(Tiểu luận) vận dụng quy luật phủ định của phủ định đểphân tích về cuộc cách mạng công nghiệp 4 0 vàtác động của nó lên sự phát triển của xã hội

Khái niệm 1.1: Phủ định - Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam thì phủ định là “khái niệm chỉ sự xóa bỏ hoặc thay thế một sự vật, hiện tượng này bằng một sự vật, hiện tượng khác” trong quá tr

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

  

BÀI TẬP LỚN

TRIẾT HỌC MÁC – LÊ-NIN

ĐỀ TÀI: VẬN DỤNG QUY LUẬT PHỦ ĐỊNH CỦA PHỦ ĐỊNH ĐỂ

PHÂN TÍCH VỀ CUỘC CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP 4.0 VÀ TÁC ĐỘNG CỦA NÓ LÊN SỰ PHÁT TRIỂN CỦA XÃ HỘI

Sinh viên thực hiện: Vũ Minh Thành

Lớp: Kinh tế và quản lý đô thị 64

Mã sinh viên: 11225831

Giảng viên hướng dẫn: Nguyễn Thị Lê Thư

1

Mục lục

LỜI MỞ ĐẦU 3

NỘI DUNG CHÍNH 5

I Lý luận về quy luật phủ định của phủ định trong triết học Mác – Lê-Nin 5

1 Khái niệm 5

2 Tính chất 6

3 Nội dung 8

4 Ý nghĩa của phương pháp luận 9

II.Phủ định của phủ định và cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 13

1 Giới thiệu 13

2 Tác động tích cực của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 13

3 Tác động tiêu cực của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 14

III Kết luận 16

Tư liệu tham khảo 16

2

LỜI MỞ ĐẦU

Trong tác phẩm Biện chứng của tự nhiên, Ăngghen vạch trần mọi xu hướng xa

rời chủ nghĩa duy vật và phê phán triệt để những người theo chủ nghĩa Darwin xã

hội, chủ nghĩa duy tâm sinh lý học, chủ nghĩa duy tâm toán học,… cùng với những

người theo thuyết không thể biết, chủ nghĩa máy móc và phép siêu hình Ông đã vạch rõ sự liên hệ trực tiếp của những trào lưu triết học phản động đó với tình hình chính trị lúc bấy giờ và mục đích nhằm phục vụ lợi ích của giai cấp tư sản Ăngghen viết tác phẩm này với 4 mục đích chủ yếu:

Thứ nhất, tổng kết những thành tựu phát triển của khoa học tự nhiên lúc đó và xây

dựng quan niệm của phép biện chứng duy vật về giới tự nhiên

Thứ hai, cung cấp cho khoa học tự nhiên phương pháp nhận thức khoa học, đó là

phép biện chứng duy vật thay cho chủ nghĩa duy tâm và phép siêu hình đang chi phối khoa học tự nhiên lúc bấy giờ

Thứ ba, vẽ nên một bức tranh biện chứng về thế giới mà khâu quan trọng là trình

bày sự quá độ từ giới tự nhiên lên xã hội loài người

Thứ tư, mục đích trực tiếp nhất của tác phẩm là phê phán những trào lưu tư tưởng

duy tâm, siêu hình đang chi phối khoa học tự nhiên và tấn công vào chủ nghĩa Mác

Sau khi vạch ra cho các nhà khoa học tự nhiên thấy sự cần thiết phải quay trở lại với phép biện chứng và chỉ ra con đường đi tới phép biện chứng duy vật, ông đã nêu ra ba quy luật cơ bản của phép biện chứng duy vật

