Tiểu luận Triết 9,5 điểm MỐI QUAN HỆ BIỆN CHỨNG GIỮA VẬT CHẤT VỚI Ý THỨC VÀ VẬN DỤNG MỐI QUAN HỆ NÀY ĐỂ TÌM HIỂU CÔNG CUỘC ĐỔI MỚI Ở NƯỚC TA HIỆN NAY

Bài này nhóm mình được 9,5 điểm cuối kỳ MỐI QUAN HỆ BIỆN CHỨNG GIỮA VẬT CHẤT VỚI Ý THỨC VÀ VẬN DỤNG MỐI QUAN HỆ NÀY ĐỂ TÌM HIỂU CÔNG CUỘC ĐỔI MỚI Ở NƯỚC TA HIỆN NAY Một số nội dung mình trích trong bài: Bản thân sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội là một nhiệm vụ mới mẻ, khó khăn, phức tạp, đòi hỏi phải phát huy cao độ vai trò của nhân tố chủ quan, của tính năng động chủ quan. Đó chính là những phát minh vĩ đại, những đường lối chính sách đúng đắn có tính chất quyết thắng của toàn thể dân tộc Việt Nam. Sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội là sự nghiệp sáng tạo vĩ đại của đông đảo quần chúng. Không có ý chí, hoài bão lớn, nghị lực lớn thì không thể thực hiện được những nhiệm vụ trọng đại, khó khăn phức tạp chưa từng có trong lịch sử dân tộc. Vấn đề là ở chỗ mọi nhiệt tình và ý chí cách mạng hiện nay phải gắn liền với tri thức, hiểu biết, đặt trên cơ sở khoa học, sự phát triển tiềm lực trí tuệ của cả dân tộc 15. Không có khoa học, không có sự phát triển mạnh mẽ nguồn lực trí tuệ thì không thể dẫn dắt xã hội đi tới văn minh, hiện đại. Do đó, phải quy tụ mọi tài năng của công dân, tập hợp trí tuệ và phát huy sức mạnh trí tuệ của cả dân tộc. Đây phải đứng ở đỉnh cao và là chỗ kết tinh tài năng ý chí chỉ đạo, bản lĩnh giai cấp và dân tộc, biểu hiện tinh thần thời đại 21. Bước vào thế kỷ XXI, chúng ta tin chắc vào thắng lợi của sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ tổ quốc, tin chắc chủ nghĩa xã hội nhất định thành công, nhất định tiếp tục đi theo con đường đã chọn, dù một thế kỷ hay lâu hơn nữa cũng không lung lay. Đó phải chăng là sự khẳng định một ý chí lớn, một niềm tin với ý chí “quyết tâm đưa nước ta thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu”, thì không thể chậm trễ trong công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, để nhanh chóng thu hẹp khoảng cách giữa nước ta với các nước phát triển.

HỌC VIỆN HÀNG KHÔNG VIỆT NAM KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH

TIỂU LUẬN MÔN HỌC: TRIẾT HỌC MÁC - LÊNIN

ĐỀ TÀI MỐI QUAN HỆ BIỆN CHỨNG GIỮA VẬT CHẤT VỚI Ý THỨC VÀ VẬN DỤNG MỐI QUAN HỆ NÀY ĐỂ TÌM HIỂU CÔNG CUỘC ĐỔI

MỚI Ở NƯỚC TA HIỆN NAY

Bảng đánh giá mức độ hoàn thành công việc

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 12/2021

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 4

MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 5

NỘI DUNG 6

1 Lý luận chung về mối quan hệ giữa vật chất và ý thức 6

1.1 Định nghĩa vật chất và ý thức theo quan điểm của Triết học Mác - Lênin6 1.1.1 Vật chất 6

1.1.2 Ý thức 7

1.2 Mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức trong triết học Mác – Lênin 7

1.2.1 Vật chất có vai trò quyết định đến sự xuất hiện và mất đi của ý thức 7

1.2.2 Ý thức có khả năng tác động trở lại đối với vật chất 8

1.3 Ý nghĩa phương pháp luận rút ra từ mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức 9

