Tiểu luận lịch sử tư tưởng chính trị nội dung tư tưởng chính trị hồ chí minh giai đoạn 1945 1969

Đại hội đạibiểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng đã xác định: "Tư tưởng Hổ Chí Minh làmột hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn để cơ bản củacách mạng Việt Nam, là kết quả củ

TIỂU LUẬNMÔN: LỊCH SỬ TƯ TƯỞNG CHÍNH TRỊ

Đề tài:

NỘI DUNG TƯ TƯỞNG CHÍNH TRỊ HỒ CHÍ MINH

GIAI ĐOẠN 1945-1969?

MỤC LỤC

I ĐẶT VẤN ĐỀ 1

II NỘI DUNG 2

2.1 Điều kiện lịch sử - xã hội, nguồn gốc và quá trình hình thành, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh 2

2.1.1 Điều kiện lịch sử xã hội 2

2.1.2 Những phẩm chất cá nhân của Hồ Chí Minh 10

2.1.3 Các giai đoạn hình thành và phát triển của tư tưởng Hồ Chí Minh 11

2.2 Nội dung tư tưởng chính trị Hồ Chí Minh giai đoạn 1945-1969 13

2.3 Giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh 15

2.3.1 Giá trị lý luận 15

2.3.2 Giá trị thực tiễn 17

III KẾT LUẬN 19

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 20

I ĐẶT VẤN ĐỀ

Hồ Chí Minh - anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hoá thếgiới, người thầy vĩ đại của cách mạng Việt Nam Cuộc đời và sự nghiệp củaChủ tịch Hồ Chí Minh là tấm gương sáng cho Đảng ta, nhân dân ta cùng lớplớp thế hệ người Việt Nam phấn đấu suốt đời học tập và noi theo Đại hội đạibiểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng đã xác định: "Tư tưởng Hổ Chí Minh làmột hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn để cơ bản củacách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủnghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển cácgiá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tỉnh hoa văn hóa nhân loại

Đó là tư tuởng về giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng conngười; về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, kết hợp sức mạnh dântộc với sức mạnh thời đại; về sức mạnh của nhân dân, của khối đại đoàn kếtdân tộc, " Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Đảng ta cũng rút rađược một số bài học lớn, trong đó khẳng định: “trong quá trình đổi mới phảikiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội trên nền tảng chủnghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh"

Đối với Đảng ta và các giai đoạn cách mạng Việt Nam, vận dụng sángtạo và phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tuồng Hồ Chí Minh là vấn để cótính nguyên tắc và điều này càng có ý nghĩa trong thời kỳ đẩy mạnh côngnghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Nghiên cứu, học tập tư tưởng Hồ ChíMinh là nhằm thấm nhuẩn sâu sắc hệ thống quan điểm và phương pháp cáchmạng Hồ Chí Minh, nâng cao thêm lòng yêu nước, tinh thần phục vụ nhândân, đạo đức cách mạng của mỗi người, làm cho chủ nghĩa Mác - Lênin , tưtưởng Hồ Chí Minh thực sự trở thành nền tảng tư tường và kim chỉ nam chohành động của chúng ta Vì vậy, việc giáo dục, quán triệt và vận dụng tưtưởng Hồ Chí Minh là một trong những nhân tố góp phần quyết định thắng lợicủa toàn bộ sự nghiệp đổi mới của đất nước ta hiện nay

Chính vì lý do vậy, tác giả tiến hành lựa chọn đề tài: “Nội dung tư

tưởng chính trị Hồ Chí Minh giai đoạn 1945-1969” để đi tìm hiểu cụ thể nội

dung tư tưởng của Người ở giai đoạn 1945 – 1969

II NỘI DUNG

2.1 Điều kiện lịch sử - xã hội, nguồn gốc và quá trình hình thành, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh

2.1.1 Điều kiện lịch sử xã hội

Xã hội Việt Nam thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX

Suốt thế kỷ XIX, xã hội Việt Nam vẫn là một xã hội phong kiến, bảothủ, vẫn thi hành chính sách áp bức, bóc lột ở bên trong và bế quan toả cảngđối với bên ngoài, không tạo ra cơ hội để dân tộc tiếp xúc với thế giới vănminh; vẫn duy trì nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu, trì trệ là chủ yếu, không

mở trường đào tạo khoa học, kỹ thuật, kinh tế và cự tuyệt mọi đề án cải cách,canh tân của nhiều nhà tư tưởng đương thời Khi đó, triều Nguyễn dã khôngchuẩn bị tiềm lực vật chất, tinh thần, thế mạnh của dân tộc để có đủ sức mạnhbảo vệ Tổ quốc, chống lại kẻ thù bên ngoài Từ năm 1858 đến cuối thế kỷXIX, thực dân Pháptiến hành xâm lược nước ta, triều đình nhà Nguyễn đãtừng bước nhượng bộ đi từ quan điểm chủ chiến đến quan điểm chủ hoà, rồicuối cùng cam chịu đầu hàng để mưu giữ lấy ngai vàng và lợi ích riêng củachúng Nhưng, những phong trào vũ trang kháng chiến chống thực dân Phápcủa quần chúng nhân dân lần lượt xuất hiện và lan rộng trong cả nước: ở Nam

Bộ có Trương Định, Nguyễn Trung Trực,.; ở Trung Bộ có Trần Tấn, ĐặngNhư Mai, Nguyễn Xuân Ôn, Phan Đình Phùng,.; ở Bắc Bộ có Nguyễn ThiệnThuật, Nguyễn Quang Bích, Những phong trào đó đã viết lên những trang sử

vẻ vang của dân tộc, song cuối cùng đều bị thất bại, vì còn mang nặng hệ tưtưởng phong kiến

Đầu thế kỷ XX, thực dân Pháp tiến hành khai thác thuộc địa và

xã hội Việt Nam bắt đầu có sự phân hoá Giai cấp công nhân, giai cấp tư sảnxuất hiện Bên cạnh đó “Tân thư", "Tân văn" , cùng với các cuộc vận độngcải cách của Khang Hữu Vi, Lương Khải Siêu từ Trung Quốc đã ảnh hưởngtrực tiếp vào Việt Nam Dưới tác động của những nhân tố mới, các phong tràoyêu nước Việt Nam chuyển dần sang xu hướng dân chủ tư sản, như: phongtrào Đông Du, Đông Kinh Nghĩa Thục, Duy Tân, Việt Nam Quang phụcHội, Những phong trào ấy đã ghi thêm những trang sử vẻ vang của dân tộc,song cuối cùng cũng lại thất bại, vì còn gắn với hệ tư tưởng tư sản Hệ tưtưởng tư sản lúc này đã trở nên lỗi thời và lạc hậu ở phương Tây, hơn nữa lạiđược các sĩ phu phong kiến truyền bá nên còn nhiều hạn chế và bất lực trướcnhững nhiệm vụ lịch sử của đất nước

Có thể nói rằng, các phong trào cứu nước đầu thế kỷ XX đã rơi vào tịnhtrạng khó khăn, bế tắc nhất, tưởng chừng như khổng có đường ra TrườngĐông Kinh Nghĩa Thục bị đóng cửa (2-1907); cuộc biểu tình chống thuế ởHuế và miền Trung bị đàn áp đẫm máu (4-1908); vụ Hà Thành đầu độc bị thấtbại (6-1908); Yên Thế bị bao vây đánh phá (1-1909); phong trào Đông Du tan

rã, Phan Bội Châu và các đồng chí của ông bị trục xuất khỏi nước Nhật 1909); các lãnh tụ Duy Tân bị băt, người thì bị giết, người thì bị đày ra CônĐảo

