(Tiểu luận) lý luận chung về sản xuất hàng hóa từ đó vận dụng để phát triển kinh tế hàng hóa ở việt nam

Sản xuất hàng hóa là một bộ phận của kinh tế quốc tế, là tổng thể các quan hệ kinh tế, khoa học, kỹ thuật, công nghệ được thực hiện dưới nhiều hình thức, hình thành và phát triển trên cơ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

TIỂU LUẬN HỌC PHẦN KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC LÊ NIN

Đề bài:

Lý luận chung về sản xuất hàng hóa Từ đó vận dụng để phát triển kinh tế hàng hóa ở Việt Nam

Họ và tên sinh viên: Phạm Trọng Quân

Mã sinh viên: 11214966

Lớp chuyên ngành: Tài chính Doanh nghiệp CLC 63E Giảng viên hướng dẫn: PGS.TS Tô Đức Hạnh

Hà Nội, 2022

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 1

I Lý luận chung về sản xuất hàng hóa 2

1 Sơ lược về sản xuất hàng hóa 2

2 Điều kiện ra đời của sản xuất hàng hóa 2

3 Đặc trưng và ưu thế của sản xuất hàng hóa 4

II Vận dụng để phát triển kinh tế hàng hóa ở Việt Nam 6

1 Tình hình nền kinh tế hàng hóa ở Việt Nam 6

2 Những giải pháp để phát triển kinh tế hàng hóa tại Việt Nam 9

III Kết luận 11

TÀI LIỆU THAM KHẢO 12

LỜI MỞ ĐẦU

Trong thời kì đầu của xã hội loài người do sự lạc hậu của lực lượng sản xuất nên sản xuất của xã hội mang tính tự cung tự cấp khiến nhu cầu của con người bị bó hẹp trong một phạm vi, giới hạn nhất định Khi lực lượng sản xuất phát triển và có nhiều thành tựu mới, con người dần thoát khỏi nền kinh tế tự nhiên và chuyển sang nền kinh

tế hàng hóa Nền kinh tế hàng hóa phát triển càng mạnh mẽ và đến đỉnh cao của nó là nền kinh tế thị trường Sản xuất hàng hóa là một bộ phận của kinh tế quốc tế, là tổng thể các quan hệ kinh tế, khoa học, kỹ thuật, công nghệ được thực hiện dưới nhiều hình thức, hình thành và phát triển trên cơ sở phát triển của lực lượng sản xuất và phân công lao động quốc tế Trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, sản xuất hàng hóa được ví như một mắt xích quan trọng trong guồng máy của nền kinh tế, đóng vai trò quan trọng, nhất là trong xu thế hội nhập và phát triển hiện nay, không những góp phần đắc lực vào quá trình thúc đẩy toàn bộ nền kinh tế phát triển mà còn mở rộng quan hệ giao lưu, hợp tác quốc tế cả về các lĩnh vực khác Sản xuất hàng hóa là một quá trình tạo ra sản phẩm hàng hóa nhằm đáp ứng và làm thỏa mãn nhu cầu nào đó của con người Trong thời đại nền kinh tế mở và cạnh tranh như hiện nay, mỗi quốc gia phải nghiên cứu tìm ra hướng đi đúng đắn cho nền kinh tế, phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh đất nước, phù hợp với khu vực thế giới và thời đại Chính vì vậy việc nghiên cứu

về điều kiện ra đời, đặc trưng, ưu thế của sản xuất hàng hóa là vô cùng quan trọng, từ

đó ta có thể liên hệ với nước ta và làm cho quá trình sản xuất hàng hóa của nước ta ngày càng phát triển với chất lượng cao hơn Bài tiểu luận của em sẽ trình bày những lý luận của Mác-Lênin về sản xuất hàng hóa, được nghiên cứu bằng phương pháp đánh giá sự vật hiện tượng trong mối liên hệ và phát triển không ngừng (dựa trên quan điểm duy vật biện chứng) – phương pháp trừu tượng hóa khoa 2 học đặc thù của kinh tế chính trị, từ đó vận dụng để phát triển nền kinh tế hàng hóa ở Việt Nam Bài tiểu luận

sẽ không tránh khỏi những thiếu sót, em rất mong nhận được sự góp ý của thầy giáo

