Khảo sát về nhận thức, hành vi và thái độ của sinh viên trường đại học tại tp hcm về cộng đồng lgbt

Các nhóm LGBT ngày càng xuất hiện nhiều ở Việt Nam và trên thế giới. Cảm xúc, tình cảm hay xu hướng tính dục là những thứ chúng ta không thể quyết định hoặc kiểm soát được. Từ bé, chúng ta đã mơ hồ cho rằng cảm xúc, tình cảm chỉ thuộc về người khác giới, gia đình là kết tinh tình cảm của hai người một nam, một nữ. Dần dần, chúng ta lại phát hiện ra rằng tình yêu cũng có thể đến từ hai người cùng giới và nhận ra rằng một số người không bao giờ hài lòng với giới tính của mình. Mặc dù thuật ngữ “LGBT” không còn quá mới mẻ đối với rất nhiều người, nhưng cách nhìn nhận của chúng ta vẫn có rất nhiều ý kiến trái chiều về họ rằng đó là một căn bệnh hơn là một xu hướng tính dục. Do đó, những người trong cộng đồng này thường bị phân biệt đối xử và phải chịu những thành kiến nặng nề, thái độ chê bai.

Đề tài: Khảo sát về nhận thức, hành vi và thái độ của sinh viên trường Đại học tại TP

HCM về cộng đồng LGBT

CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU 1.1 Đặt vấn đề

Trong một thập kỷ trở lại đây, Việt Nam đã có một số bước tiến theo chiều hướng tích cực trong việc đẩy mạnh phát triển quyền của giới LGBT, có thể kể đến như huỷ bỏ việc nghiêm cấm các hoạt động tổ chức hôn lễ giữa những người đồng giới, đáp ứng không gian cho các tổ chức phi chính phủ, cộng đồng LGBT và các phương tiện truyền thông được tham gia đóng góp ý kiến và thảo luận về các chủ đề liên quan đến quyền của LGBT, nâng cao ý thức, thái độ và hạn chế sự phân biệt, kỳ thị giới tính trong xã hội Năm 2012 là một bước tiến dành cho cộng đồng LGBT tại Việt Nam khi truyền thông đưa nhiều tin tức với thái độ tích cực dành cho giới này Sự ra đời của các tổ chức dành cho LGBT và hoạt động rộng rãi tại các tỉnh thành đã giúp xã hội có cái nhìn thoáng hơn về giới này [1]

Trong những năm vừa qua, bên cạnh sự phát triển của cộng đồng LGBT ở nhiều quốc gia trên toàn cầu thì cộng đồng LGBT tại Việt Nam hiện nay cũng đang từng bước tiếp tục phát triển Trước đây, đồng tính là một vấn đề tế nhị, nhạy cảm, bị xem như là một tệ nạn xã hội cần phải loại trừ thì ngày nay, đồng tính đang dần được nhìn nhận một cách bình thường hơn Một vài năm trở lại đây, nhiều người đồng tính không chỉ dũng cảm công khai xu hướng tính dục thật sự của mình mà còn lên tiếng khẳng định và bảo vệ quyền lợi của mình nói riêng

và cả cộng đồng LGBT nói chung Mặc dù xã hội đã có những cái nhìn tích cực và cởi mở hơn thì cộng đồng người đồng tính vẫn hay phải đối mặt với sự kỳ thị, xa lánh Đặc biệt, khi các phương tiện đại chúng đã bắt đầu khai thác chủ đề này trên nhiều phương tiện khác nhau thì chủ đề về cộng đồng LGBT càng nhận được những ý kiến trái chiều từ dư luận Những người thuộc giới tính thứ ba tại Việt Nam thường xuyên phải đối mặt với việc kỳ thị và sự ghét bỏ từ những người xung quanh, thậm chí là từ gia đình và bạn bè Sự phân biệt đối xử và những định kiến cay nghiệt đã khiến cho những thành viên LGBT lâm vào các bệnh về mặt tâm lý, điển hình như là bệnh trầm cảm, nguy cơ cao dẫn đến tự sát Theo số liệu của Tổ chức Phòng chống tự tử Hoa Kỳ thì 4,6 % dân số từng có hành vi muốn kết thúc cuộc sống của