 Quy luật mâu thuẫn chỉ ra nguồn gốc của sự phát triển

 Quy luật lượng – chất chỉ ra cách thức, hình thức của sự phát triển

 Quy luật phủ định của phủ định chỉ ra khuynh hướng của sự phát triển

Ba quy luật cơ bản trên có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong phép duy vật biện chứng của triết học Mác-Lênin, nó là một trong những nền tảng, cơ bản cấu thành phép biện chứng duy vật cũng như một trong những nội dung quan trọng của toàn

bộ triết học Mác-Lenin Nó không chỉ có ý nghĩa trong nhận thức và hành động,

mà còn luôn được coi là "kim chỉ nam" cho hoạt động cách mạng của những người Cộng sản thông qua những kết luận về mặt phương pháp luận Vì vậy, nắm bắt và hiểu rõ các đặc điểm, mối liên hệ giữa các quy luật này để vận dụng vào cuộc sống

sẽ giúp chúng ta có cái nhìn toàn diện và khách quan hơn về sự vận động, phát

3

triển của thế giới vật chất cũng như những nhận thức của con người về thế giới đó

Từ đó, xây dựng cho bản thân những phương pháp học tập, làm việc đúng đắn, sáng tạo và hiệu quả Từ đó vận dụng và phát huy nó vào thực tiễn nói chung, và cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 nói riêng qua đó nghiên cứu được sự tác động của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 lên sự phát triển của xã hội

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa sẽ tạo thêm động lực để chúng ta phát triển nhanh chóng với tốc độ phát triển vượt bậc Không những vậy, nhờ hiện đại hóa mà chúng

ta có tiền đề đi tắt đón đầu những vấn đề chung để giải quyết vấn đề, phát triển đất nước Nghiên cứu quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nền kinh tế của đất nước

là vấn đề cấp thiết và nhức nhối trong nhiều năm qua Công cuộc nghiên cứu được đông đảo các nhà nghiên cứu, trong đó có cả đội ngũ sinh viên quan tâm Cùng với

sự nỗ lực, chung sức của toàn Đảng, toàn dân trong công cuộc khôi phục và phát triển kinh tế, em với tư cách là công dân của đất nước, mong muốn được góp phần nhỏ bé của mình vào việc nghiên cứu những vấn đề cơ bản đối với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đai hóa ở Việt Nam Do đó, em đã tiến hành nghiên cứu đề tài:

“Phủ định của phủ định và tác động của nó lên nền công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0” Dù đã rất cố gắng hoàn thành bài tiểu luận nhưng trong quá trình viết không thể tránh khỏi sai sót nên em kính mong nhận được sự góp ý, chỉnh sửa của cô để bài viết này được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

4

Nội dung

I Lý luận về quy luật phủ định của phủ định trong triết học Mác – Lê-Nin

1 Khái niệm

1.1: Phủ định

- Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam thì phủ định là “khái niệm chỉ sự xóa bỏ hoặc thay thế một sự vật, hiện tượng này bằng một sự vật, hiện tượng khác” trong quá trình vận động và phát triển

Ví dụ: Trong quá trình phát triển của các phương tiện giao thông, xe máy là sự phủ định đối với xe đạp, còn xe ô tô là sự phủ định đối với xe máy

1.2 Phủ định siêu hình

- Phủ định siêu hình là sự phủ định được diễn ra do sự can thiệp, sự tác động

từ bên ngoài, cản trở hoặc xóa bỏ sự tồn tại và phát triển tự nhiên của sự vật

Ví dụ: Người nông dân xay hạt lúa thành gạo ăn, con người dùng hóa chất độc hại tiêu diệt sinh vật

1.3: Phủ định biện chứng

- Phủ định biện chứng với tư cách là một phạm trù triết học, là khái niệm dùng để chỉ sự phủ định làm tiền đề, tạo điều kiện cho sự phát triển

5

- Phủ định biện chứng làm cho sự vật, hiện tượng mới ra đời thay thế cho sự vật, hiện tượng cũ, và là yếu tố liên hệ giữa sự vật, hiện tượng cũ với sự vật, hiện tượng mới Hay nói cách khác, phủ định biện chứng là tự phủ định, tự phát triển của sự vật, hiện tượng; là “mắt xích” trong “sợi dây chuyền” dẫn đến sự ra đời của

sự vật, hiện tượng mới, tiến bộ hơn so với sự vật, hiện tượng cũ

Ví dụ: Quá trình nảy mầm của hạt giống Cụ thể, mầm ra đời từ hạt giống, sự ra đời này chính là sự phủ định biện chứng đối với hạt, nhờ sự ra đời này thì mới có quá trình tiếp tục phát triển thành cây và sinh tồn

