(Tiểu luận) phân tích nội dung quy luật những thay đổi về lượngdẫn đến những thay đổi về chất và ngược lại từ đó rútra ý nghĩa phương pháp luận gắn với ngành học

Quy luật lượng – chất hay còn gọi là quy luật chuyển hóa từ những sự thay đổi về lượng thành những sự thay đổi về chất và ngược lại là một trong ba quy luật cơ bản của phép biện chứng du

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

-

-BÀI TIỂU LUẬN MÔN TRIẾT HỌC MÁC - LÊNIN

Đề tài:

PHÂN TÍCH NỘI DUNG QUY LUẬT: NHỮNG THAY ĐỔI VỀ LƯỢNG DẪN ĐẾN NHỮNG THAY ĐỔI VỀ CHẤT VÀ NGƯỢC LẠI TỪ ĐÓ RÚT

RA Ý NGHĨA PHƯƠNG PHÁP LUẬN GẮN VỚI NGÀNH HỌC.

Họ và tên SV : Nông Thị Quỳnh Như

Lớp học phần : Triết học Mác – Lênin (122)_21

Hà Nội – 2022

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU: 2

A NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CỦA QUY LUẬT TỪ NHỮNG THAY ĐỔI VỀ LƯỢNG DẪN ĐẾN SỰ THAY ĐỔI VỀ CHẤT VÀ NGƯỢC LẠI 3

1.1 KHÁI NIỆM 3

1.1.1 Chất 3

1.1.2 Lượng 4

1.1.3 Độ 4

1.1.4 Điểm nút 5

1.1.5 Bước nhảy 5

1.2 Quy luật từ những thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất và ngược lại 5

1.2.1 Nội dung quy luật 5

1.2.2 Mối quan hệ biện chứng giữa lượng và chất 6

1.2.3 Ý nghĩa phương pháp luận 8

B VẬN DỤNG VÀO NGÀNH HỌC, LIÊN HỆ THỰC TIỄN VÀO ĐỜI SỐNG HỌC SINH, SINH VIÊN 9

2.1 Sự khác nhau giữa việc học tập ở phổ thông và Đại học 10

2.2 Tích lũy kiến thức 10

2.3 Tính tự giác của sinh viên 11

2.4 Học tập và nghiên cứu từ cơ bản đến nâng cao 12

2.5 Luôn phấn đấu học tập và rèn luyện 12

2.6 Rèn luyện ý thức học tập của sinh viên 13

C Kết luận chung 14

D TÀI LIỆU THAM KHẢO 15

LỜI MỞ ĐẦU:

Trong xã hội đang ngày càng phát triển, ta dễ nhận thấy được triết học chính là một nhân tố vô cùng quan trọng trong mỗi nhận thức của các yếu tố xã hội Đặc biệt trong nền giáo dục Việt Nam nói riêng và thế giới nói chung, triết học là bộ môn bắt buộc, là điều kiện mật thiết giúp nâng cao tư duy sinh viên Quy luật lượng – chất hay còn gọi là quy luật chuyển hóa từ những sự thay đổi về lượng thành những sự thay đổi về chất và ngược lại là một trong ba quy luật cơ bản của phép biện chứng duy vật trong triết học Mác – Lênin, chỉ cách thức của sự vận động, phát triển, theo đó sự phát triển được tiến hành theo cách thức thay đổi lượng trong mỗi sự vật dẫn đến chuyển hóa về chất của sự vật

và đưa sự vật sang một trạng thái phát triển tiếp theo Ngoài ra còn góp phần làm hiểu sâu và rõ hơn sự biến đổi và phát triển của mọi sự vật hiện tượng từ quy luật chuyển hóa từ những sự thay đổi về lượng thành sự thay đổi về chất và ngược lại Qua đó vận dụng nó vào các hoạt động thực tiễn của sinh viên

Với bài tiểu luận này đã giúp em phát triển hơn rất nhiều về lối tư duy sáng tạo của bản thân cũng như được khám phá thêm biết bao điều mới mẻ, thú

vị mà trước đây em chưa từng được đề cập đến Từ đó, nó giúp em rèn luyện được những kỹ năng quan sát, sắp xếp một cách logic, hợp lí Đây là bài tiểu luận đầu tiên của em nên vẫn còn những thiếu sót và chưa được hoàn hảo Em mong

cô có thể nhận xét, sửa lỗi và góp ý để giúp em có thể hoàn thiện tốt hơn những bài tiểu luận tiếp theo

Em xin chân thành cảm ơn ạ!

