(Tiểu luận) thế nào là thể chế kinh tế thị trường và thể chế kinh tế thị trườngđịnh hướng xhcn ở việt nam

Đến Đại hội IX 4-2001, khái niệm kinh tế thị trường định hướng XHCN mới được chính thức sử dụng trong các văn kiện của Đảng và được xác định là “mô hình kinh tế tổng quát nước ta trong t

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH

-🙞🙞🙞🙞🙞 -BÀI TẬP LỚN Môn: Kinh tế - Chính trị Mác - Lênin

Đề tài:

Thế nào là thể chế kinh tế thị trường và thể chế kinh tế thị trường

định hướng XHCN ở Việt Nam?

Từ góc độ của một công dân hãy cho biết mình cần thực hiện những nhiệm vụ gì để góp phần hoàn thiện thể chế kinh tế thị

trường định hướng xã hội chủ nghĩa?

Hà Nội, tháng 5 năm 2023

Họ và tên sinh viên : Lê Thị Ngọc Linh

Mã sinh viên : 11223485 – K64

Lớp học phần : LLNL1106(22)_37

Giảng viên hướng

dẫn

: Đào Thị Phương Liên

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 3

I Thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam 4

1 Khái niệm về thể chế và thể chế kinh tế 4

2 Khái niệm thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN 4

II Thực tiễn Việt Nam 5

1 Về thành tựu 5

2 Về hạn chế 7 III Thái độ, trách nhiệm của công dân đối với việc hoàn thiện thể chế kinh tế kinh tế thị trường định hướng XHCN 8 KẾT LUẬN 10 TÀI LIỆU THAM KHẢO 11

MỞ ĐẦU

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng Cộng sản Việt Nam (1986) là một dấu mốc lịch sử quan trọng của nền kinh tế với nước ta gắn với đường lối đổi mới, sáng tạo của Đảng Đến Đại hội IX (4-2001), khái niệm kinh tế thị trường định hướng XHCN mới được chính thức sử dụng trong các văn kiện của Đảng và được xác định là “mô hình kinh tế tổng quát nước ta trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội.” Đây là bước phát triển quan trọng về tư duy lý luận và ứng dụng vào thực tiễn đất nước của Đảng ta

Vào Đại hội X của Đảng, một trong những thành tựu quan trọng nhất trong giai đoạn phát triển 5 năm (2001 - 2005) là “thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN bước đầu được xây dựng.” Đảng ta đã nêu rõ phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN là để “thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.” Đến Đại hội XI (2011), khi thấy rõ “việc xây dựng thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN vẫn còn nhiều vướng mắc và chưa đồng bộ”, Đảng xác định việc hoàn thiện thể chế là một trong ba đột phá chiến lược để phát triển đất nước Ngoài ra, Đảng còn xác định nhiệm vụ nâng cao vai trò và hiệu lực quản lý của Nhà nước dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, phát triển đồng bộ

và quản lý có hiệu quả các loại thị trường cơ bản theo cơ chế cạnh tranh lành mạnh, phát triển

đa dạng, hiệu quả các thành phần kinh tế, kinh doanh

Trong hơn 30 năm đổi mới về cả nhận thức, quan điểm và chủ trương; thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN từng bước được hình thành, bổ sung và phát triển để phù hợp với quy luật khách quan, thực tiễn của đất nước và xu hướng phát triển chung của thời đại Tuy nhiên, những hạn chế dù đã được tìm ra nhưng vẫn chưa có phương án giải quyết hiệu quả, từ

đó dẫn đến những hệ lụy trên nhiều lĩnh vực khác nhau

Do đó, nhiệm vụ cải thiện, bổ sung, hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam cần phải được tiếp tục nghiên cứu, tìm tòi, tổng kết Nhiệm vụ này không chỉ là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước mà đây là nhiệm vụ của mỗi công dân Việt Nam

I Thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam

1 Khái niệm về thể chế và thể chế kinh tế

Theo Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF), thể chế được hiểu là cái tạo thành khuôn khổ trật tự cho các quan hệ của con người, định vị cơ chế thực thi và giới hạn của các quan hệ giữa các bên tham gia tương tác; là ý chính chung của cộng đồng xã hội trong việc xác lập trật tự, những quy tắc, những ràng buộc và các chuẩn mực, giá trị chung được mọi người chia sẻ

Trong công trình “Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam” (2006), Đinh Văn Ân và Lê Xuân Bá cho rằng: “Thể chế kinh tế là hệ thống các quy phạm pháp luật nhằm điều chỉnh các chủ thể kinh tế, các hành vi sản xuất kinh doanh và các quan hệ kinh tế Năm 2016, Ngân hàng Thế giới (WB) và Bộ Kế hoạch và Đầu tư Việt Nam đã công bố “Báo cáo Việt Nam năm 2035” và cho rằng “Thể chế kinh tế là những “luật chơi” chính thức và phi chính thức ràng buộc các tương tác trong xã hội, hỗ trợ tăng trưởng và phát triển kinh tế trong dài hạn.”

Như vậy, thể chế kinh tế là hệ thống quy tắc, luật pháp, bộ máy quản lý

và cơ chế vận hành nhằm điều chỉnh hành vi của chủ thể kinh tế, sản xuất kinh doanh và các quan hệ kinh tế

2 Khái niệm thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN

Theo C.Mác, kinh tế thị trường là một giai đoạn phát triển tất yếu của lịch sử mà bất cứ nền kinh tế nào cũng phải trải qua để đạt tới nấc thang cao hơn trên con đường phát triển và nền kinh tế TBCN chính là nền kinh

tế kinh trường phát triển đến trình độ phổ biến và hoàn chỉnh Đây là một kết luận quan trọng bởi nó khái quát quá trình phát triển của lịch sử nhân loại, trong đó, kinh tế thị trường được xác định là một nấc thang tất yếu, mang tính phổ biến

Thể chế kinh tế thị trường là một hệ thống kinh tế trong đó việc sản xuất, phân phối và giá các của dịch vụ và hàng hóa được quyết định chủ yếu bởi sự tương tác giữa cung và cầu trên thị trường Thể chế này dựa trên nguyên tắc tự do kinh doanh, tự do trao đổi và cạnh tranh, trong đó các doanh nghiệp và cá nhân có quyền tự do tham gia thị trường, tìm kiếm lợi nhuận và tự quyết định về việc sản xuất và tiêu thụ

Mỗi nước đều có những mô hình kinh tế thị trường, thể chế kinh tế thị trường khác nhau Điều đó có nghĩa là mỗi quốc gia đều có thể chế kinh

tế thị trường vừa mang những nét chung của nền kinh tế thị trường vừa mang những nét đặc điểm đặc trưng riêng phản ánh điều kiện lịch sử, chính trị, kinh tế - xã hội của quốc gia đó Do đó, kinh tế thị trường XHCN Việt Nam là một nền kinh tế thị trường phù hợp với trình độ và điều kiện của Việt Nam

Kinh tế thị trường định hướng XHCN là nền kinh tế vận hành theo các quy luật của thị trường đồng thời góp phần hướng tới từng bước xác lập một xã hội mà ở đó dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh;

có sự điều tiết của Nhà nước do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo Thực chất, nền kinh tế thị trường định hướng XHCN là một nền kinh tế hướng đến giá trị cốt lõi của xã hội mới

Như vậy, thể chế kinh tế định hướng XHCN ở Việt Nam là hệ thống đường lối, chủ trương chiến lược, hệ thống luật pháp, chính sách quy định xác lập cơ chế vận hành, điều chỉnh chức năng, hoạt động, mục tiêu, phương thức hoạt động, các quan hệ lợi ích của các chủ thể kinh tế nhằm hướng tới xác lập đồng bộ các yếu tố thị trường nhằm góp phần thúc đẩy dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh Có sự điều tiết, quản

lý của Nhà nước do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo

II Thực tiễn Việt Nam

Tại Đại hội IX (2001), Đảng ta chính thức đưa ra khái niệm “kinh tế thị trường định hướng XHCN”, coi đó là mô hình tổng quát, là đường lối chiến lược nhất quán của Việt Nam trong thời kỳ quá độ lên CNXN Đến nay, đường lối đó càng chứng minh rõ về đặc trưng của nền kinh tế định hướng XHCN Việt Nam phù hợp với xu thế phát triển của Việt Nam

