Luận văn thiết kế và thử nghiệm tờ rơi và lịch treo tường về xử lý rác thải rắn hợp vệ sinh cho phụ nữ tại xã mỹ hưng, huyện mỹ lộc, tỉnh nam định năm 2007

Tại xã Mỹ Hưng, kiến thức của người dân về xử lý rác thải rắn hợp vệ sinh chỉđạt 38%, trong đó chỉ có 36% người dân kể được các bệnh mắc phải nếu rác không được xử lý hợp vệ sinh và 38%

QUÁCH THỊ NGỌC QUYÊN

KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP cử NHÂN Y TẾ CÔNG CỘNG

Đe tài: Thiết kế và thử nghiêm tờ rơi và lịch treo tường về xử lỷ rác thải rắn hợp vệ sinh cho phụ nữ tại xã Mỹ Hưng, huyện Mỹ Lộc,

tỉnh Nam Định - năm 2007.

Giáo viên hướng dân 1 Giáo viên hướng dân 2

Thạc sĩ: Trương Quang Tiến Thạc sĩ: Nguyễn Ngọc Bích

Ị

HÀ NỘI, 2007

Lời cảm ơn

Trong thời gian làm luận văn tại trường Đại học Y tê' Công cộng,

và thu thập số liệu tại xã Mỹ Hưng, Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định tôi đãnhận được sự giúp đỡ rất nhiệt tình từ các cơ quan, tập thể và các

cá nhân Tôi xin chân thành cảm ơn

Phòng đào tạo trường Đại học Y tế Công cộng

Các thầy (cô) bộ môn Nâng Cao Sức Khỏe - Trường Đại học Y

tế công cộng

Thạc sỹ Trương Quang Tiến - Giảng viên bộ môn Nâng caosức khỏe - Trường đại học Y tế Công cộng

Thạc sỹ Nguyễn Ngọc Bích - Hội y tế Công cộng

Các thầy cô đã trực tiếp hướng dẫn và cung cấp tài liệu cùng vớinhững kiến thức quý báu và tạo nhiều điều kiện thuận lợi cho tôihoàn thành luận văn này Ngoài ra tôi cũng gửi lời cảm ơn chânthành tới:

Hội phụ nữ, chủ tịch xã, cán bộ trạm y tế, y tế thôn và trưởngban văn hóa thông tin xã Mỹ Hưng, huyện Mỹ Lộc, tỉnh NamĐịnh đã cung cấp cho tôi rất nhiều thông tin quý báu để tôihoàn thành bài khóa luận

Nhóm sinh viên trường Đại học Y tế Công cộng thực tập tại

xã Mỹ Hưng, huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định

Toàn bộ tập thể, cá nhân ký túc xá trường Đại học Y tế Côngcộng đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi hoàn thành bài khóaluận

Hà Nội, ngày 21/05/2007.Sinh viên: Quách thị Ngọc Quyên

Cán bộ y tểHội đồng nhân dân Phổ thông trung học Phỏng vẩn sâu Thảo luận nhóm Trung học cơ sở

TÓM TẲT KHÓA LUẬN

Sự phát triển kinh tể của đất nước với tốc độ nhanh đã tạo ra sức ép đổi với môitrường sinh thái Trong các vấn đề cấp bách hiện nay ở nước ta thì vấn đề xử lý rác thảirắn sinh hoạt đang rất được quan tâm Hiện nay trong cả nước lượng rác thải rắn sinh hoạtphát sinh hàng ngày ước tính khoảng 21,828 tấn/ngày Rác thải không được xử lý hợp vệsinh sẽ ảnh hưởng rất lớn tới môi trường và sức khỏe của con người Tại xã Mỹ Hưng tìnhhình rác thải rắn không hợp vệ sinh đang là vấn đe cẩn được quan tâm Kiên thức củangười dân vê xử lý rác thâp (38%), 76% người dân không phân loại rác trước khi đem xử

lý, tỷ lệ người dân xử lý rác thải rắn hợp vệ sinh rất thấp (chiếm 38%) Trước thực trạngtrên nhóm nghiên cứu đã xây dựng ke hoạch can thiệp nhằm cung cấp kiến thức cho ngườidân ve phân loại và xử lý rác hợp vệ sinh Các sản phẩm truyền thông bao gồm: tờ rơi, ápphích, lich treo tường, bài phát thanh và tranh co động Trong đó tờ rơi và lịch treo tườngđược người dân yêu thích nhất Tờ rơi, lịch treo tường được thiết kế với hình thức đẹp, hấpdẫn và nội dung đơn giản, dễ hiếu, phù hợp với văn hóa và trình độ học vấn của phụ nữ tại

xã Mỹ Hưng Hai sản phẩm này được thử nghiệm trên đối tượng phụ nữ đã lập gia đình từ18-55 tuổi bằng phương pháp phỏng vẩn sâu và thảo luận nhóm, kết quả cho thấy: Hầu hếtphụ nữ được hỏi đều thích và cho rằng nội dung và hình thức tờ rơi và lịch treo tường hấpdẫn, gây sự chú ý của người xem, khuyến khích hành động, phù hợp với văn hóa địaphương và trình độ học vấn của phụ nữ xã Mỹ Hưng Họ sẵn sàng đưa tờ rơi cho ngườikhác xem và treo lịch nếu được phát Tuy nhiên cần phải hiệu chỉnh lại trước khi in ấn chophù hợp hơn Như vậy có thể đưa tờ rơi, lịch treo tường vào truyền thông để cung cấp kiếnthức cho người dân về cách xử lý rác hợp vệ sinh Qua đó góp phần nâng cao tỷ lệ ngườidân xử lý rác hợp vệ sinh tại xã Mỹ Hưng, huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định năm 2007

ĐẶT VÁN ĐỀ 1

MỤC TIÊU 3

Mục tiêu chung 3

Mục tiêu cụ thể 4

Chương 1 TÓNG QUAN TÀI LIỆU 4

1.1 Một sổ khái niệm dùng trong đề tài 4 1.2 Các vấn đề liên quan đến việc xử lý rác không hợp vệ sinh 4

1.3 Hiện trạng xử lý rác thải rấn không hợp vệ sinh 6

1.4 Truyền thông xừ lý rác thải rắn sinh hoạt hợp vệ sinh cho phụ nữ 8

1.5 Thiết kế sản phẩm truyền thông cho phụ nữ tại xã Mỹ Hưng 13

1.6 Thừ nghiệm sản phẩm truyền thông cho phụ nữ tạ xã Mỹ Hung 15

Chương 2 PHUƠNG PHÁP 17

2.1 Mô tả và giải thích ý tưởng thiết kể sản phẩm truyền thông 17

2.2 Phương pháp thử nghiệm 18

2.2.1 Đối tượng thử nghiệm 18

2.2.3 Thiết kế 19

2.2.4 Chọn mẫu 19

2.2.5 Các biến số ^ ỵ 20

2.2.6 Thu thập số liệu 22

2.2.7 Xử lý và phản tích sô liệu 22

2.2.8 Đạo đức nghiên cứu 23

Chương 3 KẾT QUẢ THỬ NGHIỆM 24

3.1 Thiết kế tờ rơi, lịch treo tường 24

3.2 Ket quả thử nghiệm tờ rơi, lịch treo tường 24

3.2.1 Phần thông tin chung của đổi tượng phỏng vấn và thảo luận nhóm 24

3.2.2 Kết quả về tờ rơi và lịch treo tường 24

1 Tờ rơi 24

2 Lịch treo tường 27

Chương 4: BÀN LUẬN 31

4.1 Sản phâm truyên thông 31

4.2 Một Số ưu điểm và hạn chế của phương pháp thử nghiệm 32

Chương 5 KẾT LUẬN 35

Chương 6 KHUYẾN NGHỊ 37

TÀI LIỆU THAM KHẢO 38

PHỤ LỤC 40

Phụ lục 1: Lý do chọn thử nghiệm tờ rơi và lịch treo tường 40

Phụ lục 2: Kế hoạch thử nghiệm sản phẩm truyền thông 42

Phụ lục 3: Các bộ câu hởi thu thập sổ liệu 43

Phụ lục 3.1: Bộ câu hỏi phỏng vấn nhà quản lý chương trình xử lý rác, chuyên gia thiết kế tài liệu truyền thông trước khi thiết kế sản phẩm truyền thông 43

Phụ lục 3.2:Tài liệu tập huẩn phỏng vấn sâu tại cộng đồng 44

Phụ lục 3.3: Biên bản thảo luận nhóm 52

Phụ lục 4: Tờ rơi trước thử nghiệm 58

Phụ lục 4: Lịch treo tường trước thử nghiêm 60

Phụ lục 4: Tờ rơi sau thử nghiệm 61

Phụ lục 4: Lịch treo tường sau thử nghiệm 63

tệ the giới ) [14], [19] Theo các chuyên gia của tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế(OECD) thi lượng rác thải trên toàn thế giới có thể tăng từ 700 triệu tấn như hiện nay lên

2 tỷ tấn vào năm 2020 [14] Tại Việt Nam lượng phát sinh rác thải rắn lên tới hon 15triệu tấn mỗi năm, trong đó rác thải sinh hoạt từ các hộ gia đình, nhà hàng, chợ chiếm tới80% tổng lượng chất thải phát sinh trong cả nước Theo số liệu báo cáo hiện trạng môitrường năm 2003, tại nông thôn lượng phát sinh chất thải rấn sinh là 6,4 triệu tấn/năm,chiếm 50% hoạt trong cả nước [7]

