Đề tài Pháp luật về bảo vệ nguồn khoáng sản và kiểm soát suy thoái nguồn thủy sinh Môn học Luật Bảo vệ môi trường

Đề tài: Pháp luật về bảo vệ nguồn khoáng sản và kiểm soát suy thoái nguồn thủy sinh giúp cho bạn đọc tiếp cận các kiến thức liên quan đến pháp luật của đề tài đồng thời giúp bạn đọc làm bài báo cáo liên quan đến đề tài

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÌNH DƯƠNG

5 Trần Thị Thùy Dung 18140366 Word,power point 100%

PHẦN MỞ ĐẦU 4

PHẦN NỘI DUNG 6

PHẦN 1 6

PHÁP LUẬT VỀ BẢO VỆ NGUỒN KHOÁNG SẢN 6

CHƯƠNG 1 6

NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÁP LUẬT BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TRONG HOẠT ĐỘNG KHAI THÁC VÀ CHẾ BIẾN KHOÁNG SẢN 6

1.1 TỔNG QUAN VỀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TRONG HOẠT ĐỘNG KHAI THÁC, CHẾ BIẾN KHOÁNG SẢN VÀ VAI TRÒ CỦA KHOÁNG SẢN ĐỐI VỚI NỀN KINH TẾ QUỐC DÂN 6

1.2 KHÁI QUÁT VỀ HOẠT ĐỘNG KHAI THÁC, CHẾ BIẾN KHOÁNG SẢN 9

1.2.1 Hoạt động khai thác khoáng sản 9

CHƯƠNG 2: 12

PHÁP LUẬT VỀ TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN 12

2.1 CHẾ ĐỘ SỞ HỮU ĐỐI VỚI TÀI NGUYÊN 12

2.2 CHẾ ĐỘ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN 14

2.3 QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA CHỦ THỂ HOẠT ĐỘNG KHOÁNG SẢN 15

2.4 BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TRONG HOẠT ĐỘNG KHOÁNG SẢN 17

2.5 XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC KHOÁNG SẢN 20

PHẦN 2 : KIỂM SOÁT SUY THOÁI NGUỒN THỦY SINH 22

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN 22

1.1 KHÁI NIỆM VỀ KIỂM SOÁT SUY THOÁI NGUỒN THỦY SINH 22

1.2 YÊU CẦU PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG NGUỒN THỦY SINH 22

CHƯƠNG 2: PHÁP LUẬT VỀ BẢO VỆ, TÁI TẠO VÀ PHÁT TRIỂN GIỐNG LOÀI THỦY SINH 23

2.1 NHỮNG QUY ĐỊNH VỀ BẢO VỆ, TÁI TẠO VÀ PHÁT TRIỂN GIỐNG LOÀI THỦY SINH 23

2.2 NHỮNG QUY ĐỊNH VỀ THỨC ĂN, THUỐC VÀ CÁC LOẠI HÓA CHẤT

DÙNG TRONG NUÔI TRỒNG THỦY SẢN CÓ NGUY CƠ TÁC ĐỘNG ĐẾN

NGUỒN THỦY SINH 282.3 NHỮNG QUY ĐỊNH VỀ HÀNH VI BỊ NGHIÊM CẤM, LÀ BẤT HỢP PHÁP TRONG HOẠT ĐỘNG THỦY SẢN NHẰM BẢO VỆ NGUỒN THỦY SINH 292.4 XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH 32

TÀI LIỆU THAM KHẢO 35

PHẦN MỞ ĐẦU

Ngày nay, khi thế giới đang bước vào kỷ nguyên của các tiến bộ khoa học và côngnghệ hiện đại thì đồng thời nhân loại cũng phải đối mặt với những thách thức lớn như lànhững nguy cơ suy giảm nghiêm trọng các nguồn tài nguyên thiên nhiên và sự suy thoáicác yếu tố quan trọng, căn bản của môi trường sống Tình hình đó đã đặt ra cho toàn nhânloại nhiệm vụ cấp thiết phải có những hành động kịp thời để bảo vệ tài nguyên thiên nhiên

và môi trường Bảo vệ môi trường nói chung và bảo vệ môi trường trong hoạt động khaithác và chế biến khoáng sản nói riêng đã và đang trở thành vấn đề toàn cầu, là mối quantâm của hầu hết các quốc gia trên thế giới, đặc biệt là những nước có nền công nghiệp mỏphát triển