Em xin chân thành cảm ơn

I Lý luận chung về sản xuất hàng hóa

1 Sơ lược về sản xuất hàng hóa

Theo C.Mác, sản xuất hàng hoá là hình thức tổ chức kinh tế mà ở đó những người sản xuất ra sản phẩm không nhằm phục vụ mục đích phục vụ nhu cầu tiêu dùng của mình mà để bán hoặc trao đổi trên thị trường Đây cũng là hình thứ tổ chức sản xuất phổ biến trên thế giới và là cơ sở cho tồn tại và phát triển của xã hội loài người Sản xuất hàng hóa đã từng tồn tại trong nhiều hình thái kinh tế - xã hội Trong các hình thái xã hội trước Chủ nghĩa tư bản, sản xuất hàng hoá chưa phát triển Đầu tiên nền kinh tế tự cung tự cấp xuất hiện, gắn liền với nền kinh tế tự nhiên sau đó xuất hiện sự chuyên môn hóa Đến thời

kỳ Tư bản chủ nghĩa, nó đã phát triển tới đỉnh cao nhất, trở thành quan hệ thống trị, phổ biển trong xã hội Cho đến xã hội xã hội chủ nghĩa, sản xuất hàng hoá vẫn còn quy luật giá trị - quy luật kinh tế của sản xuất hàng hoá vẫn còn hoạt động, mặc dù mục đích của sản xuất xã hội chủ nghĩa là nhằm thoả mãn nhu cầu vật chất và văn hoá của mọi thành viên trong xã hội, chứ không phải để buôn bán nhằm thu lợi nhuận

2 Điều kiện ra đời của sản xuất hàng hóa

Sản xuất hàng hóa chỉ ra đời khi xã hội có đủ hai điều kiện:

➢ Sự xuất hiện của phân công lao động xã hội:

• Phân công lao động xã hội là sự phân chia lao động trong xã hội vào các ngành nghề khác nhau trong đó mỗi người chỉ sản xuất ra một hoặc một vài loại sản phẩm nhất định

• Biểu hiện của sự phân công lao động xã hội: trình độ phân công lao động xã hội ngày càng chi tiết

• Cơ sở của sự phân công lao động xã hội dựa vào ưu thế, lợi thế tự nhiên;

khả năng kỹ thuật; sở trường năng khiếu của từng người, từng đơn vị,…

• Vai trò: Sự xuất hiện và phát triển của phân công lao động xã hội là khách quan, tất yếu Sự phân công lao động xã hội là tiền đề của sản xuất hàng hóa vì kéo theo chuyên môn hóa sản xuất Mỗi người, mỗi đơn vị chỉ sản xuất một hoặc vài loại sản phẩm nhất định tuy nhiên nhu cầu cuộc sống đòi hỏi phải có nhiều sản phẩm khác nhau, do đó dẫn đến nhu cầu trao đổi sản phẩm giữa những người sản xuất Từ đây trao đổi hàng hóa xuất hiện dẫn đến sự ra đời của sản xuất hàng hóa Điều này còn góp phần tăng năng suất lao động chính vì vậy ngày càng có nhiều sản phẩm thặng dư được mang đi trao đổi Như vậy, có thể nói, phân công lao động xã hội chính là cơ sở, là tiền đề, là điều kiện cần của quá trình sản xuất, trao đổi hàng hóa

➢ Sự tách biệt tương đối về kinh tế giữa các chủ thể sản xuất hay hình thức sở hữu tư nhân và sự xuất hiện của chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất:

• Chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất biểu hiện ra là tư liệu sản xuất chủ yếu trong xã hội thuộc về các chủ thể (các cá nhân, các gia đình…) trong xã hội Do sự tách rời giữa quyền sở hữu và quyền sử dụng thì sự tách biệt về kinh tế không chỉ ở sự khác biệt về quyền sở hữu mà còn khác biệt ở quyền sử dụng những khối lượng tư liệu sản xuất khác nhau của cùng một chủ thể sở hữu

• Những người sản xuất hàng hóa có quyền độc lập tự chủ trong sản xuất kinh doanh và phân phối sản phẩm Khi sự tách biệt về kinh tế giữa những chủ thể sản tồn tại trong điều kiện có sự phân công lao động xã hội thì việc trao đổi sản phẩm giữa những chủ thể khác nhau phải đảm bảo được lợi ích của họ Điều đó chỉ có thể có được khi trao đổi dựa trên nguyên tắc ngang giá, có đi có lại tức là trao đổi hàng hóa, sản phẩm của lao động trở thành hàng hóa Như vậy, phân công lao động xã hội đã làm nảy sinh các quan hệ kinh tế giữa những chủ thể sản xuất trong xã hội, làm cho họ có liên quan đến nhau, phải dựa vào nhau, phụ thuộc lẫn nhau Còn sự tách biệt về lợi ích kinh

tế giữa các chủ thể sản xuất trong xã hội khiến cho việc trao đổi sản phẩm giữa họ trở thành trao đổi hàng hóa và do đó sản xuất sản phẩm giữa họ là sản xuất hàng hóa Đây là điều kiện đủ để xuất hiện sản xuất hàng hóa

