Bài giảng cơ sở văn hóa việt nam ( combo full slide 3 chương )

Chương 1 VĂN HOÁ HỌC ĐỊNH VỊ VĂN HOÁ ViỆT NAM Chương 2 DiỄN TRÌNH VĂN HÓA ViỆT NAM Chương 3 VĂN HOÁ TRUYỀN THỐNG CỦA NGƯỜI ViỆT NGHỆ THUẬT HÌNH KHỐI THANH SẮC VĂN HOÁ GIAO TiẾP NGHỆ THUẬT NGÔN TỪ VĂN HOÁ NHẬN THỨC VĂN HOÁ TỔ CHỨC ĐỜI SỐNG CÁ NHÂN

Trang 1

BÀI GIẢNG

CƠ SỞ VĂN HÓA VIỆT NAM

Trang 2

 Chương 1 VĂN HOÁ HỌC & ĐỊNH VỊ VĂN HOÁ ViỆT NAM

 Chương 2 DiỄN TRÌNH VĂN HÓA ViỆT NAM

 Chương 3 VĂN HOÁ TRUYỀN THỐNG CỦA NGƯỜI ViỆT

 NGHỆ THUẬT HÌNH KHỐI & THANH SẮC

 VĂN HOÁ GIAO TiẾP & NGHỆ THUẬT NGÔN TỪ

 VĂN HOÁ NHẬN THỨC

 VĂN HOÁ TỔ CHỨC ĐỜI SỐNG CÁ NHÂN

NỘI DUNG

Trang 3

Chương 1 VĂN HOÁ HỌC & ĐỊNH VỊ VĂN

HOÁ ViỆT NAM

Trang 4

THỜI GIAN KHÔNG

GIAN SỰ KIỆN MỐC VĂN HÓA,

VĂN MINH

Châu phi

Người khéo léo (homo habillis):

đi bằng 2 chân, biết chế tạo công cụ lao động bằng đá cuội

Biết chế tạo công cụ

1 triệu

năm

trước

Châu Phi, châu Á, châu Âu

Người đứng thẳng (homo erecius):Đứng thẳng, chế tạo dụng

cụ tinh xảo, phát hiện ra lửa, sử dụng các tín hiệu âm thanh đơn giản, bước đầu săn mồi tập thể

Biết dùng lửa

Hình thành

xã hội Xuất hiện ngôn ngữ, tín ngưỡng

Trang 5

Người khôn ngoan hiện đại (homo sapiens- sapiens): tạo nên các bức

vẽ trong hang động, các pho tượng đất sét

Xuất hiện nghệ thuật

1 vạn

năm

trước

Đồ đá giữa

Châu Phi, châu Á, châu

Âu, châu Úc, châu Mĩ

Xuất hiện nghề trồng trọt lúa mì ở Tây Á, rau củ ở Đông nam Á, chăn nuôi; cừu ở Irắc, lợn ở Thổ Nhĩ Kỳ

Xuất hiện trồng trọt và chăn nuôi

8000

năm

trước

Đồ đá mới

Xuất hiện những thị trấn đầu tiên ở vùng Thổ Nhĩ Kỳ, Isael Xuất hiện đô thị

Xuất hiện các nền văn minh Lưỡng

Hà, sông Nile (3000 trCN), sông Ấn (2500 trCN), sông Hoàng Hà (2000 trCN)

Xuất hiện các nền văn minh

Trang 6

PHƯƠNG TÂY NHẬT BẢN TRUNG QuỐC ViỆT NAM

KHÁI NiỆM VĂN HÓA

VĂN HÓA LÀ GÌ?