2

1 A NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CỦA QUY LUẬT TỪ NHỮNG THAY ĐỔI VỀ LƯỢNG DẪN ĐẾN SỰ THAY ĐỔI

VỀ CHẤT VÀ NGƯỢC LẠI 1.1 KHÁI NIỆM

1.1.1 Chất

Chất là phạm trù triết học dùng để chỉ tính quy định khách quan vốn có của sự vật, hiện tượng, đó là sự thống nhất hữu cơ của những thuộc tính, những yếu tố cấu thành sự vật, hiện tượng, nói lên sự vật, hiện tượng đó là gì, phân biệt

nó với các sự vật, hiện tượng khác Mỗi sự vật, hiện tượng trong thế giới đều có những chất vốn có, làm nên chính chúng Nhờ đó chúng mới khác với các sự vật, hiện tượng khác

* Đặc điểm cơ bản của chất là nó thể hiện tính ổn định tương đối của sự vật, hiện tượng; nghĩa là khi nó chưa chuyển hóa thành sự vật, hiện tượng khác thì chất của nó vẫn chưa thay đổi Mỗi sự vật, hiện tượng đều có quá trình tồn tại

và phát triển qua nhiều giai đoạn, trong mỗi giai đoạn ấy nó lại còn có chất riêng Như vậy mỗi sự vật, hiện tượng không chỉ có một chất mà còn có thể có nhiều chất

Chất và sự vật có mối quan hệ chặt chẽ, không tách rời nhau Trong hiện thực khách quan không thể tồn tại sự vật không có chất và không thể có chất nằm ngoài sự vật Chất của sự vật được biểu hiện qua những thuộc tính của nó, nhưng không phải bất kỳ thuộc tính nào cũng biểu hiện chất của sự vật Thuộc tính của

sự vật có thuộc tính cơ bản và thuộc tính không cơ bản Những thuộc tính cơ bản được tổng hợp lại tạo thành chất của sự vật; quy định sự tồn tại, vận động và phát triển của sự vật, chỉ khi nào chúng thay đổi hay mất đi thì sự vật mới thay đổi hay mất đi Nhưng thuộc tính của sự vật chỉ bộc lộ qua các mối liên hệ cụ thể với các sự vật khác Bởi vậy sự phân chia này cũng chỉ mang tính tương đối Chất của sự vật không những được quy định bởi chất của những yếu tố tạo thành mà còn bởi những phương thức liên kết giữa các yếu tố tạo thành, nghĩa là bởi kết cấu của sự vật Trong hiện thực các sự vật được tạo thành bởi các yếu tố như nhau, song chất chúng lại khác nhau

Mỗi sự vật có vô vàn chất: vì sự phân biệt giữa chất và thuộc tính chỉ có ý nghĩa tương đối, song sự vật còn có vô vàn thuộc tính nên có vô vàn chất Chất

và sự vật không tách rời nhau: chất là của sự vật, còn sự vật tồn tại với tính quy định về chất của nó Chất biểu hiện trạng thái tương đối ổn định của sự vật, là sự

kết hợp tương đối trọn vẹn, hoàn chỉnh, bền vững các thuộc tính của sự vật, làm cho sự vật này không hòa lẫn với sự vật khác mà tách biệt các này với cái khác Trong sự vật, hiện tượng, chất không tách rời với lượng

VD: Muối có tính chất là có vị mặn.

Ớt có tính chất là có vị cay …

1.1.2 Lượng

Lượng là phạm trù triết học dùng để chỉ tính quy định vốn có của sự vật

về mặt số lượng, quy mô, trình độ, nhịp điệu của sự vận động và phát triển cũng như các thuộc tính của sự vật, biểu hiện bằng con số các thuộc tính, các yếu tố cấu thành nó Lượng là cái khách quan, vốn có của sự vật, quy định sự vật ấy là

nó Lượng của sự vật không phụ thuộc vào ý chí, ý thức của con người Lượng của sự vật biểu thị kích thước ngắn hay dài, số lượng ít hay nhiều, quy mô lớn hay nhỏ, trình độ cao hay thấp, nhịp điệu nhanh hay chậm…

“ Những lượng không tồn tại mà những sự vật có lượng hơn nữa những sự vật có vô vàn lượng mới tồn tại”