(2-Quê hương và gia đình

Vào thời kỳ đó, trên quê hương Nghệ Tĩnh, Nguyễn Tất Thành được sinh ra trong một gia đình nhà nho giàu truyền thống yêu nước và trưởng thành trong phong trào quần chúng giàu truyền thống cách mạng Người đã kế

thừa được từ các bậc tiền bối tư tưởng yêu nước, thương dận, gắn bó với dân

và lấy dân làm hậu thuẫn cho mọi hoạt động chính trị - xã hội của mình.Nguyễn Tất Thành đã tận mất chứng kiến một cảnh ngộ đối lập giữa cuộcsống nghèo khổ, bị áp bức, bóc lột, đọa đày của nhân dân mình, đồng bào

mình với cuộc sống xa hoa, đổi truy, những tội ác dã man, tàn bạo của nhữngtên thực dân và thái độ ươn hèn, bạc nhược của bè lũ quan lại Nam Triều.Những bài học thất bại của những nhà yêu nước tiền bối, đương thời cũng cótác động không nhỏ tới Nguyễn Tất Thành

Chính những diều đó đã có ảnh hưởng và nuôi dưỡng lý tưởng yêunước cách mạng của Nguyễn Tất Thành ngay từ đầu và theo suốt quá trìnhcách mạng Bởi vì, ở Người tư tưởng yêu nước, thương dân, cảm thông vớimọi nỗi đau khổ của nhân dân, của đồng bào luôn luôn có sự gắn bó chặt chẽkhông thể tách rời Chính điều đó đã thôi thúc Người ra đi tìm đường cứunước, giải phóng dân tộc Bằng trực giác, Nguyễn Tất Thành nhận thấy rằngmuốn cứu nước, giải phóng dân tộc thì không thể đi theo con đường các bậctiền bối đã đi, mà cần phải tìm ra một con đường mới Và, Người đã quyếtđịnh đi Pháp và từ Pháp đến các nước khác xem họ làm như thế nào, học tậprồi trở về giúp đồng bào mình."

Thời đại

Trên phạm vi thế giới, từ cuối thế kỷ XIX đến đầu thế kỷ XX, chủnghĩa tư bản đã chuyển thành chủ nghĩa đế quốc và có tính chất quốc tế.Chúng tranh giành thuộc địa và nô dịch các dân tộc nhỏ yếu Lúc này, mỗithuộc địa là một mắt khâu của hệ thống đế quốc chủ nghĩa Cuộc đấu tranhgiải phóng dân tộc không còn là hành động riêng lẻ của từng nước mà đã trởthành cuộc đấu tranh chung của các dân tộc thuộc địa chống lại chủ nghĩa đếquốc và gắn liền với cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản thế giới

Khoảng cuối năm 1917, Nguyễn Tất Thành từ Anh trở về Pháp hoạtđộng Nhờ lăn lộn với phong trào quần chúng, sát cánh với những người yêunước Việt Nam và những người cách mạng từ các thuộc địa của Pháp, Người

đã nhanh chóng tiếp cận với phái tả và gia nhập Đảng Xã hội Pháp năm 1919

- một chính đảng duy nhất ở Pháp lúc bấy giờ bảo vệ, tỏ sự đồng tình vớicuộc đấu tranh của các dân tộc thuộc địa bị áp bức, bóc lột và theo đuổi

những lý tưởng cao đẹp của cách mạng Pháp: tự do, bình đẳng, bác ái Cùngnăm đó, nhân dịp Hội nghị hoà bình được tổ chức tại Vécxây, nhân danhnhững người Việt Nam yêu nước, Nguyễn Ái Quốc ký tên và gửi tới Hội nghịbản Yêu sách của nhân dân An Nam với mong muốn được giúp đỡ để giànhlại độc lập, tự do cho dân tộc Nhưng bản Yêu sách này đã không được chấpnhận Qua sự thật này, Nguyễn Ái Quốc đã nhận rõ bản chất giả dối của chủnghĩa đế quốc và rút ra được bài học là muốn được giải phóng các dân tộc chỉ

