Tiểu luận quá trình hình thành và phát triển của công nghiệp điện ảnh trung quốc

LỜI MỞ ĐẦUTrong những năm gần đây, ngành công nghiệp điện ảnh của Trung Quốc đã hoạtđộng mạnh mẽ để bắt kịp và vượt qua các tiêu chuẩn quốc tế.. Bộ phim câm đen trắng chuyển thể tác phẩm

ỦY BAN NHÂN DÂN TP HỒ CHÍ MINH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SÀI GÒN

TIỂU LUẬN MÔN HỌC: CÁC NỀN VĂN MINH NHÂN LOẠI

TÊN TIỂU LUẬN: QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT

TRIỂN CỦA CÔNG NGHIỆP ĐIỆN ẢNH TRUNG QUỐC

Lớp: Các Nền Văn Minh Nhân Loại

Giảng viên: Cô Đỗ Thị Ngọc Uyển

Sinh viên thực hiện: Nhóm 3

1/ Trương Quốc Thắng (MSSV: 3123540074) 8/ Lê Phạm Anh Thy (MSSV: 3123540083)2/ Khương Duy (MSSV: 3123540011) 9/ Võ Thục Đan Trinh (MSSV: 3123540085)3/ Nguyễn Thị Huế Trân (MSSV: 3123540084) 10/ Trần Thị Tuyết Ngân (MSSV: 3123540045)

4/ Lê Phạm Quỳnh Anh (MSSV: 3123540002) 11/ Nguyễn Yến Nhi (MSSV: 3123540052)5/ Bùi Thảo Uyên (MSSV: 3123540090) 12/ Huỳnh Thanh Trúc (MSSV: 3123540087)6/ Trần Thị Thuý Hà (MSSV: 3123540018) 13/

7/ Nguyễn Thị Bảo Nhi (MSSV: 3123540054) 14/

MỤC LỤC

MỤC LỤC

DANH MỤC HÌNH ẢNH

LỜI MỞ ĐẦU

CHƯƠNG 1: QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH NỀN CÔNG NGHIỆP ĐIỆN ẢNH TRUNG QUỐC

1.1 Sự xuất hiện

1.2 Khái quát các giai đoạn phát triển

CHƯƠNG 2: QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP ĐIỆN ẢNH TRUNG QUỐC