mình và con số này lại tiếp tục tăng lên khoảng 10 - 20% ở nhóm người đồng tính, song tính

và 41% ở nhóm người chuyển giới Vậy con số này cho thấy cứ 10 người chuyển giới thì đã

có khoảng 4 người đã từng có ý định tự sát Theo Khảo sát Sức khỏe Tâm thần Thiếu niên LGBT Quốc gia năm 2020 của Dự án Trevor, 40% thanh thiếu niên đồng tính nữ, đồng tính nam, song tính, chuyển giới đã từng có hành vi muốn tự sát trong năm vừa qua 48% nói rằng

họ tự làm tổn thương bản thân và 46% nói rằng họ muốn điều trị nhưng không thể tiếp cận nó trong cùng một thời gian [2]

LGBT đã xuất hiện từ lâu nhưng chưa có nhà nghiên cứu hay tổ chức nào thực sự đi sâu và phân tích kỹ lưỡng Nhóm người LGBT luôn mặc cảm về số phận của mình, sợ xã hội lên án, ngại công khai Ở nước ta, chưa có nhiều thống kê cụ thể về số lượng người đồng tính, cộng với sự hiểu biết quá ít về LGBT, dẫn đến thái độ và quan điểm kỳ thị của các nhóm xã hội Các vấn đề của cộng đồng LGBT đang không được quan tâm đúng mực nên nhóm quyết định đầu tư thời gian để thực hiện nghiên cứu một cách tốt nhất [3]

Các nhóm LGBT ngày càng xuất hiện nhiều ở Việt Nam và trên thế giới Cảm xúc, tình cảm hay xu hướng tính dục là những thứ chúng ta không thể quyết định hoặc kiểm soát được Từ bé, chúng ta đã mơ hồ cho rằng cảm xúc, tình cảm chỉ thuộc về người khác giới, gia đình là kết tinh tình cảm của hai người một nam, một nữ Dần dần, chúng ta lại phát hiện ra rằng tình yêu cũng có thể đến từ hai người cùng giới và nhận ra rằng một số người không bao giờ hài lòng với giới tính của mình Mặc dù thuật ngữ “LGBT” không còn quá mới mẻ đối với rất nhiều người, nhưng cách nhìn nhận của chúng ta vẫn có rất nhiều ý kiến trái chiều về

họ rằng đó là một "căn bệnh" hơn là một xu hướng tính dục Do đó, những người trong cộng đồng này thường bị phân biệt đối xử và phải chịu những thành kiến nặng nề, thái độ chê bai [3]

1.2 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu của nghiên cứu chính là hiểu rõ hơn về nhận thức, thái độ và suy nghĩ của sinh viên trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng đối với cộng đồng LGBT Đồng thời qua bài nghiên cứu bổ sung những kiến thức còn thiếu hụt và nâng cao sự hiểu biết của sinh viên trường đối với giới này cũng như phần nào giúp cộng đồng LGBT có thêm dũng cảm để hoà

2

nhập với xã hội, làm giảm các nguy cơ mắc bệnh về mặt tâm lý, điển hình như là bệnh trầm cảm, những tổn thương về tinh thần và thậm chí là tự sát

1.3 Phương pháp nghiên cứu

 Phương pháp thu thập dữ liệu phi thực nghiệm: thu thập dữ liệu bằng câu hỏi khảo sát

 Phương pháp phân tích tài liệu: Bài báo cáo có sử dụng một số tài liệu liên quan đến vấn đề nghiên cứu nhằm mục đích thu hoạch được những thông tin có chiều sâu và khoa học

 Phương pháp phân tích dữ liệu bằng phần mềm Excel, kiểm định Nova

 Trình bày thông tin dưới dạng bảng biểu

1.4 Giới hạn đề tài

 Phạm vi đối tượng: Sinh viên của trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng

 Phạm vi không gian: Nghiên cứu được thực hiện tại trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng

 Phạm vi thời gian: từ ngày 19/10/2022 đến ngày 5/11/2022

1.5 Cấu trúc đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo; bài báo cáo bao gồm:

Chương 1: Mở đầu (Đặt vấn đề, mục tiêu nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, giới hạn đề tài, cấu trúc đề tài)

Chương 2: Tổng quan tài liệu và phương pháp luận (Cơ sở lý thuyết, lược khảo tài liệu)

Chương 3: Nội dung nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu

Chương 4:

Chương 5:

CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU+ PHƯƠNG PHÁP LUẬN

2.1 Cơ sở lý thuyết

2.1.1 Tổng quan về cộng đồng LGBT

Thế giới ngày càng trở nên cởi mở hơn, hiện đại hơn khi con người đã và đang được sống là chính mình với mục tiêu cao cả là hướng đến hạnh phúc Không ai sinh ra có quyền được lựa chọn giới tính của mình, do đó những cá nhân trong cộng đồng LGBT vô cùng xứng đáng nhận được sự tôn trọng và cảm thông trong xã hội ngày nay

LGBT là tên gọi chính thức của cộng đồng những người có giới tính đặc biệt, được xác nhận vào năm 1990 Cộng đồng này bao gồm: đồng tính nam, đồng tính nữ, song tính, chuyển giới Đây là thuật ngữ miêu tả khuynh hướng tình dục của một cá nhân, nghĩa là những người

có sự hấp dẫn về tình yêu và tình dục với những người cùng giới tính [4] Biểu tượng nổi tiếng và phổ biến nhất của cộng đồng LGBT chính là lá cờ lục sắc Sáu màu trên lá cờ lục sắc đại diện cho cầu vồng, tượng trưng cho sự đa dạng của cộng đồng cũng như thể hiện sự tự tin của những thành viên LGBT Màu đỏ đại diện cho dũng khí; màu cam đại diện cho nhận thức

và những khả năng; màu vàng thể hiện những thách thức; màu lục thể hiện sự phấn đấu; màu lam là niềm tin và hy vọng; màu tím là sự hòa hợp, đoàn kết Lá cờ đa sắc màu này gửi gắm thông điệp tất cả mọi người đều có quyền bình đẳng, được sống tự do và hạnh phúc, được yêu thương, được sống là chính mình [5] Cộng đồng LGBT bao gồm:

 L (Lesbian - Đồng tính nữ): Lesbian hoàn toàn bình thường như những người phụ nữ khác về cơ quan sinh dục, tâm lý và sinh học Họ thường bị hấp dẫn về mặt tình yêu lẫn tình dục bởi người cùng giới

 G (Gay - Đồng tính nam): Gay có khuynh hướng tình dục hoặc cảm xúc về mặt tâm hồn giữa hai người nam với nhau Họ thường bị thu hút về thể xác lẫn tâm hồn bởi người nam cùng giới

 B (Bisexual - Lưỡng tính/Song tính): Là những người bị thu hút về mặt tình yêu lẫn tình dục với cả nam lẫn nữ Dù bạn tình là nam hay nữ thì họ cũng có thể yêu và quan hệ tình dục, những Bisexual thường không rõ ràng về khuynh hướng thích giới nào hơn

4

 T (Transgender - Chuyển giới): Một thuật ngữ để chỉ một người về mặt sinh học thuộc giới tính này nhưng tâm lý lại tự nhận thức bản thân là người thuộc giới tính còn lại, họ thường muốn muốn phẫu thuật chuyển giới để được là giới tính trong con người họ

2.1.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến nhận thức của giới trẻ về cộng đồng LGBT

a Ảnh hưởng từ yếu tố xã hội

Trong thực tế, rất nhiều ý kiến cho rằng cộng đồng LGBT bao gồm những người mắc bệnh tâm lý, tâm thần và không tuân thủ theo chuẩn mực của xã hội Điều này xuất phát từ những quan điểm và nhận thức sai lệch của những người vẫn chưa hiểu rõ về người đồng tính Thạc sĩ Nguyễn Thị Thanh Tùng đã chia sẻ rằng, “Trước đây, khi nhận thức của xã hội về LGBT không đầy đủ, nhiều người vẫn xem LGBT là bệnh nhưng bắt đầu từ năm 1990 thì tổ chức Y tế thế giới - WHO đã loại LGBT ra khỏi danh sách bệnh tâm thần Như vậy, LGBT không khác gì những người dị tính khác trong xã hội” [5] Đồng tính hoàn toàn không phải là một căn bệnh hay là tệ nạn xã hội cần phải được bài trừ Sự xa lánh và phân biệt đối xử từ môi trường xung quanh trong cuộc sống hàng ngày đã khiến nhiều LGBT không được sống