Xã Mỹ Hưng thuộc huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định là một xã thuần nông, có diện tích5,252 km2, dân số là 6492 người trong 1414 hộ gia đình Người dân chủ yếu làm ruộng,công nhân, buôn bán nhỏ Thu nhập bình quân/người thẩp (4,7 triệu/người/năm) vềchưcmg trình vệ sinh môi trường tỳ lệ hộ gia đình sử dụng hố xí hợp vệ sinh chỉ đạt51,6% trong khi đó mục tiêu của xã là trên 70% Tình hình xử lý rác thải sinh hoạt còngặp nhiều bất cập, toàn xã chỉ có 2 hố rác tại xóm 2 và xóm 9, người dân vẫn duy trì thóiquen đổ rác bừa bãi, không đúng nơi quy định, gây mất vệ sinh môi trường Mậc dù tại

xã Mỹ Hưng chưa có đánh giá về tỷ lệ phát sinh rác thải cũng như lượng rác thải phátsinh hàng năm, song theo kết quả nghiên cứu của nhóm sinh viên Trường Đại Học Y TếCông Cộng cho thay vấn đề xử lý rác thải ran sinh hoạt là một vấn đề cấp bách cần giảiquyết

Tại xã Mỹ Hưng, kiến thức của người dân về xử lý rác thải rắn hợp vệ sinh chỉđạt 38%, trong đó chỉ có 36% người dân kể được các bệnh mắc phải nếu rác không được

xử lý hợp vệ sinh và 38% người dân không biết cách phân loại rác trước khi xử lý, 55%người dân cho rằng không cần phải phân loại rác và 76% người dân không phân loại ráctrước khi đem xử lý Tỷ lệ người dân có xừ

là do ý thức của người dân còn thấp, công tác tuyên truyền còn thấp

và chưa đạt hiệu quả

Để nâng tỷ lệ hộ gia đinh xử lý rác thải rắn hợp vệ sinh từ 28% lên 65% tại xã Mỹ Hưng

từ tháng 1/2007 đến tháng 12/2007, nhiều giải pháp can thiệp được thực hiện, trong đó

có giải pháp truyền thông nâng cao hiếu biểt và thay đối hành vi về xử lý rác thải rắnhợp vệ sinh Nhóm nghiên cứu đã xây dựng và thử nghiệm một số thông điệp truyềnthông chủ đạo về vấn đề xử lý rác thải rắn hợp vệ sinh, trên cơ sở đó xây dựng các sảnphẩm truyền thông thay đổi hành vi người dân ở xã Mỹ Hưng Các sản phẩm truyềnthông bao gồm: tranh cổ động, tờ rơi, băng rôn, các bài phát thanh trên loa của xã, lịchtreo tường Trong đó tờ rơi được người dân ưa thích và đánh giá là phù hợp nhất Có70% người dân được phỏng vấn cho rằng hình thức truyền thông qua tờ rơi là phù hợp

Tờ rơi có thể cung cấp đầy đủ các kiến thức về cách xử lý rác hợp vệ sinh Mặc dù nhóm

nghiên cứu chưa có đánh giá mức độ ưa thích cùa người dân về lịch treo tường song theophỏng vấn chù tịch xã và trưởng ban văn hóa thông tin thì đây là hình thức truyền thông

sẽ mang lại hiệu quả cao và người dân sẽ rất thích (Lý do chọn thiết kế, thử nghiệm tờrơi và lịch xem phụ lục 1 -Tr 31) Tại xã Mỹ Hưng 80% công việc thu gom, xử lý rác tại

hộ gia đình là do người phụ nữ làm Do vậy người phụ nữ sẽ là đối tượng đích của chương trình truyền thông.

Để tờ rơi, lịch treo tường cung cấp kiến thức, thay đổi hành vi xứ lý rác hợp vệ sinh và

phù hợp với văn hóa địa phương trước khi đưa các sản phẩm truyền thông vào sử dụng,

cần tiến hành ''‘'thiết kế và thử nghiệm tờ rơi và lịch treo tường về xử lý rác thải rắn hợp

vệ sinh cho phụ nữ đã lập gia đình từ 18 - 55 tuổi tại xã Mỹ Hưng, huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định năm 2007".

MỤC TIÊU •

Mục tiêu chung:

Thiết kế và thử nghiệm tờ rơi, lịch treo tường để sử dụng rộng rãi trong chương trìnhtruyền thông nhằm cải thiện tình hình xử lý rác thải ran không hợp vệ sinh cho phụ nữ từ18- 55 tuổi xã Mỹ Hưng, huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định năm 2007

Mục tiêu cụ thể:

Thiết kế tờ rơi, lịch treo tường về vấn đề xử lý rác thải rắn sinh hoạt hợp vê sinh cho phụ nữ từ 18- 55 tuổi tại xã Mỹ Hưng

Tiến hành thử nghiệm tờ rơi, lịch treo tường về vấn đề xử lý rác thải răn sinh hoạt

hợp vê sinh ở phụ nữ 18- 55 tuổi tại xã Mỹ Hưng

1

2

Chương 1 TÔNG QUAN

Ngày nay rác thải rắn sinh hoạt xử lý không hợp vệ sinh và các ảnh hưởngcủa chứng đang dần trở thành vấn đề y tế công cộng Nó ảnh hường đến sức khỏecộng đồng trên nhiều khía cạnh, quy mô rộng lớn và nhiều cấp độ khác nhau

1.1. Một số khái niệm dùng trong đề tài

Môi trường: là tất cả những gì xung quanh chúng ta (không khí, đất nước,

chất thải ) tác động và chịu ảnh hưởng bởi mọi hoạt động của con người Môitrường trong lành giống như chiếc áo giáp bao quanh cuộc sống, bảo vệ con ngườikhỏi các nguy cơ dổi với sức khỏe Ngược lại, nó có thể là mẩm gây các loại bệnh,phá hoại cuộc sống và quá trình phát triển xã hội nếu không được con người giữ gìn

và bảo vệ [13]

Rác thải rắn sinh hoạt; là những chất thải liên quan đến các hoạt động củacon người Rác thải rắn sinh hoạt chủ yểu hình thành từ các khu dân cư, các cơ quan,trường học, các trung tâm dịch vụ thương mại Chất thải rắn sinh hoạt có thành phầnbao gồm kim loại, sành sứ, thuỷ tinh, gạch ngói vỡ, đất, đá, cao su, chất dẻo, thựcphẩm thừa hoặc quá hạn sử dụng, xương động vật, tre, gồ, lông gà vịt, vải, giấy, rơm

rạ, xác động vật, vỏ rau quả [2]

hoạt được chia làm 3 loại khác nhau bao gồm: rác hữu cơ, vô cơ và rác tái chế [2].

Xử lý rác thải rắn sinh hoạt hụp vệ sinh: là rác thái được thu gom, phân

loại trước khi đem xử lý Các cách xừ lý họp vệ sinh bao gồm: đốt rác, chôn rác,chăn nuôi, ủ phân, tái sử dụng và tái chế các loại rác [2]

1.2 Các vấn đề liên quan đến việc xử lý rác không họp vệ sinh.

Rác thải làm xấu cảnh quan môi trường, gây ra ô nhiễm môi trường nước, ônhiễm không khí, rác thải mang theo mầm bệnh và gây ra các ton thương như hóachất, vật sắc nhọn Theo Tổ Chức Y tể Thế giới % tổng số năm sống bị thay đổi dotàn tật bị mất đi ở các nước có nền kinh tế thị trường là do bệnh tâm thần liên quanđến môi trường (theo BMJ) Tại Mexico thiệt hại kinh tế qua ảnh

hưởng tới sức khỏe (tiền chi cho thuốc men, nghi việc do ốmđau, năng suất giảm do thể trạng sức khỏe ) do ô nhiễm môitrường ước tính 1,5 tỷ USD mỗi năm Chi phí y tể do ô nhiễm gây ra

ờ Jakarta và Bangkok chiếm khoảng 10% thu nhập của các thànhphố đó Tại các vùng đô thị của Trung Quốc chi phí hàng năm dotình trạng bệnh tật liên quan tới ô nhiễm không khí đựơc ước tínhlên tới 5 tỷ NDT (880 triệu USD) [13] Tại Thái Lan đã giảm 1/3lượng khách du lịch đển tham quan vào năm 1998 do môi trường bị

ô nhiễm [12] Tất cẳ những ảnh hưởng xấu đến sức khoẻ và nềnkinh tế đều có liên quan mật thiết đến tình trạng xử lý rác thảikhông hợp vệ sinh

Ảnh hưởng của chất thải đến sức khỏe dã đạt đến mức độ báo động khẩn cấp.Theo Tổ chức Y tế thế giới, 80% bệnh tật đặc biệt là các bệnh truyền nhiễm ở cácnước đang phát triển, có nguyên nhân là môi trường sống mât vê sinh [14], [19].Mỗi năm New Delhi có 7500 người chết vì hít phải chất thải, ở thành phố khác của

Ấn Độ có 3200 người chết vì không khí ô nhiễm Không khí ở Bangkok có nhiềucácbonmonoxit và chì làm hon 1 triệu người chết do bị dị ứng và viêm phổi Bệnhbụi phổi mãn tính do nhiễm phải bụi hạt là nguyên nhân gây tử vong gần 26% tổng

số người chết năm 1988 tại Trung Quốc Tại Jakarta- Indonexia, bệnh tiêu chảy do ônhiễm nguồn nước là nguyên nhân chủ yếu của 20% tử vong ở trẻ em dưới 5 tuổi[6], [15], [16| Ô nhiễm không khí ở Jakarta gây ra tỳ lệ mắc bệnh đường hô hấp và

tử vong do nhiễm bệnh đường hô hấp là 12,6%, cao hon 2 lần tỷ lệ bình quân cảnước Nồng độ chì trong không khí xung quanh thường xuyên vượt quá tiêu chuẩncho phép 3-4 lần gây ra các bệnh tim mạch, giảm trí thông minh ở trẻ em [5], ônhiễm nước gây ra các bệnh về đường tiêu hóa, bệnh ngoài da, bệnh về mát (tổnthương thủy tinh thể và đục nhân mắt), ức chế miễn dịch, các bệnh truyền nhiễm.Côn trùng sống trong chất thải có thể là nguồn gây các bệnh truyền nhiễm trên da,đường ruột và hô hấp Một phần rất lớn ô nhiễm môi trường là do rác thải gây ra

