Tiểu luận môn lịch sử thế giới cách mạng tháng mười nga – ý nghĩa và giá trị thời đại

Từ đây nước Nga Xô viết đã bắt tay vào xây dựng một chế độ xã hộimới, chế độ xã hội chủ nghĩa mà ở đó con người trước tiên là giai cấp côngnhân và nhân dân lao động bước đầu làm chủ cuộc

TIỂU LUẬN MÔN: LỊCH SỬ THẾ GIỚI

ĐỀ TÀI

CÁCH MẠNG THÁNG MƯỜI NGA – Ý NGHĨA

VÀ GIÁ TRỊ THỜI ĐẠI

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: TIẾN TRÌNH CÁCH MẠNG THÁNG MƯỜI NGA NĂM 1917 4

1.1 Hoàn cảnh lịch sử diễn ra cuộc cách mạng 4

1.2 Cách mạng Dân chủ tư sản kiểu mới Tháng Hai 7

1.3 Cách mạng Xã hội chủ nghĩa Tháng Mười 10

1.3.1 Các lực lượng chính trị sau Cách mạng tháng Hai 10

1.3.2 Luận cương tháng Tư của Lênin và đường lối của Đảng Bônsêvích 12

1.3.3 Cách mạng phát triển hòa bình dưới khẩu hiệu “Tất cả chính quyền về tay Xô viết” (từ tháng 3 đến tháng 7 – 1917) 14

1.3.4 Tiến tới khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền 15

1.3.5 Thắng lợi của Cách mạng tháng Mười 17

CHƯƠNG 2: Ý NGHĨA LỊCH SỬ CỦA CÁCH MẠNG THÁNG MƯỜI NGA NĂM 1917 20

2.1 Đối với nhân dân Nga và các dân tộc thuộc Nga 20

2.2 Đối với thế giới 21

2.3 Đối với nước Nga ngày nay 22

CHƯƠNG 3: CÁCH MẠNG THÁNG MƯỜI NGA VÀ CÁCH MẠNG VIỆT NAM 24

KẾT LUẬN 28

TÀI LIỆU THAM KHẢO 30

MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn vấn đề nghiên cứu

Đối với nhân loại yêu chuộng hòa bình trên thế giới cách mạng xã hộichủ nghĩa tháng mười Nga là sự kiện vĩ đại nhất của thế kỷ 20 đánh dấu mộtcột mốc mới trong lịch sử phát triển của nhân loại Hơn một thế kỷ qua nhưng

lý tưởng và giá trị tốt đẹp của cách mạng tháng mười Nga vẫn đang tiếp tục

cổ vũ dẫn đường cho chúng ta đi đến tương lai xây dựng một xã hội dân giàunước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh Với thắng lợi của cách mạngtháng mười lần đầu tiên trong lịch sử chủ nghĩa xã hội từ những ước mơnguyện vọng nghìn đời của quần chúng lao khổ bị áp bức bất công Từ lý luậnkhoa học và cách mạng của giai cấp công nhân trở thành hiện thực sinh độngtrên một đất nước rộng lớn

Từ đây nước Nga Xô viết đã bắt tay vào xây dựng một chế độ xã hộimới, chế độ xã hội chủ nghĩa mà ở đó con người trước tiên là giai cấp côngnhân và nhân dân lao động bước đầu làm chủ cuộc đời của mình có điều kiện

để phát triển toàn diện Nạn người áp bức bóc lột người, nạn dân tộc này ápbức dân tộc khác dần được xóa bỏ Nước Nga Xô Viết ra đời lập nên một chế

độ xã hội - xã hội chủ nghĩa ưu việt hơn hẳn chủ nghĩa tư bản đánh dấu sựxuất hiện hình thái kinh tế xã hội chủ nghĩa Trên thực tế làm mở ra một thờiđại mới thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội trên toàn thếgiới Từ đây, nhân loại sẽ tiến theo một hướng mới, đấu tranh giải phóng dântộc, giải phóng giai cấp, giải phóng xã hội, giải phóng con người

Ngay sau ngày cách mạng thành công chính quyền xô viết đã ban hànhsắc luật xóa bỏ sự mọi sự phân biệt đẳng cấp dân tộc và mọi tức vị để tất cảchỉ còn một tên chung là công dân của nước Cộng hòa xô viết Nga Có thể nóikhông một thế kỷ nào trong lịch sử nhân loại lại được chứng kiến sự pháttriển mạnh mẽ và sâu rộng của cao trào cách mạng thế giới như thế kỷ XX vàmột trong những biến cố vĩ đại nhất, lớn lao nhất và mang nhiều giá trị, ýnghĩa đối với thời đại nhât chính là cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa tháng

