Trên cơ sở kế thừa phát huy những giá trị truyền thốngtốt đẹp của dán tộc và tinh hoa văn hoá của nhân loại, Người đã nắm bất sâusắc bản chất cách mạng và khoa học, tinh thần biện chứng
LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀ
Chủ tịch Hồ Chí Minh là một nhà tư tưởng vĩ đại và lý luận thiên tài của cách mạng Việt Nam Ông đã kế thừa và phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, đồng thời tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại Với sự hiểu biết sâu sắc về bản chất cách mạng và khoa học, cùng với tinh thần biện chứng và nhân đạo của chủ nghĩa Mác-Lênin, Người đã vận dụng một cách sáng tạo vào thực tiễn, góp phần giải quyết thành công các vấn đề chính trị của Việt Nam.
Tư tưởng Hồ Chí Minh là tài sản tinh thần quý giá của Đảng và nhân dân, đóng vai trò quan trọng trong nền tảng tư tưởng Nghiên cứu hệ thống và khoa học về quá trình hình thành và phát triển tư tưởng này là cần thiết Trong bối cảnh đổi mới toàn diện công tác giáo dục và đào tạo, việc tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh càng trở nên cấp thiết để quán triệt đường lối đổi mới của Đảng.
Tác giả đã chọn đề tài “Nội dung tư tưởng chính trị Hồ Chí Minh trước năm 1945” nhằm nghiên cứu sâu sắc tư tưởng của Hồ Chí Minh trong giai đoạn này để hoàn thành bài tập cuối môn học.
NỘI DUNG
Bối cảnh lịch sử - xã hội xuất hiện tư tưởng Hồ Chí Minh
2.1.1 Chủ nghĩa đế quốc và sự ra đời hệ thống thuộc địa trên thế giới
Chủ nghĩa tư bản đã tiến hóa từ tự do cạnh tranh sang độc quyền, với chủ nghĩa để quốc thể hiện sự kết hợp giữa tham vọng mở rộng và thống trị của các đế quốc tư bản Sự cạnh tranh trong việc phân chia thị trường toàn cầu đã dẫn đến hai cuộc Chiến tranh thế giới và nhiều xung đột khác trên khắp thế giới.
Chủ nghĩa tư bản đã dẫn đến việc hình thành hệ thống thuộc địa rộng khắp trên toàn cầu, với nhiều nước Mỹ Latinh trở thành thuộc địa của Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha Châu Phi, trong thời kỳ bộ tộc, đã bị Anh và Pháp xâm chiếm Trong khi đó, châu Á, với tiềm năng chưa được khai thác, trở thành mục tiêu của các đế quốc lớn, trong đó Trung Quốc bị thực dân Anh xâm lược, và sau đó là sự cạnh tranh xâm lược từ Mỹ và Nhật Bản.
Các nước Đông Nam Á như Mã Lai và Miến Điện đã trở thành thuộc địa của Anh, trong khi thực dân Pháp chiếm đóng Việt Nam, Lào và Campuchia Tây Ban Nha và Mỹ đã chiếm giữ Philippines, còn Hà Lan và Bồ Đào Nha thôn tính Indonesia Chỉ có Xiêm là thoát khỏi tình trạng thuộc địa, nhưng vẫn phụ thuộc chặt chẽ vào các nước đế quốc phương Tây, đặc biệt là Anh và Pháp.
Sau Chiến tranh thế giới lần thứ I, lãnh thổ thế giới đã được tái phân chia, với các nước đế quốc giả sở hữu nhiều thuộc địa nhất Nước Anh nổi bật với hệ thống thuộc địa rộng lớn, được mệnh danh là “đế quốc mặt trời không bao giờ lặn” Đến năm 1914, thuộc địa của Anh trải dài tới 33 triệu km², với 400 triệu người, chiếm 1/4 diện tích và 1/4 dân số thế giới, gấp 12 lần thuộc địa của Đức và 3 lần thuộc địa của Pháp.
Quá trình chủ nghĩa đế quốc xâm lược các nước thuộc địa đã tạo ra những mâu thuẫn mới, xen lẫn với những mâu thuẫn cũ, đặc biệt là mâu thuẫn giữa các đế quốc và các nước thuộc địa Những mâu thuẫn này, cùng với sự phân chia trong xã hội tư bản giữa tư sản và vô sản, đã hình thành một lực lượng mới là các dân tộc thuộc địa Bước sang thế kỷ XX, cuộc Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917 đã đánh thức nhân loại, thúc đẩy mạnh mẽ phong trào đấu tranh giải phóng của các dân tộc trên toàn thế giới.
