Pháp Luật Về Bán Đấu Giá Tài Sản Và Thực Tiễn Bán Đấu Giá Tài Sản Để Thi Hành Án Tại Thành Phố Hải Phòng .Pdf

Pháp luật về bán đấu giá tài sản được xây dựng đồng bộ, hiệu quả với các nội dung quan trọng như: Việc niêm yết, thông báo công khai việc đấu giá được thực hiện rộng rãi, rõ ràng, đầy đủ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SỸ

CHUYÊN NGÀNH: LUẬT KINH TẾ

PHÁP LUẬT VỀ BÁN ĐẤU GIÁ TÀI SẢN VÀ THỰC TIỄN BÁN ĐẤU GIÁ TÀI SẢN

ĐỂ THI HÀNH ÁN TẠI THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi Những kết luận khoa học của Luận văn chƣa đƣợc ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác Các số liệu, ví dụ, trích dẫn trong luận văn bảo đảm tính chính xác, trung thực, tin cậy

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Phạm Thị Đăng Ngọc

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

bổ sung Luật Thi hành án dân sự năm 2014

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài 1

2 Tình hình nghiên cứu đề tài 2

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài 3

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu đề tài 4

5 Các phương pháp nghiên cứu đề tài 4

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn 5

7 Bố cục của luận văn 5

Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN PHÁP LUẬT VỀ BÁN ĐẤU GIÁ TÀI SẢN 6

1.1 Khái niệm, đặc điểm và vai trò của pháp luật về bán đấu giá tài sản 6

1.1.1 Khái niệm pháp luật về bán đấu giá tài sản 6

1.1.2 Đặc điểm của pháp luật về bán đấu giá tài sản 7

1.1.3 Vai trò của của pháp luật về bán đấu giá tài sản 8

1.2 Cơ sở khoa học của việc pháp luật quy định về bán đấu giá tài sản 13

1.2.1 Từ yêu cầu thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng về hoàn thiện hệ thống pháp luật, cải cách hành chính và cải cách tư pháp 13

1.2.2 Từ yêu cầu bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên trong quan hệ bán đấu giá tài sản 14

1.2.3 Từ yêu cầu tạo cơ sở pháp lý cho việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả của công tác quản lý Nhà nước đối với hoạt động đấu giá tài sản 15

1.2.4 Từ những ưu điểm của việc bán đấu giá tài sản 15

1.3 Những nội dung cơ bản của pháp luật về bán đấu giá tài sản 17

1.3.1 Về nguyên tắc bán đấu giá tài sản 17

1.3.2 Về chủ thể bán đấu giá tài sản 19

1.3.3 Về tài sản đưa ra bán đấu giá 21

1.3.4 Về trình tự, thủ tục tiến hành bán đấu giá tài sản 22

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 24

Chương 2: THỰC TRẠNG QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ BÁN ĐẤU GIÁ TÀI SẢN 25

2.1 Thực trạng quy định của pháp luật Việt Nam về nguyên tắc bán đấu giá tài sản, chủ thể bán đấu giá tài sản và các loại tài sản đấu giá 25

2.1.1 Nguyên tắc bán đấu giá tài sản 25

2.1.2 Chủ thể bán đấu giá tài sản 25

2.1.3 Quy định về tài sản đưa ra đấu giá 33

2.2 Thực trạng quy định của pháp luật Việt Nam về trình tự, thủ tục bán đấu giá tài sản 35

2.2.1 Quy định về trình tự, thủ tục đưa tài sản ra bán đấu giá 35

2.2.2 Quy định về trình tự, thủ tục tổ chức bán đấu giá tài sản 43

2.2.3 Quy định về trình tự, thủ tục tiến hành các công việc sau tổ chức bán đấu giá 46

2.2.4 Hủy kết quả đấu giá 50

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 52

Chương 3: THỰC TIỄN THỰC HIỆN QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VIỆT NAM HIỆN HÀNH VỀ BÁN ĐẤU GIÁ TÀI SẢN ĐỂ THI HÀNH ÁN DÂN SỰ TẠI THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG VÀ KIẾN NGHỊ 53

3.1 Thực tiễn thực hiện quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành về bán đấu giá tài sản để thi hành án dân sự tại thành phố Hải Phòng 53

3.1.1 Những ưu điểm trong việc thực hiện quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành về bán đấu giá tài sản để thi hành án dân sự tại thành phố Hải Phòng 53

3.1.2 Những hạn chế, vướng mắc trong việc thực hiện quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành về bán đấu giá tài sản để thi hành án dân sự tại thành phố Hải Phòng 553.1.3 Nguyên nhân của những nhược điểm, hạn chế trong việc thực hiện quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành về bán đấu giá tài sản để thi hành án dân sự tại thành phố Hải Phòng 623.2 Một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành về bán đấu giá tài sản để thi hành án dân sự 643.2.1 Kiến nghị hoàn thiện các quy định của pháp luật về thi hành án dân sự, pháp luật về bán đấu giá tài sản và các quy định của pháp luật liên quan 643.2.2 Kiến nghị về việc thực hiện quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành

về bán đấu giá tài sản để thi hành án dân sự 68

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 73 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 76

1

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài

Bán đấu giá là hình thức mua bán tài sản phổ biến trong nền kinh tế thị trường Tại nhiều nước, hoạt động bán đấu giá tài sản đã có lịch sử hàng trăm năm

Ở nước ta, việc bán đấu giá tài sản do các hỗ giá viên thực hiện đã có từ thời Pháp thuộc Sau Cách mạng tháng Tám, chức danh hỗ giá viên tiếp tục được quy định trong Nghị định số 37 ngày 01/12/1945 về tổ chức Bộ Tư pháp; theo đó việc bán đấu giá tài sản trong thời kỳ này tạm thời được giữ nguyên như trước Về sau, hoạt động bán đấu giá tài sản chủ yếu liên quan đến tài sản nhà nước, tài sản thi hành án, tài sản là tang vật, phương tiện vi phạm hành chính nhằm bảo đảm cho việc xử lý các tài sản này được công khai, minh bạch, khách quan, giảm thiểu các tiêu cực trong việc xử lý tài sản Để bảo đảm thống nhất trình tự, thủ tục bán đấu giá tài sản, đáp ứng nhu cầu của tổ chức, cá nhân về dịch vụ bán đấu giá tài sản, ngày 17/11/2016, tại kỳ họp thứ 2 Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIV đã thông qua Luật đấu giá tài sản (LĐGTS) Tiếp đó, ngày 16/5/2017, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 62/2017/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều

và biện pháp thi hành Luật Đấu giá tài sản

Kể từ khi LĐGTS 2016 được ban hành đã góp phần đưa công tác bán đấu giá tài sản nói chung và bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự trên địa bàn thành phố Hải Phòng nói riêng cơ bản đi vào nền nếp và đạt hiệu quả cao Tuy nhiên, cùng với những kết quả đã đạt được, trước yêu cầu phát triển của thực tiễn đất nước trong giai đoạn mới gắn với xây dựng và hoàn thiện nền kinh tế thị trường trong bối cảnh chủ động hội nhập quốc tế, hoạt động bán đấu giá tài sản nói chung và bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự ở thành phố Hải Phòng cũng đã bộc lộ nhiều hạn chế, bất cập Do đó, cần phải tiếp tục tiến hành nghiên cứu sửa đổi, bổ sung các quy định của pháp luật về bán đấu giá tài sản tạo khuôn khổ pháp lý hoàn chỉnh, vững chắc cho hoạt động bán đấu giá tài sản, bảo đảm được lợi ích của các cá nhân, tổ chức có tài sản đấu giá, tổ chức và tăng cường được sự quản lý của Nhà nước đối

với hoạt động này Với những lý do đó, Học viên đã chọn đề tài “Pháp luật về bán

2

đấu giá tài sản và thực tiễn bán đấu giá tài sản để thi hành án ở thành phố Hải Phòng” nghiên cứu làm luận văn thạc sĩ luật học của mình

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Việc hoàn thiện pháp luật về bán đấu giá tài sản luôn được các cơ quan nhà nước và các cá nhân, tổ chức quan tâm Thời gian qua đã có nhiều công trình nghiên cứu đối với pháp luật về bán đấu giá tài sản, trong đó có thể kể đến các công trình nghiên cứu đã được công bố sau đây:

- Về giáo trình, sách chuyên khảo:

+ Giáo trình “Nghiệp vụ bán đấu giá tài sản” Tập 1 và Tập 2 của Học viện

Tư pháp, do Nhà xuất bản Tư pháp xuất bản năm 2018;

+ Giáo trình “Nghiệp vụ thi hành án dân sự” Tập 1 và Tập 2 của Học viện

Tư pháp do Nhà xuất bản Tư pháp do xuất bản năm 2018;

+ Giáo trình “Luật Thi hành án dân sự Việt Nam” của Trường Đại học Luật

Hà Nội, do Nhà xuất bản Công an nhân dân xuất bản năm 2020

- Về các đề tài khoa học:

Đề tài khoa học cấp Bộ “Hoàn thiện pháp luật về bán đấu giá tài sản nhằm

thúc đẩy thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam” của

tác giả Võ Đình Toàn, Bộ Tư pháp năm 2011

- Về luận văn, luận án:

+ Luận án Tiến sỹ luật học:“Bán đấu giá tài sản thi hành án dân sự ở Việt

Nam” của Lê Thị Hương Giang, bảo vệ tại Trường Đại học Luật Hà Nội năm 2019

+ Luận văn Thạc sỹ luật học:“Pháp luật bán đấu giá tài sản ở Việt Nam”,

của Vũ Hồng Dương, bảo vệ tại Trường Đại học Luật Hà Nội năm 2016

+ Luận văn Thạc sỹ luật học:“Bán đấu giá trong thi hành án dân sự - từ thực

tiễn tỉnh Vĩnh Phúc” của Phùng Huy Thọ, bảo vệ tại Học viện Hành chính Quốc gia

năm 2017

- Về các bài báo khoa học:

3

+ Bài “Một số vấn đề lý luận về bán đấu giá và pháp luật bán đấu giá” của

tác giả Võ Đình Toàn, đăng trên Tạp chí Dân chủ và Pháp luật, Số chuyên đề Pháp luật về bán đấu giá tài sản năm 2012

