Bài giảng an toàn người bệnh trong công tác điều dưỡng

An toàn người bệnh là một trong những nội dung hết sức quan trọng trong quản lý chất lượng bệnh viện. Đặc biệt, an toàn người bệnh trong công tác điều dưỡng lại hết sức quan trọng, nó góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc hướng đến sự hài lòng của người bệnh

CÁC GIẢI PHÁP ĐẢM BẢO AN TOÀN NGƯỜI BỆNH

TRONG CÔNG TÁC ĐIỀU DƯỠNG

NỘI DUNG

Tổng quan chung về an toàn người bệnh.

Các giải pháp đảm bảo an toàn người bệnh Thông điệp của Tổ chức Y tế thế giới

Chủ đề Ngày An toàn người bệnh Thế giới năm 2023:

"Người bệnh tham gia để đảm bảo khám chữa bệnh an toàn"

AN TOÀN NGƯỜI BỆNH

Là đảm bảo NB được an toàn trong quá trình CS, điều trị, không

để xảy ra các tổn thương bất ngờ (ngoài diễn tiến bệnh lý)

Sự cố y khoa

Chăm sóc không an toàn là 1

trong 10 nguyên nhân gây tử

CẢNH BÁO CỦA TỔ CHỨC Y TẾ THẾ GIỚI

Có tới 14,3% chi phí tại BV là để điều trị hậu quả các sự cố y khoa gây ra

Sự cố y khoa

Sự cố y khoa và hành nghề y

khoa không an toàn gây tổn

hại cho hàng triệu người

bệnh và tốn kém hàng tỷ đô

la Mỹ mỗi năm.

Cứ 10 người bệnh, có tới 4 người bị tổn hại trong chăm sóc sức khỏe ban đầu và điều trị ngoại trú Có tới

80% các lỗi y tế đó có thể

ngăn ngừa được

Thống kê

CẢNH BÁO CỦA TỔ CHỨC Y TẾ THẾ GIỚI

Đầu tư cho an toàn người bệnh có mang lại

lợi ích tài chính đáng kể?

Nhiễm khuẩn bệnh viện

nguyên nhân phổ biến

nhất gây tổn hại cho

NB và ảnh hưởng tới

hàng triệu NB

Phơi nhiễm tia phóng xạ

Phơi nhiễm với tia phóng

xạ là một vấn đề quan tâm của sức khỏe cộng đồng và

an toàn NB.

Tai biến phẫu thuật

Hơn 1 triệu NB tử vong

do tai biến PT mỗi năm

SỰ CỐ

Y KHOA

CẢNH BÁO CỦA TỔ CHỨC Y TẾ THẾ GIỚI

Theo quy tắc Henrich, cứ có 1 tai biến nặng có nghĩa là đã có khoảng

30 tai biến nhẹ và 300 lỗi tiềm ẩn

Vì vậy, càng loại trừ được càng nhiều lỗi tiềm ẩn thì càng giảm

được tai biến.

Fatal Accidents

Serious Incidents

Minor Incidents

1

30

300

SỰ CỐ Y KHOA

SỰ CỐ Y KHOA TẠI TRUNG QUỐC

A protest with signs "Return my dignity“,

“No safety for doctors and nurses, no

health for patients!“ The demonstration

came after a patient stabbed three of

their doctors, killing one

Khủng hoảng niềm tin giữa NB - BV "a crisis of mutual trust between hospital and patients."