Vào những năm 40 của thế kỷ XIX, chế độ tư bản chủ nghĩa đã hình thành tại Anh, Pháp và một số nước Tây Âu, Mỹ, với sự phát triển mạnh mẽ của phương thức sản xuất và trao đổi tư bản gắn liền với nền đại công nghiệp Giai cấp tư sản và giai cấp công nhân nhanh chóng gia tăng về số lượng, trở thành hai giai cấp cơ bản trong xã hội, vừa hỗ trợ lẫn nhau vừa có lợi ích đối kháng Cuộc đấu tranh giữa công nhân và tư sản ngày càng trở nên nổi bật trong đời sống chính trị của các nước tư bản Sự phát triển của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa và sự lớn mạnh của phong trào công nhân đã tạo ra nhu cầu về một lý luận cách mạng, khoa học để dẫn dắt.
Sự ra đời của chủ nghĩa Mác được đánh dấu bởi tác phẩm "Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản" vào tháng 2 năm 1848, là lý luận hoàn chỉnh của C.Mác và Ph.Ăngghen, chứa đựng những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác Với tính chất cách mạng và khoa học, tác phẩm này nhanh chóng trở thành ngọn cờ tư tưởng và kim chỉ nam cho phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, đồng thời chấm dứt thời kỳ khủng hoảng và đấu tranh tự phát của phong trào công nhân.
Phong trào cách mạng thế giới đã có những bước phát triển vượt bậc, với mục tiêu chính trị rõ ràng là lật đổ chủ nghĩa tư bản và xây dựng chủ nghĩa cộng sản toàn cầu V.I Lênin đóng vai trò quan trọng trong Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917, góp phần định hình hướng đi của phong trào này.
Chủ nghĩa Lênin, theo Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ 10 Đảng Cộng sản Liên Xô năm 1974, được xem là sự phát triển của chủ nghĩa Mác trong bối cảnh đế quốc chủ nghĩa và cách mạng vô sản Đây là thời kỳ đánh dấu sự sụp đổ của chủ nghĩa thực dân và sự trỗi dậy của phong trào giải phóng dân tộc, đồng thời là giai đoạn chuyển tiếp từ chủ nghĩa tư bản sang chủ nghĩa xã hội Cương lĩnh chính trị của V.I Lênin, được thông qua tại Đại hội II của Đảng Công nhân dân chủ - xã hội Nga năm 1903, đã khẳng định vai trò quan trọng của ông trong việc bảo vệ và phát triển chủ nghĩa Mác V.I Lênin nhấn mạnh rằng giai cấp vô sản cần lãnh đạo cách mạng dân chủ tư sản, tạo ra một mô hình cách mạng dân chủ tư sản kiểu mới trong thời đại đế quốc chủ nghĩa.
V.I Lênin khẳng định rằng cách mạng xã hội chủ nghĩa có thể xảy ra và thành công ngay cả ở những quốc gia có mức độ phát triển tư bản trung bình Ông đã phát triển lý luận về chuyên chính vô sản, liên minh công nông, cũng như các vấn đề liên quan đến chiến tranh và hòa bình Chủ nghĩa Lênin ra đời và phát triển song hành với cuộc đấu tranh chống lại chủ nghĩa cơ hội và các trào lưu tư tưởng phi Mácxít tại Nga và trên toàn thế giới.
Chủ nghĩa Mác-Lênin, do C.Mác và Ph.Ăngghen sáng lập và được V.I.Lênin phát triển, là học thuyết cách mạng và khoa học, luận giải về sự diệt vong của chủ nghĩa tư bản và con đường cách mạng vô sản để xây dựng chủ nghĩa xã hội và tiến lên chủ nghĩa cộng sản Sự ra đời của chủ nghĩa Mác-Lênin đánh dấu bước ngoặt trong nhận thức của nhân loại, với những lý luận về chủ nghĩa cộng sản có ý nghĩa to lớn đối với sự phát triển xã hội Học thuyết này đóng vai trò quan trọng trong việc giúp cách mạng Việt Nam vượt qua khủng hoảng về đường lối.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh rằng thắng lợi của cách mạng Việt Nam có được là nhờ nhiều yếu tố, trong đó chủ nghĩa Mác-Lênin đóng vai trò quan trọng không thể thay thế Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917 không chỉ mang lại ý nghĩa lớn lao cho nước Nga mà còn có giá trị sâu sắc đối với toàn thế giới.
Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917 đánh dấu sự khởi đầu của một thời đại mới, chuyển tiếp từ chủ nghĩa tư bản sang chủ nghĩa xã hội trên toàn cầu Sự kiện này đã tạo ra một bước ngoặt quan trọng, làm thay đổi hướng đi và nhịp độ phát triển của lịch sử nhân loại.
Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917 đã biến chủ nghĩa xã hội từ lý thuyết thành hiện thực, khi trước đó, chủ nghĩa cộng sản chỉ là một giấc mơ ám ảnh châu Âu Sự thành công của cách mạng ở Nga đã chứng minh rằng những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác có thể được V.I Lênin vận dụng sáng tạo và hiện thực hóa trong bối cảnh cụ thể của một nước tư bản trung bình, dẫn đến thắng lợi của cách mạng vô sản.
Thắng lợi của Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917 đã tác động mạnh mẽ đến cục diện thế giới, khiến chủ nghĩa tư bản không còn là hệ thống thống trị toàn cầu Sự kiện này đánh dấu sự khởi đầu cho sự phát triển của hai hệ thống chính trị xã hội đối lập.
Nội dung tư tưởng chính trị Hồ Chí Minh trước năm 1945
2.2.1 Thời kỳ trước năm 1911: Hình thành tư tưởng yêu nước và chí hướng cứu nước
Hồ Chí Minh, tên thật là Nguyễn Sinh Cung, sinh ngày 19-5-1890 trong một gia đình nhà nho yêu nước và gần gũi với nhân dân Cha của Người, cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc, là một nhà nho cấp tiến, nổi bật với lòng yêu nước và sự quan tâm sâu sắc đến dân tộc.
Hồ Chí Minh, tên thật là Nguyễn Tất Thành, sinh ngày 19-5-1890 trong một gia đình nhà nho yêu nước Cha của Người, cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc, là một nhà nho cấp tiến với lòng yêu nước và thương dân sâu sắc Tấm gương lao động cần cù và ý chí kiên cường của cụ đã ảnh hưởng lớn đến Nguyễn Tất Thành, đặc biệt là tư tưởng lấy dân làm hậu thuẫn cho các cải cách chính trị - xã hội.
Hồ Chí Minh đã phát triển những kiến thức từ cha mình và tư tưởng mới của thời đại thành tư tưởng cốt lõi trong đường lối chính trị của ông.
Cuộc sống của bà Hoàng Thị Loan, mẹ của Nguyễn Sinh Cung, đã ảnh hưởng sâu sắc đến tư tưởng và tình cảm của ông, đặc biệt là về đức tính nhân hậu, đảm đang và lối sống chan hòa với mọi người.
Còn phải kể tới mối quan hệ và tác động qua lại giữa ba chị em Nguyễn Thị Thanh (Nguyễn Thị Bạch Liên),
Nguyễn Sinh Khiêm (Nguyễn Tất Đạt) và Nguyễn Sinh Cung (Nguyễn Tất Thành) về lòng yêu nước, thương nòi.
Nghệ Tĩnh là vùng đất nổi bật với truyền thống văn hóa và lịch sử đấu tranh chống ngoại xâm Nơi đây đã sản sinh ra nhiều anh hùng vĩ đại của Việt Nam như Mai Thúc Loan, Nguyễn Biểu, Đặng Dung, cùng với các lãnh tụ yêu nước như Phan Đình Phùng và Phan Bội Châu Đặc biệt, trong thời kỳ chống thực dân Pháp, những liệt sĩ như Vương Thúc Mậu và Nguyễn Sinh Quyến đã ghi dấu ấn sâu sắc trên mảnh đất Kim Liên.
Nguyễn Tất Thành từ nhỏ đã chứng kiến cuộc sống nghèo khổ và bị áp bức của đồng bào mình Khi đến Huế, anh nhận thấy tội ác của thực dân Pháp và sự hèn nhát của triều đình phong kiến Những bài học từ các nhà yêu nước trước đó đã thúc đẩy anh tìm kiếm con đường mới để cứu dân, cứu nước Quê hương và gia đình đã chuẩn bị cho anh nhiều điều, đồng thời đặt niềm tin lớn vào anh trong hành trình tìm kiếm trào lưu mới của thời đại.
Hồ Chí Minh, với tinh thần yêu nước kiên cường và nhạy bén về chính trị, đã nhận ra những hạn chế của các bậc tiền bối trong việc cứu nước Ông hiểu rằng con đường của Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh hay Hoàng Hoa Thám không thể mang lại giải phóng cho Tổ quốc Việc từ chối Đông Du không phải vì ông đã hiểu rõ bản chất của đế quốc Nhật, mà vì ông nhận thức rằng không thể dựa vào nước ngoài để giành lại độc lập Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sớm nhận ra rằng nguồn gốc của những đau khổ và áp bức dân tộc chính là ở ngay trong nước.