và nhìn nhận một cách bình thường như những người dị tính khác trong xã hội; nếu muốn sống đúng với bản thân mình thì phải sống lén lút, giấu diếm; thậm chí, một số thành viên LGBT còn tự cho rằng bản thân mình không đáng phải sống, là rác rưởi Đó cũng chính là lý

do mà nhiều người thuộc giới tính thứ ba đã lựa chọn cuộc sống khép kín, không dám mở lòng với người khác, chỉ dám ra ngoài vào ban đêm, làm việc chung với những người cũng thuộc cộng đồng LGBT như mình Nhận thức lệch lạc và những quan niệm cổ hủ của nhiều người về giới tính và xu hướng tính dục của nhiều người đã dẫn đến sự cô lập và kỳ thị đối với người đồng tính trong xã hội Nhiều người thuộc cộng đồng giới tính thứ ba vì quá tủi thân, đau khổ, phải chịu đựng những vết thương về thể xác lẫn tinh thần mà họ đã chấp nhận đánh đổi cả mạng sống chỉ để tìm lại sự bình yên Vấn đề kỳ thị và phân biệt đối xử cộng đồng LGBT không chỉ xảy ra tại một đất nước nhiều thành kiến như Việt Nam mà còn xảy ra

ở một vài nước khác trên thế giới, điển hình như Nga Với việc ban hành đạo luật cấm “tuyên truyền đồng tính luyến ái” thì nước Nga đã nhanh chóng trở thành quốc gia ít thân thiện với

người đồng tính nhất trong toàn bộ châu Âu Đạo luật mới này đã làm cho cuộc sống của người LGBT tại quốc gia lớn nhất thế giới này trở nên vô cùng khốn khổ [7]

b Ảnh hưởng từ yếu tố gia đình

Không ai có quyền được lựa chọn giới tính và cha mẹ khi sinh ra nhưng mỗi người đều

có quyền được sống đúng, sống thật với giới tính và xu hướng tính dục của mình Thách thức lớn nhất mà cộng đồng LGBT phải đối mặt chính là việc thú nhận về giới tính thật của mình với gia đình Các chuyên gia tâm lý đều có nhận định chung rằng: nếu gia đình quá cố gắng thay đổi xu hướng tính dục của con cái thì sẽ tạo nên những ảnh hưởng xấu đến sức khoẻ tinh thần của người thuộc giới tính thứ ba [8] Những thành viên LGBT chỉ mong muốn được gia đình thừa nhận, thông cảm và bao dung nhưng không phải gia đình nào cũng đủ can đảm để

có thể chấp nhận sự thật này Chúng ta cũng nên thông cảm cho cha mẹ mình, tuy nhiên các bậc cha mẹ cũng nên học cách thấu hiểu và đồng cảm cho nỗi lòng của con Nếu như những người con đã có thể vượt qua được mặc cảm để thổ lộ với cha mẹ thì cha mẹ hãy dùng những góc nhìn bao dung hơn để chấp nhận con, bởi lẽ không có người làm cha làm mẹ nào không mong muốn con cái của mình được hạnh phúc

