm hồn

5 ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NHẰM GIÚP HỌC SINH CÓ KỸ

NĂNG BIẾT LẮNG NGHE

5.1 Đối với xã hội:

- Nhà nước, các cấp có thẩm quyền cần xây dựng một môi trường xã hội có lối sống đẹp, văn minh. 

- Mỗi người lớn hãy là một tấm gương sáng, sống lành mạnh, biết lắng nghe, chia

sẻ để học sinh noi theo

- Các tổ chức xã hội ở địa phương như hội phụ nữ, đoàn thanh niên  nên lập ra các

tổ tư vấn, vận động, tuyên truyền bồi dưỡng nhận thức cho phụ huynh để họ quan tâm nhiều hơn nữa tới con cái

5.2 Đối với nhà trường

- Giáo viên cần phải nắm được các kỹ năng giáo dục học sinh biết lắng nghe:

+ Tập trung vào cuộc giao tiếp

+ Tuyệt đối không được ngắt lời

+ Thấu hiểu khi lắng nghe

+ Không phán xét và áp đặt đối phương

+ Cách sử dụng ngôn ngữ hình thể

+ Cách đưa ra các ý kiến cá nhân

- Khi tiếp xúc với học sinh, giáo viên cần tỏ rõ sự sẵn sàng lắng nghe phản ánh của học sinh. Ánh mắt của giáo viên luôn hướng về các em. Tránh tình trạng học sinh nói thì nói, giáo viên cứ ngoảnh mặt nơi khác hoặc bấm điện thoại

- Không nên đặt “biệt danh” và gọi tên theo “biệt danh” giữa lớp, giữa đám đông

vì đó là điều tối kỵ. Các em rất dễ tự ái khi bị giáo viên xúc phạm

- Giáo viên cần tận dụng mọi cơ hội, mọi thời gian thích hợp để lắng nghe học sinh. Có thể là lúc đi dã ngoại, giờ giải lao, sau tiết chủ nhiệm, góc sân trường,…

trường THCSC Bạch Liêu

5.3 Đối với gia đình

Trò chuyện, chia sẻ giữa phụ huynh và học sinh về tâm lý lứa tuổi

- Bố mẹ cần dạy cho con mình phải lắng nghe như thế nào là đúng cách, là lắng nghe thật sự. Lắng nghe không chỉ là tiếp nhận thông tin bằng tai mà còn là thấu hiểu, là hòa làm một với cảm xúc của người khác, là phải đưa ra lời chia sẻ chân thành nhất

- Giáo dục cho con để sống một lối sống tốt đẹp, biết cho đi và nhận lại, đó vừa là trách nhiệm vừa là tình cảm mà các bậc làm cha làm mẹ cần phải làm

5.4 Đối với bản thân học sinh:

- Trước hết, học sinh cần nhận thức được vai trò quan trọng của kỹ năng biết lắng nghe. Đồng thời nhận ra được những hậu quả nghiêm trọng mà việc thiếu kỹ năng biết lắng nghe gây nên

- Biết lắng nghe nhưng phải biết chọn lọc thông tin. Phải có ý thức loại trừ cái xấu, cái ác để bảo vệ công lí, bảo vệ lẽ phải

- Khi tham gia hội thoại, học sinh phải có ý thức tôn trọng người đối thoại, không được tranh lời, cắt lời, cướp lời. Trong quá trình giao tiếp, phải có ghi chép và ứng dụng những kiến thức, đạo đức nghe được vào thực tiễn cuộc sống

- Để có thể lắng nghe những lời tâm sự của người khác, bản thân mỗi học sinh cần phải biết lắng nghe chính bản thân mình. Trong cuộc sống có nhiều góc khuất, có nhiều âm thanh. Nhưng góc khuất khó nhìn nhất, âm thanh khó nghe nhất chính

là góc khuất tâm hồn và tiếng nói bản thân. Chỉ khi ta biết tự ngồi suy ngẫm, tự

hạ thấp mình thì ta mới lắng nghe được trái tim ta, tâm hồn ta muốn nói gì.