=> Kết luận: Như vậy, đây chính là hai điều kiện cần và đủ để sản xuất hàng hóa ra đời, tồn tại và phát triển, nếu thiếu một trong hai điều kiện ấy sản xuất hàng hóa sẽ không tồn tại

3 Đặc trưng và ưu thế của sản xuất hàng hóa

a Đặc trưng của sản xuất hàng hóa

Sản xuất hàng hoá ra đời từ sản xuất tự cấp tự túc và thay thế nó trong quá trình lịch sử lâu dài Ở các xã hội trước chủ nghĩa tư bản, sản xuất hàng hoá là sản xuất giản đơn chỉ giữ vai trò phụ thuộc Tuy nhiên chính sản xuất hàng hoá giản đơn đã tạo khả năng phát triển lực lượng sản xuất thiết lập các mối liên hệ kinh tế giữa các đơn vị kinh tế trước đó vốn tách biệt nhau Quan

hệ hàng hoá phát triển nhanh chóng ở thời kỳ chế độ phong kiến tan rã và góp phần thúc đẩy quá trình đó diễn ra mạnh mẽ hơn

Hình thức điển hình nhất, cao nhất, phổ biến nhất của sản xuất hàng hoá là sản xuất hàng hoá TBCN Dưới CNTB quan hệ hàng hoá thâm nhập vào mọi lĩnh vực, mọi chức năng của nền sản xuất xã hội, hàng hoá trở thành

tế bào của nền sản xuất xã hội Nó mang đặc điểm: Dựa trên sự tách rời tư liệu sản xuất với sức lao động trên cơ sở bóc lột lao động làm thuê dưới hình thức chiếm đoạt giá trị thặng dư

Sản xuất hàng hoá tiếp tục tồn tại và phát triển dưới CNXH Đặc điểm của sản xuất hàng hoá XHCN là nó không dựa trên cơ sở chế độ người bóc lột người và nó nhằm mục đích thoả mãn nhu cầu vật chất, tinh thần của mọi thành viên xã hội trên cơ sở sản xuất kinh doanh

Discover more

from:

Mar03

Document continues below

Marketing căn

bản

Đại học Kinh tế…

359 documents

Go to course

BT1 Lsvhvn Thời kỳ Bắc thuộc và chống…

Marketing

căn bản 100% (2)

24

Premium

Cơ hội

-2fewfwefwefefwe

Marketing

căn bản 100% (1)

1

Premium

Nhóm 1 Cocoon -don/t

Marketing

căn bản 100% (1)

4

Premium

Nextrans Startup Industry Report 2022

Marketing

căn bản 100% (1)

65

Premium

Thư mời Tự hào Việt Nam Trường Đại họ…

1

b Tính ưu việt của sản xuất hàng hóa

Sản xuất hàng hoá tiếp tục tồn tại và phát triển ở nhiều xã hội là sản phẩm của lịch sử phát triển sản xuất của loài người Bởi vậy nó có nhiều ưu thế, và là một phương thức hoạt động kinh tế tiến bộ hơn hẳn so với sản xuất

tự cấp tự túc

Nó làm thúc đẩy sự phát triển của lực lượng sản xuất, nâng cao năng suất lao động xã hội Nó thúc đẩy quá trình xã hội hoá sản xuất nhanh tróng làm cho sự phân công chuyên môn hoá sản xuất ngày càng sâu sắc, hợp tác hoá chặt chẽ hình thành các mối liên hệ kinh tế và sự phụ thuộc lẫn nhau của những người sản xuất hình thành thị trường trong nước và thế giới