Trang 7

- 1920 - 1950: thêm 157 khái niệm (164 khái niệm)

- 1967: Theo A Moles (Pháp) có 250 khái niệm

- 1994: Theo Phan Ngọc có tới 400 khái niệm

Trang 8

1.1 Văn hóa học

Theo nghĩa rộng và theo nghĩa hẹp:

- Theo nghĩa hẹp: văn hóa được giới hạn theo chiều sâu và chiều rộng, theo không gian hoặc thời gian

- Theo nghĩa rộng: văn hóa gồm tất cả những giá trị do con người sáng tạo ra

Trang 9

Khái niệm

• Ví dụ văn hóa được định nghĩa theo nghĩa hẹp

- Văn hóa là lối sống mà con người học được, chứ không phải là kế thừa sinh học

- Văn hóa là cách ứng xử mà cách thành viên trong xã hội học được

• Ví dụ về khái niệm văn hóa theo nghĩa rộng

- “Văn hóa là tổng thể sống động của các hoạt động sáng tạo

trong quá khứ và trong hiện tại Qua các thế kỉ, hoạt động sáng

tạo ấy đã hình thanh nên một hệ thống các giá trị, các

truyền thống và thị hiếu – những yếu tố xác định đặc tính riêng của mỗi dân tộc” – F.Mayor

Trang 10

Khái niệm

Dựa trên thành tố của văn hóa

Văn hóa là một tổng thể phức tạp, bao gồm tri thức, tín ngưỡng, nghệ thuật, đạo đức, pháp luật, phong tục và cả những năng lực cũng như thói quen mà con người đạt được trong xã hội – TyLor

Trang 11

Khái niệm

Dựa trên thành tố của văn hóa

“Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của

cuộc sống, loài người mới sáng tạo

và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết,

đạo đức, pháp luật, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ sinh hoạt hàng ngày về ăn, mặc, ở và các phương thức sử dụng Toàn bộ những sáng tạo ấy là văn hóa ” – Hồ Chí Minh

Nguồn ảnh: Internet

Trang 12

Khái niệm

Dựa trên đặc trưng của văn hóa có 3 khuynh hướng khác nhau:

- Khuynh hướng 1: Coi văn hóa như một sản phẩm Đó là những giá trị, những truyền thống những nếp sống, những chuẩn mực, những tư tưởng, những thiết chế xã hội những biểu trưng, những ký hiệu, những thông tin, v.v

- Khuynh hướng 2: Xem văn hóa như một quá trình Đó có thể là những hoạt động sáng tạo, những công nghệ, những quy trình, những phương thức tồn tại, sinh sống và phát triển, cách thức thích ứng với môi trường, phương thức ứng xử, v.v

- Khuynh hướng 3: Xem văn hóa như những quan hệ, những cấu trúc … giữa các giá trị, giữa con người với con người, con người với tự nhiên

Trang 13

Khái niệm

VẬT CHẤT DO TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI SẢN SINH RA

CÁC GIÁ TRỊ TRỪU TƯỢNG (THẾ GIỚI TÂM LINH, TRÍ TUỆ, TÂM

TƯỢNG

Xem văn hóa như một hệ thống biểu tượng

Trang 14

Khái niệm

Văn hóa là một hệ thống biểu tượng do con người sáng tạo và tích lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn, trong sự tương tác với môi trường tự nhiên và xã hội của mình

Hoặc

Văn hóa là hệ thống các giá trị mang tính biểu tượng do con người sáng tạo và tích lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn, trong sự tương tác với tự nhiên và xã hội của mình

Trang 15

Khái niệm

Dựa trên giá trị của văn

hóa

Văn hóa là một hệ thống hữu

cơ của các giá trị vật chất và

tinh thần do con người sáng

tạo và tích lũy qua quá trình

hoạt động thực tiễn, trong sự

tương tác với môi trường tự

nhiên vá xã hội của mình

- Trần Ngọc

Trang 16

Khái niệm

Đây là cách tiếp cận theo giá trị học, giá trị mang tính bao quát:

- Giá trị vật chất và giá trị tinh thần

- Giá trị hữu hình và giá trị vô hình

Giá trị có thể tĩnh hoặc động Vì vậy nó bao quát được tất cả các đặc trưng của văn hóa: từ việc xem văn hóa như một sản phẩm, xem văn hóa như một quá trình hoạt động sáng tạo cũng như một quan hệ, một cấu trúc v.v của xã hội con người