Việt Nam cũng như các nước đang phát triển khác có nhu cầu rất lớn về tài nguyênkhoáng sản để phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Sự ra đờicủa Luật khoáng sản năm 2010 đã tạo hành lang pháp lý vững chắc, môi trường đầu tư antoàn trong hoạt động khai thác và chế biến khoáng sản, cũng như về bảo vệ môi trườngtrong hoạt động khai thác và chế biến khoáng sản

Tuy nhiên, tài nguyên khoáng sản là một tài nguyên không tái tạo được và cũngkhông phải vô tận Do tài nguyên khoáng sản trong lòng đất bị con người khai thác liêntục nên trữ lượng của chúng ngày càng cạn kiệt Mặt khác, hoạt động khai thác, chế biếnkhoáng làm cho cơ cấu hoặc trạng thái môi trường bị biến đổi và biến dạng rất lớn Hầuhết các mỏ ở nước ta hiện nay đều áp dụng công nghệ khai thác và chế biến lạc hậu, đãphá hoại cảnh quan môi trường, phá hủy bề mặt của đất và là nguồn gây ô nhiễm môitrường nghiêm trọng

Tình trạng ô nhiễm môi trường không khí và ô nhiễm nguồn nước ở các vùng mỏnước ta hiện nay đang ở mức báo động Nó đã và đang gây ra những ảnh hưởng khôngnhỏ đến con người, kinh tế, văn hóa, xã hội của vùng mỏ nói riêng và toàn xã hội nóichung

Hiện nay, một số văn bản pháp luật quy định về hoạt động khai thác và chế biếnkhoáng sản tạo ra cơ sở pháp lý nhất định để hoạt động khai thác và chế biến khoáng sảnphát triển, bảo vệ môi trường Tuy nhiên, vẫn còn thiếu sót trong những quy định đó chưa

đáp ứng được nhu cầu điều chỉnh hoạt động này trên thực tế để bảo vệ môi trường Đặcbiệt, việc thực thi những quy định này còn nhiều bất cập, cần phải sửa đổi bổ sung.

Bên cạnh đó, nguồn thủy sinh đóng một vai trò vô cùng quan trọng Nó không chỉcung cấp nguồn thức ăn dồi dào cho con người mà còn góp phần giữ vững cân bằng sinhthái tự nhiên Nhưng khả năng cung cấp của nguồn thủy sinh không phải là vô hạn Nếucon người khai thác, sử dụng quá mức và thiếu tính toán hợp lí sẽ làm cho nguồn tàinguyên thiên nhiên ngày càng cạn Việc quy định pháp luật về kiểm soát suy thoái nguồnthủy sinh là vô cùng cấp thiết trong tình hình hiện nay

PHẦN NỘI DUNG PHẦN 1 PHÁP LUẬT VỀ BẢO VỆ NGUỒN KHOÁNG SẢN

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÁP LUẬT BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TRONG HOẠT ĐỘNG KHAI THÁC VÀ CHẾ BIẾN KHOÁNG SẢN

1.1 TỔNG QUAN VỀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TRONG HOẠT ĐỘNG KHAI THÁC, CHẾ BIẾN KHOÁNG SẢN VÀ VAI TRÒ CỦA KHOÁNG SẢN ĐỐI VỚI NỀN KINH TẾ QUỐC DÂN

1.1.1 Khái niệm tài nguyên khoáng sản

Tài nguyên là tất cả các dạng vật chất có ích cho con người và sinh vật Tài nguyên

là các tác nhân cơ bản tạo nên môi trường sống của con người Không có tài nguyên thìkhông có môi trường

Khoáng sản là những dạng vật chất rất gần gũi và đóng vai trò to lớn trong đờisống con người như sắt, than đá, kẽm, vàng, dầu khí, nước khoáng thiên nhiên… Khoángsản có thể tồn tại ở trạng thái rắn, lỏng hoặc khí Khoáng sản hầu hết là tài nguyên khôngtái tạo được, là tài sản quan trọng của quốc gia, phải quản lý, bảo vệ, khai thác, sử dụnghợp lý, tiết kiệm và có hiệu quả nhằm đáp ứng nhu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đấtnước, phát triển bền vững kinh tế-xã hội trước mắt và lâu dài, bảo đảm quốc phòng, anninh

Có rất nhiều cách để phân loại các tài nguyên:

- Theo tính chất, các tài nguyên được phân thành: Tài nguyên đất, nước, khí hậu, sinh vật…