1.3.1 Tôn trọng khách quan 9

1.3.2 Tính năng động chủ quan 10

2 Vận dụng quan điểm duy vật biện chứng về mối quan hệ giữa vật chất và ý thức vào công cuộc đổi mới ở nước ta hiện nay 11

2.1 Thực trạng nước ta trước và sau khi đổi mới 11

2.1.1 Thực trạng của nước ta trước khi đổi mới 11

2.1.2 Thực trạng của nước ta sau khi đổi mới 12

2.2 Vận dụng mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta hiện nay 14

KẾT LUẬN 20

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 21

LỜI MỞ ĐẦU

Từ thực tiễn lịch sử đã chứng minh, dưới ánh sáng của chủ nghĩa Mác - Lênin, tưtưởng Hồ Chí Minh, dân tộc ta đã giành được độc lập, thống nhất đất nước và tiếnhành công cuộc xây dựng và đổi mới đất nước Việt Nam đã đạt được những thành tựu

có ý nghĩa lịch sử to lớn, tạo tiền đề đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước,làm thay đổi căn bản đời sống xã hội, được nhân dân và bạn bè quốc tế ghi nhận vàđánh giá cao Góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng và phát huy sức mạnhtoàn dân tộc, đưa nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển, thực hiện “dân giàu, nướcmạnh, xã hội công bằng, dân chủ văn minh” Cho đến nay, chủ nghĩa Mác – Lênincùng những chỉ dẫn quý báu của Hồ Chí Minh vẫn giữ vai trò quyết định tới quá trìnhĐảng lãnh đạo cách mạng xã hội chủ nghĩa và công cuộc đổi mới tại Việt Nam bởi nótiếp tục soi sáng những vấn đề lý luận để giải quyết kịp thời các vấn đề thực tiễn tronghoàn cảnh xã hội đất nước hiện nay, tìm ra đường lối đúng đắn, phương châm phù hợp

để phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa

Trong bối cảnh phát triển không ngừng của thời đại, tình hình thế giới và khu vực cónhững diễn biến nhanh, phức tạp, khó lường Đất nước ta đứng trước nhiều thuận lợi,thời cơ và khó khăn, thách thức với rất nhiều vấn đề mới đặt ra Kiên định đổi mới, hộinhập và phát triển trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là vấn

đề có ý nghĩa sống còn đối với nước ta hiện nay Đảng và Nhà nước cần tiếp tục tiếnhành đẩy mạnh công cuộc đổi mới toàn diện đất nước, đồng bộ với khâu đột phá là đổimới tư duy Trong đó đổi mới kinh tế đóng vai trò then chốt, chủ đạo Đồng thời đổimới kinh tế là một vấn đề cấp bách, bởi giữa đổi mới kinh tế và đổi mới chính trị cómối quan hệ chặt chẽ như mối quan hệ giữa vật chất và ý thức Dựa vào phương phápluận duy vật biện chứng là cơ sở giải quyết mối quan hệ giữa vật chất và ý thức, từ đócho phép chúng ta vận dụng vào mối quan hệ giữa kinh tế và chính trị, hướng vào giảiquyết những vấn đề do thực tiễn đặt ra cho Việt Nam Giúp thúc đẩy công cuộc đổimới toàn diện của đất nước ngày càng nhanh chóng và giàu mạnh, hướng tới phát triển

từ vật chất đến tinh thần của xã hội, phát triển bền vững và hiện đại hóa đất nước.Nhận thấy sự vận dụng đúng đắn sáng tạo của Đảng, thành công mối quan hệ biệnchứng giữa vật chất với ý thức vào việc đề ra các đường lối, chính sách đổi mới đấtnước Vì vậy với tư cách là sinh viên, là công dân của đất nước, nhóm chúng em muốn

nghiên cứu kĩ hơn về “mối quan hệ biện chứng giữa vật chất với ý thức” để từ đó vậndụng kiến thức của mối quan hệ này để tìm hiểu công cuộc đổi mới ở nước ta hiện nay.Trong khuôn khổ có hạn của bài tiểu luận, chúng em chỉ có thể đề cập tới một số mặtcủa vấn đề mà không thể đi sâu vào tất cả khía cạnh được và sẽ có những thiếu sót, vìvậy chúng em rất mong nhận được sự góp ý, chỉnh sửa của cô để bài viết này thêmphần hoàn thiện hơn Chúng em xin chân thành cảm ơn!

MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

Phân tích mối quan hệ biện chứng giữa vật chất với ý thức

Vận dụng mối quan hệ biện chứng giữa vật chất với ý thức để tìm hiểu công cuộc đổimới ở nước ta hiện nay

NỘI DUNG

1 Lý luận chung về mối quan hệ giữa vật chất và ý thức

1.1 Định nghĩa vật chất và ý thức theo quan điểm của Triết học Mác - Lênin

1.1.1 Vật chất

Theo quan điểm của Lênin: “Vật chất là một phạm trù triết học dùng để chỉ thực tạikhách quan được đem lại cho con người trong cảm giác, được cảm giác của chúng tachép lại, chụp lại, phản ánh và tồn tại không lệ thuộc vào cảm giác” Hai vấn đề cơ bảncủa vật chất là:

 Vật chất là một phạm trù triết học: Khác với khái niệm vật chất trong khoa học

cụ thể, vật chất trong Triết học được xem là một phạm trù triết học rộng lớn nhất,khái quát nhất, không thể gộp vật chất với bất kỳ thuộc tính nào của vật chất hoặcvật thể nào [1]

 Thuộc tính cơ bản của vật chất là thực tại khách quan (bao gồm tất cả những gìtồn tại bên ngoài, không lệ thuộc vào ý thức và cảm giác của con người), tồn tạikhông lệ thuộc vào cảm giác Vật chất tồn tại khách quan trong hiện thực, nằmbên ngoài ý thức và không phụ thuộc vào ý thức của con người “Tồn tại kháchquan” là thuộc tính cơ bản của vật chất, là tiêu chuẩn để phân biệt cái gì là vậtchất, cái gì không phải là vật chất Dù con người đã nhận thức được hay chưa, dùcon người có mong muốn hay không thì vật chất luôn tồn tại vĩnh viễn trong vũtrụ [2]

Như vậy, chúng ta thấy rằng định nghĩa vật chất của Lênin là một định nghĩa toàndiện và triệt để nó giải đáp được cả hai mặt vấn đề cơ bản của triết học trên lập trườngcủa chủ nghĩa duy vật biện chứng, phân biệt về nguyên tắc với chủ nghĩa duy tâm, bấtkhả trị luận, nhị nguyên luận Đồng thời nó cũng khắc phục thiếu sót, siêu hình, hẹphòi trong quan niệm về vật chất của chủ nghĩa duy vật cũ Định nghĩa vật chất củaLênin cũng giúp chúng ta nhân tố vật chất trong đời sống xã hội, đó là tồn tại xã hội,

và nó cũng có ý nghĩa trực tiếp định hướng trong nghiên cứu khoa học tự nhiên, giúpkhoa học tự nhiên ngày càng đi sâu vào nghiên cứu dạng cụ thể của vật chất trong giới

vĩ mô Nó cũng giúp chúng ta có thái độ khách quan và đòi hỏi chúng ta phải xuất phát

từ thực tế khách quan trong suy nghĩ và hành động [4]

1.1.2 Ý thức

Theo quan điểm của Mác: “Ý thức là sự phản ánh một cách năng động, sáng tạo thếgiới khách quan vào trong bộ óc của con người Ý thức là hình ảnh chủ quan của thếgiới khách quan” Nguồn gốc của ý thức:

 Nguồn gốc tự nhiên: Theo quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng, nguồngốc tự nhiên của ý thức bao gồm 2 yếu tố không thể tách rời là bộ óc của conngười và sự tác động của thế giới bên ngoài lên bộ óc của con người

 Nguồn gốc xã hội: Điều kiện quan trọng nhất và trực tiếp ảnh hưởng đến sự rađời của ý thức, bên cạnh nguồn gốc tự nhiên phải kể đến đó là những tiền đề,nguồn gốc xã hội: lao động và ngôn ngữ [1]