Mười Nga năm 1917 Cuộc cách mạng này đã “mở ra con đường giải phóngcho các dân tộc và cả loài người, mở ra một thời đại mới trong lịch sử, thờiđại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội trên toàn thế giới” Đó

chính là lí do vì sao em chọn đề tài “Cách mạng tháng Mười Nga – ý nghĩa

và giá trị thời đại”

Với đề tài này trước hết chúng ta phải nêu lên được quá trình diễn racuộc cách mạng, sau đó nêu lên ảnh hưởng và tác động của cuộc các mạngnày Trước hết chúng ta phải nêu lên được ảnh hưởng trước tiên của nó đốivới nước Nga, sau đó với phong trào giải phóng dân tộc và sau này là sự thiếtlập hệ thống xã hội chủ nghĩa trên toàn thế giới Những bài học kinh nghiệm

để lại của thắng lợi Cách mạng Tháng Mười là tiền đề để các nước thực hiệncuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa mà thể hiện khá rõ nét ở cuộc cách mạngViệt Nam Đặc biệt tính triệt để sâu sắc mà chưa một cuộc cách mạng nào lúcbấy giờ đạt được cho thấy tầm vóc lớn lao, dấu ấn không thể phai mờ củacách mạng tháng Mười trong lịch sử thế giới hiện đại

2 Những công trình nghiên cứu có liên quan

- Giáo trình lịch sử thế giới

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Đối với việc nghiên cứu để làm tiểu luận này, nhằm những mục đíchsau đây:

- Đối với cá nhân:

+ Củng cố những kiến thức lịch sử cách mạng tháng Mười Nga

+ Rèn luyện kĩ năng nghiên cứu khoa học dựa trên tìm kiếm, tham khảonhiều nguồn tài liệu khác nhau

- Đối với nội dung đề tài:

+ Tìm hiểu khái quát về cuộc cách mạng vô sản vĩ đại nhất trong lịch

sử của nhân loại

+ Tìm hiểu về thành quả và tác động và ý nghĩa của cuộc cách mạngTháng Mười Nga

- Cách mạng Tháng Mười đã ảnh hưởng rất lớn tới cách mạng ViệtNam Là kim chỉ nam soi sáng con đường giành lại độc lập dân tộc.

- Cách mạng Tháng Mười Nga và Cách mạng Việt Nam

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917.

+ Khái quát hóa và hệ thống hóa…

7 Kết cấu của đề tài

Ngoài mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, đề tai gồm 3chương

CHƯƠNG 1: TIẾN TRÌNH CÁCH MẠNG THÁNG MƯỜI NGA NĂM

1917 1.1 Hoàn cảnh lịch sử diễn ra cuộc cách mạng

Sau Cách mạng năm 1905, nước Nga vẫn là một nước quân chủ chuyênchế Lúc này, ở Nga đã có một nền đại công nghiệp tập trung rất cao với sựxuất hiện của các tổ chức độc quyền, phần lớn dưới hình thức xanhđica Các

tổ chức độc quyền đã kiểm soát nhiều ngành công nghiệp quan trọng như dầu

mỏ, than đá, luyện kim, đường sắt cũng như trong lĩnh vực tiền tệ, tín dụng.Năm 1904, ở Nga đã có tới 50 tổ chức độc quyền lớn với trình độ tập trung rấtcao Ngay từ trước Chiến tranh thế giới thứ nhất, 13 ngân hàng lớn ở Pêtécbua

đã tập trung trong tay tới 65% tổng số tư bản của tư nhân và trên 72% số tiềngửi vào ngân hàng Trình độ tập trung của tư bản ngân hàng ở Nga cao hơn sovới nhiều nước khác Trên cơ sở hợp nhất giữa tư bản ngân hàng và tư bảncông nghiệp, ở Nga đã hình thành sự thống trị của tư bản tài chính Giai cấp

tư bản độc quyền Nga đã giữ địa vị có ý nghĩa quyết định trong đời sống kinh

tế - tài chính của đất nước và câu kết chặt chẽ với chính quyền Nga hoàng Họ

đã giữ những cương vị quan trọng trong viện Đuma quốc gia cũng như trongnhững cơ quan nhà nước khác và tác đông mạnh mẽ tới chính sách đối nội vàđối ngoại của chính phủ Nga hoàng

Nhưng nước Nga chỉ là một nước tư bản chủ nghĩa phát triển trungbình Chủ nghĩa tư bản Nga phát triển muộn hơn, ngày càng lạc hậu và lệthuộc vào các nước phương Tây Nguyên nhân chủ yếu của tình trạng lạc hậu