- Năm 2012: Gia đình NB hành hung làm 7 CBYT chết, 28 bị thương

- Nguyên nhân: Không hài lòng với kết quả điều trị, giao tiếp giữa BS-NB kém, chi phí y

tế cao

- GP: Thông tư liên tịch hướng dẫn an ninh BV: 1 NVBV/20 GB (3% NVBV), tăng camera giám sát, Công an có trang bị vũ khí

SỰ CỐ Y KHOA TẠI NGA

SỰ CỐ Y KHOA

SỰ CỐ Y KHOA

Sự cố y khoa chạy Thận nhân tạo tại BVĐK tỉnh Hòa Bình

Vào hồi 8 giờ 15 phút ngày 29/5/2017

18 người bệnh bị tai biến, trong đó 09 người bệnh tử vong

CƠ SỞ PHÁP LÝ

Điều 7: Quyền được KB,CB có chất lượng phù hợp với điều kiện thực tế

2 Được điều trị bằng phương pháp an toàn , hợp lý và có hiệu quả theo các quy định chuyên môn kỹ thuật.

Điều 73: Xác định người hành nghề có hoặc không có sai sót chuyên môn KT.

Điều 76: Trách nhiệm của người hành nghề, cơ sở CB khi xảy ra tai biến trong

K-CB.

Điều 77: Xác định mức bồi thường thiệt hại do sai sót chuyên môn Kkt gây ra tai biến

trong K-CB.

Luật Khám bệnh, chữa bệnh (40/2009/QH12)

Luật Khám bệnh, chữa bệnh (15/2023/QH15)

Điều 9 Quyền được khám bệnh, chữa bệnh

2 Được khám bệnh, chữa bệnh bằng phương pháp an toàn phù hợp với

bệnh, tình trạng sức khỏe của mình và điều kiện thực tế của cơ sở khám

bệnh, chữa bệnh

Điều 71 Phòng ngừa sự cố y khoa tại cơ sở KBCB

1 Việc phòng ngừa sự cố y khoa được thực hiện trên cơ sở nhận diện, báo

cáo, phân tích tìm nguyên nhân, đưa ra các khuyến cáo, giải pháp phòng

ngừa, tránh tái diễn sự cố y khoa để nâng cao chất lượng dịch vụ khám

bệnh, chữa bệnh, an toàn cho người bệnh

Các khuyến cáo, giải pháp phòng ngừa sự cố y khoa được công bố công

khai trên Hệ thống thông tin về quản lý hoạt động khám bệnh, chữa bệnh

2 Việc phòng ngừa sự cố y khoa tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh là trách

nhiệm của người đứng đầu cơ sở và người làm việc tại cơ sở khám bệnh,

chữa bệnh

Điều 7: Triển khai các biện pháp bảo đảm ATNB và NVYT.

1 Thiết lập chương trình và xây dựng các quy định cụ thể bảo đảm ATNB và NVYT.

2 Bảo đảm môi trường làm việc an toàn cho NB, khách thăm và NVYT; tránh tai nạn, rủi ro, phơi nhiễm nghề nghiệp.

3 Thiết lập hệ thống thu thập, báo cáo sai sót CM, sự cố YK tại các khoa LS và toàn BV, bao gồm báo cáo bắt buộc và tự nguyện.

4 Xây dựng QT đánh giá sai sót CM, sự cố YK để xác định nguyên nhân gốc, nguyên nhân có tính hệ thống và chủ quan của NVYT; đánh giá các rủi ro tiềm ẩn có thể xảy ra.

5 Xử lý sai sót CM, sự cố YK và có các hành động khắc phục đối với nguyên nhân gốc, nguyên nhân

có tính hệ thống và chủ quan để giảm thiểu sai sót, sự cố và phòng ngừa rủi ro.

- Thông tư 19/2013/TT-BYT ngày 12/7/2023 của BYT Thông tư hướng dẫn thực hiện quản lý chất lượng dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh tại bệnh viện.

- Thông tư 43/2018/TT-BYT hướng dẫn phòng ngừa sự cố y khoa trong cơ sở khám chữa bệnh

Sự cố y khoa là các tình

huống không mong

muốn xảy ra trong quá

trình nhập viện

Chẩn đoán

Chăm sóc

Điều trị

Tổn hại đến sức khỏe, tính mạng của NB Thế nào là sự cố y khoa?