- Theo khả năng tái tạo, các tài nguyên được phân chia thành: Tài nguyên tái tạo và tàinguyên không tái tạo được Tài nguyên tái tạo được gọi là những nguồn tài nguyên có thể

tự duy trì hoặc bổ sung một cách liên tục khi được sử dụng một cách hợp lý, bao gồm:Năng lượng mặt trời, nước, gió, động vật, thực vật, vi sinh vật…

- Tài nguyên không tái tạo được là những nguồn tài nguyên có mức độ giới hạn nhất địnhtrên trái đất, chúng ta chỉ có thể khai thác ở dạng nguyên khai một lần, bao gồm: Khoángsản, dầu mỏ…

Tài nguyên khoáng sản là tích tụ tự nhiên của các khoáng chất ở thể rắn, lỏng, khí

ở trên hoặc ở trong vỏ trái đất, có hình thái, số lượng, chất lượng đáp ứng những yêu cầu tối thiểu cho phép khai thác, sử dụng, có khả năng đem lại giá trị kinh tế ở thời điểm hiện tại hoặc tương lai

Trên lãnh thổ Việt Nam có những loại khoáng sản có tiềm năng lớn đạt tầm cỡ thếgiới như: Bauxit, đất hiếm, khí đốt thiên nhiên, đá vôi, các thạch anh, than nâu, đá ốp láttrang trí mỹ nghệ

Có nhiều loại khoáng sản có tiềm năng trung bình đến lớn, đáp ứng được phần nàonhu cầu sử dụng để phát triển kinh tế-xã hội trong nước và góp phần tham gia vào thịtrường nguyên liệu khoáng sản khu vực và thế giới như Apatit, sa khoáng tổng hợp venbiển, cromit và một số loại khoáng chất công nghiệp

Có nhiều loại khoáng sản đã được phát hiện có thể có triển vọng về tiềm năng lớn.Song chưa được làm sáng tỏ đến mức cần thiết để có thể khẳng định về quy mô và chấtlượng của chúng như: đá quý và đồng, chì, kẽm, vàng Dưới góc độ pháp luật, khoángsản được hiểu là các tài nguyên trong lòng đất, trên mặt đất dưới dạng tích tụ tự nhiênkhoáng vật, khoáng chất có ích ở thể rắn, thể rắn, thể lỏng, thể khí hiện tại hoặc sau này

có thể khai thác, khoáng vật, khoáng chất ở bãi thải của mỏ mà sau này có thể khai tháclại, cũng là khoáng sản Khoản 1 Điều 2 Luật khoáng sản năm 2010 có quy định:

"Khoáng sản là khoáng vật, khoáng chất có ích được tích tụ tự nhiên ở thể rắn, thể lỏng,thể khí tồn tại trong lòng đất, trên mặt bao gồm cả khoáng vật, khoáng chất ở bãi thảimỏ"

Khoáng sản là khoáng vật, khoáng vật có ích được tích tụ tự nhiên hàng nghìn năm

ở thể rắn, thể lỏng, thể khí tồn tại trong lòng và trên mặt đất Khoáng sản là tài nguyênhầu hết không tái tạo được, là tài sản quan trọng của quốc gia Giá trị to lớn của khoángsản cũng như tính phức tạp của của vấn đề môi trường phát sinh trong quá trình khai thác

và chế biến khoáng sản tất yếu dẫn tới nhà nước quản lý khoáng sản bằng pháp luật

1.1.2 Phân loại tài nguyên khoáng sản

Có nhiều căn cứ phân loại khoáng sản:

Thứ nhất, theo chức năng sử dụng, khoáng sản được phân ra làm ba nhóm lớn:

Khoáng sản kim loại:

- Nhóm khoáng sản sắt và kim loại sắt: Sắt, mangan, crom, niken, coban…

- Nhóm kim loại cơ bản: Thiếc, đồng, chì, kẽm…

- Nhóm kim loại nhẹ: Nhôm, titan, berylly…

- Nhóm Kim loại quý hiếm: Vàng, bạc, bạch kim

- Nhóm kim loại phóng xạ, nhóm kim loại hiếm và kim loại đất hiếm

Khoáng sản phi kim loại:

- Nhóm khoáng sản hóa chất và phân bón: Apatit, photphorit, muối mỏ thạch cao…

- Nhóm nguyên liệu: Sứ, gốm, thủy tinh chịu lửa…

- Nhóm nguyên liệu kỹ thuật: Kim cương, thạch anh, atbet…

- Nhóm vật liệu xây dựng: Đá macma, đá vôi, đá hoa, cát sỏi…

Khoáng sản cháy: Than (than đá, than nâu, than bùn), dầu khí (dầu mỏ, khí đốt)… Thứ hai, theo mục đích và công dụng có thể phân thành:

- Khoáng sản nhiên liệu hay nhiên liệu hóa thạch: Dầu mỏ, hơi đốt, than bùn, than…

- Khoáng sản phi kim: Các dạng vật liệu xây dựng như đá vôi, cát, đất sét…, đá xâydựng như đá hoa cương… và các khoáng sản phi kim khác

- Khoáng sản kim loại: Các loại quặng kim loại đen, kim loại màu và kim loại đá quý

- Nhiên liệu đá màu: Ngọc thạch anh, đá mã não… và các loại đá quý như kimcương…

- Thủy khoáng: Nước khoáng và nước ngọt ngầm dưới đất

- Nhiên liệu khoáng-hóa: Apatit và các muối khoáng khác như phophat…

Thứ ba, theo trạng thái vật lý có thể phân thành:

- Khoáng sản rắn: Quặng kim loại đen, kim loại màu, đá…

- Khoáng sản lỏng: Dầu mỏ, nước khoáng…

- Khoáng sản khí: Khí đốt, khí trơ…

1.1.3 Vai trò của tài nguyên khoáng sản đối với nền kinh tế quốc dân

Tuy không có vai trò quyết định sự tồn tại và phát triển của loài người như cácthành phần môi trường nước, đất, không khí… nhưng tài nguyên khoáng sản cũng lànhững yếu tố hết sức quan trọng trong việc bảo đảm sự duy trì và phát triển xã hội Xét từphương diện cá nhân, con người có thể sống mà không cần đến tài nguyên khoáng sảnnhưng trên bình diện chung thì một xã hội không thể phát triển bền vững và toàn diện nếukhông có bất kỳ nguồn tài nguyên khoáng sản nào Vai trò và tầm quan trọng của tàinguyên khoáng sản được thể hiện ở những khía cạnh sau:

Khoáng sản là nguyên liệu chính cho nhiều ngành công nghiệp then chốt Ví dụ: đávôi dùng trong sản xuất xi măng, sản xuất vật liệu xây dựng, quặng sắt được dùng trongngành luyện kim, cơ khí…

Thực tiễn những năm gần đây nhắc ta nhớ đến tầm quan trọng của các nguồn nănglượng từ hóa thạch như than đá, dầu mỏ, khí thiên nhiên Đây là nguồn cung cấp nănglượng chủ yếu cho nhiều ngành kinh tế quan trọng cũng như phục vụ sinh hoạt hàng ngàycủa con người Nền công nghiệp hóa dầu đồ sộ cũng đã được tạo dựng nhờ những tàinguyên này

Xuất khẩu khoáng sản thường đem lại nguồn thu lớn cho các quốc gia Đây cũng là

xu hướng chung của các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam nhằm đáp ứng nhucầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước cũng như phục vụ cho việc trả các món nợnước ngoài

Hoạt động khoáng sản phát triển thu hút lực lượng lao động đông đảo Thu nhậpcủa người lao động trong lĩnh vực khoáng sản ổn định và có mức tăng trưởng Đặc biệtmức thu nhập bình quân của người lao động trong một số công việc như: thăm dò, khaithác tận thu khá cao so với thu nhập trung bình của người dân Đẩy mạnh phát triển côngnghiệp mỏ có ý nghĩa nhiều mặt vừa tạo ra nguồn nhiên liệu quan trọng nuôi sống cácngành công nghiệp then chốt của đất nước vừa tăng thêm nguồn thu cho ngân sách nhànước

1.2 KHÁI QUÁT VỀ HOẠT ĐỘNG KHAI THÁC, CHẾ BIẾN KHOÁNG SẢN 1.2.1 Hoạt động khai thác khoáng sản

Khai thác khoáng sản là hoạt động nhằm thu hồi khoáng sản, bao gồm xây dựng cơbản mở, khai đào, phân loại, làm giàu và các hoạt động khách có liên quan (khoản 7 Điều

2 Luật khoáng sản năm 2010) Hoạt động khai thác khoáng sản gây ra những tác hại rấtlớn tới môi trường tự nhiên Vì vậy, pháp luật thường đặt ra những quy định có tính chất

là điều kiện bắt buộc chủ giấy phép khai thác khoáng sản phải tuân thủ trước khi được cấpgiấy phép, trong suốt cả quá trình khai thác và cả khi kết thúc khai thác Các quy định chủyếu là:

Đặc quyền của tổ chức, các nhân là được cấp giấy phép khai thác khoáng sản trongthời hạn 06 tháng kể từ ngày kết thúc thăm dò; sử dụng số liệu và thông tin của Nhà nước;cất giữ, vận chuyển, tiêu thụ khoáng sản; chuyển nhượng để lại thừa kế quyền khai thác,khai thác khoáng sản đi kèm Bên cạnh đó tổ chức cá nhân trong quá trình khai tháckhoáng sản phải đáp ứng điều kiện được đặt ra như nộp lệ phí giấy phép, tiền sử dụng sốliệu, thông tin về tài nguyên khoáng sản của Nhà nước, thuế tài nguyên khoáng sản vànghĩa vụ tài chính khác, tận thu khoáng sản, bảo vệ tài nguyên khoáng sản, bảo đảm antoàn lao động và vệ sinh lao động; thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường phù hợpvới báo cáo đánh giá tác động môi trường đã được chấp thuận; bảo đảm tiến độ xây dựng

cơ bản mỏ và hoạt động sản xuất phù hợp với báo cáo nghiên cứu khả thi về khai tháckhoáng sản và thiết kế mỏ đã được chấp thuận… Để được cấp giấy phép khai thác khoángsản, tổ chức, cá nhân phải có đủ các điều kiện sau đây theo quy định tại khoản 2 Điều 53Luật khoáng sản 2010:

a) Có dự án đầu tư khai thác khoáng sản ở khu vực đã thăm dò, phê duyệt trữlượng phù hợp với quy hoạch quy định tạ các điểm b, c và d điều 10 của Luật này Dự ánđầu tư khai thác khoáng sản phải có phải có phương án sử dụng nhân lực chuyên ngành,thiết bị, công nghệ tiên tiến phù hợp; đối với khoáng sản độc hại còn phải được Thủ tướngcho phép bằng văn bản

b) Có báo cáo đánh giá tác động môi trường hoặc bảng cam kết bảo vệ môi trườngtheo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường

c) Có vốn chủ sở hữu ít nhất bằng 30% tổng vốn đầu tư của dự án đầu tư khai tháckhoáng sản Sau 12 tháng kể từ ngày giấy phép có hiệu lực tổ chức, cá nhân được phép

khai thác khoáng sản chưa bắt đầu việc xây dựng cơ bản mỏ mà không có lý do chínhđáng thì tổ chức sẽ bị thu hồi giấy phép khai thác khoáng sản, kèm theo đó là giấy phépkhai thác khoáng sản cũng chấm dứt hiệu lực (khoản 1 Điều 58 Luật khoáng sản năm2010).

1.2.2 Hoạt động chế biến khoáng sản

Chế biến khoáng sản là hoạt động phân loại, làm giàu khoáng sản và các hoạt độngkhác nhằm tăng giá trị khoáng sản đã khai thác Đây là hoạt động làm cho khoáng sản từdạng nguyên liệu thô trở thành hàng hóa có giá trị thương phẩm lưu thông trên thị trường.Thông thường đây là giai đoạn cuối cùng trong chu trình khảo sát → thăm dò → khai thác

→ chế biến → tiêu thụ → sản phẩm mà chủ đầu tư tiến hành và họ không cần phải xincấp giấy phép chế biến đổi với những khoáng sản không phải do mình khai thác Trườnghợp tiến hành hoạt động chế biến khoáng sản không phải do mình trực tiếp khai thác(không có giấy phép khai thác) thì phải xin cấp giấy phép chế biến Chỉ có nguồn nhiênliệu khoáng sản hợp pháp (được khai thác đúng theo giấy phép khai thác khoáng sản do

cơ quan quản lý nhà nước về khoáng sản có thẩm quyền cấp) mới được thu mua, phục vụcho hoạt động chế biến khoáng sản

Điều 1 Luật Khoáng sản khẳng định “Tài nguyên khoáng sản trong phạm vi đất liền, hải

đảo, nội thuỷ, lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Nước Cộng hoà Xãhội chủ nghĩa Việt Nam đều thuộc sở hữu toàn dân, do Nhà nước thống nhất quảnlý” Với tư cách là đại diện chủ SHTD, Nhà nước đã thể chế hoá các quyền năng của chủhữu trong Luật Khoáng sản và các văn bản dưới Luật, được thể hiện trong những điều,khoản quy định trong hệ thống văn bản pháp luật về khoáng sản