"chính quốc", ở nước đế quốc đang thống trị dân tộc mình".
Cùng với việc phê phán hành động cầu viện Nhật Bản chẳng khác gì
Nguyễn Ái Quốc đã nhận thức rằng tư tưởng “ỷ Pháp cầu tiến bộ” chỉ là việc cầu xin sự thương xót từ Pháp Ông quyết định tự mình tìm hiểu bản chất của các khái niệm tự do, bình đẳng, bác ái của nước Cộng hòa Pháp Để làm điều này, ông đã ra nước ngoài để quan sát cách mà Pháp và các quốc gia khác thực hiện những giá trị này, với mục tiêu trở về và giúp đỡ đồng bào mình.
2.2.2 Thời kỳ 1911 - 1920: Tìm thấy con đường cứu nước, giải phóng dân tộc
Hồ Chí Minh ra nước ngoài với ý thức dân tộc và hoài bão cứu nước Trong hành trình đến nhiều quốc gia thuộc địa và đế quốc, Người đã cảm nhận sâu sắc nỗi khổ cực và áp bức của người lao động Qua đó, Người nhận thấy rằng ở đâu, nhân dân cũng khao khát thoát khỏi ách áp bức và bóc lột.
Năm 1911, Nguyễn Tất Thành rời Tổ quốc sang phương Tây tìm đường cứu nước.
Hồ Chí Minh ra nước ngoài với ý thức dân tộc và hoài bão cứu nước, qua hành trình đến nhiều quốc gia thuộc địa và đế quốc Ông đã cảm nhận sâu sắc nỗi khổ cực và sự áp bức của người lao động, nhận thấy rằng ở đâu cũng có khát vọng thoát khỏi ách bóc lột.
Nhờ những bài học từ buổi thiếu niên về lý tưởng "bốn bể đều là anh em" và "năm châu hợp làm một nhà",
Nguyễn Tất Thành không chỉ chia sẻ nỗi đau của dân tộc mình mà còn cảm thông với nỗi đau của các dân tộc khác Từ tình yêu thương đồng bào, Hồ Chí Minh đã phát triển ý thức về sự cần thiết phải đoàn kết những người bị áp bức trên toàn thế giới Đây là biểu hiện đầu tiên của ý thức đoàn kết quốc tế giữa các dân tộc thuộc địa trong cuộc đấu tranh chống lại chủ nghĩa đế quốc.
Hồ Chí Minh, với lòng yêu nước nồng nàn, đã kiên trì vượt qua mọi khó khăn và gian khổ Ông chú ý đến tình hình thế giới, học hỏi từ các chính trị gia và triết gia, đồng thời tham gia các cuộc diễn thuyết Năm 1919, đại diện cho những người Việt Nam yêu nước tại Pháp, Nguyễn Ái Quốc đã gửi Bản yêu sách của nhân dân An Nam tới Hội nghị Vécxây, yêu cầu Chính phủ Pháp công nhận quyền tự do, dân chủ và bình đẳng cho nhân dân Việt Nam Bản yêu sách này đã phơi bày tội ác của thực dân Pháp, thu hút sự chú ý của thế giới và nhân dân Pháp đối với tình hình Việt Nam và Đông Dương.
Cuộc hành trình của Hồ Chí Minh qua năm châu bốn biển đã hình thành tình cảm và ý thức đoàn kết giữa các dân tộc bị áp bức Đồng thời, hành trình này cũng rèn luyện Người trở thành một công nhân với đầy đủ phẩm chất, tư tưởng và tâm lý của giai cấp vô sản Trong gần 10 năm tìm kiếm con đường cứu nước, việc đọc Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và thuộc địa của V.I Lênin đã có ảnh hưởng sâu sắc đến tư tưởng của Người.
16 và 17-7-1920 Người đã "cảm động, phấn khơi, sáng tỏ, tin tưởng., vui mừng đến phát khóc.
Luận cương của V.I Lênin đã chỉ ra con đường giành độc lập cho dân tộc và tự do cho đồng bào, đáp ứng những hoài bão và suy nghĩ lâu nay của Nguyễn Ái Quốc Tài liệu này đến với Người như một ánh sáng kỳ diệu, nâng cao chất lượng hiểu biết và tình cảm cách mạng mà Người luôn nung nấu.
Việc Nguyễn Ái Quốc biểu quyết tán thành Đệ tam Quốc tế và tham gia thành lập Đảng Cộng sản Pháp vào tháng 12 năm 1920 đã đánh dấu một bước chuyển biến quan trọng trong tư tưởng của ông Từ chủ nghĩa yêu nước, ông đã chuyển sang chủ nghĩa Lênin, từ giác ngộ dân tộc đến giác ngộ giai cấp, trở thành người cộng sản Việt Nam đầu tiên.