Nó thúc đẩy nhanh quá trình tích tụ và tập trung sản xuất, đó là cơ sở

để thúc đẩy quá trình dân chủ hoá, bình đẳng và tiến bộ xã hội Do sản xuất hàng hoá dựa trên sự phân công lao động xã hội, chuyên môn hoá sản xuất nên nó khai thác được những lợi thế tự nhiên, xã hội, kỹ thuật của từng người, từng cơ sở cũng như từng vùng, từng địa phương Đồng thời, sản xuất hàng hoá cũng tác động trở lại làm cho phân công lao động xã hội, chuyên môn hoá sản xuất ngày càng tăng, mối quan hệ giữa các ngành, các vùng ngày càng trở nên mở rộng, sâu sắc Từ đó, làm cho năng suất lao động tăng lên nhanh chóng, nhu cầu của XH được đáp ứng đầy đủ hơn

Trong nền sản xuất hàng hoá, quy mô sản xuất không còn bị giới hạn bởi nguồn lực và nhu cầu của mỗi cá nhân, gia đình, mỗi cơ sở, mỗi vùng

mà nó được mở rộng, dựa trên cơ sở nhu cầu và nguồn lực xã hội Từ đó, tạo điều kiện cho việc ứng dụng những thành tựu khoa học - kĩ thuật vào sản xuất, thúc đẩy sản xuất phát triển, chuyển từ sản xuất nhỏ sang sản xuất lớn Trong nền sản xuất hàng hóa, để tồn tại và sản xuất có lãi, người sản xuất phải luôn luôn năng động, cải tiến kỹ thuật, hợp lý hoá sản xuất, nâng cao năng suất lao động, giảm chi phí sản xuất, đáp ứng nhu cầu và thị hiếu

Marketing căn bản None

Giải pháp marketing dịch vụ logistics tại…

Marketing căn bản None

35

của người tiêu dùng Nhờ đó, lực lượng sản xuất ngày càng phát triển, năng suất lao động tăng, hiệu quả kinh tế ngày càng cao

II Vận dụng để phát triển kinh tế hàng hóa ở Việt Nam

1 Tình hình nền kinh tế hàng hóa ở Việt Nam

a Lịch sử phát triển kinh tế hàng hóa ở Việt Nam

Sau khi giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước vào năm 1975 -1976, Việt Nam là một đất nước đi theo chính sách và cơ chế quản lý kế hoạch hóa tập trung quan liêu bao cấp Chính sách này đã khiến nền kinh tế Việt Nam tụt hậu rất nhiều so với toàn thế giới, và gián tiếp khiến cho thu nhập bình quân đầu người ở nước ta được đánh giá vào nhóm các nước nghèo nhất trên thế giới Ngoài ra, chính sách này cũng khiến cho sự phân hóa giàu nghèo giữa các vùng, giữa thành thị và nông thôn, giữa các tầng lớp dân cư tăng nhanh, đời sống của một phần bộ phận dân cư, nhất là một số vùng căn cứ cách mạng

và kháng chiến cũ, đồng bào dân tộc còn nhiều khó khăn vất vả Xuất phát từ nhu cầu thực tế của đời sống xã hội, để ổn định kinh tế trong nước và hội nhập quốc tế, Việt Nam phải xây dựng một nền kinh tế mở, một nền kinh tế nhiều thành phần, đa dạng hóa hình thức sở hữu Đó cũng là dấu mốc cho sự xuất hiện của nền kinh tế hàng hóa tại Việt Nam Trong đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI (1986) đã chỉ ra sự yếu kém của nền kinh tế kế hoạch hóa so với nền kinh tế hàng hóa Từ đây, Đảng và Nhà nước quyết tâm xây dựng nền kinh tế nước ta thành nền kinh tế hàng hóa

Theo quá trình phát triển của nền kinh tế hàng hóa, thị trường tại Việt Nam ngày càng được mở rộng, phát triển và hoàn thiện hơn Nền kinh tế Việt Nam có một đặc trưng rất riêng, đó là nước ta đang trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội và chúng ta đã bỏ qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa

Do đó, cơ sở vật chất, công nghệ kỹ thuật ở nước ta vẫn còn yếu kém, lạc hậu,

khả năng cạnh tranh còn rất hạn chế Trong khi đó, thị trường trên thế giới hiện nay đã được phân chia bởi các nhà sản xuất và phân phối lớn

b Thực trạng phát triển của nền kinh tế hàng hóa tại Việt Nam

Nền kinh tế hàng hóa tại Việt Nam mới chỉ xuất hiện chưa lâu, và luôn phải đối mặt với những thách thức chung với toàn thế giới trong quá trình phát triển Tuy nhiên, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, nền kinh tế Việt Nam đã ngày càng đi lên và đã đạt được những thành tựu to lớn