Trong thực tế lượng của sự vật được xác định bởi những đơn vị đo lường

cụ thể như vận tốc ánh sáng là 300.000 km trong một giây hay một phân tử nước bao gồm hai nguyên tử hydro liên kết với một nguyên tử oxy,… bên cạnh đó có những lượng chỉ có thể biểu thị dưới dạng trừu tượng và khái quát như trình độ nhận thức tri thức của một người ý thức trách nhiệm cao hay thấp của một công dân,… trong những trường hợp đó chúng ta chỉ có thể nhận thức được lượng của

sự vật bằng con đường trừu tượng và khái quát hóa

Có những lượng biểu thị yếu tố kết cấu bên trong của sự vật, có những lượng vạch ra yếu tố quy định bên ngoài của sự vật Bản thân lượng không nói lên sự vật đó là gì, các thông số về lượng không ổn định mà thường xuyên biến đổi cùng với sự vận động biến đổi của sự vật, đó là mặt không ổn định của sự vật

VD: CO2, lượng số nguyên tử tạo thành nó là một nguyên tử Cacbon, hai nguyên tử Oxi.

Phân tử nước (H2O), lượng số nguyên tử tạo thành nó là hai nguyên tử Hidro và một nguyên tử Oxi.

1.1.3 Độ

Độ là khái niệm dùng để chỉ mối liên hệ thống nhất và quy định lẫn nhau giữa chất và lượng; là giới hạn tồn tại của sự vật, hiện tượng mà trong đó, sự thay

4

đổi về lượng chưa dẫn đến sự thay đổi về chất; sự vật, hiện tượng vẫn là nó, chưa chuyển hóa thành sự vật, hiện tượng khác

1.1.4 Điểm nút

Điểm giới hạn mà tại đó, sự thay đổi về lượng đạt tới chỗ phá vỡ độ cũ, làm cho chất của sự vật, hiện tượng thay đổi, chuyển thành chất mới, thời điểm

mà tại đó bắt đầu xảy ra bước nhảy, gọi là điểm nút

1.1.5 Bước nhảy

Bước nhảy là khái niệm dùng để chỉ giai đoạn chuyển hóa cơ bản về chất của sự vật, hiện tượng do những thay đổi về lượng trước đó gây ra, là bước ngoặt

cơ bản trong sự biến đổi về lượng

Các hình thức bước nhảy:

+ Bước nhảy đột biến: là bước nhảy được thực hiện trong mét thời gian rất ngắn làm thay đổi về chất của toàn bộ kết cấu cơ bản của sự vật

+ Bước nhảy dần dần: là bước nhảy được thực hiện từ từ, từng bước bằng cách tích lũy dần dần những nhân tố của chất mới và những nhân tố của chất cũ dần dần mất đi

+ Bước nhảy toàn bộ: là bước nhảy làm thay đổi chất của toàn bộ các mặt, các yếu tố cấu thành sự vật

+ Bước nhảy cục bộ: là bước nhảy làm thay đổi của chất của những mặt, những yếu tố riêng lẻ của sự vật

1.2 Quy luật từ những thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất

và ngược lại.

1.2.1 Nội dung quy luật

Sự phát triển của mọi sự vật, hiện tượng trong tự nhiên và xã hội cũng như

sự phát triển nhận thức tư duy của con người đều đi từ sự thay đổi dần về lượng được tích lũy lại khi vượt quá giới hạn độ tới điểm nút thì gây nên sự thay đổi căn bản về chất Sự vật cũ mất đi, sự vật mới ra đời thay thế Sở dĩ như vậy là vì chất và lượng là hai mặt đối lập vốn có của sự vật, hiện tượng Lượng thì thường xuyên biến đổi, còn chất thì tương đối ổn định Do đó, sự phát triển của lượng tới một lúc nào đó sẽ mâu thuẫn với chất cũ Khi chất cũ kìm hãm thì qua đó nảy sinh yêu cầu tất yếu phải phá vỡ chất cũ, mở ra một độ mới để mở đường cho lượng phát triển Sự chuyển hóa từ những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất, diễn ra một cách phổ biến trong tự nhiên, xã hội và tư duy

Quy luật này còn có chiều ngược lại, tức là không chỉ thay đổi về lượng dẫn đến thay đổi về chất mà sau khi chất mới ra đời do sự biến đổi về lượng gây

Discover more from:

KTCT01

Document continues below

Kinh tế Chính trị Mác-Lê Nin

Đại học Kinh tế Quốc dân

999+ documents

Go to course

Phân tích quá trình hội nhập kinh tế quốc tế và những tác động tích cực đối với Việt Nam