+ Bài “Quá trình hình thành phát triển của pháp luật về bán đấu giá tài sản

ở Việt nam” của tác giả Nguyễn Thị Minh, đăng trên Tạp chí Dân chủ - Pháp luật,

Số chuyên đề Pháp luật về bán đấu giá tài sản năm 2012

+ Bài “Những yếu tố chủ quan tác động đến hiệu quả hoạt động bán đấu giá

tài sản thi hành án dân sự ở Việt Nam” của tác giả Lê Thị Hương Giang, đăng trên

Tạp chí Dân chủ và Pháp luật, Số chuyên đề tháng 12 năm 2016

Các công trình nghiên cứu trên đã khái quát được hệ thống pháp luật bán đấu giá tài sản ở Việt Nam hiện nay và những khó khăn, vướng mắc trong quá trình bán đấu giá tài sản để thi hành án dân sự ở Việt Nam Tuy nhiên, chưa có công trình nghiên cứu nào nghiên cứu riêng về thực tiễn thực hiện bán đấu giá tài sản để thi hành án dân sự ở thành phố Hải Phòng Vì vậy, đề tài này mặc dù có sự kế thừa

nhưng không trùng lặp với các công trình đã công bố trước đó

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài

Mục tiêu nghiên cứu đề tài là làm rõ những vấn đề lý luận về pháp luật bán đấu giá tài sản; nội dung các quy định của pháp luật Việt Nam về bán đấu giá tài sản

và thực tiễn thực hiện chúng trong bán đấu giá tài sản để thi hành án dân sự tại thành phố Hải Phòng từ đó đưa ra các kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả bán đấu giá tài sản để thi hành án dân sự tại thành phố Hải Phòng

Để thực hiện các mục đích nêu trên, việc nghiên cứu đề tài có các nhiệm vụ

4

- Khảo sát, đánh giá thực tiễn thực hiện các quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành về bán đấu giá tài sản để thi hành án dân sự tại thành phố Hải Phòng

- Nhận diện những hạn chế, bất cập trong các quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành về bán đấu giá tài sản và thực tiễn thực hiện từ đó đề xuất các kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả bán đấu giá tài sản để thi hành án dân sự tại thành phố

Hải Phòng

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu đề tài

Đối tượng nghiên cứu đề tài là những vấn đề lý luận về pháp luật bán đấu giá tài sản, các quy định của pháp luật Việt Nam về bán đấu giá tài sản và thực tiễn thực hiện chúng trong bán đấu giá tài sản để thi hành án dân sự tại thành phố Hải Phòng

Phạm vi nghiên cứu đề tài chỉ tập trung vào những vấn đề lý luận cơ bản về bán đấu giá tài sản như khái niệm, đặc điểm, vai trò của pháp luật bán đấu giá tài sản, cơ sở khoa học của việc pháp luật quy định về bán đấu giá tài sản và nội dung điều chỉnh cơ bản của pháp luật về bán đấu giá tài sản; các quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành về bán đấu giá tài sản và thực tiễn thực hiện chúng trong bán

đấu giá tài sản để thi hành án dân sự tại thành phố Hải Phòng trong 05 năm gần đây

5 Các phương pháp nghiên cứu đề tài

Để đạt được các mục tiêu nghiên cứu mà đề tài đặt ra, trong quá trình nghiên cứu luận văn đã sử dụng những phương pháp nghiên cứu cơ bản sau:

- Phương pháp luận nghiên cứu khoa học duy vật biện chứng và duy vật lịch

sử của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối, quan điểm, chính sách của Đảng cộng sản Việt Nam Theo đó, đặt các vấn đề liên quan đến nội dung nghiên cứu trong mối liên hệ, quan hệ với nhau, không nghiên cứu một cách riêng lẻ

- Phương pháp phân tích, phương pháp diễn giải: Những phương pháp này được sử dụng phổ biến trong việc làm rõ các quy định của pháp luật

- Phương pháp đánh giá, phương pháp so sánh: Những phương pháp này được người viết vận dụng để đưa ra ý kiến nhận xét quy định của pháp luật hiện

5

hành có hợp lý hay không, đồng thời nhìn nhận trong mối tương quan so với quy định liên quan hoặc pháp luật của các nước khác.v.v…

- Phương pháp quy nạp, phương pháp diễn dịch: Được vận dụng để triển khai

có hiệu quả các vấn đề liên quan đến nội dung nghiên cứu, đặc biệt là các kiến nghị hoàn thiện Cụ thể như trên cở sở đưa ra những kiến nghị mang tính khái quát, súc tích người viết dùng phương pháp diễn dịch để làm rõ nội dung của kiến nghị đó

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn

Thứ nhất, luận văn góp phần làm phong phú thêm lý luận về pháp luật bán

đấu giá tài sản; làm cơ sở lý luận cho các cơ quan Nhà nước, các nhà làm luật trong việc hoạch định chính sách sửa đổi, bổ sung, ban hành mới pháp luật về bán đấu giá tài sản và các kết quả nghiên cứu của luận văn sử dụng làm tài liệu tham khảo hữu ích cho các cơ sở đào tạo, nghiên cứu, các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan có trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ mà đề tài nghiên cứu

Thứ hai, luận văn là công trình nghiên cứu tổng hợp, thống kê và đánh giá

những ưu điểm, tồn tại, hạn chế trong việc thực hiện pháp luật hiện hành về bán đấu giá tài sản để thi hành án tại thành phố Hải Phòng

Thứ ba, luận văn là công trình nghiên cứu có định hướng kiến nghị nâng cao

hiệu quả thực hiện quy định của pháp luật hiện hành về bán đấu giá tài sản để thi

hành án

7 Bố cục của luận văn

Ngoài Lời nói đầu, Phần kết luận, phụ lục và Danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu thành 3 chương:

- Chương 1: Những vấn đề lý luận pháp luật về bán đấu giá tài sản

- Chương 2: Thực trạng quy định của pháp luật Việt Nam về bán đấu giá tài

sản

- Chương 3: Thực tiễn thực hiện quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành

về bán đấu giá tài sản để thi hành án dân sự tại thành phố Hải Phòng và kiến nghị

6

Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN PHÁP LUẬT

VỀ BÁN ĐẤU GIÁ TÀI SẢN 1.1 Khái niệm, đặc điểm và vai trò của pháp luật về bán đấu giá tài sản

1.1.1 Khái niệm pháp luật về bán đấu giá tài sản

Theo Từ điển Luật học thì: “Pháp luật là hệ thống các quy tắc xử sự mang

tính bắt buộc chung do Nhà nước ban hành hoặc thừa nhận nhằm điều chỉnh các

Theo lý luận chung về Nhà nước và pháp luật thì hệ thống pháp luật là tổng thể các quy phạm pháp luật có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, được phân định thành chế định pháp luật, các ngành luật và được thể hiện trong các văn bản quy phạm pháp luật do các cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành theo những trình

tự, hình thức và thủ tục luật định Như vậy, hệ thống pháp luật bao gồm hai mặt trong một chỉnh thể thống nhất là hệ thống cấu trúc của pháp luật và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật2

Theo quan niệm này, pháp luật về bán đấu giá tài sản chưa phải là một ngành luật độc lập có phạm vi điều chỉnh và đối tượng điều chỉnh riêng biệt Mặc dù pháp luật về bán đấu giá tài sản cũng bao gồm tổng thể các quy phạm pháp luật, điều chỉnh các quan hệ xã hội về bán đấu giá tài sản được thể hiện trong các văn bản pháp luật do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành và có mối quan hệ thống nhất trong hệ thống pháp luật Tuy nhiên, do đặc điểm của loại tài sản được đưa ra đấu giá theo cách phân định của pháp luật, mà pháp luật về bán đấu giá tài sản không thuộc một ngành luật chuyên biệt nào Ngoài quy định của LĐGTS 2016 và các văn bản hướng dẫn thi hành thì các quy định của pháp luật về bán đấu giá còn nằm rải rác trong các quy định của luật, pháp lệnh, nghị định như Bộ luật Dân sự,

1 Võ Đình Toàn Bài (2012), “Một số vấn đề lý luận về đấu giá và pháp luật đấu giá”, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật, Số chuyên đề năm 2012, tr.25-30

2

Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2016), Giáo trình cao cấp lý luận chính trị - tập 11 Nhà

nước và pháp luật, Nxb Lý luận Chính trị, Hà Nội, tr 166

7

Luật Thương mại, Luật Đăng ký giao dịch đảm bảo, Luật Kinh doanh bất động sản, Luật quản lý, sử dụng tài sản nhà nước, Luật Xử lý vi phạm hành chính, LTHADS, Luật Đất đai và các Nghị định của Chính phủ đối với các ngành, lĩnh vực Vì vậy, cần thấy rằng pháp luật về bán đấu giá tài sản vừa đang là những quan hệ bổ trợ tư pháp giúp cho hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước, các cơ quan tư pháp thực hiện nhiệm vụ của mình trong xử lý các tài sản để thi hành án, tịch thu sung công quỹ nhà nước, trong các khoản bồi hoàn, tiền phạt hoặc bán tài sản nhà nước vừa là các quan hệ pháp luật về giao dịch dân sự khi cá nhân, tổ chức có yêu cầu bán đấu giá tài sản thuộc sở hữu của họ

Theo LĐGTS 2016 thì: “Đấu giá tài sản là hình thức bán tài sản có từ hai

người trở lên tham gia đấu giá theo nguyên tắc, trình tự và thủ tục được quy định

Như vậy, dựa trên các khái niệm về pháp luật, pháp luật về bán đấu giá tài sản và xem xét pháp luật về đấu giá trong mối quan hệ với các ngành luật trong hệ thống pháp luật có thể đưa ra khái niệm pháp luật về bán đấu giá tài sản như sau:

“Pháp luật về bán đấu giá tài sản là toàn bộ các quy phạm pháp luật điều chỉnh lĩnh vực bán đấu giá tài sản bao gồm những quy định về nguyên tắc, trình tự, thủ tục bán đấu giá tài sản, người có tài sản, người tổ chức bán đấu giá tài sản, người tham gia đấu giá tài sản và quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản

do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành”

1.1.2 Đặc điểm của pháp luật về bán đấu giá tài sản

Nói đến đặc điểm của pháp luật về bán đấu giá tài sản là muốn nói đến những dấu hiệu đặc trưng để phân biệt pháp luật đấu giá với những quy phạm pháp luật và văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành khác Ở góc độ này, pháp luật về bán đấu giá tài sản có những đặc điểm sau:

Thứ nhất, pháp luật về bán đấu giá tài sản là một bộ phận pháp luật điều

chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh mang tính chất “tư”, do đó các chủ thể tham gia

quan hệ bình đẳng về quyền và nghĩa vụ

3 Khoản 2 Điều 5 Luật đấu giá tài sản năm 2016

8

Thứ hai, pháp luật về bán đấu giá tài sản là một bộ phận pháp luật liên ngành

không thuần túy là một chế định riêng biệt trong một văn bản pháp luật cụ thể nào

đó mà nó có ở nhiều văn bản quy phạm pháp luật Quan hệ bán đấu giá tài sản có thể mang tính chất của quan hệ dân sự, thương mại thuần túy hoặc mang tính chất của quan hệ hành chính - tư pháp

Thứ ba, pháp luật về bán đấu giá tài sản phản ánh rõ nguyên tắc công khai

của quan hệ bán đấu giá tài sản Điều này xuất phát từ nguyên lý chung là nếu không công khai thì sẽ không có nhiều người tham gia quan hệ bán đấu giá tài sản theo quy định của pháp luật

Thứ tư, pháp luật về bán đấu giá tài sản mang đặc tính của pháp luật về thủ

tục thực hiện quan hệ pháp luật Trong hệ thống pháp luật có thể chia thành hai bộ phận cơ bản: Các quy định về nội dung quan hệ và các quy định thủ tục thực hiện quan hệ Pháp luật về bán đấu giá tài sản thuộc bộ phận thứ hai. 4

1.1.3 Vai trò của của pháp luật về bán đấu giá tài sản

Với tư cách là yếu tố điều chỉnh các quan hệ xã hội, pháp luật có vai trò quan trọng trọng việc bảo đảm sự ổn định và phát triển xã hội Tuy nhiên, trên thực tế đã

có không ít những quan niệm không đúng về vai trò của pháp luật hoặc hạ thấp đến mức quản lý xã hội không cần luật, hoặc là quá đề cao vai trò của nó Đó là nhưng quan niệm phi lịch sử và sai lầm về khoa học

Ở Việt Nam, vai trò của pháp luật đã được ghi nhận tại Hiến pháp năm 2013

là: “Nhà nước được tổ chức và hoạt động theo Hiến pháp và pháp luật, quản lý xã

Trong nền kinh tế thị trường có nhiều phương thức thực hiện bán tài sản (hàng hóa thông thường, tài sản công, tài sản có tính đặc thù, tài sản mà có nhiều chủ thể liên quan đến lợi ích bán tài sản…) Mỗi loại tài sản được bán theo phương thức nào là tùy thuộc vào lợi ích của các bên liên quan đến việc mua, bán, chẳng hạn trong bán lẻ hàng hóa thông thường, người mua tự do thỏa thuận giá cả Cũng cùng là một loại hàng hóa nhưng người mua lẻ có thể mua với giá cao hơn người

9

mua với phương thức bán buôn Một người sở hữu tài sản có thể nêu giá với người mua nhưng ngay sau đó có thể hạ giá, thậm chí có thể hạ giá sau khi người mua đã ưng thuận giá chào bán Việc mua bán cũng có thể thực hiện theo phương thức người mua nhận tài sản, có quyền sở hữu đối với tài sản mua nhưng việc thanh toán

có thể thực hiện sau một thời gian (trả chậm, trả góp) Việc mua bán tài sản công ngoài việc phải tuân theo các quy định về dân sự - thương mại, các bên còn phải tuân thủ các quy định của Nhà nước về sử dụng ngân sách nhà nước và quản lý tài sản công Riêng đối với việc mua bán tài sản theo phương thức đấu giá, vai trò của

pháp luật được thể hiện ở nhưng khía cạnh sau đây:

Thứ nhất, pháp luật về bán đấu giá tài sản là phương tiện để Nhà nước quản

lý hoạt động bán đấu giá tài sản

Pháp luật là phương tiện để Nhà nước quản lý kinh tế, xã hội Để quản lý toàn bộ xã hội, Nhà nước dùng nhiều phương tiện, biện pháp nhưng pháp luật là phương tiện quan trọng nhất Với những đặc điểm riêng có của mình, pháp luật có khả năng triển khai nhưng chủ trương, chính sách của Nhà nước nhanh nhất, đồng

bộ và hiệu quả nhất trên quy mô rộng nhất Nhà nước cũng dựa vào pháp luật để phát huy quyền lực và kiểm tra, kiểm soát hoạt động của các tổ chức, các cơ quan,

Hoạt động bán đấu giá làm phát sinh nhiều loại quan hệ lợi ích với nhiều hợp đồng đan xen như: hợp đồng giữa người có tài sản bán đấu giá với người tổ chức đấu giá, giữa người tổ chức đấu giá với người tham gia đấu giá Ngoài ra trong trường hợp bán tài sản công, tài sản xử lý vi phạm hành chính, giao quyền sử dụng đất có thu tiền sử dụng đất… còn phát sinh quan hệ quản lý nhà nước giữa Nhà nước với cơ quan được giao quyền thực hiện việc đấu giá Để duy trì các quan hệ xã hội trên đây cần thiết phải có sự can thiệp của Nhà nước thông qua công cụ pháp luật

Thứ hai, bảo đảm tính công khai, minh bạch và hiệu quả trong bán đấu giá tài sản

6

Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2016), Giáo trình cao cấp lý luận chính trị - tập 11 Nhà nước và pháp

luật, Nxb Lý luận Chính trị, Hà Nội, tr 45

10

Bán đấu giá là hình thức bán tài sản công khai, minh bạch, hiệu quả và rất thông dụng ở các nước phát triển Ở các nước, tổ chức đấu giá chủ yếu phục vụ việc bán tài sản của cá nhân, tổ chức nhưng tại Việt Nam hoạt động bán đấu giá chủ yếu tập trung vào các tài sản mà theo quy định của pháp luật bắt buộc phải bán đấu giá,

có rất ít tổ chức, cá nhân tự nguyện lựa chọn dịch vụ bán đấu giá để xử lý tài sản của mình mà chủ yếu thường tự bán tài sản Ngoài ra, còn tồn tại tình trạng cạnh tranh không lành mạnh trong hoạt động đấu giá, nhất là giữa doanh nghiệp bán đấu giá tài sản là tổ chức kinh tế hoạt động theo pháp luật doanh nghiệp với Trung tâm dịch vụ bán đấu giá tài sản là đơn vị sự nghiệp công lập

Pháp luật về bán đấu giá tài sản được xây dựng đồng bộ, hiệu quả với các nội dung quan trọng như: Việc niêm yết, thông báo công khai việc đấu giá được thực hiện rộng rãi, rõ ràng, đầy đủ thông tin; việc đăng ký tham gia đấu giá được thực hiện thuận lợi, chặt chẽ; hình thức đấu giá, phương thức đấu giá được quy định

phù hợp nhằm hạn chế tình trạng “quân xanh, quân đỏ”, thông đồng, móc nối để

dìm giá, làm sai lệch kết quả đấu giá; trên cơ sở đó đảm bảo tính công khai, minh bạch, khách quan của việc tổ chức bán đấu giá tài sản

Thứ ba, góp phần tạo lập môi trường cạnh tranh lành mạnh trong nền kinh tế thị trường

Tự do cạnh tranh là một nội dung trong tự do kinh doanh Tự do kinh doanh khi được pháp luật điều chỉnh và bảo đảm thực hiện thì việc xử sự phù hợp với pháp luật của các chủ thể trở thành quyền được Nhà nước bảo hộ Cạnh tranh là quy luật của kinh tế thị trường, để có lợi nhuận người kinh doanh có thể làm mọi việc Chính

vì vậy, cần có sự kiểm soát của Nhà nước để cạnh tranh được diễn ra trong trật tự,

mà trong trật tự ấy, quyền lợi của các bên liên quan được thực hiện theo chuẩn mực chung của pháp luật, hay nói một cách khái quát là cạnh tranh phải lành mạnh

Đấu giá xét về bản chất quan hệ của các bên chủ thể là cuộc cạnh tranh về giá Để những người mua cạnh tranh mua tài sản một cách lành mạnh thì hành vi của họ khi tham gia vào cuộc đấu giá phải được thực hiện theo một trật tự chung có tính công khai, minh bạch do Nhà nước quy định Pháp luật đóng vai trò là công cụ duy trì trật tự đó, thể hiện ở những quy định chủ yếu như: Tổ chức, cá nhân có đủ

11

điều kiện theo quy định của pháp luật mới được tham gia bán đấu giá tài sản và họ

bị ràng buộc trách nhiệm liên quan đến việc tham gia bán đấu giá tài sản.7

Thứ tư, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người có tài sản

- Pháp luật về bán đấu giá tài sản là công cụ bảo vệ lợi ích của Nhà nước trong quản lý tài sản công, bảo vệ lợi ích của tổ chức, cá nhân yếu thế trong quan hệ mua, bán tài sản Tài sản của quốc gia bao gồm nhiều loại và xét về nguyên tắc đều thuộc sở hữu toàn dân mà Nhà nước là đại diện chủ sở hữu Việc định đoạt tài sản thuộc sở hữu toàn dân phải được thực hiện thông qua tổ chức, cá nhân được trao nhiệm vụ, quyền hạn (người đại diện) Khác với các quan hệ đấu giá khác, người đại diện bán tài sản nhà nước, giao quyền sử dụng đất có thu tiền, họ không phải chủ sở hữu mà là cùng với toàn dân có quyền đồng chủ sở hữu Lợi ích thu được từ đấu giá đối với người đấu giá hầu như chỉ có ý nghĩa là cùng toàn dân hưởng lợi