có thể trông cậy vào bản thân mình, vào lực lượng của mình Không thể tintheo những tuyên bố bằng lời nói của chủ nghĩa để quốc mà cần phải nhận rõnhững hành động của họ đằng sau những lời tuyên bố ấy - gọi là “Hội nghịhoà bình", song trên thực tế là để thoả thuận giữa các nước đế quốc với nhautrong việc phân chia lại thị trường thế giới

| Vào thời gian đó, Cách mạng Tháng Mười năm 1917 ở Nga thànhcông, tháng 3 - 1919 V.I Lênin thành lập Quốc tế III thay thế Quốc tế II vàviệc Nhà nước Xôviết non trẻ đánh bại cuộc chiến tranh can thiệp của 14nước đế quốc vào nước Nga, đồng thời giải quyết xong vấn đề nội chiến lànhững sự kiện vĩ đại làm thay đổi cục diện chính trị của tình hình thế giới vớilợi thế nghiêng về nước Nga, về phong trào vô sản và làm cho bầu không khíchính trị của các nước châu Âu trở nên sôi động, nhất là trong Đảng xã hộiPháp Chính những sự kiện đó đã ảnh hưởng mạnh mẽ đến tiến trình nhậnthức và chuyển biến tư tưởng của Nguyễn Ái Quốc

Trong một cuộc họp, Nguyễn Ái Quốc được một đồng chí đưa chođọc Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộcđịa của V.IL.Lênin đăng trên báo Nhân đạo Khi đọc bản Luận cương nàyNgười nói: "Luận cương của Lênin làm cho tôi rất cảm động, phấn khởi, sáng

tỏ, tin tưởng biết bao? Tôi vui mừng đến phát khóc lên Ngồi một mình trongbuổng mà tôi nói to lên như đang nói trước quần chúng đông đảo: "Hỡi đồngbào bị đọa đày đau khổ! Đây là cái cần thiết cho chúng ta, đây là con đường

giải phóng chúng ta!"" Người đã biểu quyết tán thành Quốc tế III và tham giathành lập Đảng Cộng sản Pháp Bản Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương

về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa của V.I Lênin đã giúp Người tìm thấycon đường chân chính cho sự nghiệp cứu nước, giải phóng dận tộc và đánhdấu bước chuyển căn bản trong tư tưởng của Người - từ lập trường dân tộcsang lập trường giai cấp, từ người yêu nước thành người cộng sản

2.1.2 Nguồn gốc và các giai đoạn hình thành phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh

2.1.2.1.Nguồn gốc tư tưởng Hồ Chí Minh

a Những giá trị truyền thống dân tộc

Chủ nghĩa yêu nước truyền thống và ý chí đấu tranh anh dũng, bấtkhuất để dựng nước và giữ nước theo suốt chiều dài lịch sử dân tộc, mà mọihọc thuyết du nhập vào Việt Nam đều phù hợp với truyền thống của chủnghĩa yêu nước đó

- Tinh thần nhân nghĩa, tinh thần đoàn kết, tương thân, tương ái, giúp

đỡ lẫn nhau, của con người Việt Nam theo suốt chiều dài lịch sử, mà ở giaiđoạn cách mạng mới, Hổ Chí Minh đã chú ý nhấn mạnh chữ "đồng" trongviệc kế thừa và phát huy những giá trị ấy

- Truyền thống lạc quan, yêu đời, có niềm tin vàosức mạnh cửa bảnthân, của chính nghĩa và sự tất thắng của sức mạnh đó