2.1 Giai đoạn khởi đầu

2.2 Giai đoạn hoàng kim

2.2.1 Giai đoạn hoàng kim thứ nhất (sau 1930)

2.2.2 Giai đoạn hoàng kim thứ hai (cuối thập niên 1940)

2.3 Giai đoạn suy tàn

2.4 Giai đoạn khôi phục

2.5 Hiện nay

2.5.1 Khai thác và sử dụng các yếu tố văn hóa truyền thống trong sản phẩm điện ảnh Trung Quốc

2.5.2 Tạo dựng biểu hiện văn hóa trong điện ảnh Trung Quốc

2.5.3 Chuyển đổi mô hình hợp tác sản xuất trong ngành điện ảnh Trung Quốc

CHƯƠNG 3: THÀNH TỰU CÔNG NGHIỆP ĐIỆN ẢNH TRUNG QUỐC

CHƯƠNG 4: MẶT ĐỐI LẬP

4.1 Ý nghĩa mặt đối lập

4.2 Kết luận

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

LỜI MỞ ĐẦU

Trong những năm gần đây, ngành công nghiệp điện ảnh của Trung Quốc đã hoạtđộng mạnh mẽ để bắt kịp và vượt qua các tiêu chuẩn quốc tế Đây là một thị trườngtiềm năng về mặt điện ảnh với doanh thu phòng vé cao ngất ngưỡng, số lượng rạpchiếu phim cao thứ nhì thế giới và vô số tựa phim kinh điển tạo dấu ấn sâu đậm chokhán giả, có lẽ vậy nên Trung Quốc dần trở thành mối nguy cho phim trườngHollywood Nếu như trước đây Trung Hoa từng trải qua khoảng thời gian dài chậmphát triển vì những biến cố chính trị, xã hội, gần đây nhất là sau đại dịch Covid 19.Thì giờ đây sau khi đã khôi phục đất nước ổn định, Trung Quốc lại càng chứng tỏ tiềmnăng thúc đẩy kinh tế nhờ vào ngành công nghiệp giải trí, xuất sắc trở thành mộtcường quốc điện ảnh hàng đầu ở khu vực châu Á Vậy lịch sử xây dựng và phát triểncông nghiệp điện ảnh Trung Quốc đi qua các quá trình nào và có tác động gì đến cácnước khác?

Trước thời kỳ khó khăn, việc thuộc quyền sở hữu của nhà nước mang lại ích lợicho kinh tế, tuy không quá lớn nhưng củng cố tạm thời tài nguyên cho ngành điện ảnhcủa đất nước Trung Quốc ban hành nhiều chính sách khuyến khích xây dựng thêm hệthống rạp chiếu, mở rộng thị trường và sản xuất phim ảnh trong điều kiện cần thiết.Mặt khác, các công ty Trung Quốc liên tục đẩy mạnh thu mua xưởng phim, rạp chiếu

và các công ty sản xuất phim của Hollywood Nhờ bản sắc nghệ thuật rất riêng phimđiện ảnh Trung Quốc dần tạo được chỗ đứng trên thị trường quốc tế

Với mục tiêu mong muốn trở thành cường quốc điện ảnh vào năm 2035 theoVariety, Chính Phủ nước này đặt ra phương pháp là phải cải thiện chất lượng phim

Để làm được điều này, Trung Quốc vẫn đang áp dụng chính sách khắt khe với các hạnngạch phim ngoại, thay vào đó tạo mọi điều kiện để phim nội tăng trưởng và mở rộngthị trường

CHƯƠNG 1: QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH NỀN CÔNG NGHIỆP ĐIỆN

ẢNH TRUNG QUỐC1.1 Sự xuất hiện

Nhiều loại hình nghệ thuật bắt đầu xuất hiện để đáp ứng cho nhu cầu tinh thần cần có của conngười, đó là các thể loại âm nhạc, các sân khấu hài kịch, ca múa, Tất nhiên, một lĩnh vực không thểkhông đề cập đến chính là điện ảnh, đề tài thu hút đông đảo sự quan tâm của mọi thế hệ Nó khôngchỉ là một tác phẩm chất xám đơn thuần phản ánh những câu chuyện, những nét đẹp, giá trị văn hoáhay chiều dài lịch sử của một quốc gia, mà đằng sau nó còn là cả một quá trình dàn dựng công phuvới kinh phí khủng đầu tư cho diễn viên, trang phục, các kỹ xảo và công sức của cả đoàn ekip làmphim để sản xuất ra những sản phẩm hoàn chỉnh và những thước phim đắt giá Ngày nay, những bộphim không chỉ phục vụ nhu cầu giải trí cho con người, mà nó còn là ‘cây hái ra tiền’ cho các nhàlàm phim và diễn viên Các nền công nghiệp điện ảnh có ảnh hưởng văn hoá sâu sắc đến thế giới nóichung và việt nam nói riêng, có thể kể đến nền công nghiệp điện ảnh Hollywood, Hàn Quốc, đều