1 Về thành tựu

Thứ nhất, khẳng định việc lựa chọn thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN phù hợp với điều kiện phát triển của Việt Nam là một lựa chọn đúng đắn của Đảng ta Sau hơn 35 năm đổi mới và phát triển nền kinh tế đất nước theo định hướng XHCN, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế được nâng lên thấy rõ Đặc biệt, khi phải đối mặt với tác động suy thoái kinh tế toàn cầu do COVID - 19 nhưng nền kinh tế vĩ mô vẫn ổn định, lạm phát được kiểm soát

Thứ hai, nâng cao nhận thức, vận dụng sáng tạo thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN tại Việt Nam Trong quá trình đổi mới và phát triển của thể chế kinh tế thị trường theo định hướng XHCN, phương thức lãnh đạo của Đảng, hoạt động của Nhà nước đã từng bước được đổi mới phù hợp hơn với yêu cầu phát triển nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế

Thứ ba, nền kinh tế thị trường XHCN tiếp tục phát triển ổn định Thay vì lao đao do tác động của suy thoái kinh tế toàn cầu, thiên tai diễn ra liên tiếp nhưng GDP vẫn tăng 2,91% Việt Nam là quốc duy nhất tại Đông Nam

Á có tăng trưởng dương Các ngành công nghiệp, dịch vụ và xuất khẩu đã phát triển mạnh, và đóng góp vào tăng trưởng kinh tế tổng thể

Thứ tư, các yếu tố thị trường và các loại thị trường của thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN từng bước được hoàn thiện và đồng bộ, gắn

Discover more from:

KTCT01

Document continues below

Kinh tế Chính trị Mác-Lê Nin

Đại học Kinh tế Quốc dân

999+ documents

Go to course

Phân tích quá trình hội nhập kinh tế quốc tế và những tác động tích cực đối với Việt Nam

Kinh tế Chính trị Mác-Lê Nin 100% (48)

12

Vo ghi triet hoc Mac - Lenin 1

Kinh tế Chính trị Mác-Lê Nin 99% (69)

17

Tiểu luận Kinh tế Chính trị Mác-Lênin

Kinh tế Chính trị Mác-Lê Nin 98% (100)

14

Tài liệu tổng hợp Kinh tế chính trị Mác LêNin

Kinh tế Chính trị Mác-Lê Nin 98% (134)

63

KTCT - Tài liệu ôn tự luận

Kinh tế Chính trị Mác-Lê Nin 98% (64)

57

Thực trạng công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam hiện nay

Kinh tế Chính trị Mác-Lê Nin 100% (21)

16

với sự phát triển của thị trường khu vực và thế giới Trong những năm qua, quy mô, phạm vụ tự do hóa các loại thị trường ngày càng được mở rộng Các thị trường tài chính như thị trường ngân hàng, thị trường bảo hiểm, thị trường chứng khoán, đang ngày càng hoàn chỉnh và vận hành; góp phần vào thu hút vốn đầu tư nước ngoài Thể chế kinh tế thị trường

đã tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư nước ngoài tham gia vào nền kinh tế Việt Nam Điều này đã giúp tăng cường công nghiệp hóa, và đóng góp vào việc chuyển đổi kinh tế của đất nước Môi trường đầu tư, kinh doanh, cạnh tranh được chú trọng phát triển, tạo điều kiện cho sự phát triển công bằng