c Ảnh hưởng từ những quan điểm của bản thân

Có lẽ từ sự thiếu đồng cảm, bao dung của các bậc cha mẹ hoặc các hành động phân biệt đối xử, xa lánh từ xã hội đã góp phần hình thành nên sự tự kỳ thị chính bản thân mình của các thành viên LGBT Đôi khi, chính họ đang vô thức trải qua chứng “Tự kỳ thị tính dục” (Internalized Queerphobia) mà không hề hay biết “Tự kỳ thị tính dục” là thuật ngữ được dùng để chỉ những người thuộc cộng đồng LGBT có cảm giác ghê tởm, ghét bỏ bản thân cũng như những người đồng tính khác vì khuynh hướng tính dục khác biệt Tự kỳ thị tính dục tự hình thành trong tiềm thức khi phải tiếp xúc với những tiêu chuẩn về dị tính và thành kiến cay nghiệt đối với giới tính thứ ba [9] Chuẩn mực truyền thống trong xã hội cho rằng chỉ có nam

và nữ mới được yêu nhau nên những người “lệch chuẩn” sẽ bị xem như là khác người, làm trái với tự nhiên Quy chuẩn này đã được truyền từ thế hệ này sang thế khác và làm ảnh hưởng đến quan điểm, nhận thức của những thành viên LGBT

2.2 Lược khảo tài liệu (3 bài báo trong 1 trang)

Bài báo 1: Định kiến, kỳ thị và phân biệt đối xử với cộng đồng LGBT ở Việt Nam

6

 Mục tiêu: Tìm hiểu quan điểm của công chúng về giới LGBT, phong trào và quyền lợi của người LGBT thông qua những thảo luận xoay quanh vấn đề

 Phương pháp nghiên cứu: Sử dụng phương pháp nghiên cứu khoa học định tính, nghiên cứu phân tích nội dung văn bản và phỏng vấn sâu

 Kết quả: Cho thấy thái độ và cảm xúc đối với cộng đồng LGBT phần lớn xuất phát từ định kiến giới, nhưng cũng có trường hợp đã trải qua những trải nghiệm tiêu cực với giới này Nghiên cứu này cho thấy thái độ, quan điểm của công chúng đối với người LGBT có thể mang nhiều sắc thái Có người không ưa thích người LGBT nhưng vẫn cho rằng họ có quyền được đối xử bình đẳng, có người không ưa thích phần lớn người LGBT nhưng vẫn tôn trọng và yêu quý một số ít người LGBT mà họ cho là đáng mến Có người không ủng hộ LGBT nhưng vẫn ủng hộ hôn nhân đồng giới vì cho rằng đó là quyền tự do cá nhân, có người không ủng hộ hôn nhân đồng giới nhưng lại ủng hộ người LGBT nhận con nuôi

Bài báo 2: Thay đổi thái độ của xã hội đối với cộng đồng LGBT ở Việt Nam

 Mục tiêu: Mô tả sự thay đổi của xã hội đối với cộng đồng giới tính thứ ba ở Việt Nam trong thập kỷ vừa qua

 Phương pháp nghiên cứu: Sử dụng các nguồn thông tin thứ cấp từ các tổ chức Quốc tế như UNDP, ICS, ISEE, …

 Kết quả: Thái độ của xã hội đối với những vấn đề LGBT đã thay đổi theo hướng tích cực và cởi mở hơn Tuy nhiên, định chuẩn hóa dị tính vẫn còn tồn tại song song với việc bình thường hoá đồng tính luyến ái ở Việt Nam

Bài báo 3: Thái độ của những sinh viên đại học, cao đẳng đối với cá nhân thuộc cộng đồng LGBT

 Mục tiêu: Nâng cao kiến thức và hành vi xã hội trong nỗ lực vô hiệu hoá sự kỳ thị, phân biệt đối xử dựa trên xu hướng tính dục

 Phương pháp nghiên cứu: Khảo sát 50 sinh viên đại học thuộc năm chuyên ngành khác nhau trong khuôn viên trường

 Kết quả: Tỷ lệ sinh viên nam có thành kiến đối với cộng đồng LGBT cao

CHƯƠNG 3: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3.1 Nội dung nghiên cứu:

Yếu tố thứ nhất ảnh hưởng đến nhận thức của sinh viên trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng đối với cộng đồng LGBT là yếu tố từ xã hội Trong thực tế, nhiều người cho rằng cộng đồng LGBT là những người bệnh hoạn, tâm thần, không theo chuẩn mực của xã hội Do đó vẫn tồn tại một nhóm cá nhân mang nhiều quan điểm và nhận thức sai lệch vì chưa hiểu rõ về cộng đồng này Cách nghĩ thông thường của xã hội cho rằng cộng đồng LGBT là “bệnh hoạn”,