là những nền điện ảnh được đầu tư mạnh tay, sở hữu các kỹ thuật chuyên nghiệp làm người xemmãn nhãn Ngoài ra, thật thiếu sót nếu ta không kể đến nên công nghiệp điện ảnh Trung Quốc - nềncông nghiệp điện ảnh đứng thứ hai thế giới Hơn 10.000 rạp chiếu khắp Trung Quốc đã nhận hơn1,7 tỉ khán giả trong năm 2018 Thị trường điện ảnh lớn thứ nhì thế giới này đã thu về tổng doanhthu phòng vé 60, 98 tỉ nhân dân tệ (khoảng 8,87 tỉ đôla Mỹ), chiếm hơn một phần năm doanh thuphòng vé toàn quốc Bởi sự chỉn chu và tâm huyết mà đã đầu tư mạnh tay cho phục dựng, kỹ xảo,chất lượng trong từng bộ phim, Trung Quốc đang ngày càng phát triển trong thị trường phim ảnhtrên thế giới hiện tại Sự nổi tiếng của phim Trung đối Việt Nam ta là điều không thể chối cãi, điểnhình là Tây Du Kí - bộ phim huyền thoại được bao thế hệ biết đến Vậy nền công nghiệp điện ảnhcủa Trung Hoa đã bắt đầu từ khi nào ?

Điện ảnh Trung Quốc hay phim điện ảnh Trung Quốc (tức phim lẻ Trung Quốc) tính cho đếntrước năm 1949 là nền văn hóa và công nghiệp điện ảnh nói tiếng Hoa của Trung Quốc đại lục,Hồng Kông và Đài Loan Kể từ năm 1949, điện ảnh Trung Quốc được hiểu là nền điện ảnh của Đạilục do Đảng Cộng sản Trung Quốc nắm quyền Sau một thời gian dài phát triển chậm chạp vì nhữngbiến cố chính trị, hiện nay cũng giống như nền kinh tế Trung Quốc, điện ảnh Trung Quốc cũng đangbùng nổ mạnh mẽ và trở thành một cường quốc điện ảnh thực sự ở khu vực châu Á

1.2 Khái quát các giai đoạn phát triển

Nền công nghiệp điện ảnh trung quốc đã bước qua nhiều giai đoạn thịnh suy:

CHƯƠNG 2: QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP ĐIỆN ẢNH TRUNG

QUỐC 2.1 Giai đoạn khởi đầu

Năm 1896 - 1945 là giai đoạn khởi đầu của nền công nghiệp điện ảnh TrungQuốc, những thước phim đầu tiên đã được quay tại Thượng Hải vào ngày 11/8/1896

Bộ phim đầu tiên mang tên “Định Quân Sơn" là một vở kinh kịch được làm bằng

kỹ xảo điện ảnh và được phát hành vào tháng 11/1905

Hình 2.1: Định Quân Sơn bộ phim đầu tiên của Trung Quốc.

Bộ phim câm đen trắng chuyển thể tác phẩm Kinh kịch kinh điển Núi Định Quânlấy cùng tên được sản xuất tại một studio ảnh nhỏ ở Bắc Kinh vào năm 1905, đánhdấu sự ra đời của bộ phim Trung Quốc đầu tiên cũng như sự khởi đầu của ngành côngnghiệp điện ảnh Trung Quốc

Trong những năm 1920 các nhà làm phim Trung Quốc đã học hỏi kinh nghiệm

và kỹ thuật làm phim của đất nước phương Tây do đó nền công nghiệp điện ảnh củaTrung Quốc bị ảnh hưởng một cách rõ rệt trong hai thập kỷ sau đó

Mãi đến năm 1930 những bộ phim mang sắc màu Trung Hoa mới thực sự ra đờitiêu biểu là Xuân tằm (1933), Đại lộ (1935), Thần nữ (1934)

2.2 Giai đoạn hoàng kim

2.2.1 Giai đoạn hoàng kim thứ nhất (sau 1930)

Các bộ phim mang màu sắc Trung Quốc mới thực sự ra đời, cùng với trào lưunghệ thuật "cấp tiến" của những người "cánh tả" (xu hướng chính trị hướng tới sựbình đẳng cho tất cả mọi người)

Xuất hiện những ngôi sao điện ảnh đầu tiên: Nguyễn Linh Ngọc, Chu Tuyền,Triệu Đan