Do đó, cần có cơ chế kiểm soát hành vi của người bán tài sản công Đối với trường hợp tài sản đấu giá là đối tượng của hợp đồng cầm cố, thế chấp hay tài sản là đối tượng xử lý của phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã, người sở hữu tài sản, người sở hữu quyền sử dụng đất là con nợ sẽ rơi vào tình trạng thiệt thòi nếu việc bán tài sản đấu giá không được thực hiện theo trình tự, thủ tục chặt chẽ, bảo đảm tính khách quan Chẳng hạn để dìm giá trục lợi, người tổ chức đấu giá chỉ thông báo việc đấu giá trong phạm vi hẹp hay rút ngắn thời gian thông báo đấu giá trước ngày tổ chức bán đấu giá tài sản hay gây khó khăn cho người tham gia đấu giá trong việc nộp hồ

sơ …

- Pháp luật về bán đấu giá tài sản là công cụ giải quyết tranh chấp để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân Trong quan hệ đấu giá tồn tại nhiều bên với các lợi ích vật chất cụ thể Do đó, khi có mâu thuẫn về lợi ích, quan điểm về lợi ích của các bên không dung hòa được thì tất yếu dẫn đến tranh chấp, ở mức độ khái quát có thể nêu các dạng tranh chấp như sau:

7

Vũ Hồng Dương (2016), “Pháp luật bán đấu giá tài sản ở Việt Nam”, Luận văn Thạc sỹ, Trường Đại học

Luật Hà Nội

12

+ Tranh chấp giữa người bán tài sản với tổ chức bán đấu giá tài sản Loại tranh chấp này có thể do các nguyên nhân như: Các bên không thực hiện đúng các quyền, nghĩa vụ theo quy định của pháp luật hoặc theo thỏa thuận…

+ Tranh chấp giữa tổ chức bán đấu giá tài sản với người tham gia đấu giá Loại tranh chấp này có thể do các nguyên nhân như: Giao hàng hóa cho người mua không phù hợp với hợp đồng dịch vụ đấu giá, người rút lại giá đã trả không thanh toán chi phí cho việc đấu giá trong trường hợp cuộc đấu giá không thành, các bên không thực hiện đúng nghĩa vụ để thực hiện đăng ký quyền sở hữu đối với trường hợp tài sản đấu giá phải đăng ký quyền sở hữu…

Pháp luật bán đấu giá với các quy định chặt chẽ về tính minh bạch, trung thực, thống nhất để các cơ quan tài phán (Tòa án, trọng tài thương mại) có đủ cơ sở giải quyết vụ việc góp phần bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên tham gia đấu giá.8

Thứ năm, thúc đẩy sự hình thành và phát triển loại hình dịch vụ hỗ trợ giao dịch dân sự - thương mại trong nền kinh tế thị trường

Cùng với sự đa dạng của thành phần kinh tế thì các hình thức chuyển giao quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản giữa các tổ chức, cá nhân cũng phát triển Tuy nhiên, bán đấu giá không đóng vai trò là một hình thức chuyển giao quyền sở hữu tài sản, quyền sử dụng đất mà nó đóng vai trò là một phương thức thực hiện việc mua, bán Người làm dịch vụ bán đấu giá tài sản cung ứng một loại dịch vụ cần thiết cho xã hội và đang dần được chuyên nghiệp hóa

Bộ luật Dân sự năm năm 2015, Luật Thương mại năm 2005, Luật đất đai năm 2013, LĐGTS 2016 đã cơ bản sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện cơ sở pháp lý cần thiết đối với việc thúc đẩy dịch vụ kinh doanh đấu giá hình thành và phát triển

Thứ sáu, góp phần phát huy truyền thống văn hóa dân tộc

Người Việt Nam có truyền thống quý báu là “lá lành đùm lá rách” theo tinh thần đạo nghĩa “Bầu ơi thương lấy bí cùng Tuy rằng khác giống nhưng chung một

giàn”… Những năm gần đây, nhiều cơ quan truyền thông, tổ chức từ thiện và nhiều

8

Vũ Hồng Dương (2016), “Pháp luật bán đấu giá tài sản ở Việt Nam”, Luận văn Thạc sỹ, Trường Đại học

Luật Hà Nội

13

cơ quan nhà nước khác tổ chức các cuộc đấu giá nhằm mục đích từ thiện Đây là việc nên làm nhằm phát huy sức mạnh, hảo tâm của cộng đồng để giúp đỡ các cá nhân thiệt thòi, gặp hoàn cảnh éo le Do chưa rõ ràng về cơ sở pháp lý trong tổ chức đấu giá từ thiện nên không ít cuộc đấu giá không những không đạt kết quả như ban

tổ chức mong muốn mà còn gây phản cảm trong dư luận xã hội, người trúng đấu giá không mua tài sản, không phải chịu trách nhiệm pháp lý nhưng được lợi trong việc quảng bá thương hiệu doanh nghiệp, nâng uy tín cá nhân trên phương tiện thông tin đại chúng… Thực tế trên đây do nhiều nguyên nhân, nhưng một trong những nguyên nhân chủ yếu dẫn tới hậu quả là không thể quy trách nhiệm cho những người trúng đấu giá vì có sự khó khăn trong việc áp dụng pháp luật do tính biệt lập

về phạm vi điều chỉnh của các văn bản pháp luật quy định về đấu giá trong từng lĩnh vực.9

1.2 Cơ sở khoa học của việc pháp luật quy định về bán đấu giá tài sản

1.2.1 Từ yêu cầu thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng về hoàn thiện hệ thống pháp luật, cải cách hành chính và cải cách tư pháp

Với chủ trương hoàn thiện hệ thống pháp luật, cải cách hành chính và cải cách tư pháp nhằm đảm bảo cho Nhà nước không chỉ có đủ pháp luật để quản lý xã hội mà còn tham gia hội nhập kinh tế quốc tế trên nhiều lĩnh vực và ngày càng sâu rộng, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đã được đổi mới về cơ bản với nhiều bộ luật, luật quan trọng được ban hành Cùng với sự thay đổi về tính chất của các quan

hệ xã hội thì bên cạnh việc xây dựng mới các văn bản pháp luật, thường xuyên phải

rà soát, tổng kết để sửa đổi bổ sung các văn bản pháp luật đã ban hành để đồng bộ với hệ thống pháp luật

Nghị quyết 48-NQ/TW ngày 24/5/2005 của Bộ Chính trị về Chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật từ nay đến năm 2010, định hướng đến năm

2020 đã xác định rõ: Hoàn thiện pháp luật nói chung không chỉ tạo lập và hoàn

thiện cơ sở pháp lý cho công cuộc cải cách hành chính, cải cách tư pháp; đảm bảo xây dựng một nền hành chính dân chủ, sát dân, sát cơ sở, xóa bỏ mọi thủ tục phiền

9 Vũ Hồng Dương (2016), “Pháp luật bán đấu giá tài sản ở Việt Nam”, Luận văn Thạc sỹ, Trường Đại học

Luật Hà Nội

bổ trợ khác (luật sư, giám định tư pháp, công chứng, thi hành án, chế định thừa hành viên - thừa phát lại), nhưng hiện nay, một trong những hoạt động bổ trợ rất thường xuyên trong công tác thi hành án và xử lý vi phạm hành chính đó chính là hoạt động bán đấu giá tài sản Về phương diện Nhà nước có thể nói hoạt động bán đấu giá tài sản không chỉ góp phần quan trọng trong việc thực hiện các nhiệm vụ quản lý của các cơ quan hành chính nhà nước mà ngay cả hoạt động giải quyết các

vụ việc của các cơ quan tư pháp (thi hành án) cũng được nhanh chóng, khách quan, công khai, minh bạch Đồng thời, xét trên phương diện quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức, doanh nghiệp cũng được bảo vệ một cách hữu hiệu, đem lại những giá trị lợi ích cao nhất.10

1.2.2 Từ yêu cầu bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên trong quan

hệ bán đấu giá tài sản

Bán đấu giá tài sản liên quan đến quyền và lợi ích của nhiều bên; do vậy cần thiết phải có quy định pháp luật cụ thể điều chỉnh các cơ chế kiểm soát hữu hiệu trong quá trình tổ chức bán đấu giá tài sản, các nghĩa vụ ràng buộc của các bên tránh tình trạng gây thất thoát tài sản nhằm nâng cao trách nhiệm của tổ chức đấu giá và bảo vệ lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức và Nhà nước; đồng thời pháp luật ra đời đã dự liệu những biện pháp nhằm ngăn ngừa, xử lý các hiện tượng tiêu cực xảy ra trong quá trình bán đấu giá tài sản; tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra, xử lý các hành vi vi phạm trong hoạt động bán đấu giá tài sản của đấu giá viên,

tổ chức đấu giá tài sản, cá nhân, tổ chức liên quan

10 Lê Thị Hương Giang (2019), “Bán đấu giá tài sản thi hành án dân sự ở Việt Nam”, Luận án Tiến sỹ,

Trường Đại học Luật Hà Nội

Những quy định của pháp luật có ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu lực, hiệu quả của công tác quản lý nhà nước đối với mọi mặt của đời sống xã hội Điều này

có nghĩa là các quy định của pháp luật càng đầy đủ, càng rõ ràng thì hiệu lực, hiệu quả của hoạt động quản lý nhà nước càng cao và ngày càng chặt chẽ Vì vậy muốn nâng cao hiệu lực, hiệu quả của hoạt động Nhà nước phải thường xuyên hoàn thiện

hệ thống pháp luật nói chung, trong tình hình đó, quy định pháp luật về bán đấu giá tài sản ra đời như một tất yếu

1.2.4 Từ những ưu điểm của việc bán đấu giá tài sản

Bán đấu giá tài sản là hình thức bán tài sản công khai, minh bạch, hiệu quả

và rất thông dụng ở các nước phát triển Ở các nước, tổ chức đấu giá chủ yếu phục

vụ việc bán tài sản của cá nhân, tổ chức nhưng tại Việt Nam hoạt động đấu giá chủ yếu tập trung vào các tài sản mà theo quy định của pháp luật bắt buộc phải đấu giá,

có rất ít tổ chức, cá nhân tự nguyện lựa chọn dịch vụ đấu giá để xử lý tài sản của mình mà chủ yếu thường tự bán tài sản Ngoài ra, còn tồn tại tình trạng cạnh tranh không lành mạnh trong hoạt động bán đấu giá tài sản, nhất là giữa doanh nghiệp bán