Ngoại trừ nguyên nhân do diễn biến bệnh lý hoặc cơ địa người bệnh

PHÂN LOẠI SỰ CỐ Y KHOA (Dành cho cán bộ chuyên trách)

Theo mức

độ tổn thương

Theo nhóm

nguyên

nhân

Theo nhóm

sự cố

03 nhó m

Tổn thương TB

Nguy cơ 2

Tổn thương nặng

Nguy cơ 3

Tổn thương đòi hỏi can thiệp ĐT, kéo dài thời gian nằm viện, ảnh hưởng đến chức năng lâu dài

Tổn thương đòi hỏi phải cấp cứu hoặc can thiệp điều trị lớn, gây mất chức năng vĩnh viễn hoặc gây tử vong

Tổn thương nhẹ

Nguy cơ 1

PHÂN LOẠI SỰ CỐ Y KHOA

STT Mô tả sự cố y khoa

Phân nhóm

Hình thức BC

Theo diễn biến tình huống

Theo mức độ tthg đến sức khoẻ, tính mạng NB (Cấp

độ nguy cơ-NC)

1 Tình huống có nguy cơ gây ra sự cố (near miss) A Chưa xảy ra (NC0)

Báo cáo tự nguyện

2 Sự cố đã xảy ra, chưa tác động trực tiếp đến ngườibệnh B

Tổn thương nhẹ (NC1)

3 Sự cố đã xảy ra tác động trực tiếp đến người bệnh, chưa gây nguy hại. C

4 Sự cố đã xảy ra tác động trực tiếp đến người bệnh, cần phải theo dõi hoặc đã can thiệp điều trị kịp thời nên không gây

5 Sự cố đã xảy ra gây nguy hại tạm thời và cần phải can thiệp điều trị E

Tổn thương trung bình (NC2)

6 Sự cố đã xảy ra, gây nguy hại tạm thời, cần phải can thiệp điều trị và kéo dài thời gian nằm viện F

7 Sự cố đã xảy ra gây nguy hại kéo dài, để lại di chứng G

Tổn thương nặng (NC3) (kèm theo bảng SCYK nghiêm trọng) Báo cáo bắt buộc

8 Sự cố đã xảy ra gây nguy hại cần phải hồi sức tích cực H

9 Sự cố đã xảy ra có ảnh hưởng hoặc trực tiếp gây tử vong I

PHÂN LOẠI SỰ CỐ Y KHOA THEO MỨC ĐỘ TỔN THƯƠNG

YẾU TỐ CHUYÊN MÔN

Bệnh diễn biến bất thường, xác suất chẩn đoán,

Môi trường y tế có nguy cơ cao

Kê đơn nhiều thuốc Quá nhiều y lệnh

Quá tải bệnh nhân

Cấp cứu với tốc độ cao

Nhân viên quá tải chịu nhiều áp lực

Người bệnh thiếu kiên nhẫn và hợp tác

Prof Rene T Domingo www.rtdonline.com

20

Thuốc có tác dụng mạnh

Thuốc, hóa chất, dung

Đồng nghiệp

tiết kiệm lời Người bệnh không giao tiếp được

Tài liệu không hoàn chỉnh, sai lỗi

Chuyển giao nhiều thầy thuốc

6 GIẢI PHÁP ATNB

Cải thiện thông tin giữa nhóm chăm sóc

Đảm bảo

an toàn dùng thuốc

Xóa bỏ phẩu thuật nhầm

NB, sai vị trí

Giảm NKBV

Cải tiến sự chính xác trong việc xác định bệnh nhân

1: Sử dụng ít nhất 2 công cụ nhận dạng bệnh nhân (nhưng cả 2

không là số phòng hoặc số giường)

2: Trước khi bắt thủ thuật xâm lấn nào, tiến hành qui trình làm

rõ sau cùng để xác định:

+ Người bệnh chính xác;

+ Phương pháp chính xác;