Những bộ phim tiêu biểu: Xuân tằm (năm 1933), Đại lộ (năm 1935), Thần nữ(năm 1934)

=> Chiến tranh Trung - Nhật lần 2 bùng nổ (1937-1945) dẫn đến thời kỳ hoàngkim đầu tiên của điện ảnh Trung Quốc kết thúc Ngoại trừ Tân Hoa, tất cả các hãngphim đều ngừng hoạt động Nhiều hãng phim chạy đến lánh nạn tại Hong Kong, cácvùng thuộc quyền kiểm soát của Cộng sản đảng và Quốc dân đảng

2.2.2 Giai đoạn hoàng kim thứ hai (cuối thập niên 1940)

Sau năm 1945, nền công nghiệp điện ảnh Trung Quốc tiếp tục phát triển

Khi chiến tranh kết thúc, Liên Hoa - một hãng phim lớn của điện ảnh TrungQuốc đã tái thành lập tại Thượng Hải và trở thành căn cứ địa của các đạo diễn cánh tả

Sự bất bình với chế độ áp bức của chính quyền Tưởng Giới Thạch trở thành chủ đềchính được khai thác

Những bộ phim kinh điển trong giai đoạn này: Nhất giang xuân thủy hướngđông lưu (năm 1947), Vạn gia đăng hoả (năm 1948), Con quạ và chim sẻ (năm 1949),Tam Mao (năm 1949)

Tiêu biểu nhất là bộ phim "Nhất giang xuân thủy hướng đông lưu" Bộ phimkhắc họa chân thực cuộc sống cực khổ của một gia đình người Hoa trước, trong và sau

chiến tranh Trung - Nhật, đã trở thành tư liệu tham khảo cả về chính trị và xã hội lúcbấy giờ.

Ngoài ra Tiểu thành chi xuân (năm 1948) của hãng phim Văn Hóa cũng đượcđánh giá là một trong những bộ phim xuất sắc nhất Trung Quốc mọi thời đại

Năm 1949, sau chiến thắng của Cộng Sản đảng trước Quốc Dân đảng, chínhquyền Cộng Sản không chỉ coi điện ảnh là một loại hình nghệ thuật mà còn là công cụtuyên truyền quan trọng

Số lượng khán giả đến rạp đã tăng một cách chóng mặt ( năm 1949-1959), từ 47triệu người lên 415 triệu người

Năm 1950, hãng Trường Xuân - công ty phim đầu tiên của nhà nước TrungQuốc mới, được thành lập

Trong vòng 17 năm kể từ khi nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa thành lập đếnthời kì Cách Mạng Văn Hóa bùng nổ, các bộ phim đa phần là phim tuyên truyền.Nếu như trước năm 1949, phần lớn các nhà điện ảnh Trung Quốc học hỏi kinhnghiệm và kĩ thuật từ điện ảnh Mỹ thì sau khi thành lập nhà nước Xã hội chủ nghĩa,các nhà điện ảnh Trung Quốc mới được gửi sang Moskva để đào tạo với sự giúp đỡcủa điện ảnh Liên Xô

Năm 1956, Học viện điện ảnh Bắc Kinh được thành lập Điện ảnh Trung Quốccũng bắt đầu tìm được bản sắc riêng với các bộ phim về đề tài lịch sử hoặc dựa theotiểu thuyết, điển tích cũ

Năm 1960, bộ phim màn ảnh rộng đầu tiên của Trung Quốc ra đời

Từ năm 1956 đến đầu những năm 1960, các bộ phim mang đậm nét Trung Quốchơn, thoát dần khỏi sự lệ thuộc vào Xô Viết

Tiêu biểu nhất trong thời kỳ này là hai tác phẩm nổi tiếng: The Red Detachment

of Women - Hồng sắc nương tử quân (năm 1961), Two Stage Sisters - Vũ đài tỉ muội(năm 1965) của nhà sản xuất phim Tạ Tấn