ấy của nước Nga chỉ có thể giải thích bằng sự tồn tại rất nặng nề những tàntích phong kiến - nông nô Cơ sở tồn tại của những tàn tích phong kiến - nông

nô chính là chế độ sở hữu lớn về ruộng đất của giai cấp địa chủ - quý tộc 2/3ruộng đất ở trong nước là nằm trong tay địa chủ - quý tộc và nhà thờ, 30 000đại địa chủ chiếm tới 70 triệu đêxiatin ruộng đất của 10,5 triệu nông nô Ngahoàng là địa chủ lớn nhất, chỉ riêng gia đình và họ hàng của Nga hoàng đãchiếm tới 7 triệu đềxiatin ruộng đất Bọn địa chủ bóc lột nông dân hết sức

nặng nề và tàn bạo, nhất là chế độ lao dịch Trình độ sản xuất nông nghiệp hếtsức lạc hậu: lao động thủ công là chủ yếu, năng suất thấp kém, nạn mất mùa

và đói kém thường xuyên xảy ra ở các vùng

Về chính trị, nước Nga là một nước quân chủ chuyên chế Toàn bộquyền lực chính trị trong nước là thuộc về Nga hoàng Chế độ quân chủ Ngahoàng – nền chuyên chính của giai cấp địa chủ - chiếm giữ mọi đặc quyền vềchính trị và mọi đặc lợi về kinh tế Câu kết chặt chẽ với giai cấp tư sản, chínhquyền Nga hoàng thẳng tay bóc lột và áp bức tàn bạo các tầng lớp nhân dân laođộng, tước đoạt các quyền tự do dân chủ, đàn áp mọi phong trào đấu tranh đòidân chủ của nhân dân, duy trì thường xuyên một đội quân đông đảo cảnh sát,mật thám và hiến binh Phong kiến - quân phiệt là bản chất của chế độ chuyênchế Nga hoàng

Chế độ Nga hoàng còn là nhà tù của các dân tộc Nước Nga là mộtquốc gia nhiều dân tộc, có tới trên l00 dân tộc khác nhau, chiếm 57% dân sốtrong nước Nhân dân các dân tộc không phải Nga đã rên xiết dưới hai ách ápbức: ách áp bức dân tộc của chế độ Nga hoàng và ách áp bức xã hội của bọnchúa đất và tư sản địa phương Chính quyền Nga hoàng còn thi hành chínhsách kỳ thị chủng tộc: chia rẽ và gây hằn thù giữa các dân tộc, cấm giảng dạy

và xuất bản sách báo bằng tiếng mẹ đẻ…Trong những điều kiện của chủnghĩa đế quốc, ách áp bức dân tộc lại càng nặng nề hơn

Đế quốc Nga xâm lược, áp bức các dân tộc lạc hậu, nhưng chính nó lại

lệ thuộc vào các nước phương Tây, nhất là đối với Anh, Pháp Tư bản nướcngoài đã đầu tư rất nhiều vào các ngành công nghiệp quan trọng như luyệnkim, than đá và dầu mỏ Ngay từ năm 1890, tư bản nước ngoài đã chiếm tới47% tổng số vốn đầu tư ở Nga còn chính phủ Nga hoàng nợ của Anh, Phápgần 8 tỉ rúp vàng

Như vậy, sự tồn tại của chủ nghĩa tư bản độc quyền và những quan hệtiền tư bản chủ nghĩa, sự kết hợp những hình thái kinh tế tiên tiến nhất và lạchậu nhất đã làm cho nước Nga trở thành nơi hội tụ cao độ những mâu thuẫn

gay gắt của chủ nghĩa đế quốc: mâu thuẫn giữa tư bản và vô sản, mâu thuẫngiữa địa chủ và nông dân, mâu thuẫn giữa đế quốc Nga và các dân tộc bị ápbức, mâu thuẫn giữa đế quốc Nga và các nước đế quốc Tây Âu Trong đó cónhững mâu thuẫn thuộc chủ nghĩa tư bản đồng thời lại có những mâu thuẫncủa xã hội phong kiến chưa được giải quyết Toàn bộ những mâu thuẫn nàychồng chéo lên nhau và ngày càng gay gắt làm cho nước Nga trở thành khâuyếu nhất trong sợi dây chuyền của chủ nghĩa đế quốc thế giới Chính sự gaygắt của mâu thuẫn đó đã dẫn tới sự hình thành những tiền đề khách quan chomột cuộc cách mạng xã hội ở nước Nga.