1.2 Mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức trong triết học Mác – Lênin

Mối quan hệ giữa vật chất và ý thức là vấn đề cơ bản của triết học Phạm trù vậtchất và mối liên hệ giữa vật chất và ý thức đã được các nhà triết học trước Mác quantâm với nhiều quan điểm khác nhau và luôn diễn ra cuộc đấu tranh giữa chủ nghĩa duytâm và chủ nghĩa duy vật trong suốt lịch sử của triết học [3]

Với quan điểm của chủ nghĩa duy tâm cho rằng thì ý thức là yếu tố quyết định sựtồn tại của vật chất, chủ nghĩa duy vật lại quan điểm rằng vật chất quyết định toàn bộđến sự tồn tại và phát triển của ý thức Đồng thời ý thức không tác động trở lại vậtchất Còn theo quan điểm tiến bộ nhất hiện nay (quan điểm của chủ nghĩa duy vật biệnchứng) nhận định rằng: vật chất quyết định ý thức đồng thời ý thức cũng tác động trởlại đối với vật chất [1]

1.2.1 Vật chất có vai trò quyết định đến sự xuất hiện và mất đi của ý thức

Vật chất đóng vai trò quyết định đến sự xuất hiện, tồn tại hay mất đi của ý thức Vềmặt bản chất, ý thức chính là sản phẩm của bộ óc con người - một dạng vật chất có tổchức cao Vì lẽ đó, ý thức chỉ có khi có con người Trong mối quan hệ giữa thế giớivật chất và con người thì con người là kết quả, là sản phẩm của giới tự nhiên (thế giớivật chất) qua quá trình phát triển lâu dài Từ kết luận này giúp chứng tỏ nhận định: vậtchất có trước, ý thức có sau

Vật chất quyết định ý thức, còn ý thức là sự phản ánh thế giới vật chất vào trong bộnão con người Vật chất quyết định nguồn gốc của ý thức: không có sự tác động của

thế giới khách quan vào trong bộ não người thì sẽ không có ý thức Ý thức là sản phẩmcủa một dạng vật chất có tổ chức cao là bộ não người Thế giới vật chất là nguồn gốckhách quan của ý thức Vật chất quyết định nội dung của ý thức: ý thức là hình ảnhchủ quan của thế giới khách quan, nội dung của ý thức mang tính khách quan, do thếgiới khách quan quy định Vật chất quyết định bản chất của ý thức Vật chất quyếtđịnh phương thức, kết cấu của ý thức [5].

Nội dung của ý thức được quyết định bởi vật chất do bản chất của ý thức là sự phảnánh thế giới vật chất, là hình ảnh chủ quan về thế giới vật chất Bên cạnh đó, sự vậnđộng và phát triển của ý thức, hình thức biểu hiện của ý thức bị các quy luật xã hội,quy luật sinh học và sự tác động của môi trường sống quyết định Các nhân tố nàythuộc lĩnh vực vật chất này thuộc lĩnh vực vật chất Chính vì vậy, không chỉ quyết địnhnội dung mà vật chất còn có vai trò quyết định cả mọi sự biến đổi và hình thức biểuhiện của ý thức [1]

1.2.2 Ý thức có khả năng tác động trở lại đối với vật chất

Ý thức có tính độc lập tương đối, chính vì vậy nó có khả năng tác động trở lại vậtchất thông qua các hoạt động thực tiễn của con người Vì bản chất của ý thức xuất phát

từ con người nên nói đến vai trò của ý thức là nói đến vai trò của con người Bản thân

ý thức không thể thay đổi bất cứ điều gì trong hoạt động thực tiễn nếu như không có

sự tiến hành các hoạt động vật chất của con người [1].