11

Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2016), Giáo trình cao cấp lý luận chính trị - tập 11 Nhà nước và

pháp luật, Nxb Lý luận Chính trị, Hà Nội

- Khó bán được những tài sản có giá trị lớn Do cơ quan thi hành án dân sự

chỉ hoạt động giới hạn trong lãnh thổ hành chính nhất định nên việc thông báo bán tài sản thi hành án dân sự khó có thể công khai rộng rãi để nhiều người được biết, nhất là những người ở những tỉnh, thành phố khác Đối với những tài sản có giá trị lớn, không phải người dân nào ở địa phương đó cũng có đủ điều kiện để mua, do đó

sẽ có những tài sản không thể bán được

- Không đảm bảo quyền, lợi ích cho các bên liên quan trong quan hệ mua bán

tài sản để thi hành án Do chấp hành viên thường chỉ quan tâm đến việc bán được tài sản mà không quan tâm đến giá của tài sản bán được Vì vậy, có trường hợp tài sản được bán đấu giá không đúng với giá trị thực của nó và cũng không có cơ sở đối chiếu, kiểm chứng

- Chấp hành viên là người vừa cưỡng chế kê biên, vừa là người bán tài sản,

dễ dẫn đến sự lạm quyền khi thi hành công vụ Chấp hành viên kê biên tài sản nào thì kê biên, bán như thế nào thì tùy Không kể đến việc chấp hành viên thông đồng với tổ chức bán đấu giá tài sản, với người mua tài sản để bán với giá rẻ nhất để vụ lợi hoặc tìm cách để không bán được tài sản nếu cấu kết với người phải thi hành án Trong trường hợp này thì quyền lợi của những người tham gia trong quan hệ thi hành án và mua bán tài sản để thi hành án dân sự không được bảo đảm; đạo đức công vụ của chấp hành viên bị ảnh hưởng

Pháp luật về bán đấu giá tài sản với các quy định về trình tự, thủ tục bán đấu giá tài sản áp dụng thống nhất cho các loại tài sản đấu giá trên cơ sở kế thừa, luật hóa các quy định còn phù hợp đã khắc phục những tồn tại, bất cập của hoạt động bán đấu giá tài sản hiện nay, đảm bảo tính công khai, minh bạch, khách quan; nâng cao chất

17

lượng, tính chuyên nghiệp, tăng cường trách nhiệm pháp lý, trách nhiệm nghề nghiệp của đấu giá viên, doanh nghiệp đấu giá tài sản Thông qua biện pháp bán đấu giá tài sản sẽ bảo đảm bán đấu giá tài sản được bán với giá cao nhất, tránh được tình trạng dìm giá, trục lợi

1.3 Những nội dung cơ bản của pháp luật về bán đấu giá tài sản

1.3.1 Về nguyên tắc bán đấu giá tài sản12

Nhằm bảo đảm cho hoạt động bán đấu giá tài sản diễn ra trong khuôn khổ pháp luật, bảo đảm sự thống nhất quản lý của nhà nước, bảo đảm quyền nghĩa vụ các bên tham gia, pháp luật về bán đấu giá tài sản quy định một số nguyên tắc cụ thể sau:

- Nguyên tắc công khai, liên tục:

Nguyên tắc này đòi hỏi hoạt động bán đấu giá tài sản phải công khai tất cả các thông tin liên quan đến tài sản bán đấu giá, công khai ngay từ giai đoạn ra thông báo bán đấu giá về các thông tin liên quan đến tài sản như: người có tài sản bán đấu giá, chủ sở hữu tài sản, tổ chức bán đấu giá tài sản; công khai về thời gian, địa điểm đấu giá, giá khởi điểm; công khai về tình trạng tài sản, chất lượng tài sản, số lượng, các đặc tính kỹ thuật Tại cuộc bán đấu giá tài sản, người điều hành phiên đấu giá phải công khai tất cả các thông tin liên quan như: giới thiệu từng tài sản đấu giá, giới thiệu những người tham giá đấu giá hợp lệ, nhắc lại giá khởi điểm, trả lời các câu hỏi của những người tham gia đấu giá và đề nghị những người tham gia đấu giá trả giá

- Nguyên tắc khách quan, trung thực, công bằng:

Nguyên tắc này yêu cầu tất cả thông tin liên quan đến cuộc đấu giá đều phải khách quan, trung thực, chính xác, không được sai lệch Tất cả các thông tin về người có tài sản đấu giá, người tổ chức đấu giá, tài sản đấu giá, chất lượng tài sản,

12 Vũ Hồng Dương (2016), “Pháp luật bán đấu giá tài sản ở Việt Nam”, Luận văn Thạc sỹ, Trường Đại học

Luật Hà Nội, tr 11

Nguyên tắc công bằng giữa các bên được thể hiện qua việc bất cứ tổ chức, cá nhân nào cũng đều có quyền đăng ký tham gia đấu giá (trừ trường hợp không đủ điều kiện như người không được nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất, trường hợp không được tham gia đấu giá, …theo quy định) Khi đăng ký tham gia đấu giá thì phải nộp phí mua hồ sơ đấu giá và khoản tiền đặt trước để được tham gia đấu giá Tất cả những người tham gia đấu giá đều có quyền tiếp cận đối với tài sản đấu giá như nhau Tại phiên đấu giá, những người tham gia phiên đấu giá tài sản đều có quyền tự do trả giá, người điều hành phiên đấu giá tài sản buộc phải công khai các mức giá đã trả và họ tên người mua trả giá cao nhất trong mỗi bước giá Người đã trả giá cao nhất và cuối cùng thì sẽ là người thắng cuộc trong phiên đấu giá tài sản

- Nguyên tắc bảo vệ quyền và lợi ích của các bên tham gia:

Trong quan hệ bán đấu giá tài sản, do có rất nhiều bên có quyền, lợi ích liên quan nên việc bảo đảm quyền và lợi ích của các bên luôn được dung hòa Người mua được tài sản bán đấu giá sau khi thanh toán tiền đủ tiền thì được nhận tài sản và được thực hiện đầy đủ có quyền của mình theo hợp đồng dịch vụ bán đấu giá tài sản, hợp đồng mua bán tài sản đấu giá Người mua trúng đấu giá được cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản đã mua trúng đấu giá trong mọi trường hợp dù người chủ sở hữu tài sản có chây ỳ, không chịu bàn giao tài sản và các giấy tờ sở hữu tài sản

- Mọi cuộc bán đấu giá đều phải do đấu giá viên điều hành theo đúng trình

tự, thủ tục bán đấu giá:

19

Theo nguyên tắc này thì tất cả các phiên bán đấu giá tài sản đều phải do đấu giá viên có đủ điều kiện, năng lực bán đấu giá tài sản điều hành theo đúng trình tự, thủ tục quy định trong Luật Đấu giá tài sản thì phiên đấu giá mới có giá trị và được pháp luật công nhận Nếu đấu giá viên không đủ điều kiện nhưng vẫn điều hành phiên đấu giá thì đương nhiên phiên bán đấu giá đó sẽ bị hủy, quyền và nghĩa vụ của các bên không được thiết lập, bên nào có lỗi thì sẽ phải bồi thường thiệt hại cho

người trúng đấu giá mà không mua được tài sản

1.3.2 Về chủ thể bán đấu giá tài sản

Chủ thể trong bán đấu giá tài sản theo quy định của pháp luật gồm các chủ thể sau: Người có tài sản, tổ chức bán đấu giá tài sản, người tham gia đấu giá tài sản, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan

Trong quy định vể pháp luật về bán đấu giá tài sản, vấn đề quyền và nghĩa vụ của chủ thể trong bán đấu giá tài sản là rất quan trọng Trên cơ sở các quy định của pháp luật, các chủ thể của bán đấu giá tài sản biết được mình có những quyền và nghĩa vụ gì để từ đó có cách thức điều chỉnh sao cho phù hợp với vị trí của mình trong bán đấu giá tài sản Trong bán đấu giá tài sản có nhiều chủ thể tham gia ở từng vị trí, tư cách khác nhau

Về chủ thể bán đấu giá tài sản gồm có các thành phần cụ thể như sau:

1.3.2.1 Người có tài sản đấu giá

Người có tài sản đấu giá là cá nhân, tổ chức sở hữu tài sản, người được chủ

sở hữu tài sản ủy quyền bán đấu giá tài sản hoặc người có quyền đưa tài sản ra bán đấu giá theo thỏa thuận hoặc theo quy định của pháp luật13

1.3.2.2 Tổ chức bán đấu giá tài sản

Theo quan điểm lập pháp của các nước trên thế giới đều cho rằng chủ thể đấu giá, tổ chức có chức năng đấu giá có thể là cá nhân, pháp nhân và để thực hiện hoạt

13

Khoản 5 Điều 5 Luật Đấu giá tài sản năm 2016

14 Học viện Tư pháp (2018), Giáo trình Nghiệp vụ đấu giá tài sản, Tập 1, 2, Nxb Tư pháp, Hà Nội, tr 7

20

Ở Việt Nam, việc thực hiện bán đấu giá tài sản được trao cho tổ chức đấu giá tái sản bao gồm doanh nghiệp đấu giá tài sản và Trung tâm dịch vụ đấu giá tài sản Xuất phát từ quan điểm lập pháp hiện nay của Việt Nam doanh nghiệp hoạt động đấu giá tài sản phải chịu trách nhiệm vô hạn trong hoạt động kinh doanh nên doanh nghiệp bán đấu giá tài sản ở Việt Nam hiện nay chỉ được hoạt động trong hai hình thức đó là doanh nghiệp tư nhân và công ty hợp danh Các doanh nghiệp đấu giá được cấp giấy phép hoạt động của Sở Tư pháp trực thuộc các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương Việc quản lý hoạt động của các tổ chức đấu giá hiện nay đang được thực hiện bởi cơ quan cấp phép hoạt động và các hội, hiệp hội về bán đấu giá tài sản Bên cạnh các doanh nghiệp đấu giá còn có các Trung tâm dịch vụ đấu giá tài sản trực thuộc Sở Tư pháp ở tất cả các tỉnh thành phố trực thuộc trung ương Các nhà lập pháp đều cho rằng các Trung tâm dịch vụ đấu giá tài sản cần phải thực hiện chế độ tự chủ tài chính và tiến tới chuyển sang hoạt động theo mô hình doanh nghiệp chứ không trực thuộc Sở Tư pháp để tạo một môi trường cạnh tranh công