+ Vị trí thủ thuật chính xác

(thời gian không thao tác)

3 Đưa bệnh nhân tham gia vào trao đổi thông tin

Cải tiến hiệu quả trao đổi thông tin giữa NVYT

Biện pháp 1: Không khuyến khích y lệnh miệng (tại chỗ hoặc qua điện thoại)

Khi không thể tránh khỏi lệnh miệng:

- Nhân viên nhận y lệnh miệng phải viết ra và đọc lại đúng nguyên văn cho người

BS đã ra lệnh nghe BS này sau đó xác nhận bằng miệng rằng lệnh đó là chính xác (áp dụng cho tất cả mọi y lệnh bằng miệng)

- Những người nhận y lệnh cấp thuốc cần phải lập lại tên thuốc và liều lượng cho

người ra y lệnh và yêu cầu hoặc tự làm việc đánh vần: B như bò, P như phở

- Tất cả con số phải được đánh vần, ví dụ, “21” phải được đọc là “hai một” để tránh nhầm lẫn

- Có thể nhờ người thứ hai nghe mệnh lệnh qua điện thoại để xác định lại

- Ghi lại y lệnh miệng trực tiếp vào hồ sơ của người bệnh

Cải tiến hiệu quả trao đổi thông tin giữa NVYT

Biện pháp 2: Truyền đạt thông tin rõ ràng

- Tránh dùng chữ viết tắt

- Viết mục đích của thuốc trên y lệnh (Giúp dược sĩ kiểm tra y lệnh)

- Hạn chế sự nhầm lẫn tiềm ẩn của những loại thuốc trông giống nhau và nghe giống nhau

- Y lệnh phải bao gồm tên thuốc, liều lượng, hàm lượng, số lần, lộ trình, khối lượng, và thời hạn

- Bảo đảm sự nhất quán trong sổ sách và ngăn ngừa sao chép sai y lệnh

- Tất cả thuốc phát theo đơn phải phải dán nhãn chuẩn sao cho dễ quản lý nhất

- Các loại thuốc cho theo y lệnh phải có cả tên khoa học lẫn tên thương mại, nếu tên thương mại khác với tên khoa học

Cải tiến hiệu quả trao đổi thông tin giữa NVYT Biện pháp 3: Chuẩn hoá danh mục các từ rút gọn, từ viết tắt, và các ký hiệu được dùng trong cơ sở y tế

- Danh mục từ rút gọn hoặc viết tắt cần có sự tham gia xây dựng và thống nhất của các bác sĩ, điều dưỡng, nữ hộ sinh và các nhân viên y tế khác để tránh những hiểu nhầm có thể dẫn đến các sai sót đáng tiếc

- Thống nhất danh mục các từ viết tắt được phép sử dụng tại cơ sở cung cấp dịch vụ

y tế và các qui định khi viết tắt Cần hạn chế tối đa việc viết tắt nếu có thể

-  Cẩn thận với số lẻ: Liều có số lẻ dẫn đến 10 lần sai sót hơn số nguyên

- Khi cần thay đổi y lệnh: Không sửa, Gạch toàn bộ y lệnh; Viết lại y lệnh mới

Cải tiến hiệu quả trao đổi thông tin giữa NVYT

Biện pháp 4: Đo lường, đánh giá kết quả và giá trị XN quan trọng để cải tiến sự đúng giờ trong việc báo cáo

và trong tiếp nhận

- Báo cáo và tiếp nhận các kết quả và giá trị XN quan trọng đúng thời điểm

- Tất cả các giá trị được phòng XN xác định là quan trọng đều báo cáo trực tiếp cho nhân viên chịu trách nhiệm Nếu nhân viên chịu trách nhiệm không có mặt ở đó trong thời gian làm việc, cần có cơ chế để báo cáo các thông tin quan trọng cho nhân viên trực

