Các yếu tố ảnh hưởng đến kỹ năng làm việc nhóm của sinh viên tp hcm

Kỹ năng làm việc nhóm đối với sinh viên không phải là vấn đề mới. Trong các lĩnh vực văn hoá, nghệ thuật, thể thao của sinh viên như múa, hát, bóng chuyền, bóng đá… không thể thiếu hoạt động làm việc nhóm. Thực tế cho thấy, thành công của nhóm phụ thuộc vào tinh thần và trách nhiệm mỗi thành viên. Những đội múa, hát không thể có một màn trình diễn xuất sắc nếu như có những thành viên làm “kẻ hủy diệt”, “kỳ đà” cản trở, thiếu nhiệt tình, không có ý thức làm việc. Trong học tập và ra ngoài xã hội, làm việc nhóm để mục tiêu đạt được hiệu quả thì cần thành thạo kỹ năng làm việc nhóm

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

Các yếu tố ảnh hưởng đến kỹ năng làm việc nhóm của sinh viên:

TP HỒ CHÍ MINH, tháng 9 năm 2

]

CHƯƠNG I: MỞ ĐẦU

1.Giới thiệu

Trong cuộc sống hiện đại, làm việc theo nhóm được xem là một yêu cầu quan trọng đối với tất cả mọi người Khi cả thế giới đang hướng tới nền kinh tế công nghiệp hóa- hiện đại hóa, lượng tri thức ngày càng phát triển thì yêu cầu về chất lượng làm việc của con người ngày càng nâng cao và nhu cầu làm việc nhóm càng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết Điều này dẫn đến một yêu cầu cấp thiết là làm cách nào để nâng cao hiệu quả làm việc nhóm, đặc biệt là ở đối tượng học sinh, sinh viên- thế hệ tương lai rất được kỳ vọng

1.1 Đặt vấn đề

Kỹ năng làm việc nhóm đối với sinh viên không phải là vấn đề mới Trong các lĩnh vực văn hoá, nghệ thuật, thể thao của sinh viên như múa, hát, bóng chuyền, bóng đá… không thể thiếu hoạt động làm việc nhóm Thực tế cho thấy, thành công của nhóm phụ thuộc vào tinh thần và trách nhiệm mỗi thành viên Những đội múa, hát không thể có một màn trình diễn xuất sắc nếu như có những thành viên làm “kẻ hủy diệt”, “kỳ đà” cản trở, thiếu nhiệt tình, không có ý thức làm việc Trong học tập và ra ngoài xã hội, làm việc nhóm để mục tiêu đạt được hiệu quả thì cần thành thạo kỹ năng làm việc nhóm

Hình 1: Một hình “ cầu treo” được hàng triệu con kiến tạo ra để săn mồi

Sở dĩ đàn kiến phải tạo một hình “cầu treo” để di chuyển, bởi lẽ chúng không thể tha con mồi ở tư thế ngược xuống dưới đây Còn với cấu trúc “cầu treo” được tạo nên từ đàn kiến, chúng có thể vừa tha mồi vừa di chuyển được dễ dàng hơn.Từ sự thông minh và

hợp tác tốt của đàn kiến ta có thể thấy năng lực hợp tác là một trong những năng lực quan trọng của con người trong xã hội hiện đại Chính vì vậy phát triển năng lực hợp tác từ trong trường học đã trở thành một xu thế của giáo dục trên thế giới cũng như ở Việt Nam Giáo dục và rèn luyện kỹ năng sống cho sinh viên nói chung, trong đó có kỹ năng làm việc nhóm là việc làm cần thiết và đang được chú trọng hiện nay tại các trường cao đẳng, đại học

Làm việc nhóm có ý nghĩa rất lớn đối với sinh viên Trong quá trình học tập, hoàn thành bài tập, nhiệm vụ nghiên cứu, áp dụng hình thức làm việc nhóm giúp làm giảm áp lực về mặt kiến thức, vì khi thu thập được nhiều thông tin, ý tưởng, thắc mắc, khó khăn cùng nhau giải quyết sẽ giúp đẩy nhanh quá trình học tập tiếp thu kiến thức nhanh hơn khi tự học, tự giải quyết vấn đề Làm việc nhóm sẽ tập trung vào thế mạnh của từng người và bổ sung cho nhau, các thành viên có thể kiểm tra chéo lẫn nhau để phát hiện, khắc phục cho nhau những lỗi sai, không cần tới giảng viên hướng dẫn