Nguy cơ ảnh hưởng của rác thải đến sức khỏe có thể xảy ra trong mọi côngđoạn gây ô nhiễm ở điểm tập kết rác thải và bãi chôn lấp, gây tai nạn ở bãi chôn lap

do thiểu kiểm soát và giám sát chặt chẽ [16], Theo số liệu năm 1986 của

các bệnh đường hô hấp, dị ứng, tim mạch, giảm trí thông minh ởtrẻ Khảo sát tình hình sức khỏe của công nhân Công ty Môi trường

Đô thị Hà Nội, vào năm 1993 đã cho kết quả: 36% công nhân cóbiếu hiện kích thích đường hô hấp, 28,27% mắc bệnh tai mũi họng;34,72% mắc bệnh răng hàm mặt; 38,06% mắc các bệnh về mắt;13,15% mắc bệnh da liễu [6], Đối với phụ nữ khi mang thai tiếpxúc với các chất độc hại, ký sinh trùng gây bệnh sẽ ảnh hưởng rấtlớn tới thai nhi Trẻ em mắc các bệnh ký sinh trùng (giun đũa, giunmóc ) hoặc tiếp xúc trực tiếp với các chất thải độc hại sẽ làm ảnhhưởng đến sự phát triển trí tuệ từ đó làm giảm khả năng học tập vànăng suất làm việc [10]

1.3. Hiện trạng xử lý rác thải rắn không hợp vệ sinh

Tình hình rác thải rắn trên thế giới

Theo thống kê của tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) từ năm1980-1997 tỷ lệ rác thải trong các thành phố của các nước đang phát triển tăng lên40% và dự báo lượng rác thải hàng năm tính trên đầu người sẽ tăng từ 500 kg đến

600 kg/năm vào năm 2020 Theo các chuyên gia của tố chức OECD thì lượng rácthải trên toàn thế giới có thể tăng từ 700 triệu tấn như hiện nay lên 2 tỷ tấn vào năm

2020 [14] Như vậy với tốc độ gia tăng dân số sẽ làm tăng lượng rác thải lên rấtnhiều Rác thải đang dần trở thành mối nguy hại không chỉ ở các nước phát triển, mà

nó còn lan sang các nước đang phát triển và đặc biệt là các nước kém phát triển Tạicác nước đang phát triển tốc độ đô thị hoá đang diễn ra mạnh mẽ nhưng vấn đề xử lýrác thải hợp vệ sinh lại chưa được chú trọng phát triển Còn tại các nước kém phát triển thi đói nghèo, bệnh tật và vệ sinh môi trường kém vẫn chưa được quan tâm đúng mức Nhưvậy có thể nói rác thải đang là vấn đề thời sự nổi cộm và cần được quan tâm giảiquyết [5]

Tình hình rác thải rằn tại Việt Nam

Sự gia tăng dân số và tốc độ phát triển kinh tế xã hội cao làm tăng nhanh cáchoạt động của con người trong sản xuất, sinh hoạt, đồng thời tác động mạnh mẽ vàlâu dài tới môi trường Ở thành thị lượng rác thải tăng rất nhanh

Năm 2005, tỷ trọng của chất thải rắn tại Hà Nội là 480- 580 kg/m3, Thành phổ HồChí Minh là 500 kg/m3, Hải Phòng 580kg/m3 và tại Đà Nang là 420kg/ m3 tổnglượng rác thài ở thành Phố Đà Nằng là 230.000 - 250.000 tấn/ năm Hiện nay tỷ lệphát sinh rác thải trung bình khoảng: 0,7- 0,9 kg/người/ngày Như vậy trong cả nướclượng chất thải phát sinh hàng ngày ước tính khoảng 49.134 tấn/ngày, trong đó chấtthài sinh hoạt là 21.828 tấn/ngày [14].

Mặc dù lượng phát sinh rác thải tăng nhanh nhưng 100% rác thải sinh hoạtchưa được phân loại tại nguồn, tỷ lệ rác được thu gom cũng chiếm tỷ lệ rất thấp Tỷ

lệ thu gom rác thải sinh hoạt tính trung binh cho cà nước chỉ tăng từ 65% đến 71%

trong giai đoạn từ năm 2000 đến 2003, trong đó tỷ lệ thu gom ờ các vùng nông thônchỉ chiếm tỷ lệ 17% nghĩa là thấp hơn rất nhiều so với cả nước Theo báo cáo diễnbiển môi trường Việt Nam năm 2003, rác thải phát sinh tại nông thôn ước tính 0,3kg/người/ngày và có xu hướng tăng đều từng năm [13] Lượng rác thải này khôngđược xử lý mà bị người dân tự vứt ra ao hồ, sông .gây mất vệ sinh công cộngnghiêm trọng ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt cúa người dân Mặc dù lượng rácthải hiện nay ở nông thôn chưa bằng 50% lượng rác thải đô thị tính theo bình quânđầu người, nhưng việc xừ lý rác thải hợp vệ sinh vẫn chưa được quan tâm đúng

mức Theo khảo sát về mức sống các hộ gia đình Việt Nam nãm 2003 cho thấy tại

các vùng nông thôn không có các dịch vụ thu gom và tiêu hủy thì hỉnh thức xử lýrác sinh hoạt chủ yếu là đem đổ ờ các sông, hồ gần nhà hoặc là vứt bừa bãi ở nơi

gần nhà (chiếm 73% hộ gia đình) [9] Tại khu vực đồng bằng sông Hồng, vấn đề vệsinh môi trường đặc biệt là việc thu gom và xừ lý rác vẫn đang trong tình trạng bịthả nối, cho dù lượng rác thải này đang chiếm một lượng rất lớn Tại cấp tỉnh lượngrác thải này chiếm 84,95%, cấp huyện 95,96% và tại cấp xã là 97,53% Như vậy tạicấp xã chỉ hơn 2% lượng rác thải phát sinh là được xử lý theo đúng tiêu chuẩn về xử

lý rác [10]

Ở nông thôn, việc vứt, đổ rác lộ thiên mà chưa có dịch vụ thu gom rác đếntận xã là phổ biến Các địa phương vẫn chưa chú trọng đến đầu tư tài chính, nhânlực cho công tác xử lý rác tại địa phương Việc phân công trách nhiệm giữa các ban

ngành còn chưa có sự thông nhất Do đó việc thu gom rác tại thôn xóm chỉ

29,2%, còn các huyện như: Ý Yên, Giao Thuỷ, Mỹ Lộc (Nam Định) trên thực tế chì đạt 3,6- 3,7% Thêm vào đó các phương tiện thugom rác thải đã quá thô sơ, cũ kỹ bao gồm các loại xe đẩy, xe kéo

tự thiết kể nên không đáp ứng và đảm bảo công tác thu gom rác[13] Theo kết quả nghiên cứu của Bộ Y tế thì tỷ lệ rác có thể chếbiến phân bón chiếm khoảng 73% và tỳ lệ rác có thể tái chế/tái sửdụng chiếm khoảng 15% lượng rác thải phát sinh [13] Như vậynếu người dân biết cách phân loại rác thì sẽ giảm được rất nhiềuthời gian cho việc xử lý và mang lại hiệu quả kinh tế cao

Theo kết quả điều tra của nhóm nghiên cứu tại Xẵ Mỹ I-ĩưng cho thây chỉ có24% hộ gia đình có phân loại rác trước khi xử lý Tỷ lệ người dân có xử lý rác bằngcác phương pháp đốt, chôn, tái sử dụng rác lần lượt có tỷ lệ 20%, 67%, 20%, songkhi hỏi là các hộ xung quanh xử lý rác như thế nào thì có tới 83% người dân trả lời

là hàng xóm của họ đổ rác ra ao, hồ, đường tàu, cánh đồng Nhìn chung tỷ lệ ngườidân phân loại và xử lý rác thải rắn hợp vệ sinh chiếm tỷ lệ rất thấp 38% Trong toàn

xã không có hổ chôn rác hợp vệ sinh Các hố rác đều là do người dân tự đổ lâu ngàythì tạo thành hố rác chung cùa thôn xóm, nhưng lại không được xử lý đúng cách nêngây ô nhiễm rất lớn, hố rác nhanh đầy, gây lãng phí đất, đặc biệt là gây mùi khó chịucho các hộ gia đình sống quanh khu vực có hố rác Hiện nay tại xã chưa có tổchuyên trách đảm nhiệm công tác thu gom rác trong toàn xã chưa có tổ thu gom ráctại các thôn xóm, thậm chí xã không có to chuyên trách đảm nhiệm công tác thugom rác trong toàn xã Việc xử lý rác tại các hộ gia đình và trong toàn xã chỉ mangtính chất tự phát Các công việc thu gom rác tại hộ gia đình chủ yếu do người phụ nữlàm (80% công việc thu gom rác thải tại gia đình là do người phụ nữ đàm nhận).Vậy khi tiến hành truyền thông về việc xử lý rác hợp vệ sinh đối tượng đích chủ yếu

là người phụ nữ

1.4 Truyền thông xử lý rác thải rắn sinh hoạt họp vệ sinh cho phụ nữ.

1.4.1 Vai trò của phụ nữ trong việc xử lý rác hợp vệ sinh

Người phụ nữ trong bất kỳ hoạt động nào với tư cách là người lao động tạicác cơ quan, nhà máy, cơ sở dịch vụ hay là người nội trợ trong gia đình đều có liênquan tới rác thải Họ có thể tham gia vào nhiều lĩnh vực quản lý rác thải của địaphương [9] Từ đó, mồi lời nói, mỗi việc làm của họ thường có sức thuyêt phục đốivới các thành viên trong gia đình Đây là điểm mạnh để người phụ nữ phát huy khảnăng tuyên truyền, vận động và lôi cuốn người thân, hàng xóm cùng thực hiện cáccông việc của gia đình và xã hội, cũng như các hoạt động phân loại rác và xử lý rácthải rắn hợp vệ sinh ngay tại hộ gia đình Người phụ nữ là người nội trợ, với bảntính cần cù chịu khó và luôn hướng tới cái đẹp, người phụ nữ thường chủ động tổchức cuộc sống gia đình, luôn khởi xướng và hướng dẫn con cái hoặc các thành viêntrong gia đình dọn dẹp nhà cửa, cải tạo bếp núc, hệ thống thoát nước, nhà vệ sinh,