Trang 18

Đặc trưng của văn hóa

• Tính nhân sinh: cho phép xem văn hóa như một hiện tượng xã hội

• Tính lịch sử: Văn hóa là một sản phẩm tích lũy qua quá trình sống Tính

lịch sử tạo nên bề dày và chiều sâu của văn hóa Tính lịch sử được duy trì bằng truyền thống văn hóa

• Tính hệ thống: giúp phát hiện những mối liên hệ giữa các hiện tượng

sự kiện thuộc một nền văn hóa, phát hiện đặc trưng các quy luật hình thành và phát triển

• Tính biểu tượng mang giá trị theo những mục đích khác nhau

- Nhu cầu: giá trị vật chất hay giá trị tinh thần

- Ý nghĩa: giá trị sử dụng, giá trị đạo đức, giá trị thẩm mĩ

- Thời gian: Giá trị vĩnh cửu hay giá trị nhất thời

Trang 19

- NHẬN THỨC: Chức năng đầu tiên của văn

hóa, nó tồn tại trong mọi hoạt động văn hóa

- GIÁO DỤC: Chức năng bao trùm của văn hóa

(Phương tây: văn hóa là sự vun trồng, chăm sóc

- Phương đông: văn hóa và giáo hóa) Văn hóa giáo dục con người hướng tới những giá trị Chân

- Thiện - Mĩ

- TỔ CHỨC VÀ ĐIỀU TIẾT XÃ HỘI: xã hội loài

người là những tổ chức đặc biệt: gia đình, làng

xã, đô thị, quốc gia v.v Văn hóa góp phần điều khiển những tổ chức đó và nó điều chỉnh xã hội hình thành trên cơ sở của tính giá trị và biểu

trưng của văn hóa

- GIAO TIẾP: Văn hóa tạo điều kiện và phương

tiện cho sự giao tiếp của con người xã hội.

Trang 20

Thiên về giá trị vật chất

Thiên về giá trị vật chất – kĩ thuật

Có tính quốc tế

Gắn bó nhiều với phương Tây đô

thị

Trang 21

1.2 Định vị văn hoá Việt

Trang 22

1.2 Định vị văn hoá Việt Nam

1.2.1 Loại hình văn hoá Việt Nam

TIÊU CHÍ (gốc nông nghiệp) VH TRỌNG TĨNH VH TRỌNG ĐỘNG (gốc du mục)

Lối nhận thức,

tư duy

Thiên về tổng hợp và biện chứng (trọng quan hệ); chủ quan, cảm tính và kinh

nghiệm

Thiên về phân tích và siêu hình (trọng yếu tố); khách quan, lý tính và thực

Dung hợp trong tiếp nhận;

mềm dẻo, hiếu hòa trong đối

phó

Độc tôn trong tiếp nhận; cứng rắn, hiếu thắng trong

đối phó

Trang 23

1.2.1 Loại hình văn hoá Việt Nam

Văn hoá Việt Nam thuộc loại hình văn hoá gốc nông nghiệp

Trang 24

1.2 Định vị văn hoá Việt

Khí hậu Việt Nam mang tính bán đảo rõ nét:

+ Vùng sông nước+ Xứ nóng

Trang 25

1.2.3 Không gian văn hoá VIệt Nam

Không gian gốc: nằm trong khu vực cư trú của người Bách Việt

(Đáy là sông Dương tử, đỉnh là bắc trung bộ)