Rời giảng đường, trong môi trường làm việc, kỹ năng làm việc nhóm được rèn luyện từ hồi còn là sinh viên là một trong những yếu tố quan trọng, quyết định hiệu quả của một tập thể Thế kỷ 21 là kỷ nguyên của một nền kinh tế dựa vào kỹ năng, không ai

có thể làm gì một mình, mỗi chúng ta sinh ra trong một nhóm và không thể sống nếu không có nhóm Rất ít dự án có thể hoàn thành bởi một cá nhân Trên thế giới, có rất nhiều công ty thành công vang dội đến tận bây giờ như là Apple, Facebook, Microsoft gắn liền với những tên tuổi cá nhân nổi tiếng Steve Jobs, Bill Gate, Mark Zuckerbeg nhưng ít ai biết được phía sau những thành công đó là một đội nhóm cộng sự giỏi đồng hành, hỗ trợ phía sau tạo nên sức mạnh để có thể cạnh tranh trước tất cả các đối thủ Để

có một ý tưởng mới cho một đề tài nghiên cứu khoa học hay ý tưởng phát minh sáng tạo, thay vì phải làm việc một mình, làm việc tập thể có thể cùng nhau triển khai ý tưởng sẽ

dễ có một ý tưởng mới, độc, lạ hơn và sản phẩm sẽ giàu tính sáng tạo, mang tính tập thể

1.2Mục tiêu và mục đích nghiên cứu

- Nghiên cứu về ảnh hưởng hoạt động làm việc nhóm đến kết quả học tập của sinh viên đại học Quốc tế Hồng Bàng

- Nghiên cứu những nhân tố của hoạt động làm việc nhóm ảnh hưởng đến kết quả học tập của sinh viên và mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đó

- Đưa ra các đề xuất về các biện pháp nâng cao kỹ năng làm việc nhóm cho sinh viên

1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu là tất cả các sinh viên đại học Quốc tế Hồng Bàng

- Phạm vi nhiên cứu là trường đại học Quốc tế Hồng Bàng

1.4 Mục lục dự kiến của đề tài

Chương 1: Mở đầu (Đặt vấn đề, Tổng quan tài liệu, Mục đích, mục tiêu, đối tượng

và phạm vi NC)

Chương 2: Cơ sở lý thuyết

Chương 3: Nội dung nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu (Phương pháp triển khai để thu thập dữ liệu, phương pháp trình bày số liệu…)

Chương 4: Dự Kết quả và thảo luận

Chương 5: Kế hoạch thực hiện đề tài

CHƯƠNG II: CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2.1 Khái niệm

Theo từ điển Tiếng Việt, nhóm là tập hợp những cá thể lại với nhau theo những nguyên tắc nhất định [1]

Theo Tâm lý học xã hội, nhóm là tập hợp những cá nhân thỏa mãn bốn yếu tố: có từ hai thành viên trở lên; có thời gian làm việc chung với nhau nhất định; cùng chia sẻ hay thực hiện chung một nhiệm vụ hay một kế hoạch để đạt đến các mục tiêu mà cả nhóm kỳ vọng; hoạt động theo những nguyên tắc chung của nhóm [2]

Kỹ năng làm việc nhóm là khả năng cá nhân biết chia sẻ trách nhiệm, biết cam kết và cùng làm việc có hiệu quả với những thành viên khác trong nhóm [3]

Khi làm việc nhóm, cần lưu ý một số nguyên tắc sau:

- Nguyên tắc phân công và tổ chức công việc trong nhóm: Cần đảm bảo nguyên tắc tập trung dân chủ trong quản lý và làm việc nhóm; phân công nhiệm vụ rõ ràng, phù hợp nhằm phát huy tối đa năng lực tiềm tàng và vai trò của mỗi cá nhân trong nhóm; xác định rõ trách nhiệm, quyền hạn của các thành viên trong nhóm; phát huy tốt vai trò của trưởng nhóm; đảm bảo công bằng, dân chủ trong phân phối quyền lợi giữa các thành viên trong nhóm; phân công và tổ chức công việc luôn hướng tới mục tiêu của nhóm

- Nguyên tắc giao tiếp ứng xử trong nhóm: Tôn trọng lẫn nhau; biết lắng nghe; tạo sự đồng thuận; chia sẻ trách nhiệm và hợp tác với tinh thần đồng đội…[4]

Khi làm việc nhóm, với sự tham gia, phối hợp của các giác quan như: tai nghe, miệng nói, mắt nhìn, tay hành động thì việc ghi nhớ sẽ dễ dàng hơn Đồng thời làm việc nhóm còn giúp sinh viên hình thành và áp dụng các kỹ năng sống vào thực tế như: kỹ năng lắng nghe, thuyết trình, giải quyết vấn đề, quản lý cảm xúc, quản lý thời gian… Để có thể làm việc nhóm hiệu quả, cần vận dụng, phối hợp nhiều kỹ năng sống khác như: kỹ năng tự nhận thức bản thân, giao tiếp, xác định nhiệm vụ, lập kế hoạch, đảm nhận trách nhiệm, lắng nghe tích cực, thể hiện sự cảm thông, ra quyết định, giải quyết mâu thuẫn, kiên định, kiềm chế cảm xúc, thuyết trình, quản lý thời gian, tư duy phê phán…[3]

Tuy nhiên, làm việc nhóm không chỉ đơn giản là mỗi thành viên được phân nhiệm vụ phù hợp với chuyên môn rồi làm việc riêng biệt hoặc làm việc dưới sự chỉ đạo của một người lãnh đạo, mà còn là tập hợp những cá nhân có các kỹ năng bổ sung cho nhau,cùng đặt ra mục tiêu và cùng cam kết chịu trách nhiệm thực hiện mục tiêu chung đó Vì thế các thành viên trong nhóm cần có sự tương tác, phối hợp, cộng tác với nhau và với trưởng nhóm để đạt hiệu quả cao trong công việc

2.2 Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước

Có nhiều định nghĩa khác nhau về hoạt động “teamwork”, hay còn gọi là làm việc nhóm Scarnati (2001) cho rằng: “Teamwork is a co-operative process that allows ordinary people to achieve extraordinary results” (tạm dịch: Làm việc nhóm là một quá trình hợp tác giúp những người bình thường đạt được những kết quả phi thường) Còn Harris (1996) giải thích rằng làm việc nhóm là khi “các thành viên hợp tác với nhau theo

đuổi mục tiêu chung, qua đó phát huy được thế mạnh cá nhân và phát triển mối quan hệ theo hướng có lợi cho tất cả”

Có nhiều cách tiếp cận nghiên cứu về hiệu quả đội nhóm, phổ biến nhất là xem khái niệm này như đầu ra (output) của một quá trình làm việc theo mô hình dạng IPO (Hình 1) Mcgrath (1964) là người đưa ra mô hình IPO (Input- Process- Output) đầu tiên về hiệu quả nhóm Mô hình dạng này được đánh giá là nhấn mạnh được tính quy luật của quá trình làm việc nhóm so với các mô hình dạng chỉ có các biến độc lập tác động lên một biến phụ thuộc duy nhất là hiệu quả nhóm

Hình 2: Khung nghiên cứu hiệu quả đội nhóm dạng IPO

Quá trình này gồm 3 giai đoạn rõ ràng: (i) Thu nhận các yếu tố đầu vào, (ii) Vận hành nhóm, (iii) Sinh ra kết quả Cách đo lường hiệu quả nhóm phổ biến hơn cả là coi nó như một khái niệm đa hướng vì nó có thể được đo lường bằng nhiều tiêu chí Theo Mcgrath (1984), hiệu quả nhóm được đánh giá bằng thành tích và khả năng tồn tại trong các điều kiện hoàn cảnh khác nhau của nhóm Theo Mohrman (1995), hiệu quả nhóm được đo bằng sản lượng (khối lượng công việc hoàn thành), mức độ gắn bó với nhau và