Bằng quyền định đoạt của chủ sở hữu, Nhà nước có quyền cho phép hay không chophép một tổ chức, cá nhân sử dụng, chiếm dụng và Nhà nước trao một phần quyền địnhđoạt tài sản của mình (khoáng sản) để tổ chức, cá nhân thực hiện các hoạt động có liênquan (khảo sát, thăm dò, khai thác, chế biến) Để quyền này được thực hiện trong thực tế,Nhà nước (Chính phủ) đã giao và phân cấp thẩm quyền cấp giấy phép hoạt động khoángsản cho các cơ quan trực thuộc cũng như chính quyền địa phương Điều này được thể hiệntại Khoản 1 Điều 56 (sửa đổi, bổ sung) của Luật Khoáng sản đã quy định cụ thể thẩmquyền cấp giấy phép hoạt động khoáng sản của Bộ Tài nguyên và Môi trường và Uỷ bannhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương

Theo đó, các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước nếu muốn tiến hành hoạt độngkhoáng sản (khảo sát, thăm dò, khai thác, chế biến khoáng sản) phải được phép của cơquan nhà nước có thẩm quyền như đã nêu trên Hình thức thể hiện quyền của chủ sở hữu

về tài nguyên khoáng sản là Giấy phép hoạt động khoáng sản Ngoài những quyền vànghĩa vụ được quy định trong Luật Khoáng sản, nội dung Giấy phép hoạt động khoángsản còn quy định các điều khoản ràng buộc khác đối với tổ chức, cá nhân được phép khaithác khoáng sản Nhất là đối với Giấy phép khai thác khoáng sản, Nhà nước chỉ cho phép

tổ chức, cá nhân được phép khai thác theo những tiêu chí nhất định như: diện tích khu vực

được phép khai thác, trữ lượng khoáng sản được phép khai thác, công suất khai thác lớnnhất hàng năm và thời hạn được phép khai thác.

Quyền của chủ sở hữu còn thể hiện ở chế định liên quan đến quyền cho phépchuyển nhượng giấy phép (thăm dò, khai thác, chế biến) khoáng sản Nếu tổ chức, cánhân được Nhà nước cho phép hoạt động theo loại giấy phép nêu trên muốn chuyểnnhượng quyền thăm dò, khai thác, chế biến trên diện tích khu vực được phép hoạt độngthì phải làm thủ tục xin phép cơ quan nhà nước có thẩm quyền, và chỉ được phép thựchiện việc chuyển nhượng giấy phép khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép bằngvăn bản (Giấy phép cho phép chuyển nhượng quyền) Mặt khác, vì tài nguyên khoáng sản

là thuộc SHTD do Nhà nước thống nhất quản lý nên Nhà nước chỉ cho phép tổ chức, cánhân được phép khai thác khoáng sản, chuyển nhượng quyền khai thác mà không đượcchuyển nhượng khoáng sản có trong khu vực khai thác theo giấy phép khai thác đã cấp.Điều này còn thể hiện rõ quy định của pháp luật về khoáng sản không có điều khoản nàoquy định việc chuyển nhượng một phần giấy phép khai thác khoáng sản

Quyền của chủ sở hữu về tài nguyên khoáng sản còn thể hiện ở chế định liên quanđến quyền của Nhà nước trong việc thu hồi giấy phép (quyền hoạt động khoáng sản) đốivới tổ chức, cá nhân được phép hoạt động khoáng sản khi chủ giấy phép có hành vi viphạm pháp luật về khoáng sản (Điều 24, Điều 29, Điều 39 và Điều 53 của Luật Khoángsản) Đây chính là quyền định đoạt đối với tài nguyên khoáng sản mà các tổ chức, cá nhânkhông thể có được khi không có đủ quyền năng của quyền sở hữu Ngoài ra, với tư cách

là chủ sở hữu về khoáng sản, Nhà nước yêu cầu tổ chức, cá nhân khai thác khoáng sảnphải nộp thuế tài nguyên Đây là một sắc thuế dành riêng cho tổ chức, cá nhân khai tháckhoáng sản Theo quy định của Pháp lệnh thuế tài nguyên (sửa đổi) ngày 16 tháng 4 năm

1998 thì thuế suất tính cho tài nguyên khoáng sản từ 0 - 25% tuỳ theo từng loại khoángsản cụ thể