đổ rác đúng nơi quy định Do vậy, chính phụ nữ là người có thể thực hiện một cáchhiệu quả các hoạt động xử lý rác thải ran sinh hoạt hợp vệ sinh tại hộ gia đình Họthường chủ động thực hiện phân loại các vật dụng định thải bỏ để có thể tận dụng tớimức tối đa Đây là một thói quen tốt, là điều kiện thuận lợi để tiến tới thực hiện phânloại chất thải tại nơi phát sinh (tại gia đình) Không chỉ chủ động tham gia, mà ngườiphụ nữ còn tích cực tuyên truyền, giáo dục, lôi cuốn người thân và cộng đồng trongmọi hoạt động, nhất là hoạt động xử lý rác thải rắn hợp vệ sinh Mặt khác, họ ngàycàng có điều kiện học tập nâng cao hiểu biết, có vị trí trong gia đình và xã hội nên

dễ dàng tiếp thu các tiến bộ của khoa học kỹ thuật và thực hiện tốt các chính sách[9]

Tại hội nghị toàn cầu về phụ nữ và môi trường tổ chức từ ngày 4 đến ngày 11-1991 ở Florida (Mỹ) đã có 218 báo cáo về các dự án thành công của phụ nữtrong các lĩnh vực môi trường, trong đó có 51 dự án về chất thài (gồm 9 dự án thoátnước, 3 dự án về chiến dịch làm sạch môi trường, 4 dự án chế biến phân bón, 8 dự

8-án về quản lý chất độc hại, 6 dự 8-án quản lý chất thải, 12 dự 8-án tái chế và 9 dự 8-ángiáo dục về chất thải) Qua những hoạt động của các dự án đỏ, có thể thấy rằng phụ

nữ không chi tham gia tích cực, mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc đem lạihiệu quả cao trong công tác xử lý rác thải hợp vệ sinh [6] Ở nước ta, với sự chủđộng và sáng tạo, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam và các

chính quyền thành phố trong việc tổ chức phát động phong trào “Lỉ

môi trường trong sạch, phụ nữ và nhãn dãn Thù đô không đổ rác, phế thái ra đường và nơi công cộng” Trong đề tài nghiên cứu “Str tham gia của phụ nữ trong quản lý môi trường ở cấp phường”,

Trường đại học Kiên trúc Hà nội cùng các đối tác đã tiến hànhnghiên cứu điểm tại phường Kim Liên (quận Đống Đa) và phườngPhú Thượng (quận Tây hồ) ở Hà nội Qua nghiên cửu đó, có thểnhận thấy rằng hội phụ nữ phường giữ vai trò tham mưu, cùngchính quyền khởi xướng và tổ chức nhiều hoạt động quản lý môitrường, quản iý chất thải có kết quả tốt, trong đó phụ nữ là lựclượng tham gia đông đảo và có vai trò quan trọng 70- 80% phụ nữtham gia tích cực vào các hoạt động quản lý rác thải sinh hoạt,thiết lập được mối quan hệ với các ban ngành đoàn thể, xây dựng

kế hoạch hoạt động môi trường và tổ chức các buổi vệ sinh cốngrãnh, đường xá, tuyên truyền các vấn đề liên quan đến việc phânloại, thu gom rác thải ngay tại nguồn phát sinh bảo vệ môi trường,

tổ chức các hoạt động tuyên truyền, vận động và giáo dục để nângcao nhận thức về môi trường, hưởng dẫn thực hiện phân loại rác tạigia đình (mở lớp tập huấn,phối hợp vận động các gia đình hưởngứng và triển khai thực hiện) Từ những kểt quả trên, có thể thấyrằng bằng sự nỗ lực và kinh nghiệm thực tế kết hợp với truyênthông tôt đẹp của mình đã khăng định vai trò nòng cốt không thểthiếu đựợc của người phụ nữ trong các hoạt động quản lý môitrường tại mỗi gia đình [6], [9],

Tại xã Mỹ Hưng, theo kết quả đánh giá tại cộng đồng cho thấy 80% công việcthu gom rác thải tại gia đình là do người phụ nữ đảm nhận Chủ tịch hội phụ nữ của

xã cho biết hoạt động của Hội là rất phong phú và diễn ra rất thường xuyên nên đãthu hút rất nhiều hội viên tham gia Hiện nay hội đã có 1546 hội viên, hàng năm vàogần dịp tết nguyên Đán hội phụ nữ thường xuyên tổ chức phong trào vệ sinh đườnglàng, ngõ xóm sạch đẹp Vì vậy, khi chọn đối tượng tác động là phụ nữ sẽ trực tiếpgóp phần cải thiện tình hình xử lý rác tại địa phương, cụ thể là bắt đầu từ đơn vị hộgia đình Xã Mỹ Hưng là xã đã phổ cập trung học

cơ sở, vì vậy người phụ nữ dễ dàng đọc và hiểu được nội dungsản phẩm truyền thông Một số phụ nữ làm công nhân theo ca, kípnên khó tíêp cận, truyên thông qua bàng rôn, khẩu hiệu, qua loađài, qua hội phụ nữ nên kết quả truyền thông đạt hiệu quả khôngcao Vì vậy với đối tượng này truyền thông qua tờ rơi, lịch treotường có thể tới tận tay họ và đem lại hiệu quả truyền thông cao.Theo mô hình tiếp cận giáo dục sức khỏe để dối tượng đích thayđổi hành vi thì cần có thái độ tích cực Để có thái độ tích cực cầncung cấp kiến thức Như vậy các sản phẩm truyền thông được thiết

kế nhàm cung cấp các kiến thức cơ bản về xử lý rác thải rắn sinhhoạt họp vệ sinh cho người dân xã Mỹ Hưng, đặc biệt là người phụ

nữ [1]

1.4.2 Truyền thông về vẩn dề xử lý rác thải rắn sinh hoạt.

Kinh nghiệm của các nước trên thế giới cho thấy đề các chương trình về vấn

đề vệ sinh môi trường đạt hiệu quả cao thì ngoài việc cung cấp tài chính, vật lực,nhân lực; giáo dục và truyền thông môi trường lại đóng vai trò hết sức quan trọng[16] Tại Việt Nam có rất nhiều chương trình truyền thông về vấn đề bảo vệ môitrường, trong đó tập trung sâu hơn về vấn đề xử lý rác thải sinh hoạt tại các địaphương đặc biệt là tại các đô thị lớn Có rất nhiều hình thức để cung cấp kiến thứcnhằm thay đổi hành vi cho người dân về vấn đề xử lý rác thải sinh hoạt như; tờ rơi,tranh cổ động, áp phích, lịch bàn Tuy nhiên phổ biến nhất vẫn là hình thức truyềnthông qua tờ rơi Tuy phong phú về mật số lượng song về mặt chất lượng cũng nhưhiệu quả sử dụng của các tờ rơi lại chưa cao, hoặc không đủ bằng chứng để chứngminh được các hiệu quả thiết thực Khi được hỏi về quá trình phát triển và thửnghiệm các sản phẩm truyền thông thi hầu hết các nhà quản lý chương trình đều chorằng việc thiết kế các sàn phẩm truyền thông chủ yểu dựa vào kinh nghiệm là chính,hoặc tham khảo của các chuyên gia, chứ không hề hỏi đổi tượng đích về nhu cầu vàmong muốn loại sản phẩm truyền thông mà họ sẽ được nhận Có rất nhiều lý dokhông thử nghiệm sản phẩm truyền thông trước khi đưa vào sử dụng, nhưng chủ yếu

là do không có đủ thời gian thừ nghiệm và thấy rằng không cần phải thừ nghiệm vì

sẽ tốn thời gian và tiền bạc mà kết quả thu được cũng không cao Neu các sản phẩmtruyền thông chi dựa

vào con mẳt chủ quan của các nhà quản lý thì đôi khi nó sẽ không hề phù hợp vớivăn hoá, thói quen của người dân Điều này khiển cho những thông tin mà các nhàquản lý mong muốn truyền đạt tới người dân sẽ không được ủng hộ và họ cảm thấynhững sản phẩm đó không phải là làm cho mình.

Tại Trung tâm truyền thông giáo dục sức khoẻ trung ương thuộc Bộ Y Te,khi thiết kế tờ rơi về vấn đề “Bạn làm gi để chăm sóc môi trường xung quanh”, thửnghiệm trên đối tượng là phụ nữ tại huyện Sóc Sơn- Hà Nội cho thấy tờ rơi đã đượcphụ nữ đánh giá là: ngôn ngữ đơn giản, dễ hiểu, rõ ràng, phù họp với mọi đối tượngbiết đọc chữ, các hình ảnh rõ nét Bên cạnh những kết quả đạt được thì tờ rơi còn

gặp phải những hạn chế sau: thứ nhât, chưa thực sự tập trung vào một vấn đề, chù

đề quá rộng nên không sâu (vừa nói về sử dụng nguồn nước sạch, vừa nói xử lý rácthải nhưng lại không chỉ ra cách hướng dẫn người dân cách phân loại và cách xừ lýrác hợp vệ sinh) Vậy muốn tờ rơi có sự chú ý cũng như làm cho người đọc nhớ lâuthì chỉ nên chọn một vấn đề và cổ gắng phân tích sâu về vấn đề đó, chỉ ra các cáchlàm để có thể hướng dẫn người đọc hành động theo Thứ hai, phần giới thiệu “môi

trường là gì?” thực sự là không cần thiết mà nên thay vào đó là những nguyên nhân

làm ô nhiễm môi trường, như thế sẽ làm cho người đọc hiểu đựơc cần phải làm gì

để bảo vệ môi trường Thứ ba, một số hình ảnh cho vào là chưa phù hợp với nội

dung phần lời phần, ví dụ hình ảnh “Bà mẹ rửa tay cho con” không có liên quan gìđến việc làm gì để chăm sóc môi trường xung quanh, nên thay vào đó là hình ảnhmang hành động bảo vệ môi trường: hình ảnh quét rác, phân loại rác hoặc hình ảnh

xử lý rác hợp vệ sinh Thứ tư, màu sắc của tờ rơi tực sự chưa bắt mẳt người xem,không đẻ lại ấn tượng và làm người đọc chú ý đến, các tiêu đề cũng không nổi bật