sự hài lòng của thành viên về nhóm; còn theo Cooney (2004), hiệu quả nhóm được xét trên thành tích và chất lượng sống của thành viên (thường là trong doanh nghiệp)… Trong mô hình nghiên cứu đánh giá hiệu quả nhóm, Hackman (1983) sử dụng 3 nhóm yếu tố đầu vào gồm: yếu tố cá nhân, yếu tố tập thể và yếu tố môi trường tác động tới quá trình tương tác trong nhóm Đây được xem là mô hình mẫu mực nhất để đánh giá quá trình làm việc nhóm một cách toàn diện Kết quả nghiên cứu của Hackman đã chỉ ra cả 3 nhóm yếu tố đầu vào đều có tác động tích cực tới hiệu quả nhóm Dựa trên khung nghiên cứu cơ sở của Hackman, nhiều nghiên cứu về sau cũng tiến hành kiểm định lại các giả thuyết, tuy nhiên lựa chọn các biến đầu vào có sự khác nhau

Tại Việt Nam, khối lượng bài nghiên cứu về hiệu quả đội nhóm theo khung nghiên cứu dạng IPO không nhiều Trong các nghiên cứu trước đây được nhóm tác giả tìm hiểu, chỉ có 3 nghiên cứu sử dụng khung nghiên cứu này, trong đó có tác giả Huỳnh Thị Minh

Châu (2015) với chủ đề “Mô hình lý thuyết về hiệu quả đội nhóm trong doanh nghiệp Việt Nam” Các nghiên cứu còn lại chủ yếu là theo mô hình truyền thống gồm các biến độc lập tác động lên 1 biến phụ thuộc là hiệu quả nhóm Bên cạnh đó, các biến được lựa chọn trong mô hình khá nhiều, cụ thể, trong bài nghiên cứu về hiệu quả đội nhóm trong doanh nghiệp nói trên, tác giả Huỳnh Thị Minh Châu đã sử dụng tổng cộng 25 biến cho yếu tố đầu vào Tuy đã có sự kế thừa từ những nghiên cứu nước ngoài đồng thời có lựa chọn, bổ sung, việc sử dụng nhiều biến độc lập như vậy có thể gây khó khăn cho quá trình thực hiện nghiên cứu, dẫn đến thiếu tính chọn lọc

2.3 Các yếu tố ảnh hưởng

Chất lượng của một dự án phụ thuộc rất nhiều vào kỹ năng và kinh nghiệm của nhóm trưởng, hiệu quả làm việc nhóm và sự đóng góp, phương pháp làm việc nhóm của nhóm nói chung và của từng thành viên nói riêng (Takim và cộng sự, 2003) Bên cạnh

đó, sự thành công của dự án không thể thiếu sự đóng góp, động lực, khả năng của nhóm làm dự án, tính nhất quán trong ý kiến và khả năng của thành viên nhóm (Ashley

và cộng sự, 1987)

Theo nhận định thực tiễn của chúng tôi, một dự án nhóm có kết quả tốt thường có các thành viên có trách nhiệm, có kiến thức và kỹ năng kỹ thuật liên quan đến việc thực hiện dự án Khi thực hiện dự án cần duy trì tốt trạng thái nhóm, vậy nên một nhóm cần phải như một thể thống nhất, thống nhất từ phương pháp làm việc, mục tiêu và hạn chế xung đột

Yếu tố về nhân tố lãnh đạo:

Harris (2003) khẳng định rằng, trong giai đoạn hình thành, yếu tố vô cùng quan trọng có thể quyết định thành công của nhóm là lựa chọn người lãnh đạo (Leader) và cần đảm bảo sự tôn trọng của các thành viên Lãnh đạo cần hiểu rõ vai trò cũng như điểm mạnh, điểm yếu của các thành viên trong nhóm để từ đó truyền đạt kế hoạch một cách tốt nhất Lãnh đạo cũng là người có trách nhiệm giám sát và theo dõi tiến trình công việc, chú ý tới các vấn đề phát sinh để kịp thời giải quyết những sai sót có thể làm hỏng hiệu suất của nhóm