2 Tính chất

Phủ định biện chứng bao gồm hai đặc trưng cơ bản là tính khách quan và tính kế thừa

2.1 Tính khách quan

- Tính khách quan được thể hiện do nguyên nhân của sự phủ định nằm ngay trong bản thân sự vật Đó chính là giải quyết những mâu thuẫn bên trong sự vật Nhờ việc giải quyết những mâu thuẫn mà sự vật luôn luôn phát triển Mỗi sự vật có phương thức phủ định riêng tuỳ thuộc vào sự giải quyết mâu thuẫn của bản thân chúng

- Điều đó cũng có nghĩa, phủ định biện chứng không phụ thuộc vào ý muốn, ý chí của con người Đó là kết quả của việc giải quyết mâu thuẫn bên trong của sự vật và của quá trình từ những tích luỹ về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất Con người chỉ có thể tác động làm cho quá trình phủ định ấy diễn ra nhanh hay chậm trên cơ sở nắm vững quy luật phát triển của sự vật

Ví dụ: Hạt giống khi ta đem gieo xuống đất và có đủ điều kiện về nước, ánh sáng,

độ ẩm, không khí,… tất yếu sẽ nảy mầm thành cây con nhờ sự tác động của các

6

Discover more from:

KTCT01

Document continues below

Kinh tế Chính trị Mác-Lê Nin

Đại học Kinh tế Quốc dân

999+ documents

Go to course

Phân tích quá trình hội nhập kinh tế quốc tế và những tác động tích cực đối với Việt Nam

12

Vo ghi triet hoc Mac - Lenin 1

17

Tiểu luận Kinh tế Chính trị Mác-Lênin

14

Tài liệu tổng hợp Kinh tế chính trị Mác LêNin

63

KTCT - Tài liệu ôn tự luận

57

Thực trạng công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam hiện nay

16

yếu tố bên trong chính hạt giống (lá mầm, thân mầm, chồi mầm, ), đó chính là cái vốn có của hạt giống đó, làm cho hạt giống đó nảy mầm thành cây con Khi đó, cây con sẽ là cái phủ định của hạt giống Con người chỉ có thể làm cho quá trình phát triển ấy diễn ra nhanh hơn bằng cách chăm sóc (tưới nước, bón phân, xới đất,…)

2.2 Tính kế thừa

- Tính kế thừa của phủ định biện chứng được thể hiện thông qua việc phủ định biện chứng là kết quả của sự phát triển tự thân của sự vật, cho việc nó không thể là

sự thủ tiêu, sự phá hủy hoàn toàn cái cũ Cái mới chỉ có thể ra đời trên nền tảng cái

cũ, là sự phát triển tiếp tục cái cũ trên cơ sở bỏ đi những mặt tiêu cực, thừa thãi, lỗi thời, lạc hậu của cái cũ và chọn lọc, giữ lại, cải tạo những mặt còn thích hợp, tích cực, bổ sung những mặt mới phù hợp với hiện thực Sự phát triển chẳng qua chỉ là

sự biến đổi trong đó giai đoạn sau bảo tồn tất cả những mặt tích cực được tạo ra trong giai đoạn trước và bổ sung thêm những mặt mới phù hợp với hiện thực

Ví dụ: Vào năm 1973, kỹ sư Martin Cooper đã phát minh ra chiếc điện thoại di động đầu tiên trên thế giới với tên gọi Motorola DynaTAC 8000X Chiếc điện thoại này có thể nghe gọi, đồng thời có thể mang theo bên người Tuy nhiên chiếc điện thoại này khá to, nặng hơn 1kg và giá lại cực kì đắt đỏ nên rất ít người sử dụng Từ đó đến nay, ta có thể chứng kiến sự ra đời của rất nhiều chiếc điện thoại thông minh, không chỉ duy trì tính năng nghe gọi mà chiếc điện thoại đầu tiên có được, điện thoại ngày càng trở nên gọn, nhẹ hơn rất nhiều Bên cạnh đó, giá điện thoại cũng dao động theo nhiều mức, giúp người mua có thể lựa chọn phù hợp theo túi tiền của mình Và hơn thế nữa, nhiều tính năng mới mang “giá trị của thời đại” xuất hiện như nhắn tin, giải trí, kết nối với mọi người qua Internet,…