Ngoài ra, theo pháp luật bán đấu giá tài sản của Việt Nam còn quy định chủ thể bán đấu giá tài sản là Hội đồng bán đấu giá tài sản đối với các ngành, lĩnh vực

và loại tài sản cụ thể trong các trường hợp pháp luật quy định việc bán đấu giá tài sản do Hội đồng bán đấu giá tài sản thực hiện và không lựa chọn được tổ chức bán đấu giá tài sản theo quy định; thành phần tham gia Hội đồng gồm cơ quan, tổ chức

có tài sản đấu giá và một số cơ quan hành chính nhà nước có liên quan

1.3.2.3 Người tham gia đấu giá tài sản

Người tham gia đấu giá tài sản có thể là cá nhân, tổ chức có đủ điều kiện tham để đấu giá tài sản theo quy định của pháp luật Đây là chủ thể rất quan trọng quyết định việc bán đấu giá tài sản có tổ chức được hay không Vì nếu không có người tham gia đấu giá tài sản, sẽ không có người mua tài sản và như vậy việc bán đấu giá tài sản là sẽ không thành

15 Vũ Hồng Dương (2016), “Pháp luật bán đấu giá tài sản ở Việt Nam”, Luận văn Thạc sỹ, Trường Đại học

Luật Hà Nội

21

Điều kiện tham gia đấu giá tài sản được quy định chung trong LĐGTS 2016

và được trong từng trường hợp cụ thể trong pháp luật chuyên ngành

Việc quy định điều kiện của người tham gia đấu giá tài sản nhằm cho việc đấu giá được khách quan, loại trừ được những trường hợp không đủ khả năng, năng lực tham gia đấu giá hoặc trục lợi trong việc bán đấu giá tài sản Người tham gia đấu giá tài sản có thể là người mua được tài sản trong trường hợp là người trúng đấu giá và ký hợp đồng mua tài sản đấu giá hoặc được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt kết quả đấu giá

1.3.3 Về tài sản đưa ra bán đấu giá

Tài sản đưa ra để bán đấu giá theo quan niệm của các nước trên thế giới rất

đa dạng: cây trồng, vật nuôi, đồ vật cũ Tài sản đấu giá có thể là động sản, bất động sản, giấy tờ có giá và các quyền tài sản được phép giao dịch theo quy định của pháp luật Ở các quốc gia khác nhau thì quan niệm về tài sản được đưa ra bán đấu giá cũng khác nhau

Căn cứ vào trình tự, thủ tục quy định cho việc bán đấu giá các loại tài sản thì

có thể chia làm 02 loại:

- Tài sản thuộc sở hữu của cá nhân, tổ chức được bán theo hình thức tự nguyện và tài sản được bán theo quy định của pháp luật theo hình thức bắt buộc Tài sản thuộc sở hữu của tổ chức, cá nhân là những tài sản được phép giao dịch theo quy định của pháp luật, ví dụ như: hàng hoá, đồ sưu tầm, bất động sản, đồ văn phòng

- Tài sản được đưa ra bán đấu giá theo quy định của pháp luật bao gồm: Tài sản để thi hành án theo quy định của pháp luật về thi hành án; tài sản là tang vật phương tiện vi phạm hành chính, tài sản bảo đảm, tài sản nhà nước

Đối với tài sản được đưa ra bán đấu giá theo quy định của pháp luật thì trình

tự, thủ tục để đưa tài sản này ra bán đấu giá phải tuân theo pháp luật chuyên ngành của tài sản đó và tuân theo theo pháp luật về bán đấu giá tài sản

Một số tài sản đưa ra bán đấu giá như: Tài sản là quyền sử dụng đất nhà nước giao đất, cho thuê đất, có thu tiền sử dụng đất, tài sản là tần số vô tuyến điện, quyền

22

khai thác khoáng sản…Đối với các tài sản này thì khi thực hiện đấu giá không phải

là việc mua bán mà Nhà nước chỉ đấu giá quyền sử dụng, quyền khai thác Do đó, đối với việc bán đấu giá tài sản này được hiểu là Nhà nước thực hiện phương thức

1.3.4 Về trình tự, thủ tục tiến hành bán đấu giá tài sản

Việc bán đấu giá tài sản khác với hoạt động mua bán tài sản thông thường là phải được thực hiện công khai tuân theo trình tự, thủ tục, phương thức, hình thức luật định

Việc công khai bán tài sản đều được ghi nhận hầu hết trong quan niệm của các nước trên thế giới về bán đấu giá tài sản Việc bán tài sản được thực hiện công khai từ khi người có tài sản đưa tài sản ra đấu giá, lựa chọn tổ chức đấu giá, lựa chọn phương thức, hình thức đấu giá Trước hết có thể thấy người có tài sản sẽ công khai việc lựa chọn tổ chức đấu giá thực hiện việc bán đấu giá tài sản cho mình hình thức đấu giá nhất định Hình thức đấu giá là cách thức tổ chức của cuộc đấu giá cho phép khách hàng thực hiện trả giá bằng lời nói, văn bản hoặc một cách thức khác

Ở Việt Nam chủ yếu bán đấu giá tài sản bằng 02 hình thức: Đấu giá trực tiếp bằng lời nói, bằng bỏ phiếu và mới được ghi nhận thêm một số hình thức đấu giá như: Hình thức gửi thư (đấu giá gián tiếp), đấu giá qua internet (đấu giá trực tuyến) Trên thế giới các hình thức đấu giá trên đã phát triển rất lâu đời và phát triển rất

đa dạng: Đấu giá kiểu Anh (England auction), đấu giá kiểu Hà Lan (Dutch auction), đấu giá kín (Bid), đấu giá câm (Slient auction)

Việc bán đấu giá tài sản phải tuân theo một trình tự, thủ tục chặt chẽ để bảo đảm tính công khai Nếu vi phạm bất kỳ một bước nào trong trình tự, thủ tục đấu giá đều có thể dẫn đến kết quả của cuộc bán đấu giá tài sản sẽ bị hủy Nhìn chung, bán đấu giá tài sản được thực hiện công khai và thông qua một quy trình chặt chẽ, bao gồm các thủ tục:

- Lựa chọn tổ chức đấu giá;

- Ký kết hợp đồng dịch vụ đấu giá tài sản;

16Học viện Tư pháp (2018), Giáo trình Nghiệp vụ đấu giá tài sản, Tập 1, 2, Nxb Tư pháp, Hà Nội, tr 9.

23

- Xây dựng Quy chế đấu giá;

- Thông báo, niêm yết đấu giá;

- Tổ chức cho khách hàng đăng ký tham gia đấu giá, xem tài sản đấu giá;

- Tổ chức cuộc đấu giá xác định người trúng đấu giá…

- Ký kết hợp đồng bán đấu giá tài sản hoặc phê duyệt kết quả trúng đấu giá theo trình tự, luật định

- Tổ chức bàn giao tài sản và chuyển quyền sở hữu cho người mua được tài sản

Tuy nhiên, ngoài việc tuân thủ các quy trình chung như nêu trên thì theo quan niệm của một số nhà làm luật về bán đấu giá tài sản thì đối với một số hoạt động trong quá trình bán đấu giá tài sản sau sẽ cần phải tuân theo pháp luật chuyên ngành đối với từng loại tài sản; cụ thể: Thực hiện các hoạt động trước khi đưa tài

sản ra đấu giá theo pháp luật chuyên ngành đối với từng loại tài sản (thủ tục quyết

định đưa tài sản ra đấu giá, xác định giá khởi điểm): Đối với tài sản bán đấu giá là

đất đai, quyền khai thác các công trình giao thông … thì cần xem xét các điều kiện

về đất đai, điều kiện về các công trình giao thông theo quy định của pháp luật về đất đai và pháp luật liên quan đến các công trình giao thông

24

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Chương 1 của luận văn đã làm rõ khái niệm, vai trò của pháp luật bán đấu giá tài sản, cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn pháp luật quy định về bán đấu giá tài sản cũng như nội dung điều chỉnh của pháp luật bán đấu giá tài sản; trong đó đã chỉ rõ sự cần thiết điều chỉnh của pháp luật đối với quan hệ bán đấu giá tài sản và vị trí của pháp luật về đấu giá trong hệ thống pháp luật nói chung Theo đó, bán đấu giá tài sản tại Việt Nam có những nét tương đồng với đấu giá ở các nước Bán đấu giá tài sản được hiểu là một chế định pháp luật dân sự - thương mại bao gồm các quy phạm pháp luật về bán đấu giá tài sản Các quy phạm này quy định về nguyên tắc, hình thức, điều kiện, trình tự, thủ tục, nội dung đấu giá… thông qua đó bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên tham gia quan hệ

Dưới góc độ của khoa học pháp lý, bán đấu giá tài sản còn được hiểu là một quan hệ pháp luật dân sự và thương mại tức là đấu giá cũng bao gồm khách thể, chủ thể và nội dung của quan hệ đó Chủ thể của quan hệ đấu giá chính là những người tham gia quan hệ đó bao gồm: người có tài sản, người đấu giá và người tham gia đấu giá Khách thể của quan hệ pháp luật là những lợi ích mà các bên tham gia quan

hệ hướng tới Nội dung của quan hệ pháp luật về bán đấu giá tài sản là tổng hợp các quyền và nghĩa vụ của các chủ thể trong quan hệ này

Những nội dung trên mang lại sự hiểu biết một cách tương đối đầy đủ về cơ

sở lý luận về pháp luật về bán đấu giá tài sản tại Việt Nam Kết quả nghiên cứu của Chương 1 sẽ làm cơ sở lý luận cho việc thực hiện Chương 2 về thực trạng quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành về bán đấu giá tài sản

25

Chương 2: THỰC TRẠNG QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VIỆT NAM

VỀ BÁN ĐẤU GIÁ TÀI SẢN 2.1 Thực trạng quy định của pháp luật Việt Nam về nguyên tắc bán đấu giá tài sản, chủ thể bán đấu giá tài sản và các loại tài sản đấu giá

2.1.1 Nguyên tắc bán đấu giá tài sản

Theo quy định của LĐGTS 2016, các nguyên tắc trong bán đấu giá tài sản bao gồm: (1) Tuân thủ quy định của pháp luật; (2) Bảo đảm tính độc lập, trung thực, công khai, minh bạch, công bằng, khách quan; (3) Bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người có tài sản bán đấu giá, người tham gia đấu giá, người trúng đấu giá, người mua được tài sản đấu giá, tổ chức bán đấu giá tài sản, đấu giá viên; (4) Cuộc đấu giá phải do đấu giá viên điều hành, trừ trường hợp cuộc đấu giá do Hội đồng bán đấu giá tài sản thực hiện