BẢO ĐẢM AN TOÀN TRONG DÙNG THUỐC

Ngày,

Người được giám sát ký và ghi rõ họ tên

 Giờ trực

 Đúng người bệnh

 Đúng đường dùng

 Giờ trực

 Đúng người bệnh

 Đúng đường dùng

BẢO ĐẢM AN TOÀN TRONG DÙNG THUỐC

Thuốc có nguy cơ gây hại cao và thuốc “nhìn giống nhau”

hoặc “nghe giống nhau”:

- Xây dựng danh mục thuốc có nguy cơ gây hại cao và thuốc “nhìn giống nhau”

hoặc “ nghe giống nhau” (LASA) tại bệnh viện đồng thời xây dựng qui trình

hướng dẫn quản lý và sử dụng các loại thuốc này để tránh tối đa các sai sót trong

quá trình sử dụng

- Nhân viên của cơ sở y tế phải được thông tin đầy đủ về danh mục thuốc này

- Khi trao đổi thông tin về các thuốc nói trên yêu cầu phải viết và đọc lại tên thuốc

và nên có sự kiểm tra chéo

- - Các thuốc nguy cơ gây hại cao nên để ở tủ có khóa Nên có nhãn mác khác với

các nhãn mác thông thường để cánh báo và nhắc nhân viên thận trọng khi sử dụng

-  Phải có nhãn cảnh báo dễ nhìn, dễ thấy ở nơi để thuốc

LA (Look Alike)

SA (Sound Alike)

BẢO ĐẢM AN TOÀN TRONG DÙNG THUỐC

BẢO ĐẢM AN TOÀN TRONG PHẪU THUẬT, THỦ THUẬT

Xây dựng qui trình nhằm loại bỏ việc phẫu thuật sai người bệnh, sai vị trí phẫu

thuật và sai loại phẫu thuật:

Quy trình Phương tiện Con người

Quản lý

Nguyên Nhân

Môi trường Chính sách

Phân tích nguyên nhân gốc (FISH BONE TECHNIQUE

SAI SÓT

SỰ CỐ

ĐDV đưa nhầm thuốc

cho NB

Khoa Dược cấp nhầm

thuốc

BS viết chữ xấu

Vì sao? Vì sao? Vì sao? Vì sao? Vì sao?

Phân tích nguyên nhân gốc:

Phân tích nguyên nhân gốc

(FISH BONE TECHNIQUE

39

THÔNG ĐIỆP AN TOÀN NGƯỜI BỆNH CHO LÃNH ĐẠO, NHÀ HOẠCH ĐỊNH CHÍNH SÁCH, ĐẠI BIỂU

QUỐC HỘI, CHÍNH TRỊ GIA

Không ai có thể bị nguy hại khi sử dụng dịch vụ y tế và hiện nay mỗi ngày có tới hàng ngàn người bệnh đang phải chịu những nguy hại có thể phòng ngừa được trong chăm sóc y tế.

Nếu bạn là một nhà lãnh đạo trong cơ sở y tế, nhà hoạch định chính sách, đại biểu Quốc hội hay chính trị gia:

1 Hãy quan tâm tới an toàn người bệnh và đặt thành một ưu tiên y tế quốc gia.

2 Đặt an toàn người bệnh là ưu tiên của chính bạn.

HÃY NÓI RA VÌ SỰ AN TOÀN CỦA NGƯỜI BỆNH

THÔNG ĐIỆP AN TOÀN NGƯỜI BỆNH CHO BÁC SĨ, ĐIỀU DƯỠNG, DƯỢC SĨ VÀ NHÂN VIÊN Y TẾ

Không ai có thể bị nguy hại khi sử dụng dịch vụ y tế và hiện nay mỗi ngày có tới hàng ngàn người bệnh đang phải chịu những nguy hại có thể phòng ngừa được trong chăm sóc y tế.