Phạm vi rộng hơn: Nằm trong địa bàn cư trú của người Indonesien

lục địa

Cuội nguồn: Không gian văn hoá Việt Nam nằm trên nền không gian

văn hoá Đông Nam Á

Trang 26

Trang 27

1.2.3 Chủ thể văn hoá VIệt Nam

Trang 28

1.2.3 Chủ thể văn hoá VIệt Nam

Trang 29

Trang 30

1.2.4 Hoàn cảnh lịch sử xã hội

Với vị trí là giao điểm của các

luồng văn hoá

 Quá trình phát triển lịch sử

- xã hội của Việt Nam đã bị

chi phối mạnh bởi các quan

hệ giao lưu văn hoá rộng rãi

với Đông Nam Á, Trung Hoa,

Ấn Độ và phương Tây

Trong đó, quan hệ với văn

hoá Trung Hoa để lại dấu ấn

sâu đậm hơn cả

Trang 31

VĂN HOÁ

TRUNG

HOA

Văn hoá lưu vực sông Hoàng Hà

VH du mục Tây Bắc VH nông nghiệp khô Trung Nguyên

VH nông nghiệp lúa nước Đông Nam Á

=

Cơ cấu của Văn hoá Trung Hoa

Trang 32

Mối quan hệ giữa văn hoá Việt Nam và Trung Hoa

VĂN HOÁ

P BẮC cổ đại <= VĂN HOÁ PHƯƠNG NAM (= ĐNÁ cổ đại)

<= Văn hoá Nam Á (Bách Việt)

Văn hoá vùng lưu

vực sông Hoàng Hà VH vùng lưu vực sông Dương Tử

VH lưu vực sông Hồng, sông Mã

Văn hoá miền Trung & đồng bằng sông

Mê kông

Trang 33

Trang 34

Chương 2 DiỄN TRÌNH VĂN HÓA ViỆT NAM

01.05.2015

Trang 35

DiỄN TRÌNH VĂN HÓA ViỆT NAM

Lớp văn hoá bản địa Lớp văn hoá giao lưu với Phương Đông Lớp văn hoá giao lưu với Phương Tây

Trang 36

2.1 Văn hoá Việt Nam thời tiền sử và sơ sử

(Văn hoá bản địa - Cơ tầng văn hoá Đông Nam Á)

Văn hoá thời tiền sử

Nguồn: Internet

Di chỉ Hang Bò, Nghệ An

Trang 37

Trang 38

Thành tựu văn hoá:

a - Tiến bộ trong kĩ thuật chế tác đá

b - Quá trình phát triển từ kinh tế khai thác tự nhiên sang kinh tế sản xuất

c - Hình thành những tri thức phong phú về tự nhiên

d - Hình thành nền văn hoá tinh thần phong phú: niềm tin vào thế giới bên kia, tôn thờ sức mạnh tự nhiên v.v

Trang 39

Ba nền văn hoá: Đông Sơn: Miền Bắc và Bắc Trung Bộ

Sa Huỳnh: Nam trung bộ Đồng Nai: Nam bộ

Văn hoá thời sơ sử

Trang 40

Đông Sơn ~ 2500 năm

Thời đại đồng sang đồ

sắt

Văn hoá thời sơ sử

Trang 41

CHỦ THỂ VĂN HOÁ ĐÔNG SƠN

Văn hoá thời sơ sử - Văn hoá Đông Sơn

Trang 42

KHÔNG GIAN VĂN HOÁ ĐÔNG SƠN

Trang 43

Trang 44

1 Về mặt xã hội: Hình thành xã hội sơ khai

2 Hình thành những đặc trưng của văn hoá truyền thống Việt

Nam

3 Xác lập đặc trưng của tổ chức xã hội truyền thống: Nhà – Làng

- Nước (Làng là đơn vị xã hội – văn hóa )