Việt Nam là một nước đang phát triển, và thị trường Việt Nam hiện nay được xem là một trong những thị trường hấp dẫn nhất đối với các nhà đầu tư trong nước và nước ngoài Trong 5 năm trở lại đây, nước ta luôn thuộc top những nước có triển vọng đầu tư từ nước ngoài cao nhất tại châu Á (theo đánh giá của hãng tin tức BBC News), cụ thể là top 5 nước đang phát triển có triển vọng nhất vào năm 2021 Ngoài ra, những hiệp định thương mại tự do như AFTA, VN-EAEU FTA,… hay những cuộc hội đàm của thủ tướng Phạm Minh Chính trong chuyến làm việc tại Mỹ vừa qua đã khẳng định nước ta là một nước có nền kinh tế mở cửa, và sẵn sàng mở rộng giao lưu, thu hút đầu tư

từ ngoài nước để đẩy mạnh phát triển kinh tế nước ta

Ngoài ra, những thành tựu của nền kinh tế nước ta còn được thể hiện qua những con số thể hiện sự tăng trưởng của nền kinh tế Việt Nam trong hoàn cảnh dịch bệnh COVID 19 đang hoành hành trên toàn thế giới Cụ thể, theo bộ

Kế hoạch và Đầu tư, GDP quý I/2022 ước đạt 5,03% so với cùng kỳ; lạm phát được kiểm soát, chỉ số giá tiêu dùng 4 tháng đầu năm 2022 tăng 2,1%; các cân đối lớn về tài chính, tiền tệ, tín dụng cơ bản được bảo đảm, thu ngân sách nhà nước đạt kết quả khả quan Không chỉ vậy, những tổ chức quốc tế cũng có những dự báo lạc quan đối với nền kinh tế nước ta tỏng thời gian sắp tới Cụ thể, Ngân hàng Thế giới (WB) dự báo tăng trưởng GDP Việt Nam trong năm

2022 đạt 5,3%, sau đó sẽ ổn định trở lại quanh mức 6,5% vào năm 2023

Tuy nhiên, dù đạt được rất nhiều thành tựu, nền kinh tế Việt Nam vẫn còn tồn đọng những mặt khuyết điểm, đồng thời là những khó khăn cần phải đối mặt trong tương lai:

- Một là, nước ta vẫn chưa có sự chủ động đón nhận và có phương thức ứng xử thúc hợp để chuyển từ ngoại lực thành nội lực, trước sự thông thương ngày càng lớn với nền kinh tế quốc tế Do chính sách của nền kinh tế, những hàng hóa ngoại nhập đang tràn ngập trên thị trường, chiếm ưu thế lớn so với hàng nội địa Thêm vào đó là sự yếu kém về chất lượng, giá cả, quy cách, chủng loại của hàng nội địa và tâm lý sùng bái hàng ngoại đã làm cho hàng nội địa đang có sự yếu thế Đây là nguy cowlamf cho hàng loạt chủ thể kinh doanh trong nước bị phá sản và nhiều mặt hàng trong nước mất thị phần ngay trên thị phần nước nhà

- Hai là, trên thị trường đang tồn tại những ách tắc và mâu thuẫn lớn Nhìn chung, thị trường hàng hóa, dịch vụ ở Việt Nam mới bước đầu hình thành và trình độ còn thấp Về cơ bản thị trường vẫn còn phân tán, nhỏ bé và sức mua còn thấp Hiện nay, hàng hóa tồn đọng đang là bài toán khó với Nhà nước, doanh nghiệp Tình trạng hàng giả, hàng lậu, hàng kém chất lượng lưu thông trên thị trường đang là vấn đề lớn Ngoài ra, các tỉnh miền núi, vùng sâu vùng xa vẫn còn chậm phát triển và chưa đáp ứng được nhu cầu của nhân dân

- Ba là, thị trường xuất khẩu phát triển nhưng không ổn định, thiếu bền vững, khả năng cạnh tranh sản phẩm, cạnh tranh của doanh nghiệp còn ở mức thấp Sự tập trung quá mức vào một vài thị trường nên khi có bất ổn ở đây thì lúng túng và khó khăn trong xuất khẩu Tình trạng nhập siêu lớn và tốc độ gia tăng cao Tỷ trọng hàng tinh chế còn thấp và tăng chậm, hàng xuất khẩu ở dạng sơ chế còn chiếm tỷ trọng cao, nhiều hàng hoá xuất khẩu chủ lực chủ yếu theo phương thức gia công Do đó giá xuất khẩu thấp và hiệu quả xuất khẩu thấp