[3]

1.5 Thiết kể sản phẩm truyền thông cho phụ nữ tại xã Mỹ Hưng.

Theo đánh giá điều tra tại xã Mỹ Hưng cho thấy: 60% tổng số phụ nữ được hỏi là họchết cấp 2, 20% học hết cấp 3 và chỉ có 8% có trình độ trên cấp 3 Ngoài ra 82% phụ nữ chưađược tiếp xúc với các tài liệu truyền thông liên quan đến vấn đề xử ỉý rác thải Do vậy khithết kế tài liệu truyền thông cần thiết kế các loại tài liệu cần phải dễ đọc với mọi đối tượng

có trình độ học vấn khác nhau Các tài liệu truyền thông cần phải đơn giản nhưng cũng cầnphải thu hút và gây sự chú ý cho họ Theo thử nghiệm tài liệu truyền thông của Bộ Y tế khithiết kế cho đối tượng đích là người phụ nữ ở nông thôn thì các sản phẩm truyền thông cần

có một số tiêu chuẩn sau;

Hình thức Nếu hỏi ý kiến một lúc 20 tranh/ảnh thì 10 tranh sau các câu trả lời là

không tốt, 5 tranh đầu có ý kiến tốt và 5 tranh sau ý kiến tạm được [3] Tuy nhiên nếu không

có tranh thì sẽ gây sự nhàn chán cho người đọc bởi vì tranh thì dễ nhớ hơn nói lời, dễ hiểu

và dễ kích thích người đọc làm theo hơn [4], Vậy trong khuôn khổ của tờ rơi, lịch thì nênchọn tổi đa từ 5-10 tranh là phù họp nhất Trong tài liệu không nên chỉ có tranh/ảnh mà cầnphối họp giải thích Tranh/ảnh thôi thì khó làm thay đổi hành vi Nếu hướng dẫn người dâncách phận loại rác thì nên có các hình ảnh phân loại rác và có lời hướng dẫn, giải thích cụthể là phân loại rác như thế nào Vậy cần kết hợp giữa tranh ảnh và lời nói Ở một số nướcnghiên cứu thấy rằng ảnh không có nền, không có bóng là dễ hiểu nhất đối với người phụ nữ

ở nông thôn (đặc biệt là những người có trinh độ học vấn thấp hoặc không quen đọc và xemtranh), cần lựa chọn các hình ảnh dễ hiểu, đơn giản, phải có ý nghĩa, phù họp với vấn đề xừ

lý rác hợp vệ sinh và dễ lôi cuốn kích thích người phụ nữ làm theo [3] Dùng hình ảnh quenthuộc với người phụ nữ ở nông thôn (hình ảnh người phụ nữ quét rác thì quần áo phải làquần áo ở nông thôn, chứ không phải là quần áo của công ty môi trường đô thị) Chọn cáchình ảnh minh họa có thực trong đời thường mang tính chất tích cực, bỏ các chi tiết rườm rà

để đối tượng dễ nhớ [4]

Đối với màu sắc nên sử dụng các màu sắc nổi bật, hấp dẫn đổi tượng Màu chủ đạocủa sản phẩm là màu xanh (vì đây là truyền thông về vấn đề xừ lý rác

thải có liên quan đến môi trường nên chọn màu xanh sẽ giúp ngườiđọc liên tưởng ngay đến môi trường) [4],

Phần lời dễ hiểu (dùng các câu ngắn, từ ngữ quen thuộc với phụ nữ), dễ nhớ (nhắc lạinhững thông điệp chính làm nổi bật các thông điệp, nổi các thông tin chủ chốt), thuyết phục(các lời khuyên phải dễ làm theo) Hạn chế số lượng khái niệm đến mức tối đa Các nộidung nên sắp xếp theo trinh tự logic từ ít quan trọng đến quan trọng và phải có tính nhấtquán Các chữ nên viết theo lối tường thuât và phải phù hợp với phần hình ảnh minh họa.Các đề mục phải đơn giản, gần với phần chữ Nên dùng thống nhất loại chữ, nhấn mạnhbằng màu sắc bôi đậm Kiểu chữ và cỡ chữ to (các tiêu đề và thông điệp của chương trìnhthì cỡ chữ là 18, các phần còn lại nên là tối thiểu là 13), màu sắc nổi để dễ dàng thu hút sự

chú ý của đổi tượng đích Các thông điệp truyền thông chính của chương trình sẽ được đặtvào phía trên cùng hoặc dưới cùng của tờ rơi, đặt vào giữa tờ lịch [3], [4]

Nội dung' Theo kinh nghiệm của các nhà quản lý khi thiết kế tài liệu truyền thôngcho đối tượng đích là phụ nữ thì cần phải đơn giản nhưng cũng cần phải thu hút và gây sựchú ý của người đọc Kết quả điều tra tại xã Mỹ Hưng cho thấy chỉ cỏ 36% người dân kềđược các bệnh mắc phải nếu rác không được xử lý hợp vệ sinh, 38% người dân không biếtcách phân loại rác và kiến thức của người dân về các cách xử lý rác thải rắn hợp vệ sinh thâp(chiêm 38%) Vây nội dung cần cung cấp kiến thức cho người dân về xử lý rác hợp vệ sinh

cụ thể là mô tả những ảnh hưởng đến sức khoẻ, các bệnh mắc phải nếu rác xử lý không hợp

vệ sinh; Cách phân loại và xử lý rác hợp vệ sinh; Một số nguyên tắc thực hiện nếp sổng

“xanh-sạch-đẹp” cần phải tuân theo; Một sổ các quy định liên quan đến xử lý rác hợp vệsinh Nội dung của tờ rơi, lịch treo tường cẩn đạt được các tiêu chí: phản ứng, sự chú ý (tínhhấp dẫn), sự hiểu biết (tính dễ hiểu), tính thuyết phục, sự thích thú, tính công nhận, tính phùhọp [4], Sau khi thiết kế tờ rơi và lịch treo tường thì cần phải tiến hành thử nghiệm trên cộngđồng để biết rằng các sản phẩm này thực sự có phù hợp và được người phụ nữ ưa thích hay

không

1.6. Thủ' nghiệm săn phẩm truyền thông cho phụ nữ tạ xã Mỹ Hưng.

Thử nghiệm là quá trình xác định phản ứng của đôi tượng với tài liệu liệu truyềnthông đã thiết kế xong về nội dung, hình thức (hình ảnh, chữ viết, bổ cục, màu sắc) trêncộng đồng trước khi xuất bản [3] Trong những nãm 60, các nhà truyền thông chuyên nghiệp

về phát triển dùng kỹ thuật thông tin đại chúng để khuyến khích nông dân nồng thôn làmtheo những cài cách về kỹ thuật Kct quả thu được không được nhiều Mấy năm sau họ dùngphương tiện trực quan để phổ biến thông tin cho người dân nông thôn Ket quả thu đượccũng không được như mục tiêu đề ra Mục đích của thử nghiệm là đảm bảo chất lượng tàiliệu (xem tài liệu có đáp ứng được các tiêu chuẩn của một sản phẩm truyền thông tốt haykhông, sản phẩm chỉ được in ấn và phân phối khi đối tượng hiểu được và ưa thích sản phẩmđó), để tránh gây lãng phí (nếu không thử nghiệm sản phẩm làm ra không có hiệu quả, lãngphí tiền bạc, thời gian và vật tư Khi in với số lượng lớn mà không thử nghiệm thì lãng phí

càng lớn [4],

Thời gian thử nghiệm nên tiến hành thử nghiệm ngay sau khi phác thảo sàn phẩm, lúcnày chưa có đầu tư nhiều nên dễ sửa, người đáp ứng dễ phát biểu ý kiến hơn so với khi đãhoàn chỉnh Ở giai đoạn này nên hỏi các ý kiến của những nhà có chuyên môn về vấn đềthiết kế sản phẩm truyền thông, những người có kinh nghiệm quản lý môi trường, đặc biệt là

về xử lý rác thải rẳn sinh hoạt hợp vệ sinh Theo tài liệu “Tài liệu tập huấn phát triển tài liệu

truyền thông” của Bộ Y tể cho biết địa điểm nên thử nghiệm phải là nơi mà sau này sẽ phânphối tài liệu [3] Còn theo tài liệu “Thử nghiệm tải liệu truyên thông” của Bộ Y tê thì nên

thừ nghiệm bản thảo có thể làm ở một nơi gần chỗ làm việc, song phải hỏi đúng đối tượng làphụ nữ [4J Địa điểm thử nghiệm nên là nơi yên tĩnh để tập trung sự chú ý của đối tượng

Đối tượng cần thử nghiệm là ai? Có thế hỏi ý kiến từng người hay một nhóm và nênhôi những người “rụt rè” nhất và nên hỏi những người có trình độ học vẩn thấp vì nhữngngười này có thể hiểu được sản phẩm truyền thông thì những người có trình độ học vấn caohơn cũng hiểu được Đối với phương pháp định lượng số lượng thử nghiệm 230 - 250 người(theo phương pháp thử nghiệm

của Trung tâm Truyền thông Giáo dục sức khỏe- Bộ Y tế) [3], tốithiểu là 20 và lý tưởng 100 - 200 [17], Đối với phương pháp định tính thìchọn 10-20 người (cỡ mẫu thừ nghiệm cho phụ nữ về chương trình phòngchống lây nhiễm HIV/AIDS), 20 - 30 người, nếu ý kiển tản mạn thì nên thửnghiệm 50 người [3],

Phương pháp thử nghiệm: phương pháp định lượng (có thề hỏi trên cỡ mẫu lớn đạidiện cho số đông, dễ tiến hành tuy nhiên phương pháp này tốn kém không thu thập được cácthông tin chi tiểt về sản phẩm truyền thông) [17], phương pháp phòng vấn sâu (chỉ nên ápdụng thử nghiệm từ 1 - 2 sản phẩm, ưu điểm là đưa ra được kết quả thừ nghiệm rõ ràng, cácthông mang tính nhạy cảm thời gian thử nghiệm ít và cỏ the áp dụng cho đổi tượng có trình