Bên cạnh đó còn có các bộ phim hoạt họa, sử dụng các loại hình nghệ thuậttruyền thống, như cắt giấy, múa rối, rối bóng, vẽ tranh, cũng rất phổ biến đối với trẻem

2.3 Giai đoạn suy tàn

Vào những năm cuối thập niên 60 điện ảnh rơi vào chỗ khủng hoảng nặng nề

Nguyên nhân:

- Cách mạng văn hoá trung quốc nổ ra

- Cách mạng văn hoá là một phong trào chính trị xã hội tại Cộng Hoà Dân ChủNhân Dân Trung Hoa, kéo dài trong 10 năm (1966 - 1976) Cuộc cách mạng tácđộng lên moi mặt đời sống như: Chính trị, xã hội, kinh tế và nền văn hoá Trung Hoabao gồm nền điện ảnh, đồng thời còn gây ra các cuộc bạo động, hỗn loạn

Hình 2.2: Thanh niên xung phong cách mạng văn hóa

Hậu quả là gần như toàn bộ các tác phẩm điện ảnh bị cấm lưu hành, chỉ có rất

ít các bộ phim mới được sản xuất

Hình 2.3: Vũ kịch giao thoa giữa văn hóa Á Âu diễn ra tại Paris

Trong đó , một bộ phim được ra mắt, phiên bản vũ kịch của Hồng sắc nương

tử quân - trước đây là một bộ phim điện ảnh (năm 1971), câu chuyện đẫm lệ của

một người con gái, nhờ giác ngộ cách mạng mà gia nhập giải phóng quân TrungHoa.

Bởi những năm 50, Ballet từ Liên Xô du nhập vào Trung Quốc, trở thành mộtvới các vở diễn pha trộn giữa múa dân gian Trung Quốc và ballet phương Tây, trênnền là những kịch bản cổ điển truyền thống Trong thời kì cách mạng vh ấy, Vởkịch Hồng sắc nương tử quân rất được lòng vợ của Chủ tịch Mao Trạch Đông nên

vì thế mà được chấp nhận lưu hành

Nền điện ảnh của Trung Quốc đại lục gần như chững lại trong giai đoạn 1967– 1972

2.4 Giai đoạn khôi phục

Ngay trong những năm sau thời kì Cách Mạng Văn Hóa, ngành công nghiệpđiện ảnh bắt đầu khởi sắc trở lại Các bộ phim quốc nội phục vụ một lượng lớn khángiả, các lễ hội phim quốc tế luôn cháy vé Để kéo khán giả trở lại rạp, các nhà sảnxuất phim khai thác những đề tài mang tính sáng tạo và “khám phá” cao bắt nguồn

Các nhà điện ảnh Trung Quốc tập trung khai thác đề tài xã hội tiêu biểu là các

bi kịch trong giai đoạn Cách mạng văn hóa trước đó cũng như di chứng của cuộcbiến động này Bỏ qua phương thức dựng phim truyền thống - kể chuyện - và tìmtòi những cách làm tự do hơn, phóng khoáng hơn

Bộ phim đáng chú ý là của đạo diễn Tạ Tấn “Phù Dung Trấn” (1986), đã đưaKhương Văn và Lưu Hiểu Khánh trở thành các ngôi sao điện ảnh mới của TrungQuốc

Hình 2.4: Ảnh minh họa phim “Phù Dung trấn”

Kết quả

Từ nửa cuối thập niên 1980, điện ảnh Trung Quốc bắt đầu thực sự khởi sắc vớicác đạo diễn “Thế hệ thứ 5”, những người mới tốt nghiệp Học viện Điện ảnh BắcKinh thời gian trước đó (phần lớn là năm 1982) Có thể kể tới các đạo diễn: Trần Khải