Vì vậy, sự tác động của ý thức đối với vật chất phải thông qua hoạt động thực tiễncủa con người Biểu hiện ở chỗ: ý thức trang bị cho con người sự hiểu biết về thế giớixung quanh, giúp con người xác định mục tiêu, lựa chọn phương pháp cho hoạt độngcủa mình tạo nên ở con người tình cảm, niềm tin, ý chí, thôi thúc con người nỗ lựchành động để đạt được mục tiêu đề ra Ý thức có thể thúc đẩy hoặc kìm hãm sự vậnđộng, phát triển của những điều kiện vật chất ở những mức độ nhất định Nếu ý thứcphản ánh phù hợp với hiện thực thì nó sẽ làm thúc đẩy sự phát triển của các điều kiệnvật chất Nếu ý thức phản ánh không phù hợp với hiện thực thì nó sẽ kìm hãm sự pháttriển của các điều kiện vật chất Song sự kìm hãm đó chỉ mang tính tạm thời, bởi vì sựvật vận động theo các quy luật khách quan vốn có của nó, nên nhất định phải có ý thứctiến bộ, phù hợp, thay thế cho ý thức lạc hậu, không phù hợp [5]

Nếu ý thức của con người có khả năng nhận thức đúng, có nghị lực, có tri thức khoahọc thì hành động của con người sẽ phù hợp với các quy luật khách quan, con người

có năng lực vượt qua những thách thức trong quá trình thực hiện mục đích của mình,thế giới được cải tạo Ngược lại, nếu ý thức của con người phản ánh không đúng bảnchất, quy luật và hiện thực khách quan sẽ dẫn đến hướng hành động của con người đingược lại các quy luật khách quan, điều này dẫn đến các ảnh hưởng tiêu cực đối với

hoạt động thực tiễn và hiện thực khách quan [1].

1.3 Ý nghĩa phương pháp luận rút ra từ mối quan hệ biện chứng giữa vật chất

và ý thức

Ý nghĩa phương pháp luận về mối quan hệ giữa vật chất và ý thức chủ nghĩa duyvật biện chứng đã khẳng định : vật chất có trước, ý thức có sau, vật chất là nguồn gốccủa ý thức, quyết định ý thức, song ý thức có thể tác động trở lại vật chất thông quahoạt động thực tiễn của con người vì vậy con người phải tôn trọng khách quan đồngthời phát huy tính năng động chủ quan [6]

Từ mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức trong triết học Mác – Lênin,chúng ta rút ra quan điểm khách quan với những yếu tố quan trọng sau:

Xuất phát từ thực tế khách quan, tôn trọng quy luật khách quan là xuất phát từ tínhkhách quan của vật chất, có thái độ tôn trọng hiện thực khách quan mà căn bản là tôntrọng quy luật, nhận thức và hành động theo quy luật khách quan Trong nhận thức vàhành động con người phải xuất phát từ thực tế khách quan để xác định mục đích, đề rađường lối, chủ trương, chính sách, kế hoạch, biện pháp; phải lấy thực tế khách quanlàm cơ sở, phương tiện; phải tìm ra những nhân tố vật chất, tổ chức những nhân tố ấythành lực lượng vật chất để hành động [7]

Nhận thức sự vật hiện tượng phải chân thực đúng đắn tránh tô hồng hoặc bôi đenđối tượng không được gán cho đối tượng cái mà nó không có [8].

Chúng ta phải tôn trọng và hành động theo quy luật khách quan, nếu không làm nhưvậy chúng ta sẽ phải gánh chịu những hậu quả khôn lường [8]

Nhận thức cải tạo sự vật hiện tượng, nhìn chung phải xuất phát từ chính bản thân sựvật hiện tượng đó với những thuộc tính mối liên hệ bên trong vốn có của nó [8]

Chúng ta cần phải tránh chủ nghĩa khách quan, bệnh chủ quan duy ý chí; chủ nghĩaduy vật tầm thường, chủ nghĩa thực dụng, chủ nghĩa khách quan [8]

1.3.2 Tính năng động chủ quan

Ý thức có thể tác động trở lại vật chất thì con người phải phát huy tính năng độngchủ quan, tức là phát huy vai trò tích cực của ý thức Bản thân ý thức tự nó không thểthay đổi được gì trong hiện thực Ý thức muốn tác động trở lại hiện thực phải bằng lựclượng vật chất phải con người thực hiện trong thực tiễn Vai trò của ý thức là ở chỗtrang bị cho con người những tri thức về bản chất quy luật khách quan Trên cơ sở đócon người định hướng đúng đắn mục tiêu và đề ra phương hướng phù hợp, vì vậy cầnphải phát huy tính năng động sáng tạo của ý thức, phát huy nhân tố con người để cảitạo thế giới khách quan [6]