Trước hết, đó là giai cấp vô sản Nga Tuy số lượng không đông, chỉchiếm khoảng 10% dân số nam (1913 có 12 triệu người), nhưng giai cấp vôsản Nga có nhiều ưu điểm nỏi bật về chất lượng, nhất là về tinh thần và khảnăng cách mạng Bộ phận giác ngộ nhất, tiên tiến nhất và có tổ chức nhất củagiai cấp vô sản Nga là đội ngũ công nhân đại công nghiệp (năm 1913 có 3,1triệu người) tập trung chủ yếu trong các xí nghiệp, nhà máy lớn Trình độ tậptrung của giai cấp công nhân Nga lại cao hơn so với nhiều nước khác Giaicấp vô sản Nga có tinh thần và truyền thống đấu tranh cách mạng Họ bị bóclột và áp bức nặng nề Trải qua đấu tranh lâu dài, đặc biệt là cuộc Cách mạngnăm 1905, giai cấp vô sản Nga đã được thử thách, rèn luyện và tích lũy đượcnhiều kinh nghiệm đấu tranh phong phú

Điều có ý nghĩa cực kỳ quan trọng là giai cấp vô sản Nga đã xây dựngđược chính Đảng tiên phong, cách mạng chân chính của mình Đó là ĐảngBônsêvích Nga do lãnh tụ thiên tài V.I Lênin đứng đầu Đảng được vũ trangbằng lý luận cách mạng của chủ nghĩa Mác, có khả năng lôi cuốn, tổ chức vàlãnh đạo cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản và các tầng lớp nhân dân trong cảnước Giai cấp vô sản Nga còn có mối liên hệ chặt chẽ với nông dân lao động

và nhân dân các dân tộc bị áp bức

Với những đặc điểm đó, giai cấp công nhân Nga là giai cấp đi tiênphong và có đầy đủ khả năng lãnh đạo cuộc cách mạng xã hội trong nước

Giai cấp nông dân - trước hết là nông dân nghèo – là lực lượng cách mạng tolớn, là bạn đồng minh tin cậy của giai cấp công nhân Nông dân chiếm tới 4/5dân số trong nước và 65% số hộ nông thôn là bần nông, bị áp bức bóc lột rấtnặng nề, số đông không có hoặc có rất ít ruộng đất Trong lịch sử đất nước,nông dân Nga đã nhiều lần nổi dậy đấu tranh Giai cấp nông dân Nga là mộtlực lượng cách mạng to lớn.

Các dân tộc bị áp bức ở những vùng biên khu là một lực lượng cáchmạng quan trọng và là người bạn đồng minh của giai cấp vô sản Nga Thực

tế, đại bộ phận nhân dân các dân tộc bị áp bức là quần chúng nông dân nghèokhổ, bị áp bức bóc lột hết sức thậm tệ Trong những điều kiện của giai đoạn

đế quốc chủ nghĩa, mâu thuẫn dân tộc và cuộc đấu tranh giải phóng của cácdân tộc đã trở nên gay gắt và tăng lên không ngừng

Như vậy là những tiền đề kinh tế - xã hội khách quan và những điềukiện chủ quan đã có đủ cho thắng lợi của cuộc cách mạng xã hội, nhưng cáchmạng chỉ có thể bùng nổ khi xuất hiện một tình thế cách mạng Chính cuộcChiến tranh thế giới thứ nhất (1914 - 1918) đã dẫn tới sự xuất hiện một tìnhthế cách mạng đó ở nước Nga

1.2 Cách mạng Dân chủ tư sản kiểu mới Tháng Hai

Sau ba năm theo đuổi chiến tranh, tới cuối năm 1916 và đầu năm 1917nước Nga đã lâm vào một tình trạng khủng hoảng kinh tế và xã hội - chính trịtrầm trọng Chiến tranh càng kéo dài càng phơi bày rõ mọi sự lạc hậu về kinh

tế và quân sự của đất nước, càng làm gay gắt mọi mâu thuẫn trong xã hội

Nền công nghiệp của nước Nga đã không đảm bảo được những yêu cầucủa cuộc chiến Quân đội trang bị lạc hậu, thiếu thốn vũ khí và các phươngtiện quân sự Trong khi đó, những kẻ cầm đầu bộ máy chiến tranh lại hết sứcthối nát và mang nặng tâm lí chiến bại Nhiều bộ trưởng và tướng tá ăn tiềnđút lót của Đức đã tiết lộ, cung cấp những bí mật quân sự cho chúng QuânNga thua trận liên tiếp và tổn thất nặng nề Năm 1916, quân Đức đã chiếmđược Ba Lan và nhiều vùng thuộc Ban Tích

Chiến tranh đã tàn phá nặng nề và nhiều thảm họa đối với các tầng lớpnhân dân Đã có tới 1,5 triệu người chết và 4 - 5 triệu người bị thương Nềnkinh tế quốc dân kiệt quệ, sản xuất công nghiệp và nông nghiệp đình đốn.Vận tải đường sắt không còn đủ sức chuyên chở hành khách và hàng hóa Nạnthất nghiệp tăng nhanh Ở các thành phố lớn, việc cung cấp bánh mì, đườngsữa ngày càng thất thường Nạn đói đã xảy ra trầm trọng ở nhiều vùng nôngthôn Phong trào đấu tranh của các tầng lớp nhân dân đã tăng lên mạnh mẽ.