Trang 45

4 Đạt tới trình độ cao của sự phát triển kinh tế nông nghiệp

5 Hình thành phong tục tập quán của người Việt: Cơ cấu bữa ăn truyền

thống (Cơm – Rau - Cá), tục ăn trầu, nhuộm răng, trang phục v.v

6 Văn hoá tinh thần: Tín ngưỡng phồn thực, thờ thần, thờ cúng tổ tiên,

sùng bái anh hùng v.v

7 Văn học nghệ thuật: Phong phú, âm nhạc, mĩ thuật

8 Lễ hội

Trang 46

Văn hoá thời sơ sử - Văn hoá Sa Huỳnh

Trang 47

1 Không gian Văn hoá Sa Huỳnh: Nam Trung Bộ - Văn hoá Sa Huỳnh

là nền tảng của văn hoá Chăm Pa, cư dân Sa Huỳnh là tổ tiên của người Chăm

2 Văn hoá Sa huỳnh hình thành trên nền tảng của Văn hoá nông nghiệp trồng lúa nước

3 Bên cạnh đó thấy yếu tố rừng và biển trong sự ứng phó và tận dụng tự nhiên của cư dân Sa Huỳnh

Trang 48

Thành tựu nổi bật: Mộ chum, Chế tác đồ trang sức

Trang 49

1 Niên đại: ~4000-5000 năm TCN

2 Địa bàn: Lưu vực sông Đồng Nai, vùng đất đỏ badan sông Bé,

vùng đất xám sông Vàm Cỏ Đông

3 Văn hoá Đồng Nai đặt nền móng cho văn hoá Óc Eo vào những

thế kỉ đầu công nguyên

4 Văn hoá Đồng Nai dựa trên nền tảng của nền kinh tế nông

nghiệp và thủ công nghiệp Bên cạnh đó còn săn bắt và khai thác sản vật rừng

Văn hoá thời sơ sử - Văn hoá Đồng Nai

Trang 50

Thành tựu văn hoá đặc sắc : bộ đàn đá.

Văn hoá thời sơ sử - Văn hoá Đồng Nai

Trang 51

1 Văn hoá Đồng bằng Châu thổ Bắc bộ

2 Văn hoá Chăm Pa

3 Văn hoá Óc Eo

https://www.google.com/search

2.2 Văn hoá Việt Nam thiên

niên kỉ đầu công nguyên

(Văn hoá Việt Nam giao lưu với văn hóa Phương đông)

Văn hóa Đồng bằng châu thổ Bắc bộ

Trang 52

Bối cảnh lịch sử: Bắc thuộc và chống Bắc thuộc

Đây là lịch sử của cuộc đấu tranh đề kháng dai dẳng, bền bỉ để bảo tồn giống nòi, bảo vệ văn hoá dân tộc và giải phóng đất nước

Trang 53

Đặc điểm: Giao lưu

Trang 54

Những biến đổi trong văn hoá cộng đồng cư dân ở Châu thổ Bắc Bộ

1 Làng xã cổ truyền của

người Việt được bảo tồn

2 Tiếng Việt được bảo tồn

3 Hoàn thiện các kĩ thuật

và phương thức cach tác trồng lúa/ cây lương thực chủ đạo

VĂN HOÁ VẬT CHẤT

Trang 55

Những biến đổi trong văn hoá cộng đồng cư dân ở Châu thổ Bắc Bộ

1 Các tập quán được duy trì

và phát triển mạnh mẽ

2 Tiếp thu văn hoá ngoại lai

(Nho – Phật - Lão) bằng con đường dung hợp với văn hoá bản địa

3 Qua thời Bắc thuộc xã hội

Việt Nam chuyển sang chế

độ phong kiến, chế độ gia đình phụ quyền

VĂN HOÁ TINH THẦN

Trang 56

Địa bàn cư trú

Trung và Nam Trung bộ/ Văn hoá Sa

Huỳnh

Lịch sử

Nam Chăm (Bộ lạc Cau)+Bắc Chăm

(Bộ lạc Dừa) -> Tên gọi Chăm pa

(Cuối TK VI)

Văn hóa Chăm pa

Trang 57

4 Tôn giáo: Ảnh hưởng Ấn

độ giáo, Hồi giáo, Phật

giáo, hỗn dung với văn

hoá bản địa, mẫu hệ

Trang 58

5 Quốc gia: Bao gồm nhiều tiểu

quốc

Tiểu quốc Chăm:

+ Amaravati: Đà Nẵng, Quảng

Nam

+ Vijaya: Quy Nhơn, Bình Định

+ Kauthara: Nha Trang, Khánh

Hoà

+ Panduranga: Phan Rang, Ninh

Thuận, Bình Thuận

->Trung tâm kinh tế+ Trung tâm

hành chính+Trung tâm tôn giáo

Định dạng
Số trang	137
Dung lượng	20,3 MB
File đính kèm	full slide.zip (21 MB)