Ngoài ra, nguyên tắc bán đấu giá đối với một số loại tài sản có tính chất đặc thù như đất đai, khoáng sản, cơ sở hạ tầng đường bộ … thì được quy định trong các quy định của pháp luật chuyên ngành như Luật Đất đai, Luật Quản lý, sử dụng tài

sản công năm, Luật Giao thông đường bộ …

Như vậy, quy định của LĐGTS 2016 và các quy định của pháp luật hiện hành Việt Nam đã thể hiện được khá đầy đủ các nguyên tắc cơ bản trong bán đấu giá tài sản nói chung và các tài sản có tính chất đặc thù

Tuy nhiên, cần bổ sung một nguyên tắc “Giảm tới mức thấp nhất tổn thất về

tài sản Nhà nước”; vì hiện Việt Nam đang trong giai đoạn tư nhân hóa tài sản, trong

đó có các tài sản của Nhà nước; nếu không đặt nguyên tắc “Giảm tới mức thấp nhất

tổn thất về tài sản Nhà nước” sẽ dẫn đến tình trạng tài sản Nhà nước sẽ bị thất thoát

rất lớn

2.1.2 Chủ thể bán đấu giá tài sản

2.1.2.1 Chủ thể bán đấu giá tài sản

Chủ thể bán đấu giá tài sản khá đa dạng theo quy định của LĐGTS 2016 và các văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành; bao gồm:

26

- Trung tâm dịch vụ đấu giá tài sản;

- Doanh nghiệp đấu giá tài sản;

- Hội đồng bán đấu giá tài sản;

- Tổ chức tài chính trung gian và Sở giao dịch chứng khoán đấu giá cổ phần doanh nghiệp 100% vốn nhà nước

* Các tổ chức bán đấu giá tài sản chuyên nghiệp gồm Trung tâm dịch vụ đấu

giá tài sản và Doanh nghiệp đấu giá tài sản:

Theo quy định của LĐGTS 2016, các tổ chức bán đấu giá tài sản chuyên nghiệp gồm:

- Trung tâm dịch vụ đấu giá tài sản do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định thành lập và là đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Sở Tư pháp, có trụ sở, con dấu và tài khoản riêng Giám đốc Trung tâm dịch vụ bán đấu giá tài sản phải là đấu giá viên17

- Đối với doanh nghiệp đấu giá tài sản, LĐGTS 2016 quy định doanh nghiệp bán đấu giá tài sản được thành lập, tổ chức và hoạt động dưới hình thức doanh nghiệp tư nhân, công ty hợp danh theo quy định của Luật Đấu giá tài sản và quy định khác của pháp luật có liên quan Doanh nghiệp đấu già tài sản được đăng ký hoạt động khi có đủ các điều kiện:

+ Doanh nghiệp đấu giá tư nhân có chủ doanh nghiệp là đấu giá viên, đồng thời là giám đốc doanh nghiệp; Công ty đấu giá hợp danh có ít nhất một thành viên hợp danh là đấu giá viên, Tổng giám đốc hoặc Giám đốc của Công ty đấu giá hợp danh là đấu giá viên;

+ Có trụ sở, cơ sở vật chất, các trang thiết bị cần thiết bảo đảm cho hoạt động bán đấu giá tài sản Doanh nghiệp đấu giá tài sản hoạt động kể từ ngày được Sở Tư pháp cấp giấy đăng ký hoạt động18

* Hội đồng bán đấu giá tài sản:

17

Điều 22 Luật Đấu giá tài sản năm 2016

18 Điều 23 Luật Đấu giá tài sản năm 2016

27

- Hội đồng đấu giá theo quy định của LĐGTS 2016

Người có tài sản đấu giá mà pháp luật quy định phải bán thông qua đấu giá quyết định thành lập Hội đồng đấu giá tài sản để bán đấu giá tài sản trong các trường hợp pháp luật quy định việc bán đấu giá tài sản do Hội đồng bán đấu giá tài sản thực hiện và không lựa chọn được tổ chức bán đấu giá tài sản theo quy định tại Điều 56 của LĐGTS 2016

Hội đồng bán đấu giá tài sản gồm ba thành viên trở lên; Chủ tịch Hội đồng là người có tài sản đấu giá hoặc người được ủy quyền; thành viên của Hội đồng là đại diện cơ quan tài chính, cơ quan tư pháp cùng cấp, đại diện cơ quan, tổ chức có liên quan theo quy định của pháp luật Hội đồng bán đấu giá tài sản có thể ký hợp đồng với tổ chức bán đấu giá tài sản để cử đấu giá viên điều hành cuộc đấu giá19

- Hội đồng đấu giá theo quy định của văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành gồm có:

+ Hội đồng đấu giá quyền sử dụng tần số vô tuyến điện (theo Điều 5 Quyết định số 16/2012/QĐ-TTg ngày 8 tháng 3 năm 2012 của Thủ tướng Chính phủ quy định về đấu giá quyền sử dụng tần số vô tuyến điện và Quyết định số 835/QĐ-TTg ngáy 03 tháng 6 năm 2014 của Thủ tướng Chính phủ quy định các băng tần được đấu giá quyền sử dụng tần số vô tuyến điện) được thành lập bởi Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông với thành phần bao gồm đại diện các đơn vị có chức năng về tần số vô tuyến điện, viễn thông, tài chính và các đơn vị khác thuộc Bộ Thông tin và Truyền thông; đại diện Bộ Tài chính, đại diện Bộ Tư pháp và đại diện các cơ quan, tổ chức khác có liên quan

+ Hội đồng đấu giá quyền khai thác khoáng sản (theo Điều 12 Nghị định số 22/2012/NĐ-CP ngày 26 tháng 3 năm 2012 của Chính phủ quy định về đấu giá quyền khai thác khoáng sản) với 2 cấp: cấp Bộ và cấp tỉnh

Hội đồng đấu giá cấp Bộ được thành lập với điều kiện là khoáng sản thuộc thẩm quyền cấp phép của Bộ Tài nguyên và Môi trường Hội đồng đấu giá quyền khai thác khoáng sản do Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường thành lập để tổ

19 Điều 60 Luật Đấu giá tài sản năm 2016

28

chức đấu giá quyền khai thác khoáng sản Hội đồng đấu giá có số lượng không quá

11 thành viên bao gồm: Chủ tịch Hội đồng là Tổng Cục trưởng Tổng cục Địa chất

và Khoáng sản; 01 đại diện của Hội đồng đánh giá trữ lượng khoáng sản quốc gia; đại diện của các Bộ: Tư pháp, Tài nguyên và Môi trường, Kế hoạch và Đầu tư, Tài chính, Công Thương, Xây dựng, 01 đại diện Tổng cục Địa chất và Khoáng sản là thư ký Hội đồng, 01 đại diện Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi có khu vực khoáng sản đấu giá và một số chuyên gia thuộc lĩnh vực chuyên sâu

Hội đồng đấu giá cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương được thành lập trong trường hợp mỏ có cấu trúc địa chất phức tạp hoặc trong trường hợp không thuê được tổ chức đấu giá chuyên nghiệp, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định thành lập Hội đồng đấu giá để tổ chức đấu giá quyền khai thác khoáng sản Thành phần Hội đồng đấu giá cấp tỉnh có số lượng không quá 11 thành viên, bao gồm: Chủ tịch Hội đồng là 01 lãnh đạo Ủy ban nhân dân cấp tỉnh; Các thành viên là đại diện lãnh đạo các Sở: Tài nguyên và Môi trường, Tư pháp, Kế hoạch và Đầu tư, Tài chính, Công Thương, Xây dựng, đại diện của Sở Tài nguyên và Môi trường là thư

ký Hội đồng và đại diện Ủy ban nhân dân cấp huyện nơi có khu vực khoáng sản được đưa ra đấu giá và một số chuyên gia thuộc lĩnh vực chuyên sâu; Thường trực Hội đồng đấu giá của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh là Sở Tài nguyên và Môi trường

+ Hội đồng bán đấu giá tài sản quyền khai thác tài sản kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ Điều kiện thành lập: Căn cứ giá khởi điểm, cơ quan có thẩm quyền

Bộ Giao thông Vận tải (đối với tài sản hạ tầng đường bộ thuộc trung ương quản lý),

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh (đối với tài sản hạ tầng đường bộ thuộc địa phương quản lý) quyết định thuê Tổ chức có chức năng đấu giá hoặc thành lập Hội đồng để đấu giá (Khoản 5 Điều 13 Thông tư số 178/2013/TT-BTC ngày 02 tháng 12 năm 2013 của Bộ Tài chính)

+ Hội đồng bán đấu giá tài sản hạ tầng đường bộ của Bộ Giao thông Vận tải

do lãnh đạo Bộ Giao thông Vận tải hoặc người được ủy quyền làm Chủ tịch; các thành viên khác gồm: Đại diện các Bộ: Tài chính, Tư pháp; Thủ trưởng cơ quan, đơn vị có tài sản hạ tầng đường bộ; Các thành viên khác do Chủ tịch Hội đồng quyết định căn cứ vào tính chất, đặc điểm của tài sản hạ tầng đường bộ

29

+ Hội đồng bán đấu giá tài sản hạ tầng đường bộ của địa phương do lãnh đạo

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh hoặc người được ủy quyền làm Chủ tịch; các thành viên khác gồm: Đại diện các Sở: Tài chính, Giao thông vận tải, Tư pháp; Thủ trưởng cơ quan, đơn vị có tài sản hạ tầng đường bộ; Các thành viên khác do Chủ tịch Hội đồng quyết định căn cứ vào tính chất, đặc điểm của tài sản hạ tầng đường bộ

+ Hội đồng đấu giá hàng dự trữ quốc gia

Điều kiện thành lập: Trường hợp sau khi đã hết thời hạn thông báo công khai

mà không có Tổ chức đấu giá chuyên nghiệp nào đăng ký tham gia hoặc đã tiến hành đấu thầu mà không có Tổ chức đấu giá chuyên nghiệp nào trúng thầu thì Thủ trưởng đơn vị bán hàng trình người có thẩm quyền để thành lập Hội đồng đấu giá (Khoản 2 Điều 18 Thông tư số 89/2015/TT-BTC ngày 11 tháng 6 năm 2015 của Bộ Tài chính)