Nếu bạn là bác sĩ, điều dưỡng, dược sĩ hoặc nhân viên y tế:

1 Hãy xem người bệnh như đối tác của mình trong chăm sóc sức khỏe của chính họ.

2 Hợp tác với người bệnh để tạo văn hóa an toàn người bệnh minh bạch

và cởi mở.

3 Khuyến khích báo cáo không đổ lỗi và học từ những sai sót.

HÃY NÓI RA VÌ SỰ AN TOÀN CỦA NGƯỜI BỆNH

THÔNG ĐIỆP AN TOÀN NGƯỜI BỆNH CHO NGƯỜI BỆNH VÀ NGƯỜI THÂN

Không ai có thể bị nguy hại khi sử dụng dịch vụ y tế và hiện nay mỗi ngày có tới hàng ngàn người bệnh đang phải chịu những nguy hại có thể phòng ngừa được trong chăm sóc y tế.

Nếu bạn hoặc người thân của bạn là một người bệnh:

1 Hãy chủ động quan tâm chăm sóc chính mình.

2 Cung cấp thông tin chính xác về tiền sử bệnh, bảo đảm giao tiếp cởi

mở với thầy thuốc và nhân viên y tế.

3 Hãy đặt những câu hỏi để hiểu và tình trạng bệnh của mình và cách thức điều trị.

HÃY NÓI RA VÌ SỰ AN TOÀN CHĂM SÓC Y TẾ CỦA BẠN!

HÃY NÓI RA VÌ SỰ AN TOÀN CỦA NGƯỜI BỆNH

Hãy xây dựng văn hóa an toàn người bệnh bằng cách

1 Hợp tác và gắn kết với nhân

viên

2 Lãnh đạo cam kết tạo môi

trường không đổ lỗi

3 Giao tiếp cởi mở ở tất cả

Để hạn chế sự cố y khoa

các quy trình kỹ thuật chuyên môn

2 Tập huấn, đào tạo nhân viên y

5 Báo cáo và học từ sự cố y khoa

- Qui định về bàn giao người bệnh

- Qui định y lệnh miệng

- Qui định trao đổi thông tin của NVYT (BS/ĐD/KTV …)

- Qui trình giao nhận kết quả XN

- Qui trình báo cáo sự cố

- Quy trình chuyển bệnh đến các khoa khác/ viện.

- Quy trình nhận bệnh.

- Quy trình hội chẩn.

Gắn kết người bệnh với an toàn người bệnh

1 Hãy chủ động quan tâm

tới chăm sóc sức khỏe của chính mình

2 Hãy chủ động đặt câu hỏi

để biết thông tin

3 Hãy nói ra đầy đủ những tiểu sử bệnh của mình

THÔNG ĐIỆP:

“Hãy nói ra vì sự An toàn Người bệnh!”

Giới thiệu báo cáo sự cố liên quan đến

tiêm truyền

Quy trình báo cáo sự cố

Điều tra ngay để đảm bảo hành đ ng ộ kịp thời và cải thiện độ an

toàn

03 Báo cáo cho các cá nhân và tổ chức thích hợp

Giáo dục NB và người chăm sóc: dấu hiệu/ triệu chứng,

phản ứng không mong muốn 02

01 Các tác dụng phụ, tác dụng phụ nghiêm trọng,

biến cố liệu pháp/ thiết bị ghi nh n ậ lại

04

Báo cáo sự cố

Thúc đẩy việc học t p ậ của tổ chức và truyền đạt sự thay đổi ở các cấp

06

Báo cáo sự cố

 Phát triển văn hóa an toàn

 Điều chỉnh hệ thống và quy trình

 Kiểm tra hành vi nguy cơ và huấn luyện

 V n ậ đ ng ộ các can thiệp nhóm, đào tạo và giáo dục, thiết kế lại công việc,…

 Tiêu chuẩn hóa và đơn giản hóa quá trình báo cáo

Hướng dȁn sáng kiến an toàn: phân tích hiệu quả và thất bại