Yếu tố về kiến thức và kỹ năng:

Kiến thức (Knowledge) là mức độ hiểu biết của cá nhân, thường bao gồm kiến thức chuyên môn (kiến thức có liên quan trực tiếp đến công việc) và kiến thức xã hội (tính sáng tạo, khả năng tư duy logic) Katzenbach & Smith (1993) khẳng định rằng, nhờ

có kiến thức mà “các thành viên trong nhóm có thể trình bày ý kiến của mình một cách rõ ràng, tích cực lắng nghe và đưa ra những gợi ý hữu ích cho người khác”

Kỹ năng (Skill) bao gồm khả năng vận dụng kiến thức cũng như kinh nghiệm sử dụng kiến thức đó vào công việc Kỹ năng cũng được chia thành kỹ năng chuyên môn (kỹ năng liên quan trực tiếp đến công việc) và kỹ năng xã hội, hay còn gọi là kỹ năng mềm Parrish (2001) đã lập luận rằng, một nhóm cần phải có các kỹ năng bổ trợ như kỹ năng chuyên môn cũng như kỹ năng giao tiếp giữa các cá nhân, giải quyết vấn đề và ra quyết định để có thể làm việc tốt cùng nhau Dựa trên nhiều nghiên cứu trước đó, người ta đã xác định rằng: kỹ năng mềm có phần quan trọng hơn cả kỹ năng chuyên môn và là yêu cầu cần thiết để làm việc nhóm thành công

Yếu tố về sự hợp tác và con người:

Cụ thể là các sinh viên trong một nhóm phải có trách nhiệm hợp tác và hỗ trợ bù trừ cho nhau để cùng phát triển, và mỗi con người phải cùng nhau góp ý kiến tạo nên các

ý tưởng và hoàn thành nhiệm vụ vủa bản thân đúng vai trò trong nhóm.Các thành phải có trách nhiệm và mang một tinh thần tự giác đóng góp ý kiến giúp nhóm hoàn thành tốt công việc

2.4 Mô hình nghiên cứu

Sơ đồ 1: Mô hình nghiên cứu Các yếu tố ảnh hưởng đến kỹ năng làm việc nhóm của sinh viên:

Trường hợp nghiên cứu tại trường ĐH quốc tế Hồng Bàng

Mô hình nghiên cứu được phát triển dựa trên khung nghiên cứu hiệu quả đội nhóm có 3 nhóm yếu tố đầu vào, trong đó: Nhóm yếu tố nhân tố lãnh đạo; Nhóm yếu tố kỹ năng và kiến thức; Nhóm yếu tố sự hợp tác và con người

CHƯƠNG III: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN

CỨU 3.1 Nội dung nghiên cứu

3.1.1 Yếu tố 1: Nhân tố lãnh đạo

Xét cho cùng, nhóm trưởng cũng là một thành viên của nhóm như tất cả những người khác, tuy nhiên công việc của một nhóm có đạt được hiệu quả hay không, mối quan hệ giữa các thành viên trong nhóm thế nào lại chịu ảnh hưởng lớn từ phong cách làm việc của người lãnh đạo này Ngoài yếu tố năng lực, kinh nghiệm chuyên môn, cách thức giao tiếp, cư xử, cách ra quyết định, giải quyết vấn đề, thói quen … tạo nên phong cách của con người và đây chính là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp tới nhóm Một trưởng nhóm không chỉ cần những hiểu biết nhất định về mặt chuyên môn mà phải có những kỹ

Hiệu quả nhóm

Nhân tố lãnhđạo

Kỹ năng và kiến

thức

Sự hợp tác và con người

năng cốt yếu khác Đặc biệt trong quá trình học tập trực tuyến yếu tố lãnh đạo càng quan trọng và cần thiết hơn cả để hoạt động làm việc nhóm đạt được hiệu quả tốt nhất