Chế độ Nga hoàng khủng hoảng trầm trọng, nội bộ giai cấp thống trịngày càng rạn nứt và mâu thuẫn sâu sắc với nhau Chính phủ Nga hoàngquyết định giải tán viện Đuma quốc gia, chuyển chính quyền sang tay bọn độctài quân sự Chúng bắt đầu đàm phán bí mật và âm mưu kí hòa ước riêng rẽvới Đức để có thể rảnh tay đối phó với phong trào cách mạng, củng cố nềnthống trị của chúng Giai cấp tư sản Nga chống lại việc kí hòa ước đó, bởi nhờchiến tranh mà họ đã phát tài lớn và thực hiện những tham vọng đế quốc chủnghĩa Họ chủ trương theo đuổi cuộc chiến đến cùng Trước âm mưu củachính phủ Nga hoàng muốn kí hòa ước riêng rẽ với Đức, giai cấp tư sản dựđịnh tiến hành ''một cuộc đảo chính cung đình'' lật đổ Nga hoàng Nicôlai IIRômanốp, bắt y trao ngai vàng cho đứa con trai còn nhỏ tuổi, và đưa quậncông Mikhain Rômanốp - em trai Nga hoàng, một phần tử tư sản không thânĐức - lên làm phụ chính nắm chính quyền

Các nước đế quốc Anh, Pháp…đã hoàn toàn ủng hộ giai cấp tư sảnNga Chế độ Nga hoàng bị cô lập sâu sắc Những sự việc nêu trên chứng tỏrằng một tình thế cách mạng đã hình thành ở trong nước, khi:

1 Các giai cấp thống trị không thể tiếp tục thống trị với hình thức cũ;

2 Nỗi cùng khổ và quẫn bách của các giai cấp bị áp bức trở nên nặng

nề hơn mức bình thường;

3 Do những nguyên nhân nói trên, tính tích cực của quần chúng được

nâng cao rõ rệt

Nước Nga đã tiến sát tới cuộc cách mạng, Lênin cho rằng: ''Nội dung xã

hội của cuộc cách mạng sắp nổ ra ở nước Nga chỉ có thế là nền chuyên chính dân chủ cách mạng của giai cấp vô sản và nông dân Cách mạng không thể thắng lợi ở nước Nga, nếu không lật đổ chế độ quân chủ và bọn địa chủ phong kiến Song giai cấp vô sản không thể lật đổ chúng nếu không được nông dân giúp đỡ” Trong điều kiện lịch sử mới, khác với cuộc Cách mạng 1905 - 1907,

Lênin đã chỉ ra: cuộc cách mạng dân chủ tư sản sắp tới ở Nga có nhiều khảnăng thuận lợi và ''hết sức gần'' để chuyển sang cuộc cách mạng xã hội chủnghĩa

Tới đầu năm 1917, làn sóng đấu tranh chống chính quyền đã bao trùmthủ đô Pêtrôgrát Trong tháng 1, có tới 250 nghìn công nhân tham gia bãicông, sang tháng 2, số công nhân bãi công lên tới hơn 400 nghìn người Tìnhhình ở thủ đô Pêtrôgrát trở nên đặc biệt căng thẳng Ngày 23/2 (tức 8/3 theocông lịch), hưởng ứng lời kêu gọi của Đảng bộ Bônsêvích Pêtrôgrát kỉ niệmNgày Quốc tế phụ nữ, chị em công nhân các nhà máy đã xuống đường biểutình tuần hành Công nhân thuộc 50 nhà máy ở thủ đô bãi công hưởng ứng.Ngày hôm đó, có tới 128 nghìn người tham gia đấu tranh với khẩu hiệu đảđảo chiến tranh'', “Đả đảo chế độ chuyên chế”, ''Bánh mì''…Trong nhữngngày tiếp theo, làn sóng đấu tranh vẫn tiếp tục và ngày càng dâng cao Binhlính – chỗ dựa cuối cùng của chế độ ngày càng dao động và đã ngả về phíaquần chúng nổi dậy

Ngày 27/2, khởi nghĩa đã thực sự bao trùm khắp thủ đô Công nhânchiếm các kho vũ khí và trang bị cho mình Trong ngày hôm đó, binh lính ởthủ đô ngả hẳn sang phía nhân dân: buổi sáng mới có 10 nghìn người, buổichiều lên tới 66 nghìn người Với khí thế mạnh mẽ và lực lượng áp đảo, quầnchúng khởi nghĩa đánh chiếm các công sở, nhà ga xe lửa, trung tâm bưu điện,các nhà giam và giải phóng tù chính trị Các bộ trưởng và tướng tá bị bắt