Thứ năm, hiệu quả quản lý của Nhà nước đối với các yếu tố thị trường, các loại thị trường ngày càng được nâng cao Nhà nước đã từng bước chuyển đổi quản lý theo từng hoạt động nhỏ, lẻ thành quản lý tổng thể nền kinh tế quốc dân; chuyển đổi từ hoạt động quản lý trực tiếp thành quản lý gián tiếp qua hệ thống pháp luật, quy hoạch, kế hoạch, chính sách

và các công cụ điều tiết khác

Thứ sáu, hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng phát triển sâu rộng Việt Nam đã thực hiện một chính sách mở cửa thị trường, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu và nhập khẩu Qua đó, nền kinh tế Việt Nam

đã tích cực tham gia vào các hiệp định thương mại tự do và đàm phán thương mại quốc tế Điều này đã mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường quốc

tế và tăng cường tích hợp kinh tế toàn cầu

Thứ bảy, an sinh xã hội đạt được nhiều thành tựu quan trọng, đời sống nhân dân được cải thiện, niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng ngày càng được củng cố Nhiều dịch bệnh phổ biến trước đây đã được khống chế thành công Đến tháng 4-2022, cả nước có 5.706/8.227 xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó 663 xã đạt chuẩn nâng cao và 71 xã đạt chuẩn kiểu mẫu Và rất nhiều thành tựu khác Liên hợp quốc đã công

nhận Việt Nam là một trong những nước đi đầu trong việc hiện thực hóa Mục tiêu phát triển Thiên niên kỷ

2 Về hạn chế

Thứ nhất, thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam vẫn còn nhiều vướng mắc, bất cập trong quá trình chuyển hóa, quản lý Do thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN là chưa có tiền lệ trong lịch sử, hơn nữa khi ứng dụng vào hoàn cảnh, điều kiện của Việt Nam sẽ khó tránh khỏi những sai sót, vướng mắc, lúng túng trong quá trình quản lý, xử

lý, chọn lọc, xây dựng và ứng dụng các chính sách Chất lượng của hệ thống pháp luật, các cơ chế, chính sách còn nhiều hạn chế; chưa tạo nên

sự hiệu quả và đột phá trong việc nâng cao chất lượng, phân bổ các nguồn lực Việc phân bổ các nguồn lực cho phát triển còn dàn trải, lãng phí, chưa công bằng, chưa đem lại hiệu quả cao

Thứ hai, nhiều doanh nghiệp vẫn chậm chuyển đổi cơ cấu, đổi mới cơ chế quản trị Phần lớn các doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc quản lý, đổi mới để phù hợp hơn với xu thế nền kinh tế thế giới Trình độ chuyển giao công nghệ còn kém, năng lực tài chính và quản trị còn yếu dẫn đến việc hoạt động đổi mới bị trì trệ, sử dụng nguồn vốn còn chưa hiệu quả Mặc dù Việt Nam đã thúc đẩy sự phát triển của doanh nghiệp tư nhân, nhưng vẫn tồn tại sự tập trung nguồn lực kinh tế vào các doanh nghiệp nhà nước và tập đoàn có quan hệ với nhà nước Điều này có thể gây ra sự không công bằng và cạnh tranh không lành mạnh trong nền kinh tế Thứ ba, một số thị trường, phương thức giao dịch thị trường chậm hình thành và phát triển, vận hành chưa hiệu quả Một số thị trường phương thức giao dịch thị trường chậm phát triển do hạn chế về cơ sở hạ tầng, bao gồm cơ sở hạ tầng vận chuyển, lưu trữ và phân phối Việc thiếu hạ tầng đáng tin cậy và hiệu quả có thể ảnh hưởng đáng kể đến quy trình giao dịch và hiệu suất của thị trường Một khía cạnh quan trọng trong việc

phát triển thị trường giao dịch thị trường là việc thiết lập một khung pháp

lý rõ ràng và minh bạch Việc thiếu tranh cãi và khung pháp lý không đảm bảo có thể tạo ra không chắc chắn và rủi ro cho các bên tham gia vào thị trường