Quan điểm khách quan đòi hỏi phải phát huy tính năng động sáng tạo của ý thức,phát huy vai trò nhân tố con người, chống tư tưởng, thái độ, thụ động, ỷ lại, ngồi chờ,bảo thủ, trì trệ, thiếu tính sáng tạo; phải coi trọng vai trò của ý thức, coi trọng công tác

tư tưởng và giáo dục tư tưởng, coi trọng giáo dục lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin và tưtưởng Hồ Chí Minh Đồng thời phải giáo dục và nâng cao trình độ tri thức, khoa học,củng cố và bồi dưỡng nhiệt tình, ý chí cách mạng cho cán bộ đảng viên và nhân dânnói chung, nhất là trong điều kiện văn minh trí tuệ, kinh tế tri thức, toàn cầu hóa hiệnnay; coi trọng việc gìn giữ, rèn luyện phẩm chất đạo đức cho cán bộ, đảng viên, đảmbảo sự thống nhất giữa nhiệt tình cách mạng và tri thức khoa học [8]

Trên thực tế có rất nhiều quốc gia trong đó có Việt Nam đã tìm ra con đường đi chomình từ lý luận trên, chính sự nhận thức đúng đắn về mối quan hệ giữa vật chất và ýthức mà Đảng và Nhà nước ta đã có hướng đi đúng đắn Hiện nay tôn chỉ của Đảng

Cộng sản Việt Nam là: “Mọi đường lối chủ trương của Đảng phải xuất phát từ thực tếtôn trọng kỉ luật khách quan” [6].

Để thực hiện nguyên tắc khách quan và phát huy tính năng động của nhân tố chủquan của con người, chúng ta còn phải nhận thức và giải quyết đúng đắn các quan hệlợi ích và phải biết kết hợp hài hòa lợi ích cá nhân, lợi ích tập thể và xã hội; phải cóđộng cơ trong sáng, thái độ thực sự khách quan, khoa học, không vụ lợi [8]

2 Vận dụng quan điểm duy vật biện chứng về mối quan hệ giữa vật chất và ý thức vào công cuộc đổi mới ở nước ta hiện nay

2.1 Thực trạng nước ta trước và sau khi đổi mới

2.1.1 Thực trạng của nước ta trước khi đổi mới

Đất nước của chúng ta đã phải trải qua nhiều giai đoạn lịch sử, đi từ chiến tranh giữvững độc lập đến công cuộc đổi mới giúp đất nước phát triển, đi lên Như chúng ta đãbiết, sau năm 1975, chiến thắng của miền Nam thống nhất đất nước, nền kinh tế củamiền Bắc vẫn còn nhiều khó khắn và nhược điểm cần phải khắc phục để phát triển vàgiúp nền kinh tế đi lên Lúc này cơ sở vật chất, kỹ thuật còn yếu kém, cơ cấu kinh tếnhiều mặt mất cân đối, năng suất lao động thấp, sản xuất chỉ đảm bảo nhu cầu đờisống Về lĩnh vực nông nghiệp chỉ đủ cung cấp lương thực cho nhân dân, nguyên liệucho công nghiệp, hàng hóa cho xuất khẩu Mặt khác, nền kinh tế miền Bắc đang chịuthiệt hại do chiến tranh phá hoại bằng không quân của đế quốc Mỹ đã gây ra rất nhiềutổn thất và làm trì trệ nặng nề sự phát triển kinh tế của nước ta Riêng ở miền Nam, sau

20 năm chiến tranh ròng rã, nền kinh tế có sự đảo lộn và suy sụp, nông nghiệp nhiềuvùng hoang tàn, lạm phát xảy ra trầm trọng [9]