Giá trị tư tưởng của Hồ Chí Minh
Tư tưởng của Người không chỉ kế thừa những giá trị văn hóa và tư tưởng vĩnh cửu của nhân loại, đặc biệt là chủ nghĩa Mác Lênin, mà còn giải quyết nhiều vấn đề của thời đại và sự nghiệp cách mạng ở Việt Nam cũng như trên thế giới.
Tư tưởng Hồ Chí Minh soi sáng con đường giải phóng và phát triển dân tộc a) Tài sản tinh thần vô giá của dân tộc Việt Nam
- Tư tưởng Hồ Chí Minh là sản phẩm của dân tộc và thời đại, nó trường tồn, bất diệt, là tài sản vô giá của dân tộc ta.
Tư tưởng của Người không chỉ kế thừa những giá trị văn hóa và tư tưởng vĩnh cửu của nhân loại, đặc biệt là chủ nghĩa Mác Lênin, mà còn giải quyết nhiều vấn đề của thời đại và sự nghiệp cách mạng Việt Nam cũng như thế giới.
Tính sáng tạo của tư tưởng Hồ Chí Minh thể hiện qua việc trung thành với nguyên lý của chủ nghĩa Mác — Lênin, đồng thời linh hoạt áp dụng chúng vào điều kiện cụ thể của Việt Nam Ông dũng cảm loại bỏ những yếu tố không phù hợp và đề xuất giải pháp mới dựa trên thực tiễn Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh rằng lý luận không cứng nhắc mà cần được bổ sung bằng những kết luận mới từ thực tiễn sinh động.
Tư tưởng Hồ Chí Minh đã được kiểm nghiệm qua thực tiễn và hiện nay bao gồm một hệ thống quan điểm về chiến lược và sách lược cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, cũng như cách mạng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam Những tư tưởng này không chỉ phản ánh sự cải tiến cách mạng đối với thế giới mà còn thể hiện đạo đức, phong cách và phương pháp của Hồ Chí Minh Việc thực hiện hóa các tư tưởng này trong đời sống xã hội đang soi sáng cho chúng ta, đảm bảo cho sự thắng lợi của cách mạng Việt Nam và tương lai tươi sáng của dân tộc.
Tư tưởng Hồ Chí Minh nổi bật với những quan điểm về giải phóng dân tộc và định hướng phát triển cho đất nước.
Tư tưởng của Người gắn liền với chủ nghĩa Mác - Lênin và thực tiễn cách mạng nước ta.
Ngay từ những năm 30 của thế kỷ XX, Hồ Chí Minh đã xác định phương hướng chiến lược của cách mạng Việt Nam là thực hiện tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để tiến tới xã hội cộng sản Tư tưởng của ông không chỉ phản ánh quy luật khách quan trong cuộc đấu tranh giải phóng mà còn thể hiện mối quan hệ chặt chẽ giữa mục tiêu giải phóng dân tộc, giai cấp và con người Đây chính là nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động của cách mạng Việt Nam.
Tư tưởng Hồ Chí Minh là ánh sáng dẫn đường cho Đảng và nhân dân Việt Nam trong việc thực hiện mục tiêu xây dựng một đất nước giàu mạnh, dân chủ, công bằng và văn minh.
Tư tưởng Hồ Chí Minh đã đóng vai trò quan trọng trong hơn 50 năm qua, trở thành ngọn cờ dẫn dắt cách mạng Việt Nam, giúp đất nước đạt được nhiều thắng lợi liên tiếp.
Trong bối cảnh hiện đại, tư tưởng Hồ Chí Minh giúp chúng ta nhận thức rõ ràng về việc bảo vệ độc lập dân tộc, phát triển xã hội và đảm bảo quyền con người Hồ Chí Minh đã cống hiến cả đời cho sự giải phóng các dân tộc, phát triển lý luận về độc lập và tiến lên chủ nghĩa xã hội, đồng thời luôn chú trọng đến lợi ích của con người.
Tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng vững chắc cho Đảng ta trong việc xác định đường lối cách mạng đúng đắn, đồng thời là sợi chỉ đỏ dẫn dắt toàn Đảng, toàn quân và toàn dân hướng tới thắng lợi.
Tư tưởng Hồ Chí Minh luôn sống mãi trong lòng nhân dân, hướng dẫn thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ của thời đại Qua thực tiễn cách mạng, tư tưởng này ngày càng tỏa sáng và chiếm lĩnh trái tim, khối óc của hàng triệu người.