Thứ tư, hội nhập kinh tế một số mặt chưa đạt được hiệu quả cao Việc thiếu kế hoạch chi tiết, quyết định chính sách không phù hợp và không

đủ hỗ trợ từ phía chính phủ có thể làm giảm hiệu quả của quá trình hội nhập Quá trình hội nhập kinh tế đòi hỏi một quản lý hiệu quả và thực thi quy định chặt chẽ để đảm bảo sự công bằng và minh bạch Tuy nhiên, Việt Nam vẫn đang gặp khó khăn trong việc đảm bảo tính hiệu quả và minh bạch của quản lý và thực thi quy định kinh tế, đặc biệt là trong việc đối phó với tham nhũng và vi phạm quy định Sự chênh lệch về phát triển kinh tế giữa các khu vực và lĩnh vực khác nhau trong Việt Nam cũng có thể làm giảm hiệu quả của quá trình hội nhập Khi một số khu vực chưa

đủ phát triển, việc hội nhập có thể tạo ra sự bất cân đối và không công bằng

III Thái độ, trách nhiệm của công dân đối với việc hoàn thiện thể chế kinh tế kinh tế thị trường định hướng XHCN

Thứ nhất, nâng cao nhận thức của bản thân về thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam Bởi thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN là một môi trường kinh doanh phức tạp và đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về cơ chế hoạt động của thị trường, quy trình kinh doanh, quy định pháp lý và các yếu tố kinh tế, xã hội tác động lên môi trường kinh doanh Nhận thức đúng về thể chế này sẽ giúp sinh viên có những hiểu biết sâu sắc hơn về môi trường kinh doanh hiện nay và chuẩn bị tốt hơn cho sự nghiệp sau này Nắm vững về thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN giúp sinh viên xây dựng tư duy kinh doanh linh hoạt, sáng tạo và có khả năng định vị mục tiêu kinh doanh trong bối cảnh xã hội

Sinh viên có thể nắm bắt cơ hội thị trường, tạo ra giá trị và đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế và xã hội

Thứ hai, tích cực, nghiêm túc học tập và nghiên cứu Sinh viên cần có thái độ học tập tích cực và nghiên cứu về thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN Sinh viên có thể tham gia vào các khóa học, seminar, và nghiên cứu về các vấn đề kinh tế xã hội liên quan để nâng cao hiểu biết

và ý thức về thể chế này Bởi việc nghiên cứu chuyên sâu về thể chế kinh

tế thị trường XHCN sẽ sinh viên xây dựng tư duy kinh doanh linh hoạt, sáng tạo và có khả năng định vị mục tiêu kinh doanh trong bối cảnh xã hội Sinh viên có thể nắm bắt cơ hội thị trường, tạo ra giá trị và đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế và xã hội

Thứ ba, một người công dân cần có trách nhiệm, tuân thủ các quy tắc và

hệ thống luật pháp của thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN, nhằm đóng góp vào việc duy trì sự công bằng, minh bạch và ổn định trong hoạt động kinh tế chung của đất nước, tạo ra một môi trường kinh doanh, phát triển kinh tế lành mạnh, ổn định Phê bình, tố cáo những hành vi, hoạt động phi pháp, vi phạm vào các quy định kinh tế Bởi luật pháp sẽ bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển bền vững của kinh tế

Thứ tư, tích cực tham gia vào các hoạt động xã hội và chính trị Thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN tập trung vào sự công bằng và bền vững trong phát triển kinh tế Tham gia vào các hoạt động xã hội và chính trị giúp bạn đóng góp vào việc đảm bảo sự công bằng và bền vững trong hoạt động kinh tế, bằng cách đề xuất các chính sách và biện pháp hỗ trợ cho người dân có hoàn cảnh khó khăn, đảm bảo quyền lợi của người lao động và bảo vệ môi trường

Thứ năm, khởi nghiệp, đổi mới, sáng tạo và đóng góp tích cực vào nền kinh tế của đất nước.Khởi nghiệp và đóng góp vào kinh tế đóng vai trò