Tin thắng lợi của cuộc khởi nghĩa ở thủ đô đã bay nhanh tới các địaphương trong nước Công nhân và nhân dân ở Mátxcơva, các thành phố và

các địa phương đã nhanh chóng nổi dậy lật đổ chế độ cũ, thành lập các Xôviết đại biểu công nhân, binh lính và Xô viết đại biểu nông dân Các Xô viết –

cơ quan khối liên minh công nhân và nông dân - từ những cơ quan lãnh đạokhởi nghĩa trở thành những cơ quan chính quyền cách mạng Như thế, trên

phạm vi cả nước, cuộc Cách mạng dân chủ tư sản Tháng Hai năm 1917 đã

thắng lợi Đó là một sự kiện có ý nghĩa lịch sử to lớn đối với nước Nga – chế

độ Nga hoàng chuyên chế thống trị nhân dân từ bao đời nay đã bị sụp đổ chỉtrong vòng 8 ngày Nước Nga đã trở thành nhà nước cộng hòa dân chủ.Nhưng sau Cách mạng tháng Hai, một tình hình chính trị phức tạp chưa từng

có đã diễn ra ở nước Nga

Lúc này, Xô viết Pêtrôgrát hoàn toàn có khả năng nắm chính quyềncũng như thực hiện chuyển toàn bộ chính quyền về tay các Xô viết ở các địaphương Nhưng các thủ lĩnh Mensêvích và Xã hội cách mạng – với quan điểm

mà họ theo đuổi rằng, sau cách mạng tư sản, chính quyền là thuộc về giai cấp

tư sản - đã bí mật tiến hành thương lượng và thỏa hiệp với các đảng tư sản.Các Xô viết đã không ủng hộ đề nghị của những người Bônsêvích về việcthành lập Chính phủ cách mạng lâm thời của chính các Xô viết Trong phiênhọp ngày 2/3, Ban chấp hành Xô viết Pêtrôgrát đã thông qua nghị quyếtchuyển giao chính quyền cho giai cấp tư sản

Như thế, sau Cách mạng tháng Hai ở Nga đã hình thành một tình hìnhđộc đáo là có hai chính quyền song song tồn tại Chính phủ tư sản lâm thời và

Xô viết đại biểu công nhân, nông dân và binh lính Hai chính quyền này đạidiện cho lợi ích của các giai cấp khác nhau nên không thể cùng tồn tại trongmột nước và sự xung đột giữa chúng là không thể tránh khỏi

1.3 Cách mạng Xã hội chủ nghĩa Tháng Mười

1.3.1 Các lực lượng chính trị sau Cách mạng tháng Hai

Cách mạng tháng Hai đã đưa tới tình trạng hai chính quyền song song

và tồn tại Đó là Chính phủ lâm thời của giai cấp tư sản và chính quyền XôViết của giai cấp vô sản Chính phủ lâm thời đều không quan tâm giải quyết

những đòi hỏi cấp bách mà nhân dân Nga mong muốn khi tiến hành cáchmạng: hòa bình, ruộng đất, tự do và bánh mì Chính phủ lâm thời vẫn tiếp tụccuộc chiến tranh đế quốc chủ nghĩa duy trì chế độ sở hữu ruộng đất lớn củagiai cấp địa chủ, không ban hành luật làm việc 8 giờ đối với công nhân và duytrì hầu như nguyên vẹn bộ máy nhà nước cũ của chế độ Nga hoàng.

Sau Cách mạng tháng Hai, số lượng đảng viên và ảnh hưởng của cácđảng thỏa hiệp đã tăng lên rõ rệt Đảng Xã hội cách mạng có tới 800 nghìnngười, Đảng Mensêvích – 200 nghìn đảng viên Các Đảng Xã hội cách mạng

và Đảng Mensêvích đều thay đổi lập trường, hoàn toàn ủng hộ Chính phủ lâmthời và chủ trương hợp tác với các đảng tư sản Họ cho rằng, khi chế độ Ngahoàng bị sụp đổ thì cách mạng đã thành công, mục đích của cách mạng đã đạtđược, như vậy không cần thiết và cũng không thể nói tới sự phát triển củacách mạng lên cách mạng xã hội chủ nghĩa Cuộc cách mạng ngày nay – cuộccách mạng tư sản, theo họ phải thuộc về giai cấp tư sản Họ còn lập luận:không thể đốt cháy giai đoạn và can thiệp thô bạo vào tiến trình tự nhiên củalịch sử