- Dân tộc Việt Nam là một dân tộc cần cù, dũng cảm, thông minh, sángtạo trong sản xuất và chiến đấu, lại ham học hỏi và biết chọn lọc tiếp thu tinhhoa văn hoá nhân loại trên cơ sở giữ vững bản sắc văn hoá của dân tộc

b.Tinh hoa văn hoá nhân loại

- Những giá trị phương Đông

Những ảnh hưởng, tác động của Nho giáo và Phật giáo và Đạo giáo đếntiến trình hình thành, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh có cả những yếu tố duytâm, lạc hậu và những yếu tố duy vật, tích cực Song, Người đã phê phán, gạt

bỏ những yếu tố duy tâm, lạc hậu để tiếp thu và chuyển hoá những yếu tố duyvật, tích cực, phù hợp với điều kiện lịch sử - xã hội, con người và thực tiễncách mạng Việt Nam

Mặt tích cực của Nho giáo là mặt triết lý hành động, tư tưởng về nhậpthế, hành đạo, giúp đời; triết lý nhân sinh, lấy tu thân làm gốc, lấy hành động

để lập thân và có lý tưởng về một xã hội bình trị, thế giới đại đồng Nho giáocòn để cao văn hoá và tạo ra truyền thống hiếu học trong xã hội

Mặt tích cực của Phật giáo là tư tưởng vị tha, từ bi, bác ái, cứu khổ cứunạn, thương người; là nếp sống có đạo đức, trong sạch, giản dị, chăm lo làmđiều thiện; có tinh thần bình đẳng, dân chủ chất phác chống lại mọi sự phânbiệt đẳng cấp (tư tưởng về phật đã thành và sẽ thành); để cao lao động, chốnglười biếng theo luật "Chấp tác"; phái Trúc Lâm ở Việt Nam còn chủ trươnggắn bó với nhân dân, với đất nước

Ngoài ra, Hồ Chí Minh còn khai thác cả những mặt tích cực của Lão

Tử, Mặc Tử, chủ nghĩa Tam Dân, để phục vụ cho sự nghiệp cách mạng củađất nước Người thường dẫn lời của V.I Lênin: "Chỉ có những người cáchmạng chân chính mới thu hái được những điều hiểu biết quý báu của các đờitrước để lại"' thường dẫn lời của V.I Lênin: "Chỉ có những người cách mạngchân chính mới thu hái được những điều hiểu biết quý báu của các đời trước

để lại"

- Những giả trị phương Tây

Trên hành trình tìm đường cứu nước, Hồ Chí Minh đã đi qua hầu hếtcác châu lục và đã sống ở nhiều nước, đặc biệt là Mỹ, Anh, Pháp, và hơn hết

là những năm tháng sống và hoạt động ở Pháp

Người đã nhanh chóng tiếp thu được vốn tri thức của thời đại, nângcao trình độ sử dụng ngôn ngữ, hiểu biết văn hoá Pháp và một số nước khác;tiếp thu được tư tưởng dân chủ và cách mạng của phương Tây, của các nhàkhai sáng Pháp trong các sinh hoạt khoa học ở các câu lạc bộ và sinh hoạtchính trị trong Đảng Xã hội Pháp Từ đó, Người đã dần hình thành đượcphong cách làm việc dân chủ trong thực tiễn cuộc sống

Trên cơ sở đó, Người đã có thể tự do hội họp, viết văn, làm báo, thamgia các đảng phái và phát biểu ý kiến của mình trước dư luận Pháp, kể cả việcphê phán bọn quan lại phong kiến và bọn thực dân ở thuộc địa Như vậy, nhờquá trình học hỏi và rèn luyện không mệt mỏi, Hồ Chí Minh đã làm giàu trítuệ của mình bằng vốn trí tuệ của nhân loại

c Chủ nghĩa Mác - Lênin

Tư tưởng Hồ Chí Minh thuộc hệ tư tưong Mác - Lênin, mà hạt nhân lýluận là triết học duy vật biện chứng và duy vật lịch sử Nói cách khác, chủnghĩa Mác - Lênin là cơ sở thế giới quan và phương pháp luận của tư tưởng