3.1.2 Yếu tố 2: Kỹ năng và kiến thức

Phần lớn các bạn sinh viên cho rằng cả kiến thức chuyên ngành và kỹ năng đều ảnh hưởng tới quá trình làm việc nhóm Không chỉ vậy thái độ tích cực sẵn sàng học hỏi trau dồi kiến thức cho chính bản thân cũng là một nhân tố tác động đến quá trình làm việc nhóm Vậy có thể thấy rõ ràng kiến thức và kỹ năng đều đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong quá trình làm việc nhóm của sinh viên Do đó không chỉ nâng cao kiến thức chuyên môn mà kỹ năng cũng cần phải rèn luyện, nâng cao cho sinh viên khi làm việc nhóm

3.1.3 Yếu tố 3: Sự hợp tác và con người

3.2 Phương pháp nghiên cứu

3.2.1 Thu thập dữ liệu

Cách thu thập dữ liệu của bảng khảo sát là 100% gián tiếp được thực hiện bằng cách gửi bảng câu hỏi qua Google Form đến những người thực hiện khảo sát trong phạm vi trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng

Hình 3: bảng thống kê khảo sát

3.2.2 Xử lý dữ liệu

- Kiểm định độ tin cậy nhân tố Cronbach’s Alpha: Nhân tố đạt yêu cầu về độ tin cậy khi

+ Hệ số tương quan biến tổng> 0,3 + Các hệ số của biến quan sát> 0,6 + Sig> 0.05

3.2.3 Bảng thiết kế câu hỏi

Giới tính của bạn là gì? (câu hỏi chung)

Bạn là sinh viên năm mấy?(câu hỏi chung)

Bạn có thường xuyên làm việc nhóm không?( câu hỏi chung)

-Yếu tố 1: nhân tố lãnh đạo

+Bạn có đồng ý rằng nhóm trưởng cần được bầu chọn theo năng lực không?

+Bạn có đồng ý rằng nhóm trưởng phải có trách nhiệm với nhóm không?

+ Bạn có đồng ý với ý kiến “một nhóm trưởng không tốt sẽ ảnh hưởng đến quá trình làm việc của nhóm” không?

+ Bạn có đồng ý với quan điểm rằng: "Một nhóm trưởng cần phải có tố chất lãnh đạo để có thể vận hành một nhóm phát triển trong học tập lẫn các dự án của nhóm" không?

-Yếu tố 2: Kỹ năng và kiến thức

+Bạn có đồng ý rằng kiến thức chuyên môn rất quan trọng trong quá trình làm việc nhóm không?

+Bạn có đồng ý rằng kỹ năng tin học rất cần thiết trong quá trình làm việc nhóm không?

+Bạn có đồng ý với việc mỗi cá nhân phải rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm trong học tập không?

+Bạn có đồng ý với quan điểm “khi làm việc nhóm mỗi cá nhân cần phải có đầy

đủ kiến thức và kỹ năng cần thiết cho hoạt động nhóm” không?

-Yếu tố 3: Sự hợp tác và con người

+ Bạn có đồng ý rằng mỗi cá nhân phải nhiệt tình và hòa đồng khi làm việc với nhóm không?

+ Bạn có đồng ý giúp đỡ thành viên cùng nhóm trong quá trình làm việc nhóm không?

+ Bạn có đồng ý rằng hoàn thành trách nhiệm của bản thân là điều kiện tiên quyết khi làm việc nhóm không?

+ Bạn đồng ý với việc lựa chọn nhóm phù hợp với bản thân là rất quan trọng phải không?

3.3 Thống kê mô tả:

3.3.1 Đánh giá thang đo

Nhóm sử dụng hệ số tin cậy Cronbanh’s Alpha để đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến kỹ năng làm việc nhóm của sinh viên Kết quả phân tích qua phần mềm SPSS như sau:

Hình 4: bảng đánh giá thang đo của yếu tố lãnh đạo

-Kết luận: hệ số Cronbanh’s Alpha là 0.675 > 0.6 và hệ số tương quan biến là hệ

số Corrected Item của yếu tố nhân tố lãnh đạo 1,2,3 lần lượt là 0.533, 0.491, 0.490 > 0.3 vậy biến này đạt tiêu chuẩn và được sử dụng trong mô hình