độ học van thấp Tuy nhiên phương pháp này sẽ tốn nhiều thời gian cho phân tích kết quả,thông tin thu được không đại diện cho số đông) Phương pháp thảo luận nhóm (áp dụng chonhóm từ 10- 12 người trong 1 nhóm, chỉ thử nghiệm ít nhất 2 nhóm cho 1 tài liệu Phươngpháp này có ưu điểm tạo hưng phấn cho người trả lời Hạn chế là phải chuẩn bị thật kỹ nhất

là địa điểm phải đủ rộng và yên tĩnh trước khi thảo luận nhóm [3], [4],

Tóm lại khi thử nghiệm sản phẩm truyền thông cần lựa đưa ra các phương pháp phùhợp nhât với địa bàn xã Mỹ Hưng Phương pháp lựa chọn thử nghiệm tại xã Mỹ Hưng làphỏng vấn sâu (18 phụ nữ, chủ tịch xã và trưởng ban văn hóa thông tin)và thảo luận nhóm(CBYT và y tế thôn)

Chương 2: PHƯƠNG PHÁP

2.1 Ý tưởng thiết kể sản phẫm truyền thông

Để cung cấp kiến thức cho phụ nữ xã Mỹ Hưng về vẩn đề xử lý rác thải rắn sinh hoạthợp vệ sinh chúng tôi tiến hành thiết kế tờ rơi, lịch treo tường nhàm cung cấp kiến thức, thayđổi hành vi của phụ nữ về vấn đề xử lý rác thải rắn hợp vệ sinh tại xã Mỹ Hưng

2.1.1 TÒ' rơi: Theo kết quả phỏng vấn sâu chủ nhiệm dự án “Kinh tế chất thải” Viện

nghiên cứu chiến lược và chính sách Khoa Học Công Nghệ, tham khảo tờ rơi sẵn có dành

cho phụ nữ nông thôn của một sô chương trình như: “Bạn làm gì đế chăm sóc môi trường

xung quanh" cho Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam của trung tâm Truyền thông Giáo dục sức

khỏe- Bộ Y tế và “Chuẩn đoản sớm chửa ngoài tử cung- vì sự an toàn sức khỏe cho phụ nữ"

chương trình can thiệp chuấn đoán sớm chửa ngoài tử cung tại 7 xã, thị trấn trong hệ thongdân sổ, dịch tễ học (DSS) thuộc văn phòng thực địa Chí linh của Trường đại học Y tế Côngcộng Tờ rơi dành cho phụ nữ xã Mỹ Hưng về vân đề xử lý rác thải răn sinh hoạt hợp vệ sinh

sẽ dược thiêt kế với hình thức và nội dung như sau

Hình thức: Bô cục: gom 2 trang (mỗi trang chia làm 3 cột) Màu nên nôi (phôi hợp

nhiều màu: màu xanh - rác hữu cơ, màu xanh nước biển - rác tái chế, màu vàng đậm - rác vôcơ), màu sắc chủ đạo là màu xanh lá cây đậm Vì đây là màu rất dễ nhìn và cũng là biểutượng của màu môi trường Màu chừ là màu trắng (nếu nền là màu xanh lá cây đậm), cỡ chữ(các tiêu đề cỡ chữ là 18, thông điệp là cỡ 16, các nội dung cỡ chữ là 14), kiểu chữ đơn giản

vì đây là sản phẩm dành cho người phụ nữ ở nông thôn Tranh/ảnh (hình ảnh rác hữu cơ, vô

cơ và rác tái chế, hình ảnh phân loại rác, xách rác đi đổ, hình ảnh phụ nữ đi quét rác ở đườnglàng) Thông điệp chính của chương trình đặt ở vị tri trên cùng của mỗi trang và được đặt ởtrang ngoài cùng, thông diệp phụ được đặt ở giữa

Nội dung: Theo kết quả điều tra của nhóm nghiên cứu cho thấy chỉ có 36% người dân

kể được các bệnh mắc phải nếu rác không được xử lý hợp vệ sinh, 38% người dân không biếtcách phân loại rác và kiến thức của người dân về các cách xử

không hợp vệ sinh Cách phân loại rác và các cách xử lý rác họp vệ sinh Các qui định vềthực hiện nếp sổng giữ gìn vệ sinh và một sổ các qui định vê xử lý rác hợp vệ sinh Thông

điệp chủ đạo của tờ rơi là “Xử ỉý rác hợp vệ sinh- Phòng ngừa bệnh tật", ngoài ra còn thông điệp phụ "Hãy cùng nhau xây dựng môi trường trong lành, làng xóm sạch đẹp

2.1.2 Lịch treo tường: Theo kết quả phỏng vấn sâu chủ nhiệm dự án “Kinh tế chất

thải” Viện nghiên cứu chiến lược và chính sách Khoa Học Công Nghệ và tham khảo lịch treotường chương trình “Dân số kể hoạch hóa gia đình” của ủy ban chăm sóc sức khỏe bà mẹ vàtrẻ em- Tỉnh Vĩnh phúc Lịch treo tường về vấn đề xử lý rác thải rắn hợp vệ sinh sẽ đượcthiết kế với hình thức và nộì dung như sau:

Hình thức-, màu chủ đạo là màu xanh lá cây đậm Tranh lịch: tranh về đồng quê (cảnh

cánh đồng lúa, cảnh chăn trâu), tranh hoa Đào vì đây là lịch treo tường ngày tết và đây làchương trình can thiệp ở nông thôn Các tranh chiếm ỉ/3 diện tích tờ lịch Phần lịch ngàytháng: màu sắc nền nổi (màu nền là màu xanh- trắng, đỏ- trắng), màu chữ đen, cỡ chữ 14.Phần lịch ngày tháng được đặt ở vị trí cuối của tờ lịch Trên lịch ngày tháng là câu chúc của

ủy ban nhân dân xã Mỹ Hưng Thòng điệp chủ đạo của chương trình được đặt ở giữa tờ lịch,

cỡ chữ 28, có hình ảnh phụ nữ bỏ rác vào hố rác Vì đây là tờ lịch treo tường nên mục đíchchính là vật trang trí và dùng để xen ngày tháng trong năm, do vậy phần nội dung xử lý ráchợp vệ sinh chỉ nên chiếm diện tích nhỏ (1/3 diện tích tờ lịch)

Nội dung: Các cách xử lý rác hợp vệ sinh, thông điệp chủ đạo của chương trình: “Xử lý

rác hợp vệ sinh- Phòng ngừa bệnh tật” và các qui định xử lý rác hợp vệ sinh

2.2 Phưong pháp thử nghiệm:

2.2.1 Đổi tượng thử nghiệm:

- Phụ nữ trong gia đình (đối tượng đã lập gia đình, từ 18 - 55 tuổi) ở 10 xóm trong xã MỹHưng

- Cán bộ chính quyền địa phương: chủ tịch xã và trưởng ban vãn hoá thông tin

2.2.2 Thời gian và địa điểm:

- Thời gian: Tiến hành thử nghiệm tờ rơi, lịch treo tường từ ngày 26/4 đến 2/5/2007

- Địa điểm: là nơi yên tĩnh để tập trung sự chú ý của đối tượng

- Tại hộ gia đình: phỏng vấn 18 phụ nữ trong toàn xã với số lượng cụ thể trong từng xóm như sau:

Xóm4

Xóm5

Xóm6

Xóm7

Xóm8

Xóm9

Xóm10

- Tại Uy ban nhân dân xã: phỏng vân chủ tịch xã, trưởng ban vãn hoá thông tin

- Phòng giao ban trạm y tế xã Mỹ Hưng: thào luận nhóm (cán bộ y tế, y tế thôn bản) (Kế

hoạch thiết kế và thử nghiệm tờ rơi và lịch treo tường xem chi tiết phụ lục 2 - Tr 42)

cụ thế trong từng xóm như sau:

Xóm4

Xóm5

Xóm6

Xóm7

Xóm8

Xóm9

Xóm10

- Thảo luận nhóm: 6 người (2 CBYT và 4 y tê thôn)

2.2.5 Các biến số thủ nghiệm

Hai sản phẩm truyền thông được hỏi ý kiến theo những biến sổ chính dược thể

hiện trong bảng sau:

4 Tính phù hợp Hình thức và nội dung của tờ rơi, lịch treo tường

phù hợp với trình độ học vấn của đối tượng và vãnhóa ở nông thôn

5 Tinh hữu ích Tờ rơi, lịch treo tường có ích cho người đọc (cung

câp kiên thức vê xử lý rác thải hợp vệ sinh)Đối tượng chấp nhận tờ rơi, lịch treo tường là dànhcho mình

6 Sự thích thủ Đối tượng thích tờ rơi, lịch treo tường và mong

muốn được nhận, cùng chia sẻ với người khác (sẵnsàng đưa tờ rơi cho những người khác xem và treolịch nếu được nhận)

loạt các câu hỏi đã được chuẩn bị sẵn) Kiểu phỏng vấn sẽ tiếc kiệm rất nhiều thời gian vànguồn nhân lực số liệu ghi nhận được từ phỏng vấn là kết quả quan trọng nhàm thu thập ýkiến đóng góp của phụ nữ về tờ rơi và lịch treo tường Từ đó giúp dưa ra những kết luậnchính xác và hướng chỉnh sửa tờ rơi, lịch treo tường sao cho phù hợp nhất với đối tượng làphụ nữ và phù hợp với văn hoá của xã Mỹ Hưng Một số hạn che của phương pháp này làthái độ không hợp tác của người được phỏng vẩn, câu trả lời của đổi tượng dễ bị ảnh hưởngcủa người phỏng vấn, Để khắc phục những hạn che trong phỏng vấn sâu điều tra viên cân

phải chú ý một sô điểm trước khi tiến hành phỏng vấn (xem chi tiết “Tồ/ liệu tập huấn phỏng

vấn sâu tụi cộng đồng”- phụ luc 3.2 - Tr 44 )

> Thảo luận nhóm: nhằm tìm hiểu sâu hơn về nhận thức, ý kiến đóng góp và thái độ

của đối tượng đối với sản phẩm truyền thông Đánh giá khả năng đọc hiểu cầc sản phẩmtruyền thông Phương pháp này có ưu điểm là khả năng tương tác giữa các đối tượng và vớichính nhà nghiên cứu Các thông tin phản hồi nhiều và sâu hơn so với phỏng vấn sâu, ít tổnkém thời gian Một số hạn chế của phương pháp này là: các câu trả lời dễ bị ảnh hửng bởinhững người khác trong nhóm, dê xảy ra xung đột nhóm Do vậy để khắc phục những hạn

chế nay cần phải có tập huấn trước khi tiến hành thảo luận nhóm (xem chi tiểt “Tài liệu tập

huấn thảo luận nhóm”- Phụ lục 3.3- Tr 52 ).