12

Vo ghi triet hoc Mac - Lenin 1

17

Tiểu luận Kinh tế Chính trị Mác-Lênin

14

Tài liệu tổng hợp Kinh tế chính trị Mác LêNin

63

KTCT - Tài liệu ôn tự luận

57

Thực trạng công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam hiện nay

16

nên thì chất đó lại quy định sự biến đổi về lượng, ảnh hưởng của chất mới đến lượng thể hiện ở quy mô, mức độ, nhịp điệu phát triển mới Nội dung quy luật này được phát biểu như sau: Mọi sự vật hiện tượng đều vận động, phát triển bằng cách thay đổi dần về lượng, lượng thay đổi đến một lúc nào đó vượt quá độ tồn tại của sự vật tới điểm nút thì diễn ra bước nhảy, tạo sự thay đổi về chất của sự vật Kết quả là sự vật cũ, chất cũ mất đi và sự vật mới, chất mới ra đời Chất mới lại tác động trở lại lượng mới, lượng mới lại tiếp tục thay đổi dần, đến lúc nào đó, vượt quá độ tồn tại của sự vật tới điểm nút thì lại diễn ra bước nhảy tạo sự thay đổi về chất, cứ như vậy sự tác động qua lại giữa hai mặt chất và lượng tạo ra con đường vận động, phát triển không ngừng của mọi sự vật, hiện tượng

*Điều cần chú ý là:

Quy luật này chỉ thể hiện trong mối quan hệ giữa chất và lượng hoàn toàn xác định, mối quan hệ này hình thành một cách khách quan chứ không thể gán ghép một cách tùy tiện Đồng thời sự chuyển hóa lượng và chất bao giờ cũng phụ thuộc vào những điều kiện nhất định

Quy luật lượng-chất được vân dụng trong học tập của sinh viên ở mối quan hệ học tập và nâng cao trình độ của sinh viên Trong sự phát triển tri thức của sinh viên, sự thay đổi dần về lượng kiến thức gọi là tiến hóa, còn sự thay đổi

về chất theo hướng tiến hóa lên gọi là trình độ, tiến hóa chuẩn bị cho sự nâng cao trình độ của sinh viên Trong giai đoạn tiến hóa, việc học tập chưa có sự thay đổi căn bản về chất, còn trình độ của sinh viên được nâng cao là kết quả của quá trình tiến hóa, chấm dứt một quá trình này, mở ra một quá trình tiến hóa mới cao hơn lượng tri thức đưa sinh viên lên một trình độ cao hơn

1.2.2 Mối quan hệ biện chứng giữa lượng và chất

* Từ sự thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất

Trong mối quan hệ giữa chất và lượng thì chất là mặt tương đối ổn định, còn lượng là mặt biến đổi hơn Sự vận động và phát triển của sự vật bao giờ cũng bắt đầu từ sự thay đổi về lượng Song không phải bất kỳ sự thay đổi nào về lượng cũng dẫn đến sự thay đổi về chất ngay lập tức, mặc dù bất kỳ sự thay đổi nào về lượng cũng ảnh hưởng đến trạng thái tồn tại của sự vật So với lượng thì chất thay đổi chậm hơn Chỉ khi nào lượng biến đổi đến một giới hạn nhất định (giới hạn đó được gọi là độ) thì mới dẫn đến sự thay đổi về chất, sự vật không còn là

nó nữa, một sự vật mới ra đời thay thế nó

Tại thời điểm lượng đạt đến một giới hạn nhất định để vật thay đổi về chất gọi là điểm nút Điểm nút là phạm trù triết học dùng để chỉ thời điểm mà tại đó

sự thay đổi về lượng đã đủ làm thay đổi về chất của sự vật VD: 0 độ C, 100 độ C

là điểm nút, tại đó nước từ thể lỏng sẽ chuyển sang thể rắn và thể khí (thay đổi

về chất).

Khi có sự thay đổi về chất diễn ra gọi là bước nhảy Bước nhảy là sự kết thúc một giai đoạn biến đổi về lượng, là sự đứt đoạn trong liên tục, nó không chấm dứt sự vận động nói chung mà chỉ chấm dứt một dạng vận động cụ thể, tạo

ra một bước ngoặt mới cho sự thống nhất biện chứng giữa chất và lượng trong một độ mới

Các hình thức cơ bản của bước nhảy Bước nhảy để chuyển hóa về chất của sự vật hết sức đa dạng và phong phú với những hình thức rất khác nhau Những hình thức bước nhảy khác nhau được quyết định bởi bản thân sự vật, bởi những điều kiện cụ thể trong đó sự vật thực hiện bước nhảy