Ca, Trương Nghệ Mưu, Trương Quân Chiêu, Điền Tráng Tráng

Hai bộ phim mở đầu cho thành công của thế hệ đạo diễn này là “Nhất cá hòa bátcá” (1983), do Trần Đạo Minh (thủ vai chính) của Trương Quân Chiêu và ”HoàngThổ” (1984, bộ phim xếp thứ 4 trong danh sách phim tiếng Hoa hay nhất 100 nămqua) của Trần Khải Ca Nhà quay phim cho cả hai bộ phim này là Trương Nghệ Mưu,người sau đó cũng có những thành công của riêng mình với ”Cao lươngđỏ” (1987), ”Cúc Đậu” (1989) và ”Đèn lồng đỏ treo cao” (1991)

2.5 Hiện nay

Trong những năm gần đây, các doanh nghiệp điện ảnh Trung Quốc đang đẩymạnh việc nâng cao chất lượng và tạo dấu ấn nghệ thuật, đồng thời chuyển đổi môhình

quản lý, kinh doanh nhằm giúp các tác phẩm điện ảnh của Trung Quốc đến gần hơnvới thị trường toàn cầu

Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của ngành công nghiệp văn hoá trong nước,điện ảnh Trung Quốc đang đẩy mạnh quá trình hướng đến thị trường quốc tế Nhiềuphương thức quốc tế hoá nền điện ảnh Trung Quốc đã được các nhà làm phim nướcnày áp dụng như khai thác các yếu tố văn hoá truyền thống, tạo dựng biểu tượng vănhoá và chuyển đổi mô hình sản xuất thông qua hợp tác với các nhà sản xuất và làmphim nước ngoài.

2.5.1 Khai thác và sử dụng các yếu tố văn hóa truyền thống trong sản phẩm điện ảnh Trung Quốc

Sự kết hợp giữa các yếu tố văn hóa Trung Quốc và phương Tây trong các tácphẩm điện ảnh hợp tác sản xuất đã tạo nên đặc trưng mỹ học cho điện ảnh đương đạiTrung Quốc

Một trong những biểu hiện của đặc trưng mỹ học này là xu hướng thiết kế phích quảng cáo phim mang phong cách nghệ thuật truyền thống Trung Quốc Các ápphích phim thường được vẽ theo phong cách nghệ thuật truyền thống của Trung Quốc,kết hợp với các biểu tượng, di sản văn hỏa, các địa danh lịch sử như: Gấu trúc 3(Kung Fu Panda 3) và Người nhện (Spider Man) là những ví dụ sinh động về việc sửdụng nghệ thuật cắt giấy - một loại hình nghệ thuật dân gian dùng để trang trí trongcác dịp lễ tết và các hoạt động dân gian của Trung Quốc trong thiết kế áp-phích

áp-Những yếu tố văn hóa truyền thống của Trung Quốc như tinh thần thượng võ,nhân vật anh hùng trượng nghĩa, sự bền bỉ theo đuổi mục đích đã xuất hiện trongnhững bộ phim hành động của Hollywood như: Cô dâu báo thù (Kill Bill), Ma trận(Matrix), Nhiệm vụ bất khả thi 3 (Mission: Impossible 3), Quái thú vô hình (ThePredator) ,

Việc kết hợp các yếu tố văn hóa truyền thống để biểu đạt những vấn đề của xãhội đương đại đã khiến cho điện ảnh Trung Quốc trở thành một phương thức quantrọng trong quá trình tăng cường sức ảnh hưởng về văn hóa của nước này

2.5.2 Tạo dựng biểu hiện văn hóa trong điện ảnh Trung Quốc

Điện ảnh Trung Quốc đã tạo ra những biểu tượng ngôi sao màn bạc được thếgiới biết đến như Dương Tử Quỳnh, Châu Nhuận Phát, Trương Mạn Ngọc, ThànhLong, của Hồng Kông; Củng Lợi, Chương Tử Di của Đại Lục Sự nổi tiếng của