Các đảng thỏa hiệp muốn tránh mọi xung đột với các đảng tư sản và chủtrương thỏa hiệp với các giai cấp, các tầng lớp xã hội Vì vậy, họ đã từ bỏ mọiyêu cầu căn bản của các cải cách quan trọng như xây dựng nhà nước mới, vấn

đề ruộng đất với việc thủ tiêu chế độ sở hữu ruộng đất của địa chủ, chế độ ngàylàm việc 8 giờ của công nhân Trong chính sách đối ngoại, họ chủ trươngnguyên tắc “vệ quốc cách mạng” có nghĩa là tiếp tục cuộc chiến tranh với cácnước thuộc phe Đức Như thế, các Đảng Xã hội cách mạng và Mensêvích đãcông khai ủng hộ và trở thành chỗ dựa của Chính phủ lâm thời và giai cấp tưsản

Từ sau Cách mạng tháng Hai, Đảng Bônsêvích ra hoạt động công khai

và lúc này số lượng đảng viên của Đảng còn ít ỏi (khoảng 24 nghìn người) Từnước ngoài, V.I Lênin theo dõi sát sao tình hình nước Nga và đã gửi nhiều thư

cho Đảng Bônsêvích (sau này được tập hợp lại với tên gọi Thư từ nước ngoài

gửi về), trong đó Người chỉ rõ sự cần thiết phải tiếp tục phát triển cách mạng

tới giai đoạn thứ hai, giai đoạn cách mạng xã hội chủ nghĩa Đối với Chính phủlâm thời, Lênin nhấn mạnh: “Tuyệt đối không tín nhiệm, không ủng hộ chínhphủ mới một chút nào cả, đặc biệt nghi ngờ Kêrenxki Nhưng ở trong nước,nội bộ Đảng và cả trong những người lãnh đạo (như Camênhép, Xtalin ) lại cónhững nhận thức và quan điểm khác nhau Một số ủng hộ quan điểm củaLênin, một số khác lại chủ trương “ủng hộ có điều kiện” Chính phủ lâm thời,gây áp lực, thậm chí mở những cuộc đàm phán hòa bình với Chính phủ lâmthời

Những quan điểm sai trái như thế có thể gây cho quần chúng những ảotưởng đối với Chính phủ lâm thời và vẫn để cho giai cấp tư sản nắm chínhquyền trong nước Sự có mặt của lãnh tụ của Đảng V.I Lênin đã trở thànhmột đòi hỏi hết sức cấp bách, không thể thiếu được để đưa cách mạng tiếnlên

1.3.2 Luận cương tháng Tư của Lênin và đường lối của Đảng Bônsêvích

Từ Thụy Sĩ, đêm 3/4/1917, Lênin về tới Pêtrôgrát Ngày hôm sau4/4/1917, tại điện Tavritrécxki trước Trung ương Đảng và Ban chấp hành

Đảng bộ Pêtrôgrát, Lênin đã trình bày bản báo cáo quan trọng “Nhiệm vụ của

giai cấp vô sản trong cuộc cách mạng hiện nay” (sau này đã đi vào lịch sử

với tên gọi Luận cương tháng Tư) Lênin đã bác bỏ cái gọi là ''sự hoàn thành

cách mạng dân chủ tư sản'', rằng đó chỉ là một sự mị dân và tuyên bố Đảngphải nhanh chóng, lập tức tiến hành cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa

Trước hết, Lênin cho rằng bước ngoặt ở nước Nga sẽ lôi cuốn hàng loạtcuộc cách mạng xã hội ở các nước phát triển phương Tây và sựủng hộ từ cáccuộc cách mạng đó sẽ cho phép khẳng định chủ nghĩa xã hội ở Nga Hàngloạt các sự kiện cách mạng sôi nổi ở cácnước Tây Âu sau Chiến tranh thế giớithứ nhất đã khẳngđịnh những dựđoán đúng đắn của Lênin

Đối với tình hình trong nước, Lênin tin rằng các đảng tư sản và thỏahiệp sẽ không thể nhanh chóng và triệt để giải quyết các vấn đề cấp bách nhấtcủa nước Nga lúc bấy giờ: ruộng đất cho nông dân, hòa bình cho nhân dân,bánh mì cho công nhân, tự do cho các dân tộc bị áp bức và chấm dứt chiếntranh Lênin cũng thấy rõ: khác với giai cấp tư sản Tây Âu đã trải qua trườnghọc hoạt động nhà nước, giai cấp tư sản Nga còn non kém về chính trị.