 Khi đó, chiếc điện thoại di động hiện tại là sự phủ định của chiếc điện thoại đầu tiên, và mang tính kế thừa của chiếc điện thoại đầu tiên

7

- Tính kế thừa là đặc trưng quan trọng nhất để phân biệt phủ định biện chứng với phủ định sạch trơn, phủ định siêu hình Phủ định biện chứng là sự thống nhất của yếu tố bị loại bỏ với yếu tố được kế thừa và phát triển Mỗi lần phủ định biện chứng được thực hiện xong sẽ mang lại những yếu tố tích cực mới Do đó, sự phát triển thông qua những lần phủ định biện chứng sẽ tạo ra xu hướng phát triển không ngừng của sự vật, hiện tượng Như vậy, có thể khẳng định phủ định biện chứng là vòng khâu tất yếu của sự liên hệ và phát triển

2.3 Tính phổ biến và đa dạng

- Ngoài hai đặc trưng cơ bản kể trên, phủ định biện chứng còn có tính phổ biến và tính đa dạng, phong phú Tính phổ biến thể hiện ở việc diễn ra trong mọi lĩnh vực tự nhiên, xã hội, tư duy và tính đa dạng, phong phú thể hiện ở nội dung, hình thức của phủ định biện chứng, bao gồm cả những bước thụt lùi

3 Nội dung quy luật phủ định của phủ định

- Thứ nhất, phủ định của phủ định là khái niệm nói lên rằng sự vận động, phát triển của sự vật thông qua hai lần phủ định biện chứng, dường như quay trở lại điểm xuất phát ban đầu nhưng cao hơn

- Thứ hai, phủ định lần thứ nhất làm cho sự vật cũ trở thành cái đối lập của mình Sau những lần phủ định tiếp theo, đến một lúc nào đó sẽ ra đời sự vật mới mang nhiều đặc trưng giống với sự vật ban đầu (xuất phát) song không phải giống nguyên như cũ, dường như lặp lại cái cũ nhưng cao hơn

8

- Thứ ba, sự phủ định của phủ định là giai đoạn kết thúc một chu kỳ phát triển, đồng thời lại là điểm xuất phát của một chu kỳ tiếp theo, tạo ra đường xoáy

ốc của sự phát triển Mỗi đường mới của đường xoáy ốc thể hiện một trình độ cao hơn của sự phát triển Sự nối tiếp nhau của các vòng xoáy ốc thể hiện tính vô tận của sự phát triển

- Thứ tư, phủ định của phủ định, ngoài hai đặc trưng như phủ định biện chứng (tính khách quan và tính kế thừa), thì còn có thêm đặc trưng là tính chu kỳ

- Thứ năm, trong hiện thực, một chu kỳ phát triển của sự vật có thể bao gồm nhiều lần phủ định biện chứng

 Tóm lại, quy luật phủ định của phủ định phản ánh mối liên hệ, sự kế thừa thông qua khâu trung gian giữa cái bị phủ định và cái phủ định; do có kế thừa nên phủ định biện chứng không phải là sự phủ định sạch trơn mà là điều kiện cho sự phát triển, nó lưu giữ nội dung tích cực của các giai đoạn trước, lặp lại một số đặc điểm chủ yếu của cái ban đầu trên cơ sở mới cao hơn; do vậy, sự phát triển có tính chất tiến lên không hẳn theo đường thẳng, mà là theo đường xoáy trôn ốc

Ví dụ:

1 Một quả trứng là sự khẳng định ban đầu (trong điều kiện được ấp) Phủ định lần 1 tạo ra gà mái con Sau đó phủ định lần 2 (gà mái con lớn lên) sinh ra nhiều quả trứng