Khi một tổ chức, cá nhân được phép khai thác khoáng sản tại một mỏ, khu vực mỏthì trên một góc độ nào đó họ cũng được thực hiện quyền sở hữu mang tính hạn chế,không đầy đủ đối với phần trữ lượng khoáng sản (tài sản), trong phạm vi khu vực khaithác ghi trong giấy phép Đó là, chủ giấy phép được “quyền chiếm dụng” (được toàn

quyền hoạt động khai thác trong diện tích khu vực khai thác), được “quyền sử dụng”(được quyền sử dụng khoáng sản có trong diện tích được phép khai thác với trữ lượngnhất định để kinh doanh) và được “quyền định đoạt một phần” (được quyền quyết địnhviệc bán khoáng sản khi khai thác được cho bất kỳ tổ chức, cá nhân nào theo quy định củapháp luật) Các quyền này được quy định tại các điều: 22, 23 Chương IV, 26, 27 Chương

V, 32, 33, 45, 46 Chương VI và Điều 51, Điều 52 Chương VI của Luật Khoáng sản

2.2 CHẾ ĐỘ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN 2.2.1 Hệ thống cơ quan quản lý nhà nước đối với tài nguyên khoáng sản

Trách nhiệm quản lý nhà nước về khoáng sản được quy định cụ thể khoản 10, Điều 1 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật khoáng sản, cụ thể như sau:

- Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về khoáng sản.

- Bộ TN&MT chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về khoáng

sản trong phạm vi cả nước

- Bộ Công nghiệp thực hiện quản lý nhà nước về công nghiệp khai thác, chế biến

khoáng sản, trừ khoáng sản làm vật liệu xây dựng, khoáng sản làm nguyên liệu sảnxuất xi măng

- Bộ Xây dựng thực hiện quản lý nhà nước về công nghiệp khai thác, chế biến khoáng

sản làm vật liệu xây dựng, khoáng sản làm nguyên liệu sản xuất xi măng

- Ủy ban nhân dân các cấp thực hiện quản lý nhà nước về khoáng sản tại địa phương

theo thẩm quyền

- Bộ, cơ quan ngang bộ trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm

phối hợp với Bộ TN&MT, Bộ Công nghiệp, Bộ Xây dựng và Ủy ban nhân dân tỉnh,thành phố trực thuộc trung ương trong việc quản lý nhà nước về khoáng sản

- Cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền chung: bao gồm Chính phủ và Ủy ban nhân

dân các cấp

+ Chính Phủ thống nhất quản lý nhà nước về khoáng sản trong phạm vi cả nước;+ Ủy ban nhân dân các cấp thực hiện chức năng quản lý nhà nước về khoáng sản tạiđịa phương theo quy định của Luật Khoáng sản và theo phân cấp của Chính Phủ

- Cơ quan có thẩm quyền chuyên môn: Bộ Tài nguyên và Môi trường (theo quy định

của Nghị định 36/2017/NĐ-CP ngày 04 tháng 4 năm 2017 quy định chức năng, nhiệm

vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Tài nguyên và Môi trường)

2.2.2 Nội dung quản lý nhà nước đối với tài nguyên khoáng sản

- Hoạch định chiến lược, quy hoạch và chính sách về bảo vệ, sử dụng hợp lý, tiết kiệm

và có hiệu quả tài nguyên khoáng sản và phát triển công nghiệp khai thác, chế biếnkhoáng sản;

- Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản pháp luật về khoáng sản;

- Cấp, gia hạn, thu hồi giấy phép hoạt động khoáng sản; cho phép chuyển nhượng, để

thừa kế quyền hoạt động khoáng sản, cho phép trả lại giấy phép hoạt động khoángsản; đăng ký các hoạt động điều tra cơ bản địa chất về tài nguyên khoáng sản và hoạtđộng khoáng sản;

- Thẩm định, phê duyệt, đánh giá các đề án, báo cáo, thiết kế mỏ trong hoạt động

khoáng sản;

- Kiểm tra, thanh tra các hoạt động điều tra cơ bản địa chất về tài nguyên khoáng sản,

hoạt động khoáng sản;

- Thực hiện các chính sách đối với nhân dân địa phương nơi có khoáng sản được khai

thác, chế biến và nơi có khoáng sản độc hại;

- Thực hiện các biện pháp bảo vệ tài nguyên khoáng sản;

- Tổ chức, lưu trữ, bảo vệ tài liệu và bí mật nhà nước về tài nguyên khoáng sản;

- Đào tạo cán bộ khoa học, cán bộ quản lý về khoáng sản; tuyên truyền, phổ biến và

hướng dẫn thi hành pháp luật về khoáng sản;

- Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực điều tra cơ bản địa chất về tài nguyên khoáng sản và

hoạt động khoáng sản;