“xấu xa”, “kỳ dị”,… chính vì những quan niệm đó dẫn đến việc họ không được sống đúng với bản thân, phải che giấu thân phận, bị cô lập, kì thị và phải chịu đựng những vết thương từ thể xác đến tinh thần

Yếu tố gia đình là yếu tố tiếp theo ảnh hưởng đến nhận thức của sinh viên trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng đối với cộng đồng LGBT Thách thức lớn nhất mà cộng đồng LGBT phải đối mặt chính là việc công khai giới tính thật của mình với gia đình Tuy nhiên thế hệ đi trước, đặc biệt là bậc cha mẹ vẫn còn cực kỳ ái ngại về xu hướng tính dục “không bình

thường” của những người trẻ hiện nay dẫn đến cộng đồng LGBT không cảm thấy được thông cảm và thấu hiểu trong trường hợp họ bị phản đối

Yếu tố cuối cùng ảnh hưởng đến nhận thức của sinh viên trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng đối với cộng đồng LGBT là những quan điểm từ chính bản thân mình Từ sự thiếu đồng cảm, phản đối gay gắt của các bậc phụ huynh cùng với sự phân biệt đối xử, xa lánh từ xã hội đã hình thành nên tâm lý tự ghét bỏ bản thân và xuất hiện chứng “Tự kì thị tính dục”

(Internalized Queerphobia) mà không hề hay biết (Thiếu những điều tích cực)

3.2 Phương pháp nghiên cứu:

3.2.1 Thu thập dữ liệu:

Dữ liệu được thu thập theo mô hình phi thực nghiệm dựa trên bảng câu hỏi khảo sát theo phương pháp thu thập dữ liệu và phân tích tài liệu

Bảng câu hỏi được xây dựng dựa trên sự tìm tòi, nghiên cứu về cộng đồng LGBT bao gồm 14 câu hỏi nhằm có được các thông tin về:

 Ý kiến cá nhân của sinh viên trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng đối với cộng đồng LGBT

 Sự hiểu biết của sinh viên trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng đối với cộng đồng LGBT

3.2.2 Cách thiết kế bảng câu hỏi:

Câu hỏi của bảng khảo sát được thiết kế dưới dạng câu hỏi có nhiều lựa chọn, câu hỏi đúng sai, câu hỏi bậc thang, câu hỏi đánh dấu tình huống theo danh sách

Yếu tố xã hội bao gồm các câu hỏi:

 “Bạn đã từng nghe hoặc từng thấy cụm từ "LGBT" hay "đồng tính", "song tính", "chuyển giới",… chưa?”

 “Nếu có, bạn đã từng nghe hay nhìn thấy ở đâu?”

 “Theo bạn, khuynh hướng tính dục ảnh hưởng thế nào đến công việc và học tập?”

 “Theo bạn, khuynh hướng tính dục ảnh hưởng thế nào đến tinh thần của mỗi người?”

Yếu tố gia đình bao gồm các câu hỏi:

 “Gia đình bạn có biết đến cộng đồng LGBT không?”

 “Quan điểm của thái độ của người thân trong gia đình bạn đối với cộng đồng LGBT?”

 “Nếu bạn là thành viên của cộng đồng LGBT, gia đình bạn sẽ phản ứng như thế nào khi bạn là một phần của cộng đồng này?”

Những quan điểm của bản thân gồm các câu hỏi:

 “Bạn có quen biết bất kỳ người nào là thành viên thuộc cộng đồng LGBT không?”

 “Quan điểm và thái độ của bạn đối với cộng đồng LGBT?”

 “Liệu bạn có muốn xây dựng một mối quan hệ tốt đẹp với những cá nhân thuộc cộng đồng LGBT?”

 “Theo bạn, yếu tố nào ảnh hưởng nhiều nhất đến nhận thức của giới trẻ về cộng đồng LGBT?”

10