9

2 Một hạt thóc là sự khẳng định ban đầu (được gieo trồng) Phủ định lần 1 tạo

ra cây lúa Sau đó phủ định lần 2 là cây lúa sinh ra nhiều hạt thóc

 Chu kỳ phát triển: Từ một quả trứng ban đầu đến nhiều quả trứng mới Từ một hạt thóc ban đầu đến nhiều hạt thóc mới Từ một đến nhiều tức là đã có sự phát triển lên nấc thang cao hơn

3 Vòng đời của một con bướm bao gồm: Trứng – sâu bướm - nhộng – bướm - trứng Sự xuất hiện của “sâu bướm” đã xóa bỏ sự tồn tại của “trứng” nên “sâu bướm” là phủ định của “trứng” “Nhộng” sinh sôi, sâu bướm không còn là sâu bướm nên “nhộng” là sự phủ định của “sâu bướm” “Bướm” phát triển từ “nhộng”, xóa bỏ sự tồn tại của “nhộng” nên “bướm” là phủ định của “nhộng” Cuối cùng, trứng mới ra đời từ buớm,bắt đầu một quá trình mới “Trứng” chính là sự phủ định của “bướm”

 Quá trình phát triển của bướm đã trải qua 4 lần phủ định

4 Ý nghĩa phương pháp luận

4.1 Ý nghĩa thứ nhất

- Quy luật chỉ ra khuynh hướng tiến lên của sự vận động của sự vật, hiện tượng, sự thống nhất giữa tính tiến bộ và tính kế thừa của sự phát triển, sau khi đã trải qua mắt xích chuyển hóa, có thể xác định được kết quả cuối cùng của sự phát triển

Ví dụ: Khi các nhà khoa học phủ định thuyết về Trái Đất là trung tâm của vũ trụ,

họ đã tiến gần hơn tới sự thật rằng Trái Đất chỉ là một hành tinh nhỏ trong không gian vô tận Khi các nhà khoa học phủ định thuyết phlogiston (một lý thuyết khoa học lỗi thời), họ đã tiến gần hơn tới sự thật về quá trình đốt cháy

10

 Các ví dụ này cho thấy rằng mỗi lần phủ định một thuyết, chúng ta tiến gần hơn tới sự thật và hiểu biết sâu hơn về thế giới xung quanh chúng ta

4.2 Ý nghĩa thứ hai

- Quy luật giúp nhận thức đúng về xu hướng của sự phát triển, đó là quá trình diễn ra quanh co, phức tạp, không đều đặn và thẳng tắp, không va vấp và không có bước lùi Trái lại là không biện chứng, không khoa học, không đúng về mặt lý luận

Ví dụ: Ngành công nghiệp ô tô đã trải qua những quá trình phát triển rất phức tạp, quanh co và không đều đặn Trong quá khứ, các nhà sản xuất ô tô chỉ tập trung vào việc sản xuất các loại xe sang trọng và đắt tiền, trong khi các loại xe bình dân không được quan tâm nhiều Nhưng với sự phát triển của kinh tế và nhu cầu của người tiêu dùng, ngành công nghiệp ô tô đã phải thích nghi và tiến hành đổi mới Các nhà sản xuất ô tô đã phải tập trung vào việc sản xuất những chiếc xe tiết kiệm nhiên liệu, thân thiện với môi trường và có giá cả phù hợp với đại đa số người tiêu dùng

 Quá trình phát triển của ngành công nghiệp ô tô là một ví dụ điển hình cho

sự phức tạp, quanh co và không đều đặn trong quá trình phát triển Để đáp ứng với thị hiếu cũng như nhu cầu của người dân, các nhà sản xuất xe hơi đã phải thay đổi

để thích nghi với điều kiện mới của môi trường

4.3 Ý nghĩa thứ ba

- Quy luật này giúp nhận thức đầy đủ hơn về sự vật, hiện tượng mới, ra đời phù hợp với quy luật phát triển, biểu hiện giai đoạn cao về chất trong sự phát triển Trong tự nhiên, sự xuất hiện của sự vật, hiện tướng mới diễn ra tự phát, nhưng với

xã hội, sự xuất hiện mới gắn với nhận thức và hành động có ý thức của con người

11