Trước tình hình đó, Đại hội Đảng lần thứ IV đề ra những tiêu chí kế hoạch (năm1976-1980) quá cao và phát triển sản xuất quá khả năng của nền kinh tế như năm

1975, phấn đấu phát triển 21 triệu tấn lương thực, 1 triệu tấn cá biển, 1 triệu héc takhai hoang, 1 triệu 200 héc ta rừng trồng mới, 10 triệu tấn than sạch, 2 triệu tấn ximăng Đặc biệt là đề ra việc xây dựng nhiều cơ sở mới về công nghiệp nặng, chủ yếu

là cơ khí Đặt nhiệm vụ hàng đầu là hoàn thành về cơ bản cải tạo xã hội chủ nghĩa hóa

ở miền Nam Những chủ trương sai lầm do cùng với cơ chế quản lý tập trung quan liêubao cấp đã tác động xấu đến kinh tế, ảnh hưởng tới đời sống của nhân dân Đến hết

năm 1980, nhiều chỉ tiêu kinh tế chỉ đạt khoảng 50% – 60% mức đề ra, nền kinh tếtăng trưởng rất chậm chạp, tổng sản lượng xã hội tăng 1,5% so với bình quân, côngnghiệp tăng 2,6%, nông nghiệp giảm 0.15% Đại hội Đảng lần thứ V cũng chỉ đề racác chủ trương, chính sách đổi mới đất nước, nhất là nền kinh tế Nhìn chung chúng ta

đã thực hiện mục tiêu tổng quát của Đại hội đề ra là cơ bản ổn định tình hình kinh tế

và đời sống nhân dân [10]

Trong cương lĩnh xây dựng đất nước thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, Đảng ta

đã có nhiều cố gắng nghiên cứu, tìm tòi, xây dựng đường lối, xác định đúng mục tiêu

và phương hướng xã hội chủ nghĩa Tuy nhiên Đảng đã phạm phải sai lầm chủ quanduy ý chí, vi phạm luật khách quan: nóng vội trong việc cải tạo xã hội chủ nghĩa, xóa

bỏ nền kinh tế nhiều thành phần, duy trì quá lâu cơ chế quản lý, tập trung quan liêubao cấp Đồng thời Đảng ta cũng có nhiều chủ trương sai lầm trong việc cải tạo giá cả,tiền tệ, tiền lương Tất nhiên, ngoài những khuyết điểm chủ quan, vẫn còn nhữngnguyên nhân khách quan như nước ta đã phải trải qua nhiều năm chiến tranh tàn phánặng nề, bối cảnh chiến tranh quốc tế, thiệt hại sau chiến tranh về vật chất và tinh thầnquá lớn [14]

Cho đến nay, mặc dù vẫn còn một số vấn đề cần tiếp tục đi sâu nghiên cứu, nhưngchúng ta đã hình thành nhận thức tổng quát: Xã hội xã hội chủ nghĩa mà nhân dân ViệtNam đang phấn đấu xây dựng là một xã hội dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng,văn minh; do nhân dân làm chủ; có nền kinh tế phát triển cao, dựa trên lực lượng sảnxuất hiện đại và quan hệ sản xuất tiến bộ phù hợp [11] Nhắc lại tình hình trên để thấy

rõ tác động tiêu cực của ý thức (Ở đây là các chủ trương chính sách về quản lý) đối vớivật chất (là nền kinh tế) và thấy tác động qua lại giữa kinh tế và chính trị trước khi cócông cuộc đổi mới Phép biện chứng duy vật khẳng định rằng nếu ý thức là tiêu cực thìsớm muộn sẽ bị đào thải [22]

2.1.2 Thực trạng của nước ta sau khi đổi mới

Công cuộc đổi mới đất nước do Đảng ta khởi xướng trong 35 năm qua là quá trìnhngày càng nhận thức và vận dụng đúng đắn hơn quy luật quan hệ sản xuất phù hợp vớitrình độ của lực lượng sản xuất trong điều kiện thực tế ở Việt Nam khi chúng ta đangthực hiện đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, phát triển nền kinh tế thịtrường hiện đại và hội nhập quốc tế Thực tiễn cho thấy, đường lối đổi mới của Đảng