Căn cứ vào quy mô thực hiện bước nhảy của sự vật có bước nhảy toàn bộ,

có bước nhảy cục bộ Bước nhảy toàn bộ là bước nhảy làm thay đổi chất của toàn

bộ các mặt, các yếu tố cấu thành sự vật Bước nhảy cục bộ là bước nhảy làm thay đổi chất của từng mặt, những yếu tố riêng lẻ của sự vật

* Chất mới ra dời quyết định lượng mới

Chất mới ra đời quy định lượng mới nó thể hiện ở quy mô mới, mức độ, nhịp điệu mới của sự vật

Những chất mới lại tiếp tục biến đổi đến một mức độ nào đó phá vỡ chất

cũ chất mới lại được hình thành

Quá trình đó lặp đi lặp lại không ngừng tạo nên cách thức, cơ chế, hình thái của sự phát triển làm rõ sự thay đổi dần dần về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất và ngược lại

Cứ như vậy, quá trình vận động, phát triển của sự vật diễn ra theo cách thức từ những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất một cách vô tận

Đó là quá trình thống nhất giữa tính tuần tự, tiệm tiến, liên tục với tính gián đoạn, nhảy vọt trong sự vận động, phát triển

* Tác động ngược

Sự thay đổi về chất tác động trở lại đối với sự thay đổi về lượng Lượng thay đổi luôn luôn trong mối quan hệ với chất, chịu sự tác động của chất Song sự tác động của chất đối với lượng rõ nét nhất khi xảy ra bước nhảy về chất, chất mới thay thế chất cũ, nó quy định quy mô và tốc độ phát triển của lượng mới trong một độ mới Khi chất mới ra đời, nó không tồn tại một cách thụ động, mà

có sự tác động trở lại đối với lượng, được biểu hiện ở chỗ: chất mới sẽ tạo ra một lượng mới phù hợp với nó để có sự thống nhất mới giữa chất và lượng Sự quy

7

định này có thể được biểu hiện ở quy mô, nhịp độ và mức độ phát triển mới của lượng

1.2.3 Ý nghĩa phương pháp luận

Thứ nhất, trong hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn phải biết tích lũy về lượng để có biến đổi về chất; không được nôn nóng cũng như không được bảo thủ Bước nhảy làm cho chất mới ra đời, thay thế chất cũ là hình thức tất yếu của sự vận động, phát triển của mọi sự vật, hiện tượng; nhưng sự thay đổi về chất

do thực hiện bước nhảy gây nên chỉ xảy ra khi lượng đã thay đổi đến giới hạn, tức là đến điểm nút, đến độ nên muốn tạo ra bước nhảy thì phải thực hiện quá trình tích lũy về lượng

Thứ hai, khi lượng đã đạt đến điểm nút thì thực hiện bước nhảy là yêu cầu khách quan của sự vận động của sự vật, hiện tượng; tư tưởng nôn nóng thường biểu hiện ở chỗ không chú ý thỏa đáng đến sự tích lũy về lượng mà cho rằng, sự phát triển của sự vật, hiện tượng là những bước nhảy liên tục; ngược lại, tư tưởng bảo thủ thường thể hiện ở chỗ không dám thực hiện bước nhảy, coi sự phát triển chỉ là những thay đổi về lượng Do vậy, cần khắc phục cả hai biểu hiện trên Thứ ba, sự tác động của quy luật này đòi hỏi phải có thái độ khách quan, khoa học và quyết tâm thực hiện bước nhảy; tuy đều có tính khách quan, nhưng quy luật xã hội chỉ diễn ra thông qua hoạt động có ý thức của con người; do vậy, khi thực hiện bước nhảy trong lĩnh vực xã hội, tuy vẫn phải tuân theo điều kiện khách quan, nhưng cũng phải chú ý đến điều kiện chủ quan Nói cách khác, trong hoạt động thực tiễn, không những cần xác định quy mô và nhịp điệu bước nhảy một cách khách quan, khoa học, chống giáo điều, dập khuôn, mà còn phải có quyết tâm và nghị lực để thực hiện bước nhảy khi điều kiện đã chín muồi, chủ động nắm bắt thời cơ thực hiện bước nhảy khi điều kiện cho phép, chuyển thay đổi mang tính tiến hóa sang thay đổi mang tính cách mạng

Thứ tư, quy luật yêu cầu phải nhận thức được sư thay đổi về chất còn phụ thuộc vào phương thức liên kết giữa các yếu tố tạo thành sự vật, hiện tượng; do

đó, phải biết lựa chọn phương pháp phù hợp để tác động vào phương thức liên kết đó trên cơ sở hiểu rõ bản chất, quy luật của chúng