Hồ Chí Minh Nhờ thế giới quan và phương pháp luận ấy mà Nguyễn ÁiQuốc đã tiếp thu và chuyển hoá được những điều hiểu biết quý báu của cácthế hệ trước để lại, tạo nên hệ thống tư tưởng của mình Không có chủ nghĩaMác - Lênin thì cũng không có tư tưởng Hồ Chí Minh sánh ngang tầm lịch sử

và thời đại để giải quyết đúng đắn những vấn đề thực tiễn đặt ra của cáchmạng Việt Nam

Chính vì vậy, con đường Nguyễn Ái Quốc đến với chủ nghĩa Mác Lênin có những đặc điểm chủ yếu sau:

Thứ nhất, hành trang tư tưởng khi ra đi tìm đường cứu nước củaNguyễn Tất Thành là chủ nghĩa yêu nước cháy bỏng với một vốn học vấnchắc chắn, một năng lực trí tuệ sắc sảo, đã giúp Người phân tích, đánh giáchính xác về các phong trào yêu nước chống thực dân Pháp giai đoạn cuối thế

kỷ XIX đến đầu thế kỷ XX Theo Người, đường lối quân chủ hay dân chủ,

cách mạng hay cải lương của các sĩ phu yêu nước đều không thể đáp ứngđược yêu cầu thực tiễn giải phóng dân tộc.

Thứ hai, khác với các nhà yêu nước cách mạng Việt Nam tiền bối, ởNguyễn Tất Thành đã có sự thống nhất giữa mục đích và phương pháp ra ditìm đưong cứu nước, giải phóng dân tộc Nhờ đó trong suốt thời gian bôn batìm tòi, khảo nghiệm, với khả năng tư duy độc lập, tự chủ và sáng tạo,Nguyễn Tất Thành đã hoàn thiện trí tuệ của mình bằng vốn hiểu biết văn hoá,chính trị và thực tiễn cuộc sống phong phú của cả nhân loại Người đã rút ramột số kết luận trong sự phát triển nhận thức của mình: chủ nghĩa tư bản, đếquốc ở đâu cũng tàn bạo, độc ác, bất công; người lao động ở đâu cũng bị ápbức, bóc lột, chà đạp; dù màu da có khác nhau, nhưng trên đời này chỉ có haigiống người “giống người áp bức, bốc lột và giống người bị áp bức, bóc lột"

và cũng chỉ có một tình hữu ái là thật, đó là tình hữu ái vô sản Những kếtluận ấy dù là rất gần gũi với những quan điểm cơ bảh của chủ nghĩa Mác -Lênin, song cũng chỉ có tác dụng giúp cho Nguyễn Ái Quốc tiếp thu và vậndụng chủ nghĩa Mác - Lênin phù hợp với hoàn cảnh, điều kiện cụ thể của ViệtNam

Thứ ba, khác với các nhà trí thức tư sản phương Tây đến với chủ nghĩaMác - Lênin chủ yếu như đến với một học thuyết nhằm giải quyết những vấn

đề về tư duy hơn là hành động, Nguyễn Ái Quốc đến với chủ nghĩa Mác Lệnin là để tìm kim chỉ nam cho sự nghiệp cứu nước, giải phóng dân tộc, tức

-là từ nhu cầu của thực tiễn cách mạng Việt Nam Trước khi đọc Sơ thảo lầnthứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa của V I.Lênin, Nguyễn Ái Quốc đã biết đến Cách mạng Tháng Mười và ủng hộ nó chỉtheo cảm tính tự nhiên; đã biết đến V.I Lênin và rất kính yêu V.I Lênin, vìông là một người yêu nước vĩ đại đã giải phóng đồng bào mình; đā tham giaĐảng Xã hội Pháp, vì họ đã tỏ sự đồng tình với cuộc đấu tranh của các dântộc bị áp bức Điều đó cho thấy tuy đã trở thành đảng viên của Đảng Xã hội