Thành phần Hội đồng: Đại diện của cơ quan có thẩm quyền quyết định đấu giá hàng dự trữ quốc gia, đại diện cơ quan tài chính, tư pháp cùng cấp, đại diện các

bộ phận nghiệp vụ có liên quan của đơn vị bán hàng; Thủ trưởng đơn vị bán hàng làm Chủ tịch Hội đồng, điều hành cuộc đấu giá và ký Biên bản đấu giá hàng dự trữ quốc gia

* Chủ thể bán đấu giá tài sản khác

Bên cạnh các tổ chức đấu giá chuyên nghiệp, Hội đồng bán đấu giá tài sản, còn có các chủ thể đấu giá khác, cụ thể như sau:

- Sở Giao dịch chứng khoán (theo Điều 37 Nghị định số 59/2011/NĐ-CP ngày 18/7/2011 của Chính phủ về chuyển doanh nghiệp 100% vốn nhà nước thành công ty cổ phần)

- Công ty chứng khoán (theo khoản 2 Điều 34 Nghị định số

126/2017/NĐ-CP ngày 16/11/2017 của Chính phủ về chuyển doanh nghiệp nhà nước và Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do doanh nghiệp nhà nước đầu tư 100% vốn điều lệ thành Công ty cổ phần): Trường hợp doanh nghiệp cổ phần hóa có khối lượng cổ phần bán ra có mệnh giá dưới 10 tỷ đồng trở lên

30

- Chấp hành viên bán đấu giá tài sản kê biên trong các trường hợp sau đây: Tại tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương nơi có tài sản chưa có tổ chức đấu giá hoặc có nhưng tổ chức đấu giá từ chối ký hợp đồng dịch vụ bán đấu giá tài sản và động sản có giá trị từ 2.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng Việc đấu giá đối với động sản phải được thực hiện trong thời hạn là 30 ngày, đối với bất động sản là 45 ngày, kể từ ngày định giá hoặc từ ngày nhận được văn bản của tổ chức đấu giá từ chối đấu giá20

Như vậy, các quy định pháp luật hiện hành đã quy định khá chặt chẽ về tổ chức bán đấu giá tài sản, từ đó nâng cao tính chuyên nghiệp, chuyên môn hóa trong hoạt động của doanh nghiệp, tổ chức bán đấu giá tài sản, nâng cao chất lượng dịch

vụ bán đấu giá tài sản trong bối cảnh nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, bảo đảm đầy đủ trách nhiệm của doanh nghiệp đấu giá và đấu giá viên đối với Nhà nước và khách hàng

Quá trình tổ chức thực hiện vẫn còn một số tồn tại, hạn chế như sau:

- Pháp luật về bán đấu giá tài sản chưa có quy định về quy hoạch trong việc thành lập các tổ chức bán đấu giá tài sản nên phân bố các tổ chức đấu giá tài sản

không đều mà chủ yếu tập trung tại các thành phố và các tỉnh có điều kiện kinh tế -

xã hội phát triển như: Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội, Đà Nẵng, Hải Phòng Nhiều địa phương có điều kiện kinh tế - xã hội chưa phát triển (Bạc Liêu, Cao Bằng, Hà Giang, Lai Châu chưa có doanh nghiệp bán đấu giá) thì vẫn chỉ có 01 tổ chức đấu giá tài sản

- Quy định về điều kiện thành lập các tổ chức bán đấu giá còn chưa chặt chẽ, các khoản thu từ việc tổ chức bán đấu giá còn thấp; dẫn đến phần lớn các doanh nghiệp bán đấu giá hiện nay đăng ký kinh doanh đa ngành nghề, đấu giá tài sản là hoạt động bổ sung cho các lĩnh vực kinh doanh khác; cơ sở vật chất của doanh nghiệp yếu kém, chưa đáp ứng yêu cầu chuyên môn hóa, chuyên nghiệp hóa hoạt động đấu giá tài sản

20 Khoản 3 Điều 101 Luật Thi hành án dân sự năm 2008

31

- Công tác xã hội hóa các tổ chức hành nghề bán đấu giá còn chưa được quan tâm, đẩy mạnh nên hầu hết Trung tâm dịch vụ bán đấu giá tài sản tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương hiện nay còn được nhà nước bao cấp toàn bộ hoặc bao cấp một phần; điều này làm giảm tính chuyên nghiệp của hoạt động đấu giá tài sản vốn

là hoạt động vận hành theo cơ chế thị trường

2.1.2.2 Chủ thể đăng ký đấu giá

LĐGTS 2016 quy định: Cá nhân, tổ chức đăng ký tham gia đấu giá thông qua việc nộp hồ sơ tham gia đấu giá hợp lệ và tiền đặt trước cho tổ chức bán đấu giá tài sản theo quy định của Luật này và quy định khác của pháp luật có liên quan Trong trường hợp pháp luật có quy định về điều kiện khi tham gia đấu giá thì người tham gia đấu giá phải đáp ứng điều kiện đó Người tham gia đấu giá có thể ủy

Những người sau đây không được đăng ký tham gia đấu giá:

- Người không có năng lực hành vi dân sự, người bị mất hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi hoặc người tại thời điểm đăng ký tham gia đấu giá không nhận thức, làm chủ được hành

vi của mình;

- Người làm việc trong tổ chức bán đấu giá tài sản thực hiện cuộc đấu giá; cha, mẹ, vợ, chồng, con, anh ruột, chị ruột, em ruột của đấu giá viên điều hành cuộc đấu giá; người trực tiếp giám định, định giá tài sản; cha, mẹ, vợ, chồng, con, anh ruột, chị ruột, em ruột của người trực tiếp giám định, định giá tài sản;

- Người được chủ sở hữu tài sản ủy quyền xử lý tài sản, người có quyền quyết định bán tài sản, người ký hợp đồng dịch vụ bán đấu giá tài sản, người có quyền quyết định bán tài sản của người khác theo quy định của pháp luật;

- Người không có quyền mua tài sản đấu giá theo quy định của pháp luật áp dụng đối với loại tài sản đó.22

21

Khoản 1 Điều 38 Luật Đấu giá tài sản năm 2016

22 Khoản 4 Điều 38 Luật Đấu giá tài sản năm 2016

Người tham gia đấu giá phải nộp tiền đặt trước Khoản tiền đặt trước do tổ chức bán đấu giá tài sản và người có tài sản đấu giá thỏa thuận, nhưng tối thiểu là năm phần trăm và tối đa là hai mươi phần trăm giá khởi điểm của tài sản đấu giá Tiền đặt trước được gửi vào một tài khoản thanh toán riêng của tổ chức bán đấu giá tài sản mở tại ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam Trường hợp khoản tiền đặt trước có giá trị dưới năm triệu đồng thì người tham gia đấu giá có thể nộp trực tiếp cho tổ chức bán đấu giá tài sản Người tham gia đấu giá và tổ chức bán đấu giá tài sản có thể thỏa thuận thay thế tiền đặt trước bằng bảo lãnh ngân hàng

Tổ chức bán đấu giá tài sản chỉ được thu tiền đặt trước của người tham gia đấu giá trong thời hạn 03 ngày làm việc trước ngày mở cuộc đấu giá, trừ trường hợp

tổ chức bán đấu giá tài sản và người tham gia đấu giá có thỏa thuận khác nhưng phải trước ngày mở cuộc đấu giá Tổ chức bán đấu giá tài sản không được sử dụng tiền đặt trước của người tham gia đấu giá vào bất kỳ mục đích nào khác Người tham gia đấu giá có quyền từ chối tham gia cuộc đấu giá và được nhận lại tiền đặt trước trong trường hợp có thay đổi về giá khởi điểm, số lượng, chất lượng tài sản đã niêm yết, thông báo công khai; trường hợp khoản tiền đặt trước phát sinh lãi thì người tham gia đấu giá được nhận tiền lãi đó Tổ chức bán đấu giá tài sản có trách nhiệm trả lại khoản tiền đặt trước và thanh toán tiền lãi (nếu có) trong trường hợp người tham gia đấu giá không trúng đấu giá trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày kết thúc cuộc đấu giá hoặc trong thời hạn khác do các bên thỏa thuận, trừ trường hợp: Đã nộp tiền đặt trước nhưng không tham gia cuộc đấu giá, buổi công bố giá mà không thuộc trường hợp bất khả kháng; bị truất quyền tham gia đấu giá do

- Quy định điều kiện về vốn, kỹ thuật, năng lực tài chính của chủ thể đăng ký tham gia đấu giá; thời hạn nộp tiền, chế tài đối với việc các chủ thể không thực hiện thanh toán tiền trúng đấu giá còn chưa đầy đủ Đồng thời, đối với chủ thể là người

“có chức vụ, quyền hạn” tham gia đấu giá, cũng cần có những yêu cầu nhất định

với bản thân họ và với phiên đấu giá đó như: Yêu cầu xác minh nguồn gốc tài sản của người tham gia đấu giá, kiểm soát những người tham gia đấu giá cùng, kiểm soát về trình tự, thủ tục tiến hành đấu giá…

- Đối với việc bán đấu giá đối với tài sản là quyền sử dụng đất: Pháp luật đất đai cũng như pháp luật về đấu giá quyền sử dụng đất hiện hành chưa quy định cụ thể các tổ chức kinh tế khác như tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, tổ chức sự nghiệp dân lập… có thuộc đối tượng tham gia đấu giá quyền sử dụng đất để được Nhà nước giao đất không? Đồng thời, hiện nay, Nhà nước ta đang tiếp tục thực thi chính sách mở cửa với nhiều ưu đãi cho các tổ chức, cá nhân nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài trong sử dụng đất; mặc dù vậy, pháp luật về đấu giá quyền sử dụng đất còn thiếu những quy định cụ thể về vấn đề này

2.1.3 Quy định về tài sản đưa ra đấu giá

Pháp luật hiện hành Việt Nam quy định phải đấu giá với một số tài sản và

được thực hiện theo nguyên tắc nhất định BLDS 2015 quy định về bán đấu giá tài

sản thì tài sản có thể được đem đấu giá theo ý chí của chủ sở hữu hoặc theo quy định của pháp luật Tài sản thuộc sở hữu chung đem đấu giá phải có sự đồng ý của tất cả các chủ sở hữu chung; trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác

23 Điều 39 Luật Đấu giá tài sản năm 2016