2.2.7 Xử lý và phân tích số liệu

> Gỡ băng ghi âm

> Tổng hợp và phân tích các thông tin ghi chép trong quá trình phỏng vấn và thảo luậnnhóm

> Phân tích số liệu bằng phương pháp thống kê thông thường

> Mã hoá theo nội dung chính cần thu thập (theo các biến số)

2.2.8 Đạo đức nghiên cứu

Đây là một nghiên cứu nhằm đánh giá mức độ phù hợp của tờ rơi vả lịch treo tường vềvấn đề xử lý rác thải rắn sinh hoạt tại xã Mỹ Hưng Mọi câu trả lời của đối tượng mang tínhchât đóng góp rất lớn trong việc xây dựng và hoàn thiện các sản phẩm Việc tham gia nghiêncứu là tự nguyện, các thông tin được đối tượng cung cấp sẽ được đảm bảo về tính bí mật,khuyết danh và được mã hóa khi phân tích kết quả Tiến hành phỏng vấn khi được đối tượngcho phép và thời gian tối đa để phỏng vấn là 90 phút/ đối tượng tại nơi yên tĩnh

Chương 3: KÉT QUẢ THỬ NGHIỆM

3 1 Thiết ké tò' roi, lịch treo tường (xem phụ lục 4 — Tr 57-60)

3 2 Ket quả thử nghiệm sản phẩm truyền thông

3.2.1 Phần thông tin chung của đối tượng phỏng vấn và thảo luận nhóm

Đoi tượng thảo luận nhóm bao gồm CBYT và y tế thôn, 3 người có trình độ học vấncao đang, 2 người trung học và 1 người cỏ trình độ cấp 3, 2 người là công nhân viên chức, 2người buôn bán, 1 người làm ruộng và 1 người là công nhân

Đối tượng phỏng vấn sâu bao gồm 18 phụ nữ xã Mỹ Hưng Trình độ học vấn: 5 phụ nừhết tiểu học, 6 người học hết THCS, 4 người học hết PTTH và 3 người học trên PTTH (trong

đó có 1 người có trình độ đại học) Nghề nghiệp chủ yếu là làm ruộng (9 người), 3 người làmcông nhân, buôn bán/dịch vụ là 4 người và 5 người là cán bộ viên chức nhà nước

3.2.2 Kết quả về tò' roi và lịch treo tường.

1 Tờ rơi

1.1 Sự chú ý, tính hấp dẫn: Hầu hết phụ nữ được hỏi (18/20 PVS và 4/6

CBYT-TLN) cho ràng tờ rơi có nội dung và hình thức hấp dẫn, gây sự chú ý của người xem Phầnlớn họ (14/20 PVS và 4/6 CBYT- TLN) nhớ được các nội dung được nêu lên trong tờ rơi

"Tờ rơi này rất hấp dẫn vì màu sắc rất đẹp và dễ nhìn Tôi nhìn thấy hình ánh 2 người phụ nữ

đi đo rác và các chị em khác thì đang quét rác ở đường'" (Chị T- 30 tuổi- nông dân- xóm 8).

Một số người khác cho biết: "Tờ rơi này chủ yếu nói về các cách phân loại rác, cách xử lý

rác hợp vệ sinh và một sổ các qui định về xử lý rác Tôi còn thấy cả các bệnh do rác thải gây

ra nữa." (Cô M- 42 tuồi- nông dân- xóm 2).

Nhìn chung các ý kiến cho thấy tờ rơi đã tương đối hấp dẫn, gây sự chú ý và không cầnđiều chỉnh gì thêm

1.2 Sự hiếu biết của đối tượng và tính de hiếu của tò' roi: phân lớn phụ nữ được

hỏi (17/20 PVS và 5/6 CBYT- TLN) đều hiểu nội dung cách tranh và hiểu nội dung phần lời

"Mặc dù chì học hết lớp 4 nhưng nhìn chung đọc lên tôi vân hiểu.

Các cán này chủ yếu nói lên cách xử lý rác và bảo vệ môi trường đúng không" (Chị L -24

tuổi- nông dân- Xóm 7) 16/20 PVS và 5/6 CBYT- TLN cho rằng tất cả các câu chữ viếttrong tờ rơi rõ ràng, súc tích và hầu hết phụ nữ được hỏi (17/20 PVS và 6/6 CBYT- TLN)

nhớ được 2 thông điệp chính là: 'xử lý rác hợp vệ sình- phòng ngừa bệnh tậC và "hãy cùng

nhau xây dựng mõi trường trong lành, làng xóm sạch đẹp" "Bây giờ nhiều bệnh tật lắm Mấy đứa trẻ gần nhà tôi hay bị tiêu chảy lăm có lẽ do môi trirờng bấn nên xử lý rác hợp vệ sinh

đê phòng ngừa bệnh tột là rất đúng" (Cô C- 46 tuổi- buôn bán- xóm 10) Nhìn chung các cách

xử lý rác đều hợp lý và rât dễ thực hiện ở nông thôn

1.3 Tính thuyết phục, khuyến khích hành động: phần lớn phụ nữ được hỏi (15/20

PVS và 5/6 CBYT- TLN) cho ràng tờ rơi có tác động lên mọi đối tượng nhưng có hiệu quảlớn nhất là tác động lên người phụ nữ Tờ rơi làm kích thích hành động của người phụ nữ vì

có các tranh/ảnh mang hình ảnh người phụ nữ xử lý rác diều này sẽ khiến các chị em phụ nữlàm theo Đặc biệt là hình ảnh phân loại rác và hình ảnh quét rác ở đường làng là khuyếnkhích họ làm theo nhất

"Tòi thảy tờ này có thể ai đọc cũng được nhưng hĩnh như là để cho các bà đọc thì phù hợp hơn vì trong này toàn những hĩnh ảnh mẩy cô đi xách rác, quét đường mà chằng thấy nam giới đâu" (Trưởng ban văn hoá thông tin).

Nhìn chung các ý kiến đều cho rằng nội dung của tờ rơi, đặc biệt là các hình ảnhtrong tờ rơi đã khuyển khích hành động của họ

1.4 Tính phù họp:

Tranh/ảnh hầu hết phụ nữ được hỏi (14/20 PVS và 4/6 CBYT- TLN) cho ràng hình

ảnh, kích thước tranh là phù hợp, song cần thay dổi một số chí tiết chưa phù hợp, nên thaymột số các tranh/ảnh khác Bức tranh 2 người phụ nữ quét xách rác cần cho nhỏ lại, bỏ hìnhảnh xe rác và đổi vị trí tranh đó với tranh các chị em phụ nữ quét rác ở đường làng Hình ảnhphân loại rác cần đưa thêm 3 thùng rác để nhìn thấy dễ hơn là cần phân loại rác thành ráchữu cơ, rác vô cơ và rác tái chế Nên để một vài hình ảnh rác vương vãi trên mặt đường ởđoạn chưa quét, còn đoạn quét rồi nên đế sạch sẽ Phần lớn phụ nữ (13/20 PVS và 3/6CBYT- TLN) cho rằng phần

xử lý rác vô cơ nên cho màu nhạt hơn để dễ nhìn hơn Hình ảnh vềrác hữu cơ, rác vô cơ và rác tái chế nên để to hơn

Thông điệp- "Xử lý rác hợp vệ sình phòng ngừa bệnh tật" ở trang 2 cần để to hơn, màu

nền đậm hơn Phần thông điệp "Xử lý rác họp vệ sinh phòng ngừa bệnh tật" CÓ kèm theo hình

ảnh bỏ rác vào hố rác thì nên cho màu nền đậm hơn, cỡ chữ đê to hơn

Phần lời: phần lớn phụ nữ được hỏi (17/20 PVS và 4/6 CBYT- TLN) cho ràng từ

ngữ, câu chữ dễ đọc, phù hợp với ngôn ngữ địa phương và 15/20 PVS và 5/6 CBYT- TLNcho rằng kích thước tờ rơi, các tiêu đề, màu nền và các Font chữ nhìn chung là phù hợp

“Cức chữ đều dễ đọc và cũng rất phù hợp với văn hoả ở đây' (Cô T- 52 tuổi- Giáo Xóm 6) Tuy nhiên cần thay đổi một số chi tiết sau: phần 'thực hiện nếp sống xanh- sạch-

viên-đẹp" nên cho màu nền màu xanh đậm hơn, cỡ chừ nên cho to hơn cho dễ nhìn Trong phân “5 Không" môi đâu dòng nên cho thêm từ "Không' và thay cụm từ "Không tự đốt rác trong khu vực (lân cư sinh song" bang cụm từ "Không vi phạm các quy định về xử lý rác hợp vệ sinh" Các

bệnh liên quan tới việc xử lý rác không hợp vệ sinh cần phải để cỡ chữ to hơn Phần "Tại sao

phải phân loại rác?" nên thay bằng cụm từ "phân loại rác như thế nào?" Phần lời "rác vô CO’"

trong cách xử lý rác hợp vệ sinh nên cho màu chữ là màu đen sẽ dễ đọc hơn và nên cho cáccách xử lý rác hợp vệ sinh cụ thể: chôn, đốt, chăn nuôi, bán, tái chế .tương ứng với các loạirác khác nhau

Nhìn chung điểm mạnh của tờ rơi là hầu hết phụ nữ được hỏi đều cho rằng tờ rơi làphù hợp về màu sắc, kích thước các hình ảnh, cờ chữ, kiểu chữ và màu sắc chữ Các câu từtrong tờ rơi đều dễ đọc, phù hợp với văn hóa địa phương Tuy nhiên tờ rơi còn có một số hạnchế như hình ảnh xe rác là chưa phù hợp, nên thay đổi hình ảnh chiếc xe rác bàng hình ảnhkhác, hoặc bỏ hình ảnh xe rác đi

1.5 Tính hữu ích: Hầu hết phụ nữ được hỏi (16/20 PVS và 6/6 CBYT- TLN) cho

rằng tờ rơi đã cung cấp kiến thức hướng dẫn cách xử lý rác hợp vệ sinh "Nhiều người chẳng

biết cách phân loại đáu nên khi họ đốt cả đống hỗn hợp làm

khói lim và bốc mùi khủng khiếp Vậy nếu hướng dẫn cách phán loại rác như thế này chắc

họ sẽ hiểu hơn.'” (Cô B- 47 tuổi- y tế thôn- xóm 5).