Từ sự phân tích trên, Luận cương của Lênin đã đề ra đường lối chuyểnbiến từ cách mạng dân chủtư sản sang cách mạng xã hội chủ nghĩa Đó là tưtưởng cơ bản xuyên suốt trong Luận cương và được dựa trên những căn cứkhoa học Luận cương đã lên án cuộc Chiến tranh thế giới thứ nhất mà nướcNga đang theo đuổi là “một cuộc chiến tranh cướp bóc có tính chất đế quốcchủ nghĩa”và các nước tham chiến cần nhanh chóng chấm dứt chiếntranh,thiết lập một nền ''hòa bình thật sự dân chủ'' Vấn đề cơ bản của cáchmạng là vấn đề chính quyền Cần phải chấm dứt tình trạng hai chính quyền,trước mắt là ''tuyệt đối không ủng hộ Chính phủ lâm và sẽ tiến tới xóa bỏ nó;tập trung toàn bộ chính quyền về tay các Xô viết - ''chính quyền cho giai cấp

vô sản và những tầng lớp nghèo trong nông dân'' Chế độ chính trị mới sẽ làchế độ Cộng hòa Xô viết đại biểu của công nhân và binh lính, chứ không phảitrở lại chế độ cộng hòa đại nghị Bởi đó“sẽ là một bước thụt lùi”

Bằng khẩu hiểu “Tất cả chính quyền về tay các Xô viết” trải qua haibước: xóa bỏ Chính phủ lâm thời, tập trung quyền lực về tay các Xô viết vàsau đó cuộc đấu tranh sẽ diễn ra trong nội bộ các Xô viết - giữa những ngườiBônsêvích, các phần tử thỏa hiệp Mensêvích và Xã hội cách mạng sẽ diễn rabằng phương pháp hòa bình với thắng lợi cuối cùng của những người

Bônsêvích Giải thích về khả năng phát triển hòa bình của cách mạng, Lênin viết: ''Vũ khí nằm trong tay nhân dân, không có một bạo lực nào từ bên ngoài

áp chế nhân dân cả, thực chất của tình hình là như thế.Tình hình đó đã mở ra

và đảm bảo cho sự phát triển hòa bình của toàn bộ cuộc cách mạng Cách mạng phát triển một cách hòa bình là một khả năng rất hiếm, rất quí báu,

phải tận dụng nó và Lênin cũng nhắc nhở Đảng phải chuẩn bi lực lượng sẵn sàng, khi hoàn cảnh tạo rakhả năng đó có thể thay đổi”

Về kinh tế, Luận cương đề ra: tịch thu không bồi thường ruộng đất của

địa chủ, quốc hữu hóa và giao cho các Xô viết nông dân quản lí; hợp nhấtngay tất cả các ngân hàng trong nước thành một ngân hàng quốc gia duy nhấtdướ isự kiểm soát của các Xô viết, thực hiện việc kiểm soát của các Xô viếtđối với sản xuất xã hội và phân phối sản phẩm

Về xây dựng Đảng, Luận cương đề nghị đổi tên thành Đảng Cộng sản

và thành lập một Quốc tế cách mạng mới của giai cấp công nhân

Hội nghị toàn quốc Bônsêvích họp cuối tháng 4/1917 đã tán thànhLuận cương của Lênin và coi đó là đường lối của toàn Đảng để tiến tới cáchmạng xã hội chủ nghĩa Toàn bộ sự phát triển của các sự kiện sau đó ở Nga đãkhẳng định tính đúng đắn của những luận điểm và dự kiến của Lênin ĐảngBônsêvích bước vào một thời kỳ đấu tranh mới

1.3.3 Cách mạng phát triển hòa bình dưới khẩu hiệu “Tất cả chính quyền về tay Xô viết” (từ tháng 3 đến tháng 7 – 1917)

Dưới ánh sáng của Luận cương tháng Tư, Đảng Bônsêvích đã đẩymạnh các hoạt động trong quần chúng Nhiệm vụ quan trọng nhất của toàn

Đảng là đấu tranh giành đa số quần chúng nhân dân, tiến tới thành lập một đội

quân chính trị đông đảo đủ sức lật đổ giai cấp tư sản, cô lập và đánh bại các

đảng thỏa hiệp mensêvích và Xã hội cách mạng

Ngày 18/4 (tức 1/5), Bộ trưởng ngoại giao của Chính phủ lâm thời làMiliucốp cam kết Chính phủ lâm thời sẽ thi hành các hiệp ước mà Chính phủNga hoàng đã ký kết trước đây và nước Nga sẽ tiếp tục tham chiến cho đếnthắng lợi cuối cùng Công hàm của Chính phủ lâm thời đã gây nên sự cămphẫn lớn trong nhân dân và làm bùng nổ một làn sóng biểu tình của hơn 100nghìn công nhân và binh lính ở Pêtrôgrát cùng nhiều thành phố khác Chínhphủ lâm thời bị khủng hoảng Miliucốp và bộ trưởng chiến tranh Gusơcôpphải từ chức Cuộc biểu tình tháng Tư không phải là một cuộc biểu tình thông