- Giải quyết các tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về hoạt động khoáng sản và xử lý theo

thẩm quyền các vi phạm pháp luật về khoáng sản

2.3 QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA CHỦ THỂ HOẠT ĐỘNG KHOÁNG SẢN

Theo quy định tại Điều 32, Luật Khoáng sản thì quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cánhân được phép khai thác khoáng sản cụ thể như sau:

7) Khai thác khoáng sản đi kèm với khoáng sản chính với điều kiện thực hiện đầy đủ nghĩa

vụ liên quan đến việc khai thác khoáng sản đi kèm đó theo quy định của Chính phủ;

8) Khiếu nại hoặc khởi kiện về quyết định thu hồi giấy phép khai thác khoáng sản hoặcquyết định xử lý khác của cơ quan nhà nước theo quy định của pháp luật;

B Nghĩa vụ:

1) Nộp lệ phí giấy phép, tiền sử dụng số liệu, thông tin về tài nguyên khoáng sản của Nhànước, thuế tài nguyên khoáng sản và nghĩa vụ tài chính khác theo quy định của pháp luật;2) Bảo đảm tiến độ xây dựng cơ bản mỏ và hoạt động sản xuất phù hợp với báo cáo nghiêncứu khả thi về khai thác khoáng sản và thiết kế mỏ đã được chấp thuận;

3) Tận thu khoáng sản, bảo vệ tài nguyên khoáng sản; bảo đảm an toàn lao động và vệ sinhlao động; thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường phù hợp với báo cáo đánh giá tácđộng môi trường đã được chấp thuận;

4) Thu thập, lưu giữ số liệu, thông tin về tài nguyên khoáng sản và báo cáo kết quả hoạtđộng khai thác khoáng sản cho cơ quan quản lý nhà nước về khoáng sản; báo cáo các hoạtđộng khác cho các cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định của pháp luật;

5) Đăng ký ngày bắt đầu xây dựng cơ bản mỏ và ngày bắt đầu hoạt động sản xuất với cơquan quản lý nhà nước về khoáng sản; thông báo kế hoạch khai thác khoáng sản cho ủyban nhân dân cấp tỉnh nơi có mỏ trước khi thực hiện;

6) Thực hiện các nghĩa vụ về việc bảo đảm quyền lợi của nhân dân địa phương nơi cókhoáng sản được khai thác theo quy định tại khoản 2 Điều 7 của Luật Khoáng sản;

7) Bồi thường thiệt hại do hoạt động khai thác gây ra;

8) Tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động nghiên cứu khoa học được Nhà nước cho phéptiến hành trong khu vực khai thác; cho việc xây dựng các công trình giao thông, đườngdẫn nước, đường tải điện, đường thông tin đi qua mỏ được cơ quan nhà nước có thẩmquyền cho phép trên cơ sở bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân đượcphép khai thác khoáng sản;

9) Nộp báo cáo tổng hợp kết quả hoạt động khai thác khoáng sản cho cơ quan quản lý nhànước về khoáng sản trước ngày giấy phép khai thác hết hạn; thực hiện việc đóng cửa mỏ,phục hồi môi trường, môi sinh và đất đai khi giấy phép khai thác khoáng sản chấm dứthiệu lực theo quy định tại các điểm b, c và d khoản 2 Điều 40 của Luật Khoáng sản;

10) Thực hiện các quy định về quản lý hành chính, trật tự và an toàn xã hội;

2.4 BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TRONG HOẠT ĐỘNG KHOÁNG SẢN

Quy định của pháp luật về quản lý nhà nước trong hoạt động khoáng sản

Nội dung quản lý nhà nước về khoáng sản được quy định tại Điều 3 Luật khoáng sản

2010, bao gồm:

- Nhà nước phải có chiến lược, quy hoạch khoáng sản để phát triển bền vững kinh tế –

xã hội, quốc phòng, an ninh trong từng thời kỳ

- Nhà nước phải bảo đảm khoáng sản được bảo vệ, khai thác, sử dụng hợp lý, tiết kiệm

và hiệu quả

- Nhà nước đầu tư và tổ chức thực hiện điều tra cơ bản địa chất về khoáng sản theochiến lược, quy hoạch khoáng sản theo quy định; đào tạo, phát triển nguồn nhân lựchoạt động khai thác và chế biến khoáng sản, nghiên cứu khoa học, ứng dụng, pháttriển công nghệ trong công tác điều tra cơ bản địa chất về khoáng sản và hoạt độngkhoáng sản