Nhìn chung tờ rơi đã cung cấp cho phụ nữ những thông tin cần thiết về các bệnh mắcphải nếu rác không được xử lý hợp vệ sinh, cách phân loại rác và các cách xử lý rác hợp vệsinh

1.6 Sự thích thú: Hầu hết phụ nữ được hỏi đều rất thích nhận được tờ rơi và 18/20

PVS và 5/6 CBYT- TLN phụ nữ được hỏi cho ràng họ sẽ đem tờ rơi này cho người khác đọc,

đặc biệt là những người trong gia đình “735/ thấy tờ rơi này rất hay và rất có ích, tôi sẽ cho

chồng, con tôi và những người làm cùng tỏi trong nhà máy để họ đọc, tôi nghĩ họ sẽ rất thích." (Cô M- 43 tuổi- công nhân- xóm 8).

Nhìn chung phụ nữ đều thích tờ rơi và sẵn sàng đưa cho người khác xem

2 Lịch treo tường

2.1 Sự chú ý, tính hấp dẫn: Hầu hết phụ nữ được hỏi (15/20 PVS và 5/6

CBYT-TLN) cho ràng tờ lịch rất bắt mát, nổi bật, gây sự chú ý cho mọi người đặc biệt là màu nền

Màu xanh đậm không gây chói mat và cũng phù hợp với màu của mòi trường "Chị rất thích

màu này,màu sắc rất noi và cũng đẹp nữa Treo lịch này trong nhà chắc sẽ có nhiều ngirời chủ ý lắm." (Chị L- 32 tuôi- Buôn bán- xóm 3).

Nhìn chung các ý kiến cho thấy lịch đã tương đối hấp dẫn, gây sự chú ý và không cầnđiều chỉnh gì thêm

2.2 Sự hiểu biết của đối tượng, tính dễ hiểu của lịch treo tưòng: Hầu hết phụ nữ

được hỏi (18/20 PVS và 6/6 CBYT- TLN) cho rằng nội dung lịch treo tường súc tích, rõ

ràng.“Zjc/? này nói như thế là đầy đủ rồi, nếu muốn xem chi tiết chúng ta có thể xem trong

tờ rơi, tôi thấy như thể là hợp lý" (Cô Y- CBYT) và 15/20 PVS và 5/6 CBYT- TLN cho ràng

nội dung dễ hiểu.“CÁC cách hướng dẫn này tôi thấy cũng không khó, chỉ có điều chính

quyền xã nên cho chúng tôi nên đê đô rác, đóng tiên mẩy nghìn/ tháng cũng được, chứ không có nơi đổ rác thì người ta đành đổ ra đường tàu, ruộng chứ biết đổ đi đâu được" (Chị

A- 29 tuổi- Công nhân- xóm 4)

Nhìn chung nội dung tờ lịch dễ hiểu

2.3 Tính thuyết phục, khuyến khích hành động: phần lớn phụ nữ được hỏi

(16/20 PVS và 6/6 CBYT- TLN) cho rằng nội dung tờ lịch hướng dẫn về cách xử lý rác hợp

vệ sinh dễ thực hiện theo Tuy nhiên nếu hình ảnh bỏ rác vào hố rác nên cho to hơn thi sẽ

khiến người xem dễ làm theo hơn “Sau khi xem xong tôi thấy chúng ta có rẩt nhiều cách để

xử lý rác, vậy nên phân loại rác trước khi xử lý thì sẽ tốt hơn nhì" (chị L- 38 tuổi- buôn

bán-xóm 2)

Một số người khác cho biết: “Đâu chỉ có mình tôi xem, khi treo lên còn có rất nhiều người

khác cũng xem Như vậy có the họ cũng sẽ làm theo những điều đã hướng dẫn trong đó" (Cô

T-50 tuổi- giáo viên- xóm 6)

Nhìn chung các ý kiến đều cho ràng nội dung của tờ lịch đã khuyến khích hành độngcủa họ Do vậy không cần chỉnh sửa thêm

2.4 Tính phù họp:

Tranh lịch: Đa số phụ nữ được hỏi (17/20 PVS và 6/6 CBYT- TLN) cho rằng hình

ảnh chưa phù hợp lẳm vì mờ và nhỏ nên nhìn bị rối mat “Tôi thấy tờ lịch này đẹp đẩy

nhưng trông có vẻ bị rối mắt, có the chọn một tranh được không, nhưng phải là tranh vê nông thôn thôi như thê sẽ đẹp hơn, chọn cành thật đặc trưngcho nông thôn nếu có cảnh của

xã thì rat tot hơn nhiều đấy Theo tôi nên bỏ tranh về hoa đào đi mặc dù hoa đào là biểu tượng của muà xuân nhưng cũng không cân thiết phải đưa vào" (Trưởng ban văn hoá thông

tin) Không nên đê 3 tranh khác nhau như vậy sẽ gây rối mắt Nên chỉ để 1 tranh làm chính,tranh đó nên chọn chủ đề là cảnh nông thôn (vì dễ gần gũi và nó đặc trưng cho vùng quênông thôn), có thê chọn cảnh đồng lúa có thêm con trâu và đứa trẻ hoặc hình ảnh xử lýrác nhưng phải thật đẹp, độc đáo vì còn treo vào những ngày tét và thu hút được sự chú ý

của mọi người “Chú thấy tranh rất dẹp nhưng hơi mờ Cành Đào là hợp với ngày tết, còn

hai tranh còn lại thì nói về cảnh nông thôn rất phù hợp nhưng nhiêu quả nên khó nhìn Vậy nên chọn một trong ba tranh thôi." (chủ tich xã.)

Để chữ “Mậu Tý 2008” trên nền ảnh, màu chữ cần được chọn sao cho nổi bật trên

nền ảnh Cỡ chừ nên cho nhỏ hơn và nên chọn kiêu chữ đơn giản chứ không nên cách điệu(vì đối tượng là cho người phụ nữ nông thôn)

Nhìn chung các ý kiển đều cho rằng nên để ỉ tranh thay 3 tranh, Nên để ỉ tranh đếhình ảnh to hơn và không bị mờ,

Phần nội dung truyền thông: Hầu hết phụ nữ được hỏi (17/20 PVS và 6/6

CBYT-TLN) cho răng cỡ chừ, màu chữ, kiểu chừ và ngôn ngữ (các từ, cụm từ) đều là những từ dễđọc, dễ hiểu và phù hợp với văn hoá địa phương Tuy nhiên cần phải thay đối một số phần đế

phù hợp hơn Thông điệp “Xử lý rác hợp vệ sinh - phòng ngừa bệnh tậC nên để thấp hơn, hình ảnh phụ nữ cho rác vào hố rác thì cần cho to hơn Cách xử lý rác hợp vệ sinh, hình thức

như vậy là phù hợp, cỡ chữ, kiểu chữ, màu chữ, màu nên rât đẹp và nôi bật Hình ảnh ngôisao năm cánh đẹp và rất có ý nghĩa Tuy nhiên về nội dung còn một sổ vấn đề cần thay dổi:

Đem ra hố rác: không nên có câu “thức ăn thừa” vì đây là nông thôn nên hầu hết thức

ăn thừa đều được người dân tận dụng để nuôi gia súc, chó mèo nên cho vào như vậy làkhông phù hợp

J Ú phân: không nên cho phần này vào vì đây là lịch nên cần tránh những từ không được hay

lắm Nên thay vào đó là đốt rác

Chôn: nên bỏ câu “xí than" mà thay vào đó là “xác động vật" (mèo,chuột )

✓ Chăn nuôi: nên cho thêm vào là “thức ăn thừa" và “phân gia súc" Vì đây là vùng nông thôn

nên người dân sẽ dùng thức ăn thừa: cơm, rau cho chó, mèo Cỏn phân gia súc có thểđem ủ sau đó nuôi cá Nên tách chôn và đốt riêng chứ không nên gộp cả 2 phần vào

“Ở quê người ta không đem thức ăn thừa ra ho rác đâu, nhà ai chẳng có lợn, gà, hoặc có

chỏ mèo, nêu không thì đem cho những nhà xung quanh, chứ hộ không đô bở như người thành phổ đâu" (Cô L- 46 tuổi- nông dân- xóm 3)

5 Không- Nên bỏ phần này đi vì như vậy sẽ có quá nhiều thông tin trên tờ lịch 13/20 PVS

và 3/6 CBYT- TLN cho ràng nên bỏ phần này Chỉ nên đưa thông điệp xử lý rác hợp vệ sinh

và các cách xử lý rác hợp vệ sinh “Tôi thấy phần này không cân thiêt vì nó đã có trong tờ

rơi rôi Nên bỏ đi và cho các phần khác to lên thỉ sẽ dê nhìn hơn" (Cô B- nông dân- Xóm 7).